

D4032

།[་]@#། །རྒྱ་གར་སྐད་དུ། མ་ངྷྱནྣ་ཏ་བི་བྷཾ་ག་ཊཱི་ཀཱ། བོད་སྐད་དུ། དབུས་དང་མཐའ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་འགྲེལ་བཤད། འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཡ་རབས་དག་ནི་ཕལ་ཆེར་བླ་མ་དང་། དད་པའི་ལྷ་ལ་མཆོད་ནས་ལས་རྣམས་ལ་འཇུག་སྟེ། དབུས་དང་མཐའ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་མདོ་རྣམ་པར་བཤད་པར་འདོད་པས། བདག་ལ་ཡང་འདི་ནི་ཡ་རབས་ཀྱི་ཚུལ་ཅན་ནོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་མཛད་པ་དང་འཆད་པ་ལ་མཆོད་ནས། དེའི་དོན་རྣམ་པར་དབྱེ་བར ཞུགས་སོ་ཞེས་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།བསྟན་བཅོས་འདི་ནི་རབ་མཛད་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དེ་ལྟར་བྱས་ན་ཡོན་ཏན་ཅི་ཞིག་ཐོབ་ཅེ་ན། ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་དང་། ཕན་འདོགས་འདོགས་པ་ལ་མཆོད་ན་བསོད་ནམས་འཕེལ་བར་འགྱུར་རོ། །བསོད་ནམས་འཕེལ་ ན་ཡང་དག་པར་རྩོམ་པ་ལ་བར་ཆད་དང་བགེགས་ཀྱིས་མི་ཚུགས་པར་ཚོགས་ཆུང་ངུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ།།ཡང་ན་མཛད་པས་གསུངས་པ་དང་། འཆད་པས་བཤད་པ་ཡང་དག་པར་བྱིན་པར་བསྙད་པས། མཛད་པ་དང་། འཆད་པ་དང་། མདོ་དང་འབྲེལ་པ་ལ་གུས་པ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་ ཕྱིར།བསྟན་བཅོས་འདི་ནི་རབ་མཛད་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་སྨོས་སོ། །དེ་ལ་མཛད་པས་བཤད་པར་བསྟན་པས་མདོ་ལ་གུས་པ་སྐྱེ་སྟེ། འདི་ལྟར་བསྟན་བཅོས་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་མཛད་པ་པོ་ནི་འཕགས་པ་བྱམས་པ་སྟེ། དེ་ཡང་སྐྱེ་བ་གཅིག་གིས་ཐོགས་པའི་ཕྱིར། བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་གཟུངས་དང་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་།ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། དབང་དང་བཟོད་པ་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དམ་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་སོན་པ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་ཐམས་ཅད་ལ་སྒྲིབ་པ་ཡང་མ་ལུས་པར་སྤངས་པའོ། ། འཆད་པས་ཡང་དག་པར་བྱིན་པའི་སྒོ་ནས་འགྲེལ་པ་ལ་གུས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལ་འཆད་པ་ནི་སློབ་དཔོན་ཐོགས་མེད་དོ། །དེ་ལས་སློབ་དཔོན་བཙུན་པ་དབྱིག་གཉེན་གྱིས་གསན་ནས་འདིའི་འགྲེལ་པ་མཛད་དེ། དེ་གཉིས་ཀྱང་ཤེས་རབ་མཆོག་དང ལྡན་པས་མ་ནོར་བར་རྟོགས་པ་དང་།བཟུང་བ་དང་སྟོན་ནུས་པས་འདིར་མདོའི་དོན་མ་ནོར་བ་བསྟན་ཏོ་ཞེས་འགྲེལ་པ་ལ་གུས་པ་སྐྱེ་སྟེ། དེ་ལྟར་གང་དག་གང་ཟག་ཚད་མར་བྱེད་པ་དེ་དག་ནི། མདོ་དང་འགྲེལ་པ་ལ་གུས་པ་སྐྱེའོ། །གང་ཡང་ཆོས་ལ་སྟོན་པ་དེ་དག་ནི་མདོ་ དང་འགྲེལ་པའི་དོན་བཟང་པོ་ཁོང་དུ་ཆུད་དེ།ངེས་པ་སྐྱེས་ན་འདི་མཛད་པ་དང་འཆད་པ་ཡང་རྟོགས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་གྱི། རྟོག་གེ་དང་ལུང་ཙམ་གྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བར་ནི་ཟད་དོ་ཞེས་མཛད་པ་དང་། འཆད་པ་ལ་གུས་པ་སྐྱེའོ། །ད་ནི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅི་འདྲ་བ་དང་། ཅིའི་ ཕྱིར་བསྟན་བཅོས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་བཤད་པར་བྱའོ།།མིང་དང་ཚིག་དང་ཡི་གེའི་ཚོགས་སུ་སྣང་བའི་རྣམ་པར་རིག་པ་རྣམས་ནི་བསྟན་བཅོས་སོ། །ཡང་ན་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་སྒྲའི་ཁྱད་པར་དུ་སྣང་བའི་རྣམ་པར་རིག་པ་རྣམས་བསྟན་བཅོས་སོ། །རྣམ་པར་ རིག་པ་རྣམས་ཇི་ལྟར་མཛད་ཅིང་བརྗོད་ཅེ་ན།མཛད་པ་དང་འཆད་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་ལས་ཉན་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་རྣམས་སྐྱེ་བས་འདི་ལ་ཉེས་པ་མེད་དོ། །སློབ་མ་འཆོས་པའི་ཕྱིར་བསྟན་བཅོས་ཏེ། སློབ་མ་འཆོས་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཁྱད་པར་ བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར།ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཚོགས་པར་མི་འབྱུང་བའི་ལས་ལས་བཟློག་པ་དང་། ཚོགས་པར་འབྱུང་བའི་ལས་ལ་འཇུག་པའོ། །ཡང་ན་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་འཐད་པའི་ཕྱིར་བསྟན་བཅོས་ཏེ། ལུང་མནོས་པ་གོམས་པར་བྱས་པས་བག་ཆགས་དང་བཅས་པའི་ ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བར་འགྱུར་བ་དང་།བར་ཆད་མེད་པ་ཡུན་རིང་བའི་སྡུག་བསྔལ་དྲག་པོ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་འཇིགས་པའི་ངན་སོང་རྣམས་དང་། སྲིད་པ་ལས་སྐྱོབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པའི་དགྲ་འཆོས་པ་དང་། ངན་འགྲོ་དང་སྲིད་ པ་ལས་སྐྱོབ་པས་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དེ།དེ་གཉིས་ཀྱང་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཐམས་ཅད་དང་། དེ་བཤད་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡོད་ཀྱི་གཞན་ལ་མེད་དེ་དེའི་ཕྱིར་འདི་ནི་བསྟན་བཅོས་སོ།

在印度语中称为'中边分别释'，在藏语中称为'中边分别释'。顶礼文殊童子！
贤善之人大多在礼敬上师和信仰的本尊后才开始做事。我想要解释《中边分别论》，为了让人知道我也是具有贤善品格的人，所以在礼敬了造论者和解说者之后，为了明确表示将开始分析其义理，而说'此论善所作'等文。
如此做有何功德呢？礼敬具德者和施恩者能增长福德。福德增长后，则能在正确撰写时不受障碍和魔障影响，以小资粮而得圆满。
或者，为了通过造论者所说和解说者所释而得到加持，为了对造论者、解说者和经论的关联生起恭敬心，而说'此论善所作'等一切。
其中，通过说明造论者的解说而对经典生起恭敬，因为此论颂的作者是圣弥勒，他是一生补处菩萨，已达到菩萨神通、总持、无碍解、三昧、自在、忍辱和一切解脱的最高境界，已断除一切菩萨地的所有障碍。
通过解说者的加持而对注释生起恭敬，此中解说者是无著论师。从他那里，尊者世亲论师听闻后造此注释。这两位都具有最高智慧，能无误理解、受持和教授，因此在此处无误地阐释了经义，从而对注释生起恭敬。
如是，那些以人为量的人们，会对经典和注释生起恭敬。那些以法为师的人们，通达经典和注释的殊胜义理后，若生起定解，就会了知此是由造论者和解说者以证悟而分别，而非仅仅依靠论理和教证而分别，从而对造论者和解说者生起恭敬。
现在将解释论典的性质如何，以及为何称为论典。
显现为名、句、文字聚合的诸分别是论典。或者，显现为能获得出世间智慧的特殊语言的诸分别是论典。
如何造作和宣说诸分别呢？从造论者和解说者的分别中生起听闻者的分别，因此此中无过。
为调伏弟子故称为论典。调伏弟子是为了增长戒、定、慧的殊胜，远离身语意不善业，趣入善业。
或者，为符合论典的性相故称为论典。受持教法并修习，能断除俱生烦恼习气，能救护无间长时种种剧苦所惊的恶趣和轮回，这就是论典的性相。
因此，由于调伏烦恼敌和救护恶趣与轮回，具足论典性相。这两者唯大乘一切及其解释具有，他处则无，因此这是论典。

།དེ་ལ་སྨྲས་པ། ཉོན་མོངས་དགྲ་རྣམས་མ་ལུས་འཆོས་པ་དང་། །ངན་འགྲོ་སྲིད་ལས་སྐྱོབ་ པ་གང་ཡིན་པ།།ཆོས་སྐྱོབ་ཡོན་ཏན་ཕྱིར་ན་བསྟན་བཅོས་ཏེ། །གཉིས་པོ་འདི་དག་གཞན་གྱི་ལུགས་ལ་མེད། །འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་དངོས་པོ་བདུན་དུ་བསྡུས་པ། ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤོང་བ་ཐོབ་པ་དང་། བསྟན་བཅོས་དབུས་དང་མཐའ་ རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་འདི་ནི་སེམས་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་དང་འདི་ཞེས་མངོན་སུམ་དུ་བསྟན་ཏོ།།རབ་མཛད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེད་པ་པོའོ། །སྐད་ཀྱི་དབྱིངས་འདི་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་རབ་ཀྱི་སྒྲ་དང་སྒྲོགས་ན་བྱེད་པར་ལྟ་སྟེ། སྐད་དབྱིངས་དོན་གྱི་ སྟོབས་ལྡན་ཡང་།།ཉེ་བར་བསྒྱུར་བས་ཟིལ་ནོན་འགྱུར། །གངྒཱའི་ཆུ་ནི་མངར་མོད་ཀྱི། །རྒྱ་མཚོའི་ཆུ་ནི་ཇི་བཞིན་ནོ། །ཞེས་བཤད་དོ། །བདེ་གཤེགས་ཉིད་སྐྱེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བག་ཆགས་དང་བཅས་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ལས་མི་གནས་ པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་ཤིན་ཏུ་གཤེགས་པས་བདེ་བར་གཤེགས་པའོ།།དེ་ཡང་བག་ཆགས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ། ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་འབྱོར་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་སུ་གྱུར་པ། ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་ ལྟར་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་མཐུ་མངའ་སྟེ།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་ཐམས་ཅད་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་མཛད་པར་སྤྱོད་པ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱི་བདག་ཉིད་ནི་བདེ་བར་གཤེགས་པའོ། །དེའི་བདག་ཉིད་ནི་རྣམ་པར་དག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ། དེ་ལས་རྣམ་ པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་ཕྱིར་དེ་ལས་སམ།དེར་སྐྱེ་བས་ན་བདེ་གཤེགས་ཉིད་སྐྱེས་སོ། །ཡང་ན་བདེ་བར་གཤེགས་པ་ཉིད་དུ་སྐྱེས་པས། བདེ་གཤེགས་ཉིད་སྐྱེས་ཏེ། མདོ་གཞན་ལས་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་རབ་ཏུ་རྙེད་པས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གདུང་དུ་སྐྱེས་ པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་བཅུ་པ་ལ་རབ་ཏུ་གནས་པ་ནི། ཤེས་བྱའི་དངོས་པོའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་སྐྱུ་རུ་ར་ལག་མཐིལ་དུ་གཞག་པ། དར་ལྭ་སྲབ་མོས་གཡོགས་པའི་མིག་ལ་སྣང་བ་བཞིན་ནོ། །བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཀྱི་ནི་མིག་གི་སྒྲིབ་པ་བསལ་བ་བཞིན་ཏེ།འདི་ནི་ཁྱད་པར་རོ། །འདིར་ནི་བདེ་བར་གཤེགས་པའི་བདག་ཉིད་ལས་སྐྱེས་པས། བསྟན་བཅོས་མཛད་པ་དེ་ཁོ་ན་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་བསྟན་པ་དང་། རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་ལ་མི་ལྟ་བར་བསྟན་བཅོས་ མཛད་པས།ཐུགས་རྗེ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་བསྟན་པའོ། །འཆད་པ་ནི་བཤད་པར་བྱེད་པ་སྟེ། མངོན་པར་མཆོད་ཅེས་བྱ་བ་དང་སྦྱར་རོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་བདེ་གཤེགས་ཉིད་ལས་སྐྱེས་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ་ཞེའོ། །དེ་ནི་འཕགས་པ་ཐོགས་མེད་དོ། ། དེ་ལ་ནི་འཕགས་པ་བྱམས་པའི་བྱིན་རླབས་ཀྱིས་ན། ཆོས་ཀྱི་རྒྱུན་གྱིས་བསྟན་བཅོས་འདི་མངོན་དུ་གྱུར་ཅིང་བཤད་དོ། །སུ་ལ་འཆད་པ་ཞེ་ན། བདག་སོགས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། བདག་ཐོག་མར་བྱས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་བདག་ལ་སོགས་པ་སྟེ། འདི་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱི་མི་སླུ་བ་ལས ལུང་མནོས་པར་སྟོན་ཏོ།།ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྡུ་བའམ། །རྩ་བ་བསྐངས་པའམ། ལྷག་པའི་ཚིག་སྟེ། མཛད་པ་དང་། འཆད་པ་ཉི་ཚེ་ལ་མ་ཡིན་གྱི། སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་ཡང་རུང་བ་དག་ལ་མཆོད་པར་བྱའོ། །མངོན་མཆོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྗེད་པའོ། །མངོན་ པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདུན་ནམ་མངོན་སུམ་དང་འདྲ་བར་གནས་པའོ།།མཆོད་པ་ནི་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱིས་རྗེད་པའོ། །བསྟན་བཅོས་མཛད་པ་དང་འཆད་པ་ལ་མངོན་པར་མཆོད་ནས་ཅི་ཞིག་བྱ་ཞེ་ན། དོན་རྣམས་དབྱེ་ཕྱིར་འབད་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དོན་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་ རམ།དོན་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར་རམ། སོ་སོར་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་བསྒྲིམ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་རྒྱུའི་དོན་ཏེ། དོན་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་རྒྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དོན་ནི་འདིར་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ལུས་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་དོན་བདུན་པོ་འདི་དག་བསྟན་བཅོས་འདི་ལས་འཆད་དོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ ཕྱིར་རོ།

对此说道：'能够调伏一切烦恼敌，能从恶趣轮回中救护，为护持正法功德故，造论著作他宗所无。'
这是指通过三乘之门归纳为七种事，断除烦恼障和所知障而获得证悟，以及《辨中边论颂》这部论典，因为住于心中故而如是直接显示。
'造作'是指作者。虽然获得此语言境界，但若与'殊胜'字相连则成为能作，如说：'虽具语境义力强，转变后为所胜服，恒河之水虽甘美，但如大海水亦然。'
'善逝所生'是指：从具有习气的烦恼障和所知障中获得无住涅槃而善妙趣入，故称善逝。即断除一切习气障，通达一切法的一切相的自性，成为一切圆满的所依，如如意宝珠般具有不可思议的威力，自然成办一切有情的一切利益，具有无分别智慧殊胜本质即是善逝。
其本质是清净真如，由此生起无分别智慧，故称'从彼'或'生于彼'而为善逝所生。或者说成就善逝果位，故称善逝所生。如其他经中所说：'由获得其本质之法，故生于如来种姓中。'
因此，安住于第十地的菩萨，能如掌中庵摩罗果，或如薄纱所覆眼前显现般了知一切所知事物的一切相。世尊则如无眼障般明见，这是其殊胜之处。
此处说明从善逝本质而生，表明造论者具足通达真实的圆满，不顾名闻利养而造论，显示具足大悲圆满和智慧圆满。
'宣说'是能诠释者，与'敬礼'相连。有人说也可称为'从善逝所生'。这是指圣者无著。由于圣者弥勒的加持，以法流而显现并解释此论。
对谁宣说呢？'对我等'，即以我为首的诸人，这表明从不欺诳的自身领受教言。
'又'字是总摄义，或补充根本义，或是多余词。不仅对造论者和讲说者，也应供养任何佛菩萨。'敬礼'是恭敬。'现前'是在前或如现前般安住。'供养'是以身语意作礼敬。
供养造论者和讲说者后当做什么？说道：'为分别诸义而精进。'为分别义理，或解释义理，或为区分义理而精进用功，这是表因的意思，即为分别义理之因的意思。此处的'义'是指论典的主体，即此论所说的七种义理。

།ཅིའི་ཕྱིར་བསྟན་བཅོས་འདི་བཤད་ཅེ་ན་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་བསྟན་པས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་བསྐྱེད་པ་དང་། དེ་གོམས་པས་བག་ཆགས་དང་བཅས་པའི་ཉོན་མོངས་ པ་དང་།ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་མ་ལུས་པར་སྤངས་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་ཡང་ཆོས་ཐམས་ཅད་མེད་པ་ཉིད་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་དང་། ནང་ན་བྱེད་པའི་སྐྱེས་བུ་མེད་པ་ཉིད་ཆོས་རྣམས་ལ་བདག་མེད་པའོ་ཞེས་མི་མཐུན་པར་སྨྲ་བ་དེ་དག་བཀག་པས། ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྟན་བཅོས་བརྩམ་མོ། །གཞན་དག་ན་རེ་མཚན་ཉིད་དང་སྒྲིབ་པ་ལ་སོགས་པ་མ་རྟོགས་པ་དང་། ལོག་པར་རྟོགས་པ་རྣམས་ཡང་དག་པར་རྟོགས་པ་སྐྱེད་པས་མ་རྟོགས་པ་རྣམས་དང་། ལོག་པར རྟོགས་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེའོ།།ཡང་ན་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དང་སེམས་ཅན་དང་ཆོས་དང་འདུལ་བ་དང་། ཐབས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དེ། ཤེས་བྱ་རྣམ་ལྔ་རེ་རེ་ལ་ཡང་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་མཐའ་ཡས་པའི་ཕྱིར་ཤེས་པར་བྱ་དཀའོ་སྙམ་དུ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ སེམས་ཞུམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་བསྩལ་བའི་ཕྱིར།མཚན་ཉིད་དང་སྒྲིབ་པ་དང་། དེ་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་བ་དག་སྨོས་སོ། །དེ་ལ་ཐོག་མ་ཁོ་ནར་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ལུས་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་དོན་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དེ་ལ་འམ། བསྟན་ བཅོས་ལའོ།།ཐོག་མ་ཁོ་ནར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དང་པོ་ཁོ་ནར་རོ། །བསྟན་བཅོས་ནི་བཤད་པར་ཟད་དོ། །དེའི་ལུས་ནི་མདོར་བསྡུས་པའམ། དོན་བསྡུས་པའོ། །གནས་ཀྱི་དོན་ནི་ལུས་སོ། །དཔེར་ན་ཕྱི་དང་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་གནས་ནི་ཁོག་པ་སྟེ། ལུས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ བཞིན་དུ།དོན་གང་དག་ལ་གནས་ཏེ། བསྟན་བཅོས་ལ་འཇུག་པའི་དོན་དེ་རྣམས་ནི་དེའི་ལུས་སོ། །དེ་དག་ཀྱང་དོན་བདུན་པོ་དག་སྟེ། མཚན་ཉིད་ལ་སོགས་པ་དག་གོ། །རྣམ་པར་གཞག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བཅས་པ་སྟེ། བཤད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བསྟན་བཅོས་ཁོང་དུ་ཆུད་ པ་ཉིད་ཀྱིས་དེའི་ལུས་ཤེས་པར་མི་འགྱུར་རམ།དེ་བས་ན་ཐོག་མ་དེ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་དོན་མེད་དོ། །སློབ་མ་རྣམས་ལ་ཕན་གདགས་པའི་ཕྱིར་དོན་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །སློབ་མས་དོན་ཁོང་དུ་ཆུད་ན་རྒྱས་པར་བརྗོད་ཀྱང་བདེ་བླག་ཏུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འགྱུར་ཏེ་དཀྱུས་ ཀྱིས་བསྟན་པའི་རྟ་ཐགས་ཐོགས་མེད་པར་རྒྱུག་པ་བཞིན་ཏེ།གཞན་དུ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དོན་བདུན་པོ་འདི་དག་བསྟན་བཅོས་འདི་ལས་འཆད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ལུས་རྫོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་དོན་དེ་ཁོང་དུ་ཆུད་ པར་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།བདུན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲངས་སོ། །འདི་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་ཉིད་ལ་སོགས་པ་སྨོས་པ་གང་ཡིན་པ་རྣམས་སོ། །བསྟན་བཅོས་འདི་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབུས་དང་མཐའ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །འཆད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་པའམ་གཏན་ལ་ འབེབས་པའོ།།འདི་ལྟ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་དོན་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱེད་པའི་ཚིག་གི་ཕྲད་དོ། །མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི། འདིས་མཚོན་པར་བྱེད་པས་མཚན་ཉིད་དོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་མཚན་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་ཀུན་ ནས་ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་རྣམ་པ་དགུ་སྟེ།ཡང་དག་མ་ཡིན་ཀུན་རྟོག་ཡོད། །ཅེས་བྱ་བ་ནས་བཟུང་སྟེ། རྣམ་བདུན་ཡང་དག་མིན་རྟོག་ལས། །ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུའོ། །ལྷག་མ་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བའི་མཚན་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ། །གལ་ཏེ་འདིས་མཚོན་པར་བྱེད་པས་མཚན་ཉིད་ ཅེས་བྱ་ན།དེ་ལྟ་ན་ནི་མཚན་ཉིད་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་དང་ཐ་དད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཉིད་མཚན་ཉིད་དེ། དཔེར་ན་སའི་ཁམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་སྲ་བ་སྟེ། སྲ་བ་ཉིད་ལས་སའི་ཁམས་གུད་ན་མེད་པ་ལྟ་ བུའོ།

如果问为什么要解说这部论典，是为了生起诸佛世尊的无分别智慧。通过宣说法无我而生起无分别智慧，通过修习它而获得断除一切烦恼习气和所知障。关于法无我，有人说是一切法空性即法无我，内在无作者即诸法无我，为了遮止这些相违说法，为了如实宣说真正的法无我而造此论。
其他人说是为了对那些不了解或错误理解相、障碍等的人，生起正确理解，以消除不了解和错误理解。
或者说，由于世界、众生、法、调伏和方便等五种所知，每一种都有无边差别而难以了知，为了消除菩萨们因此而生起的怯弱心，所以说相、障碍和真如等。
其中，首先安立论典的纲要，'其中'是指在分析论典义理中或在论典中。'首先'即最初。'论典'即所说的。'纲要'即略说或摄义。处所的意思即是纲要。如同内外处所依托于身体称为身，同样，论典所依托阐述的诸义即是其纲要。这些即是相等七种义。'安立'即建立，是'说'的同义词。
难道不是通过理解论典自然就能了解其纲要吗？因此最初安立纲要岂非无义？为了利益弟子故非无义。弟子若了解要义，即使广说也能轻易理解，如同马匹循着轨道无碍奔驰一般，否则则不然。
所谓'这七种义在此论中阐述'，'论典纲要完毕'是结语。因为是应知，故'应了解此义'是结语。'七种'是数目。'这些'指所说的相等。'此论'即《辨中边论》。'阐述'即宣说或抉择。
'即是'是令理解其义的连词。'相'即以此表征，分为两种：杂染相和清净相。其中杂染相有九种，从'有非真实分别'到'七种非真实分别'。其余说为清净相。
若说因为以此表征故称为相，那么相岂不就与杂染、清净有别？并非如此，相即是诸法的自性，如地界的相是坚性，离开坚性之外别无地界。

།ཡང་ན་དེས་མཚོན་པར་བྱ་བས་མཚན་ཉིད་དེ། །དེ་ལྟར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་ཡང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་མཚོན་པར་བྱ་བས་མཚན་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་གཉིས་ ལས་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།རང་གི་མཚན་ཉིད་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དོ། །སྒྲིབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་སྒྲིབ་པར་བྱེད་པའམ། འདིས་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་བསྒྲིབ་པས་སྒྲིབ་པ་སྟེ། སྐྱེ་བ་ལ་བགེགས་བྱེད་པའི་ཕྱིར་སྒྲིབ་པའོ། །དེ་ཡང་ལྔ་བཅུ་ རྩ་གསུམ་མོ།།དེ་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ཉིད་དེ་ཡིན་པས་དེའོ། །དེའི་དངོས་པོ་ནི་དེ་ཁོ་ན་སྟེ། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པ་བཅུའོ། །མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྤངས་པའི་ཕྱིར། ཕྱོགས་ནི་གཉེན་པོ་སྟེ་དེ་ནི་ལམ་མོ། །དེ་གོམས་པར་བྱ་བ་ནི་བསྒོམ་ པའོ།།གནས་སྐབས་ནི་དེ་ཉིད་རྒྱུན་གྱིས་སྐྱེ་བའི་ཁྱད་པར་རོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པ་བཅུ་དགུ་སྟེ། རིགས་ཀྱི་གནས་ལ་སོགས་པའོ། །འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་ནི་འབྲས་བུ་རྙེད་པའོ། དེ་ཡང་རྣམ་པ་བཅོ་ལྔ་སྟེ། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པའོ། །ཐེག་པ་བླ་ན་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་འདིས་འགྲོ་བས་ཐེག་པ་སྟེ།དེ་ནི་ཐེག་པ་ཡང་ཡིན་ལ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་ཡིན་པས་ཐེག་པ་བླ་ན་མེད་པའོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། བསྒྲུབ་པ་བླ་ན་མེད་པ་ལ་སོགས་པའོ། །དོན་བདུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ངེས་པའི་དོན་དང་གོ་རིམས་ཀྱི་དོན་དུ་སྨོས་པ་སྟེ། དོན་འདི་རྣམས་ འདིར་བཤད་ཀྱི་དེ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ནོ།།ཡང་གོ་རིམས་འདི་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་མཐུན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མོས་པས་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པ། ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་རབ་ཏུ་གནས་པས། ཐོག་མར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་ བྱང་བ་ལ་མཁས་པར་བྱའོ།།དེའི་འོག་ཏུ་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་གང་གིས་སྒྲིབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། དེ་མ་སྤངས་ན་རྣམ་པར་གྲོལ་མི་སྲིད་ལ། རྣམ་པར་མི་ཤེས་ན་ཡང་ཉེས་པ་མ་མཐོང་བས་སྤོང་མི་ནུས་སོ། །དེའི་འོག་ཏུ་སྒྲིབ་པ་དེ་ལས་དམིགས་པ་གང་གིས་ སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།།དེའི་འོག་ཏུ་དམིགས་པ་དེས་སྒྲིབ་པ་དེ་སྦྱོར་བ་གང་གིས་ཟད་པར་འགྱུར་བ་དེ་གཉེན་པོ་བསྒོམ་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་གཉེན་པོ་བསྒོམ་པ་ནི་དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་འབྲི་བ་དང་གཉེན་པོ་ འཕེལ་བ་ལ་གནས་སྐབས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ།རིགས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ལ་སོགས་པའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ནི་འབྲས་བུ་རྣམས་ཏེ། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བླ་མ་དང་བཅས་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དང་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་དང་ཐུན་མོང་སྟེ། མདོ་ལས་ཇི་སྐད་དུ། རབ་ཏུ་བྱུང་བ་དེ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་བསླབ་པ་དང་། ཆོ་ག་དང་སྤྱོད་ཡུལ་དང་། ཡང་དག་པར་སྤྱོད་པ་ལ་ཡང་སློབ་པོ། །རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསླབ་པ དང་།ཆོ་ག་དང་། སྤྱོད་ཡུལ་དང་། ཡང་དག་པར་སྤྱོད་པ་ལ་སློབ་པོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསླབ་པ་དང་། ཆོ་ག་དང་། སྤྱོད་ཡུལ་དང་། ཡང་དག་པར་སྤྱོད་པ་ལ་ཡང་སློབ་པོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་སྟེ་ དོན་བདུན་པ་བླ་ན་མེད་པའོ།།གཞན་ན་རེ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་མཚན་ཉིད་ལ་མཁས་པར་བྱ་བ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ཐོག་མར་མཚན་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། སྒྲིབ་པའོ། །རྣམ་པར་བྱང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་ཁོ་ནའོ། །དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ ཁོང་དུ་ཆུད་པས་སྒྲིབ་པ་སྤོང་བར་འགྱུར་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་སྒྲིབ་པ་དང་དེ་ཁོ་ནའོ། །དེ་སྤང་བའི་ཐབས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། །དེའི་འོག་ཏུ་གཉེན་པོ་འཁོར་དང་བཅས་པ་ནི་ལམ་མོ། །ལམ་དེའི་ཐོག་མ་དང་བར་མ་དང་ཐ་མལ་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེའི་གནས་སྐབས་ སོ།།གནས་སྐབས་དང་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་བྱེད་པས། དེའི་འོག་ཏུ་འབྲས་བུའོ།

或者说以所表示的为相，如是烦恼和清净也以烦恼和清净的自性所表示而成为相。或者从烦恼和清净二者中有两种相，即自相和共相。所谓障碍，是对诸善法造成障碍，或以此障碍诸善法故为障碍，因为对生起造成障碍故为障碍。其又有五十三种。所谓真实性，即是此性故为真实。真实之事即是真实性，意为无颠倒。其又有十种。为断除违品故，品即对治，即是道。修习即是修。阶位即是以相续生起的差别。其又有十九种，即种姓位等。获得果即得果。其又有十五种，即异熟果等。所谓无上乘，即以此而行故为乘，其既是乘又是无上，故为无上乘。其又有三种，即无上修行等。所谓七义，是为了决定义和次第义而说，即此等义在此处说，而非其他。又此次第是随顺出世间智慧，如是住于随信行的菩萨，安住于戒律，首先应通达烦恼和清净。其后应知诸善法为何所障及其为何，因为若不断除则不可能解脱，若不了知则因未见过患而不能断除。其后应了知从彼障碍中以何所缘心得解脱，即是真实。其后应知以彼所缘以何加行能尽彼障碍，即是修习对治。其后应知修习对治即是住于违品减少及对治增长的阶位，即种姓位等。其后应知现证出世间法即是诸果，即须陀洹果等。此等一切有上者是诸菩萨与声闻等共同，如经中说：'彼出家者亦学声闻之学处、仪轨、行境及正行。学习缘觉之学处、仪轨、行境及正行。亦学菩萨之学处、仪轨、行境及正行。'诸菩萨之无上不共即是无上七义。其他说烦恼和清净相为了生起通达相故首先说相。其中凡是烦恼即是障碍。凡是清净即是真实。通达真实性则能断除障碍，因此说障碍和真实。为显示断除之方便故，其后说对治及眷属即是道。为显示彼道之始中终小中大差别故说其阶位。以随顺阶位获得果故，其后说果。

།དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་དང་ཐུན་མོང་སྟེ། དེ་བས་ན་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་དང་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཚུལ་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བླ་ན་མེད་པ་ ཞེས་བྱའོ་ཟེར་རོ།།གཞན་དག་ན་རེ་ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཐོག་མར་མཚན་ཉིད་བཤད་དོ། །མཚན་ཉིད་ཤེས་ནས་སྒྲིབ་པ་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། དེ་ཁོ་ན་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བས་དེའི་འོག་ཏུ་སྒྲིབ་པ་དང་དེ་ཁོ་ནའོ། །དེ་གཉིས་སྤང་བ་དང་མངོན་དུ་བྱ་བའི་ཐབས་ ནི་འདི་ཡིན་ཏེ།གཉེན་པོ་བསྒོམ་པའོ། །དེའི་འབྲིང་དང་མཆོག་ནི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་རོ། །དེས་སྤང་བར་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ཐེག་པ་བླ་ན་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བར་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འདི་ནི་གོ་རིམས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གཞན་ཡང་སེམས་པ་ཡོད་པ་དང་ མེད་པའི་ཆོས་ལ་རྨོངས་ནས།སྐུར་པ་འདེབས་པ་དང་། སྒྲོ་འདོགས་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་བཤད་དོ། །རྨོངས་པ་སྤངས་ནས་སྒྲིབ་པ་ལ་མཁས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྒྲིབ་པའོ། །དེས་དེ་ཁོ་ན་བསྒྲིབས་པས་དེ་ཁོ་ན་ལ་མཁས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེའི་འོག་ཏུ་དེ་ཁོ་ནའོ། །དེ་ཁོ་ ན་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་བསྒོམས་པས་སྒྲིབ་པ་སྤོང་བར་འགྱུར་བས་དེ་ཁོ་ནའི་འོག་ཏུ་གཉེན་པོ་བསྒོམ་པའོ།།དེའི་དབྱེ་བ་ལ་མཁས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གནས་སྐབས་སོ། །གནས་སྐབས་ཀྱིས་འབྲས་བུ་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བས་དེ་ལ་མཁས་པར་བྱ་བ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་གནས་སྐབས་ཀྱི་འོག་ཏུ་འབྲས་ བུའོ།།དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་བརྟེན་པས་ཐེག་པ་བླ་ན་མེད་པ་ཐ་མར་བཤད་དོ་སྙམ་མོ། །དེ་ལ་མཚན་ཉིད་ལས་བརྩམས་ནས། ཡང་དག་མ་ཡིན་ཀུན་རྟོག་ཡོད། །དེ་ལ་གཉིས་པོ་ཡོད་མ་ཡིན། །སྟོང་པ་ཉིད་ནི་འདི་ལ་ཡོད། །དེ་ལ་ཡང་ནི་དེ་ཡོད་དོ། །ཞེས་བྱ་བར་ གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་ཉིད་དང་། སྒྲིབ་པ་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་བདུན་སྨོས་པ་དག་གི་ནང་ནས་མཚན་ཉིད་ལས་བརྩམས་ནས་དེའི་དབང་དུ་མཛད་དེ། དེའི་ཕྱིར། ཡང་དག་མ་ཡིན་ཀུན་རྟོག་ཡོད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །ཇི་ལྟར་བསྟན་ པ་དེ་བཞིན་དུ་བཤད་དེ།ཐོག་མར་མཚན་ཉིད་བསྟན་པས་དེའི་ཕྱིར་ལྷག་མ་རྣམས་པས་དེ་ཉིད་བཤད་པ་སྔར་བརྩམ་མོ། །ལ་ལ་དག་ཆོས་ཐམས་ཅད་རི་བོང་གི་རྭ་ལྟར་རང་བཞིན་ཡེ་མེད་དོ། །སྙམ་དུ་སེམས་པ་དེའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་ལ་སྐུར་པ་དགག་པའི་དོན་དུ། ཡང་དག་མ་ཡིན་ཀུན་ རྟོག་ཡོད།།ཅེས་བྱ་བར་གསུངས་ཏེ། རང་བཞིན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ཚིག་གི་ལྷག་མའོ། །དེ་ལྟར་ན་མདོ་ལས་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པའོ་ཞེས་བཤད་པས། མདོ་དང་མི་འགལ་ལམ་ཞེ་ན། མི་འགལ་ཏེ་འདི་ལྟར། དེ་ལ་གཉིས་པོ་ཡོད་མ་ཡིན། །ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་རྟོག་པ་ གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་ངོ་བོ་དང་བྲལ་བས་སྟོང་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རང་བཞིན་ཡེ་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་མདོ་དང་མི་འགལ་ལོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་གཉིས་པོ་ནི་རི་བོང་གི་རྭ་ལྟར་ཡེ་མེད་ལ། ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་ནི། དོན་དམ་པར་རང་ བཞིན་གྱིས་ཡོད་ན།དེ་ལྟ་ན་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ་འདི་ལྟར། སྟོང་པ་ཉིད་ནི་འདི་ལ་ཡོད། །ཡང་དག་མ་ཡིན་པ་ཀུན་རྟོག་པ་ལ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་མེད་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་པས་སྟོང་པ་ཉིད་མེད་པར་མི་འགྱུར་རོ། ། གལ་ཏེ་གཉིས་པོ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་ལ་ཡོད་ན། ཅིའི་ཕྱིར་བདག་ཅག་མ་གྲོལ། ཡོད་ན་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་མ་རྟོགས་སྙམ་པའི་དོགས་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ཡང་ནི་དེ་ཡོད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། འདི་ལྟར་སྟོང པ་ཉིད་ལ་ཡང་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་རྟོག་པ་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར་ཁྱེད་མ་གྲོལ་ལོ།།དེ་བས་ན་དྲི་མ་དང་བཅས་པས་ཆུའི་ཁམས་དངས་པ་བཞིན་རྟོགས་པར་མི་རུང་ངོ་། །ཡང་ན་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་དང་། གཟུགས་དང་རྫས་ཉིད་དུ་ཡོད་པར་གང་དག་ལྟ་བ་དེ་དགག་ པའི་ཕྱིར།ཡང་དག་མ་ཡིན་ཀུན་རྟོག་ཡོད། །ཅེས་གསུངས་ཏེ་དེ་ཉིད་རྫས་སུ་ཡོད་དོ། །གཟུགས་ནི་དེ་ལས་ལོགས་ཤིག་ན་ཡང་མེད་ལ། །རྫས་སུ་ཡང་མེད་དོ།

这一切都是菩萨和声闻等共同的，因此为了显示不共和大乘的方式，所以称为无上。其他人说，为了了知有和无的相，首先解说相。了知相后为了断除障碍和现证真如，所以其后是障碍和真如。断除这二者和现证的方法就是修习对治。其中品和上品是阶位的差别。所断是果。其后为了显示称为无上乘，这就是次第。
又有人因为对有无诸法愚痴而诽谤和增益，为了断除这些而解说相。断除愚痴后为了通达障碍而说障碍。由于障碍遮蔽真如，为了通达真如，所以其后是真如。由于修习通达真如而能断除障碍，所以真如之后是修习对治。为了通达其差别而说阶位。由阶位分别果，为了生起通达果的智慧，所以阶位之后是果。这一切都依于大乘，所以最后解说无上乘。
从相开始，说'有非真实分别，于彼无二法，此中有空性，于彼复有彼'。其中'从相开始'是指在相、障碍等七种事中，从相开始而作解说，因此说'有非真实分别'等。如所说那样解释，首先显示相，因此余者皆从此开始解说。
有些人认为一切法如兔角般本性本无，为了遮止对一切诽谤，所以说'有非真实分别'，其中'本性'是词的省略。如此，经中说'一切法空'，是否与经相违？不相违，因为'于彼无二法'，非真实分别离开能取所取的自性，但并非如空性般本来不存在，因此不违背经典。
如果这样二取如兔角般本无，而非真实分别在胜义中以自性存在，那么岂不是没有空性？不是这样的，因为'此中有空性'，非真实分别中无能取所取性即是空性，所以不会没有空性。
如果二取的无即是空性，而它又存在于非真实分别中，为什么我们没有解脱？既然存在为什么没有证悟？为了断除这种疑惑，所以说'于彼复有彼'。即于空性中也有非真实分别，因此你们未得解脱。所以如同有垢的水界清净一样不能证悟。
或者，为了遮遣某些人认为心、心所和色等实有的见解，所说'有非真实分别'，即它是实有的。色既不离于它，也非实有。

།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དེ་ལ་གཉིས་པོ་ཡོད་མ་ཡིན། ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་རྟོག་པ་ནི་ཅི་ལ་ཡང་ འཛིན་པ་མ་ཡིན།སུས་ཀྱང་གཟུང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་གྱི། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་དང་བྲལ་བའི་དངོས་པོ་ཙམ་ཉིད་དེ། འདི་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་ཕྱི་རོལ་ན་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་གཟུང་བ་མེད་པར་རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ། གཟུགས་ལ་སོགས་པར་སྣང་བའི་རྣམ་ པར་ཤེས་པ་འབྱུང་ངོ་།།གལ་ཏེ་རྒྱུ་ཡིན་ན་དེ་མེད་པར་དེ་འབྱུང་བར་མི་རུང་ངོ་། །དེའི་ཕྱིར་དམིགས་པ་མེད་པ་ཉིད་དེ། ད་རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །གཞན་ལ་ཡང་རང་གི་ས་བོན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ལས་དོན་དུ་སྣང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། གཟུང་བ་མེད་ན་འཛིན་པ་མེད་པར་འགྱུར་བས་གཟུང་བ་མེད་ན་འཛིན་པ་ཡོད་པར་མི་རུང་སྟེ། དེ་བས་ན་གཟུགས་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་ལས་གུད་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་གཟུང་བ་མེད་ན་དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་དག་པའི་དམིགས་པ་མེད་པས་ཐར་པ་ཡང་མེད་པར འགྱུར་རོ་ཞེ་ན།དེ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར། སྟོང་པ་ཉིད་ནི་འདི་ལ་ཡོད། །ནི་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ནི་རྣམ་པར་དག་པའི་དམིགས་པ་སྟེ། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་དེ། དེ་ཡང་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་རྟོག་པ་ལ་ཡོད་ པས་ཐར་པ་མེད་པར་མི་འགྱུར་རོ།།གལ་ཏེ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ལ་ཡོད་ན། དེ་ཡོད་པས་ཅིའི་ཕྱིར་མི་རྟོགས་ཤེ་ན། ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་རྟོག་པས་བསྒྲིབས་པས་ནམ་མཁའ་དྲི་མ་མེད་པ་བཞིན་དུ་རྟོགས་པར་མི་རུང་གི་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ ཕྱིར།དེ་ལ་ཡང་ནི་དེ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །ཡང་ན་ཐམས་ཅད་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་དགག་པའི་ཕྱིར། །ཡང་དག་མ་ཡིན་ཀུན་རྟོག་ཡོད། །ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གྱུར་པའི་བདག་ཉིད་ཡོད་པས། ཐམས་ཅད་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་བདག་ཉིད་ཡོད་པ་ ཡང་མ་ཡིན་ནོ།།གང་དག་སེམས་པ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཇི་ལྟར་སྣང་བ་དེ་ལྟར་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་རྟོག་པ་ལས་ལོགས་ཤིག་ན་རང་བཞིན་དུ་ཡོད་དོ་ཞེས། ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་སྒྲོ་འདོགས་པ་དགག་པའི་དོན་དུ་དེའི་ཕྱིར། །དེ་ལ་གཉིས་པོ་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ གསུངས་སོ།།ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་རྟོག་པ་ཙམ་ཡོད་པར་དགོངས་པའོ། །ཁ་ཅིག་གཉིས་པོ་མེད་པ་ནི་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་མེད་དེ་ཞེས་ཆད་པའི་དངོས་པོའི་ངོ་བོར་འཛིན་པ་དང་། གཞན་དག་ནང་ན་བྱེད་པའི་སྐྱེས་བུ་མེད་པ་ཉིད་ནི། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་དོ་ ཞེས་སྨྲ་བ་དེའི་ཕྱིར།སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་དགག་པའི་དོན་དང་། བདག་མེད་པ་ཡང་དག་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྟོང་པ་ཉིད་ནི་འདི་ལ་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །གལ་ཏེ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་རྟོག་པ་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་ཡོད་ན་དེ་ལྟ་ན་ནི། བསྒྲིམ་མི་དགོས་ པར་སྲོག་ཆགས་ཐམས་ཅད་ཐར་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ་འདི་ལྟར། དེ་ལ་ཡང་ནི་དེ་ཡོད་དོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་རྣམ་པར་མ་སྦྱངས་ཀྱི་བར་དུ་ཐར་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་གྱུར་པ་ནི། འབད་པ་ཆེན་པོས་རྣམ་པར་སྦྱང་དགོས་ པས་འབད་པ་མ་བྱས་པར་ཐར་པ་མེད་དོ།།ཡང་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་དག་གི་མཚན་ཉིད་བརྗོད་པ་ལས་གཞན་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་དོན་དུ། ཡང་དག་མ་ཡིན་ཀུན་རྟོག་ཡོད། །ཅེས་རྒྱ་ཆེར་ གསུངས་སོ།།འཁྲུལ་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་རྟོག་པའི་རང་བཞིན་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའོ། །འདི་འཁྲུལ་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཇི་ལྟར་ཤེས་པར་བྱ་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དེ་ལ་གཉིས་པོ་ཡོད་མ་ཡིན། །བདག་ཉིད་དུ་མེད་པར་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་ པར་སྣང་བས་འཁྲུལ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་མངོན་ནོ།།ད་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ངོ་བོ་བརྟག་པའི་ཕྱིར། སྟོང་པ་ཉིད་ནི་འདི་ལ་ཡོད། །ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །གཉིས་པོ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། །སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བའོ།

为什么呢？因为如此，在其中没有二者。遍计所执并不执著任何事物，也不是任何人所能执取的，而是远离能取所取的事物本身。如此，如同梦境等一般，在识之外没有色等所取，而生起显现为色等的识。
若是因，则无彼而彼不应生起。因此即是无所缘，如同梦境等。对于其他也应当了知，从自种子成熟而生起显现为境的识。
若无所取则无能取，因此无所取时不应有能取。因此，色不存在于遍计所执之外。若无所取，则由于无清净所缘，解脱也将不存在。
然而并非如此。如是，'此中有空性'之中的'有'字，是表示'因为'的词义。空性即是清净所缘，即远离能取所取，而彼存在于遍计所执中，因此不会无有解脱。
若存在于遍计所执中，则彼存在为何不能证悟？由遍计所执所障蔽，如同无垢虚空般不能证悟，但并非不存在，为显示此义而说'彼中亦有彼'。
或者为遮遣一切诽谤，故说'遍计所执有'。由识所转变的自性存在，故非一切皆无，亦非自性存在。
为遮遣某些人增益不存在者，即认为色等如其所显现般离遍计所执而自性存在，故说'彼中二者皆非有'。
意为唯有遍计所执存在。有些人执著二者非有如石女儿般无实体性，其他人则说内在无作者即是诸法空性。
为遮遣诽谤空性及正确显示无我故，说'此中有空性'。若遍计所执中有空性，则一切众生不需努力即可解脱。
然非如此，如是'彼中亦有彼'。在未清净空性之前无有解脱，因为烦恼需要以大精进清净，故未作努力则无解脱。
或者，除说烦恼与清净的特征外别无他义，故为显示烦恼与清净的特征而广说'遍计所执有'等。
由于是迷乱相，遍计所执的自性即是烦恼。云何知其为迷乱相？如是'彼中二者皆非有'，以自性无而显现为能取所取，故显然是迷乱性。
今为观察清净体性故说'此中有空性'。由于是无二之自性，故空性之自性即是清净。

།སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བས་ལམ་ དང་འགོག་པ་དག་ཀྱང་འདིར་བསྡུ་བར་རིག་པར་བྱའོ།།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་ཉིད་ལས་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་ཉིད་བཙལ་བར་བྱ་བའི་རང་གི་རྒྱུད་གུད་ན་མེད་པར་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འདི་ལ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །གལ་ཏེ་གཉིས་པོ་མེད་ན་ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ཡོད་པར་འཇིག་རྟེན་ འཁྲུལ་པར་གྱུར་ཞེས་དྲིས་པ་དང་།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ཡང་ནི་དེ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །སྒྱུ་མ་ནི་གང་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པས་སྟོང་ཡང་། གླང་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པར་སྣང་བ་ལྟ་བུའོ། །ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་གཉིས་པོ་དེ་ ལའམ།དེས་ཡོངས་སུ་རྟོག་པས་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་གཉིས་པོར་ཡོངས་སུ་རྟོག་པས་ཡང་དག་མ་ཡིན་ཀུན་རྟོག་པའོ། །ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཚིག་གིས་ནི། །ཇི་ལྟར་འདི་ལ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་ཀུན་རྟོག་པ་དེ་བཞིན་དུ་མེད་པར་སྟོན་ཏོ། །ཀུན་རྟོག་པའི་ཚིག་གིས་ནི་དོན་ ཇི་ལྟ་བུར་ཀུན་རྟོག་པ་དོན་དེ་ལྟ་བུར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་སྟོན་ཏེ།།དེ་ལྟར་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དེའི་མཚན་ཉིད་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་གང་ཡིན་ཞེ་ན་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་གྱི་དང་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་དང་། ཁམས་གསུམ་པ་དང་། ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ཅན་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མཐར་ཐུག་པ་དང་། འཁོར་བའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་དག་ནི། །ཁྱད་པར་མེད་པར་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་རྟོག་པའོ། །ཁྱད་པར་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །དེ་ལ་གཟུང་བར་རྣམ་པར་རྟོག་པ ནི།དོན་དང་སེམས་ཅན་དུ་སྣང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །འཛིན་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་བདག་དང་རྣམ་པར་རིག་པར་སྣང་བའོ། །གཉིས་པོ་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་གཟུང་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའོ། །འཛིན་པ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་དངོས་པོ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་དེ། དབེན་པ་ཉིད་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་རྟོག་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་གྱི། །ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་རྟོག་པ་ཡང་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་ཐག་པ་ནི་སྦྲུལ་གྱི་དངོས་པོས་སྟོང་སྟེ། དེའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པས་དུས་ཐམས་ཅད དུ་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་གྱི།ཐག་པའི་དངོས་པོ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདིར་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་ཡང་ནི་དེ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་རྟོག་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་གློ་བུར་གྱི་སྒྲིབ་པས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱིར། དེ་ཆུ་ཁམས་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་རྟོགས་པར་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བསྟན་པ་ ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་གང་ན་གང་མེད་པ་དེ་ནི། །དེས་སྟོང་པར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཅི་ཞིག་གང་ན་མེད་ཅེ་ན། ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་རྟོག་པ་ལ་གཉིས་པོ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་རྟོག་པ་ལ་གཉིས་ཀྱིས་སྟོང་པར་མཐོང་ངོ་། །འདི་ལ་ལྷག་མ་ གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡོད་པ་དེ་འདི་ལ་ལྷག་མ་གང་ཡིན་ཞེ་ན།།ཡང་དག་མ་ཡིན་པ་ཀུན་རྟོག་པ་དང་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །དེ་གཉི་ག་ཡང་འདིར་ཡོད་པར་མ་སྐུར་བ་དང་། སྒྲོ་བཏགས་པ་མེད་པར་མཐོང་ན་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །དེ་ལ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་རྟོག་པ་ལ་གཉིས་པོ་ མེད་པར་མཐོང་བའི་ཕྱིར་སྒྲོ་མི་འདོགས་སོ།།ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་རྟོག་པ་དང་སྟོང་པ་ཉིད་ཡོད་པར་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། སྐུར་པ་མི་འདེབས་ཏེ། སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡོད་པ་དང་གང་གིས་སྟོང་པ་དེ་དེ་ལ་མེད་པའི་ཕྱིར། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།ཐམས་ཅད་མེད་པའམ་ཐམས་ཅད་ཡོད་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་མཚན་ཉིད་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་ཏེ། སྟོང་པ་ཉིད་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །སྟོང་པ་ཞེས་བྱ་བ་མེད་ན་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་མི་རུང་སྟེ། ཆོས་ཉིད་ནི་དངོས་པོ་ལ་རག་ལུས་པའི་ཕྱིར་མི་རྟག་པ་ཉིད་ལ་ སོགས་པ་བཞིན་ནོ།།གཉིས་པོ་ཡོད་དོ་ཞེ་ན། སྟོང་པ་ཉིད་མེད་པར་འགྱུར་རོ།

由空性所详细分别，应当了知此中也摄道和灭。为了显示从烦恼品中寻求清净品的自相续不在他处，所以说'此中'。
若问：'如果二者不存在，为何世间会错误认为它存在？'因此说'彼中亦有彼'，即所取能取分别。如幻象虽无大象等，却显现为大象等。
于彼不真实二者，或由彼遍计而成不真实二者的遍计，即是不真实遍计。以'不真实'之词，显示如此处之所取能取遍计实不存在。以'遍计'之词，显示所遍计义如何遍计，义即不如是存在。
如是已说离所取能取之相。若问其为何？即是过去、未来、现在、因果所摄及三界、无始时来、乃至涅槃、随顺轮回等心心所，无差别即是不真实遍计。差别即是所取能取分别。
其中所取分别即是显现为对境和有情的识。能取分别即是显现为我和了别。二者即是所取和能取，其中所取是色等，能取是眼识等。
远离所取能取事，即是空性，是不真实遍计的空性，而非无不真实遍计。譬如绳子虽空无蛇之事，因非其本性故恒时是空性，然非无绳之事，此中亦复如是。
'彼中亦有彼'即是不真实遍计，如是由客尘所染故，显示不应如地水等界般了知。
如是'何处无何者，即由彼空正随见'中，若问何者于何处无？即是不真实遍计中无二者，故见不真实遍计由二空。
'此中余者即有'中，若问此中何为余？即是不真实遍计与空性。见此二者于此中存在，无诽谤亦无增益，即如实了知。
由见不真实遍计中无二者故不增益。由见有不真实遍计及空性故不诽谤。由空性之所有及所空于彼中无故，显示空性相无颠倒。
若一切皆无或一切皆有，则空性相亦成颠倒，将成无空性。若无所谓空，则不应成空性，因法性依托事物，如无常性等。若谓二者存在，则将成无空性。

།གལ་ཏེ་གཉིས་པོ་ནི་རི་བོང་གི་རྭ་དང་འདྲ་ན་ཡང་ཇི་ལྟར་དེས་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་རྟོག་པ་སྟོང་སྟེ། དཔེར་ན་དགེ་སློང་རྣམས་ཀྱིས་གཙུག་ལག་ཁང་བཞིན་དུ་གཞན་གྱིས་གཞན་སྟོང་པར་མཐོང་ ཞེ་ན།དཔེར་ན་ཐག་པ་ལའམ་སྒྱུ་མ་ལ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་མེད་པར་སྦྲུལ་གྱི་རྣམ་པ་དང་སྐྱེས་བུ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུར་སྣང་བ་དེ་ལ་ཁ་ཅིག་འཛིན་པ་བཟློག་པའི་ཕྱིར། སྦྲུལ་དང་སྐྱེས་བུ་ལ་སོགས་པས་སྟོང་ངོ་ཞེས་བརྗོད་པ་དེ་བཞིན་དུ། ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ལ་ཡང་ བདག་ཉིད་ཀྱིས་མེད་པར་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་སྣང་བ་དེ་ལ་བྱིས་པ་རྣམས་འཛིན་ཅིང་མངོན་པར་ཞེན་པ་དོར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གཉིས་ཀྱིས་སྟོང་ཞེས་བཤད་དོ།།སྟོང་པ་མ་ཡིན་མི་སྟོང་མིན། །ཞེས་བྱ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་ཅིའི་ཕྱིར་བརྩམས་ཤེ་ན། འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ ཐམས་ཅད་གཉིས་དང་བྲལ་བ་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟར་མཐའ་གཅིག་བཀག་པས་འདི་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་སྟོང་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཞེས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ནང་ནས་བཤད་པའི་དགོངས་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དུ་ན་ལྟག་འོག་འགལ་བར་འགྱུར་ རོ།།གཞན་ཡང་དབུ་མའི་ལམ་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གཞན་དུ་ན་ནི་གཅིག་ཏུ་སྟོང་པ་ཁོ་ནའམ། མི་སྟོང་པའི་མཐར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་སྐུར་པ་འདེབས་པ་དང་སྒྲོ་འདོགས་པ་དགག་པ་བཤད་མ་ཐག་པ་མཇུག་བསྡུ་བའི་དོན་དུ་དེ་བརྩམས་སོ། །རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དང་འབྲེལ་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར། ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་རྟོག་པ་ནི་འདུས་བྱས་ཏེ། དེ་ལ་མི་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་འདུས་མ་བྱས་སོ། །བཤད་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ནང་ནས་འབྱུང་བའོ། །ཡོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་རྟོག་པ་སྟེ། ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན རྟོག་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་འདུས་བྱས་སྟོང་པ་མ་ཡིན་ནོ།།མེད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་པོ་སྟེ། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པའོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་རྟོག་པ་ལ་དེའི་ཆོས་ཉིད་དུ་ཡོད་དེ། སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ཡང་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ ཀུན་རྟོག་པ་ཆོས་ཅན་གྱི་ངོ་བོར་ཡོད་དོ།།དེ་ལྟར་འདུས་མ་བྱས་ཀྱང་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོས་སྟོང་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་གཉིས་ཀྱི་ངོ་བོས་སྟོང་པའོ། །དེ་ནི་དབུ་མའི་ལམ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཀོན་མཆོག་བརྩེགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ནང་ནས། འོད་སྲུངས་ཡོད་ཅེས་བྱ་ བ་འདི་ནི་མཐའ་གཅིག་གོ།།མེད་ཅེས་བྱ་བ་འདི་ནི་མཐའ་གཉིས་ཏེ། འོད་སྲུངས་མཐའ་གཉིས་པོ་འདི་དག་གི་དབུས་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཡང་དག་པར་སོ་སོར་རྟོག་པའོ་ཞེས་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་དབུ་མའི་ལམ་དེ་དང་མཐུན་པར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །ཐམས་ཅད་ ཅེས་བྱ་བ་ནི་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་སོ།།གཅིག་ཏུ་སྟོང་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་རྟོག་དང་། དེ་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཅིག་ཏུ་མི་སྟོང་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ནི་གཉིས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐམས་ཅད་ཡོད་པའམ་ཐམས་ཅད་མེད་ པ་ནི་མཐའ་ཉིད་དུ་འགྱུར་གྱི།དབུ་མའི་ལམ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་རྟོག་པའི་ཡོད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། མེད་པའི་མཚན་ཉིད་བརྗོད་ནས་ཞེས་བྱ་བ་འདི། ཡོད་པར་ཉེ་བར་མཚོན་པས་ཡོད་པ་ཉིད། ཡོད་པའི་མཚན་ཉིད་དེ། ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་རྟོག་པ་ ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་དེས་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་རྟོག་པ་ཡོད་པར་སྟོན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་བཞིན་དུ་མེད་པར་ཉེ་བར་མཚོན་པས་མེད་པ་ཉིད་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དེ། དེ་ཡང་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་དངོས་པོ་མེད་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་རྟོག་པ་ལ་གཉིས་པོ་མེད་ པས་དེའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་རྟོག་པ་ཡང་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།རང་གི་མཚན་ཉིད་བརྗོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཡོད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། རང་གི་མཚན་ཉིད་གཉིས་ཁྱད་པར་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། ཡོད་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་ སྤྱིའིའོ།།རང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་བྱེ་བྲག་ཡིན་ནོ།

如果说这二者如同兔角一样，那么又如何以此空却遍计所执性呢？比如比丘们见到寺院为他者所空一样，有人问道。
譬如在绳子上或幻术上，虽自身不存在却显现为蛇的形象和人等的形象，为了遮止某些人的执著，说'以蛇和人等为空'。同样地，对于遍计所执性，虽自身不存在却显现为所取能取的形象，为了令愚者们舍弃执著和耽著，故说'以二取为空'。
为何造作'非空非不空'这一偈颂呢？为了令知一切有为法和无为法都远离二边的缘故。
如是以遮遣一边而显示般若波罗蜜多中所说'一切非空亦非不空'的密意。否则将前后矛盾。
又为了显示中道，否则将成为一向空或不空的边执。或者为了总结前面所说遮遣诽谤和增益的内容而造此偈。
因为从因缘和关联而生，遍计所执性是有为法；因为不依赖于彼，空性是无为法。此说见于般若波罗蜜多等经典中。
'由有'是指遍计所执性，以遍计所执性的自性非空有为法。'由无'是指二取，即以所取能取的自性为空。
空性于遍计所执性中作为其法性而存在，于空性中遍计所执性也作为有法的本性而存在。
如是无为法也不以法性的本性为空，'无事'即是以二取的本性为空。这就是中道。
如《宝积经》等中说：'迦叶，有是一边，无是第二边。迦叶，此二边的中间即是诸法的如实观察。'即与此中道相顺。
'一切'是指有为法和无为法。'非一向空'是因为遍计所执和空性都存在的缘故。'非一向不空'是因为二取不存在的缘故。
一切都存在或一切都不存在即成边执，非为中道。
如是说了遍计所执性的有相和无相之后，'由有而表征为有'即有相，以遍计所执性存在来显示遍计所执性存在的意思。
同样，'由无而表征为无'即无相，即所取能取的事物不存在，如是因为遍计所执性中二取不存在，所以遍计所执性也不以二取的自性而存在。
关于'说自相'，有相和自相有何差别？有相是共相，自相是别相。

།གལ་ཏེ་རང་གི་མཚན་ཉིད་མ་བཤད་ན་ཅི་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་ཞེ་ན། ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་རྟོག་པའི་ལུས་མ་བཤད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་དེའི་ལུས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དོན་དང་སེམས་ཅན་བདག་རྣམ་རིག་།སྣང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་ པ་ནི།།རབ་ཏུ་སྐྱེའོ་དེའི་དོན་མེད། །དེ་མེད་པས་ན་དེ་ཡང་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །ཡང་ན་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་མེད་པའི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་རྟོག་པ་ཙམ་ཉིད་ཡོད་དོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་རྟོག་པ་ཙམ་དེ་ལ། དབང་པོ་དང་ཡུལ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་གཞག་པ་མི་ཤེས་པས་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་རྟོག་པའི་སྣང་བ་ཐ་དད་པ་དེ་ལ་རྣམ་པར་གཞག་གོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་རྟོག་པའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་བཤད་དེ། དོན་དང་སེམས་ཅན་བདག་རྣམ་རིག་།སྣང་བའི་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་ བའོ།།ཡང་ན་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་རྟོག་པ་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་དེས་དེ་ཡོད་པ་ཙམ་དུ་ཤེས་པར་བྱེད་ཀྱི། དེའི་རང་བཞིན་ནི་མ་ཡིན་པ་དང་གཉིས་པོ་མེད་པར་ཡང་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་རྒྱུ་གང་ཡིན་པ་རྣམ་པར་མི་ཤེས་པ་དང་། གང་གི་ཕྱིར་གཉིས་པོ་མེད་པར་ ཡིད་ཆེས་པར་བྱ་བ་དེ་ཡང་མ་བཤད་པས་དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།དོན་དང་སེམས་ཅན་བདག་རྣམ་རིག་།སྣང་བའི་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་རྟོག་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་ནོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཡང་འདིར་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་ བཅས་པར་དགོངས་ཏེ།གཙོ་བོར་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཟུང་ངོ་། །གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་དོན་དང་སེམས་ཅན་ལ་སོགས་པར་སྣང་བའོ། །དེའི་དོན་མེད་དེ་མེད་པས་ན་དེ་ཡང་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་པོ་མེད་པའི་རྒྱུའོ། །དེ་ལ་དོན་དང་སེམས་ཅན་དུ་ སྣང་བའི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་བཅས་པ་སྟེ།དེ་ཡང་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ཕྱིར་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཉིད་དོ། །བདག་ཏུ་སྣང་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་བཅས་པའོ། །དེ་ཡང་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་དང་ མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་བསྟན་པའོ།།རྣམ་པར་རིག་པར་སྣང་བ་ནི། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་དྲུག་པོ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་བཅས་པ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའོ། །དོན་དང་སེམས་ཅན་དང་བདག་དང་རྣམ་པར་རིག་པར་སྣང་བ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ བརྒྱད་པོ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་བཅས་པ་དེ་དག་ནི་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པར་བསྡུས་པ།ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་རྐྱེན་ལ་ལྟོས་པའི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་ཇི་ལྟར་མཐུན་མཐུན་དུ་འགྲོ་བ་ལྔ་རྣམས་སུ་རབ་ཏུ་འབྱུང་ངོ་། །ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཆོས་ཀྱིས་བག་ཆགས་འགྱུར་བའི་ཁྱད་པར་འགའ་ཞིག་ཡོད་དེ། དེ་དབང་གིས་ཕན་ཚུན་ཐ་དད་པར་སྣང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རབ་ཏུ་སྐྱེའོ། །དོན་ལ་སོགས་པ་མེད་པ་དེར་སྣང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་སྟེ། མི་མེད་ན་སྡོང་པོ་མི་སྣང་བར་མི་འགྱུར་བ་ལྟ བུའོ་ཞེ་ན།དེ་ནི་ཉེས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དོན་ལ་སོགས་པར་སྣང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བྱས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་དོན་གུད་ན་ཡོད་པར་མངོན་པར་ཞེན་ཏེ། རབ་རིབ་ཅན་ལ་སྐྲ་ཤད་འཛིངས་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་ཤེས་ པ་འདི་ཉིད་དོན་ལ་སོགས་པར་སྣང་བར་འབྱུང་སྟེ།རབ་རིབ་ཅན་ལ་སྐྲ་ཤད་འཛིངས་པ་ལ་སོགས་པ་སྣང་བ་དེ་བཞིན་དུ་མེད་པར་ཡང་དོན་དང་། སེམས་ཅན་ལ་སོགས་པར་སྣང་ངོ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །དེ་ལྟར་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བརྒྱད་ཀྱི་དངོས་པོ་ཅན། གཞན་གྱི་དབང་ནི་ཡང་དག་པ་ མ་ཡིན་པ་ཀུན་དུ་རྟོག་པར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་དང་། སྒྲ་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོར་སྣང་བ་ནི་དེའི་རྣམ་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་ཅན་དུ་སྣང་བའི་དབང་པོ་ལྔར་བདག་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་གང་ ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བ་དང་སྦྱར་རོ།

如果不解说自相会如何呢？将不能解说遍计所执的体性。因此，为了通达其体性，故说'对境及有情我及了别，显现的识，极为生起，其义不存在，彼不存在故彼亦无'。
或者，为了了知仅有无所取能取的遍计所执，于仅是遍计所执中，由于不知根境识如何安立，故于彼遍计所执显现差别而安立，为了了知此义，故解说遍计所执的自相，广说'对境及有情我及了别，显现'等。
或者，说'遍计所执存在'仅令知其存在，而不知其自性，以及不知无二而执著所取能取的因是什么，以及为何要确信无二，皆未说明，为显示此义，故广说'对境及有情我及了别，显现'等。
其中遍计所执是识的自性。此识在此处是具相应的，主要是指识。执著所取能取的因即是显现为对境、有情等。'其义不存在，彼不存在故彼亦无'是无二的因。
其中显现为对境和有情的是具相应的阿赖耶识，由于是异熟故是无记性。显现为我的是具相应的染污意，由于与烦恼相应故是有覆无记。显现为了别的是具相应的眼识等六识，是善、不善及无记。
显现为对境、有情、我及了别的八识及其相应，摄于集谛，依同缘缘，从阿赖耶识中随应生起于五趣中。阿赖耶识中有善、不善、无记法的习气差别，由此力故生起互异显现的识。
若问：无对境等时，如何生起显现彼等的识，如无人时不应显现人影一样？此非过失，因为于显现为对境等的识中，执著离识外另有对境，如眩翳者见发丝缠结等。
因此，为断除对此的执著，说此识显现为对境等而生起，如同眩翳者虽无发丝缠结等而显现，同样虽无对境、有情等而显现。如是已说八识事相的依他起为遍计所执。
所谓'色等事物'是指显现为色、声、香、味、触、法的体性，因为是其显现的缘故。'显现为有情的五根于自他相续中者'是与'显现'相连。

།དབང་པོ་ལྔ་ལ་སེམས་ཅན་ཞེས་བྱ་བར་ལྷག་པར་ཆགས་པའི་གནས་སུ་གྱུར་པ་སྟེ། དེ་དག་གིས་སམ། དེ་དག་ལ་ཆགས་པས་སེམས་ཅན་ཏེ། དེའི་རྣམ་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། དེ་སྣང་བའི་རྣམ་ པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ།།བདག་ཏུ་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། བདག་ཏུ་སྣང་བ་ནི་བདག་ཏུ་རྨོངས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ནི་བདག་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དང་བདག་ལ་ཆགས་པ་དང་། ངའོ་སྙམ་ པའི་ང་རྒྱལ་དང་རྟག་ཏུ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་།དེ་དག་ཀྱང་བདག་ཏུ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ནི་བདག་ཏུ་སྣང་བར་རིགས་སོ། །རྣམ་པར་རིག་པར་སྣང་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་རྣམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་འཛིན་པའི་ངོ་བོར་སྣང་བས་དེའི་རྣམ་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རིག་ པ་སྣང་ངོ་།།དེའི་དོན་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་ཆར་གྱིའོ། །དོན་དང་སེམས་ཅན་དུ་སྣང་བ་རྣམ་པ་མེད་པ་དང་། བདག་དང་རྣམ་པར་རིག་པར་སྣང་བ་ནི་ལོག་པར་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དང་སེམས་ཅན་དུ་སྣང་པ་གཉིས་གཟུང་བའི་ངོ་བོར་སྣང་བས། ལོག་པར་སྣང་བ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར། རྣམ་པ་མེད་པ་ཉིད་ནི་དོན་མེད་པའི་རྒྱུའོ། །གཞན་དག་ནི་འཛིན་པའི་ངོ་བོར་སྣང་བས་རྣམ་པ་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ལོག་པར་སྣང་བ་ཉིད་ནི་དོན་མེད་པའི་རྒྱུའོ་ཞེས་བཤད་དོ། །རྣམ་པ་ནི་དམིགས་པ་ལ་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོར་འཛིན་པའི་རྣམ་པ་ཡིན་ན། དེ་ཡང་དེ་དག་ལ་མེད་དེ། གཟུང་བའི་ངོ་བོར་སྣང་བས་དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་མེད་པ་ནི་འཛིན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཡང་ན་དམིགས་པ་ཡང་དག་པར་ཚོར་བ་ལ་རྣམ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་དེ་དག་ལ་མེད་པས་དམིགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་མེད་དོ། །གལ་ཏེ་གཉིས་ཀ་ཡང་རྣམ་པ་མེད་པ་དང་། ཕན་ཚུན ཐ་དད་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་ཏེ།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དང་མིག་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ནི་འཇིག་རྟེན་དང་བསྟན་བཅོས་ལས་གྲགས་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དང་། མིག་ལ་སོགས་པ་ལས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རང་བཞིན་བྱེ་བྲག་ཏུ་གྱུར་པ་ཅི་ཡོད་ན། འདི་ལྟར་དེ་དག་ནི་ གསལ་ལ།དེ་དག་དང་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་ངོ་བོ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་བཟུང་ཞེ་ན། དེ་ལས་ལྷག་པའི་དོན་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནི་འདི་ལྟར་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། འདི་ལྟར་ཐ་དད་པའི་དོན་གྱི་ངོ་བོ་མེད་ཀྱང་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་སོ་སོར་ངེས་པས། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་སོ་སོས་ ཟིན་པ་ཐ་དད་པའི་དོན་ལ་སོགས་པར་སྣང་བར་རང་གི་ས་བོན་ལས་རབ་ཏུ་འབྱུང་སྟེ།འདི་ལྟར་ཡི་དྭགས་རྣམས་ཀྱིས་ཆུ་རྣག་དང་ཕྱི་ས་དང་། གཅིན་ལ་སོགས་པས་གང་བ་དང་། སྐྱེས་བུ་ལག་ན་དབྱིག་པ་ཐོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དོགས་གཉིས་བསྲུང་བར་མཐོང་ལ། མི་ལ་སོགས་ པས་ནི་ཆུ་དང་བ་དང་བསིལ་བ་དང་བཀྲུར་རུང་བ་དང་བཏུང་དུ་རུང་བ་དང་།འཇུག་ཏུ་རུང་བས་གང་ཞིག་བགེགས་བྱེད་པ་མེད་པར་ཤེས་སོ། །རྣལ་འབྱོར་པ་མི་སྡུག་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་གོམས་པས་ནི། རྒྱུན་མི་འཆད་པར་ས་ལ་ཀེང་རུས་ཀྱིས་གང་བར་མཐོང་ངོ་། །དེ་བཞིན་དུ་ས་ལ་ སོགས་པ་ཟད་པར་ལ་ཐམས་ཅད་ས་ལ་སོགས་པས་ཁྱབ་པར་མཐོང་ངོ་།།དོན་ལ་རག་ལས་ཏེ་བདག་ཉིད་ཐོབ་པ་ནི་དོན་མེད་པར་རམ། དོན་གྱི་རང་གི་ངོ་བོ་ཐ་དད་པའི་རྣམ་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བར་མི་རིགས་སོ། །དེ་བས་ན་དོན་མེད་པར་ཡང་དོན་དང་སེམས་ཅན་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ དུ་སྣང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་རབ་ཏུ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་སོ།།གཟུང་བ་མེད་པར་བདག་དང་རྣམ་པར་རིག་པར་སྣང་བ་གཉིས་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་སྣང་བས་ལོག་པར་སྣང་བ་ཉིད་དོ། །ཡང་ན་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པས་དོན་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་བདག་དང་རྣམ་པར་རིག་པར་དོན་ མེད་དེ་སྟག་ལ་སོགས་པ་ཐོབ་པ་ལྟར།ལོག་པར་དམིགས་པའི་ཕྱིར། ལོག་པར་སྣང་བ་ཉིད་དོ། །འདི་ལྟར་རྣམ་པར་རིག་པ་ཡང་རྣམ་པར་རིག་པ་གཞན་གྱིས་ཀུན་བརྟགས་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་ངོ་ཞེས་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས་འབྱུང་ངོ་། །དེའི་ཕྱིར་དོན་དང་སེམས་ཅན་དུ་སྣང་བ་བཞིན་དུ། བདག་དང་རྣམ་པར་རིག་པར་སྣང་བའི་དོན་ཡང་མེད་དོ།

五根是众生所执著的处所，由于它们或对它们的执著而称为众生，因为它显现其相，所以称为显现识。
所谓我相显现，由于我相与我痴等相应，故称为染污意。所谓染污意，即是与我痴、我见、我爱、我慢等恒时相应，由于它们缘于我，所以染污意显现为我相是合理的。
识相显现即是六识，由于显现为取境之体性而从中显现，故称为识相显现。
所谓'其义不存在'是指四种显现都不存在。境相与众生相无有体性，我相与识相是错误显现。两种所取相即境相和众生相，由于显现为所取之体性，不可能错误显现，故无体性是其不存在之因。其他二者由于显现为能取之体性而非无体性，错误显现是其不存在之因。
若说相是对所缘境执取无常等体性之相，而彼等亦无此相，由于显现为所取之体性，因此无相即非能取。或者说真实感受所缘境称为相，彼等亦无此相，故因无所缘而无相。
若二者皆无相且互为差别之体性，如色等与眼等。若如是，则世间及论典中所说的色等与眼等之识，有何本质差别？如是彼等明显，而识之体性与彼等无别，故不可能有超出此外之义。
如是安立：虽无差别之境体性，但由各别心相续决定，识本身由各自种子显现为差别之境等。如饿鬼见充满脓血、粪尿等，及手持棍棒之人守护；而人等则知是清净、清凉、可洗、可饮、可入之水，且无障碍。
修习不净观等瑜伽师则恒时见地上遍满白骨。同样，于地等遍处则见一切为地等所遍满。
依境而得自体，无境或境之自性差别相之识生起是不合理的。因此可以确定，即使无境，显现为境及众生等一切之识本身也会生起。
无所取而显现为我相及识相二者，由于显现为能取相故是错误显现。或者如识所遍计之境，我相及识相亦无实义，如得虎等，由于错误缘取故是错误显现。如是识亦由其他识所遍计之自性而空，此说见于成就论典。因此如同境相及众生相显现，我相及识相显现之义亦不存在。

།དོན་མེད་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཡང་མེད་དོ། །རྣམ་པར་རིག་པས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། དེ་ཡང་གཟུང་བ་མེད་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་པོར་མི་རིགས་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་དོན་མེད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཁོ་ནར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ཀྱི དོན་དང་སེམས་ཅན་དང་བདག་དང་རྣམ་པར་རིག་པར་སྣང་བས་ན་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་མེད་དུ་ཟིན་ན་དེ་མ་གཏོགས་པར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཡེ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་དང་ཐ་དད་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ན་ནི་དེ་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པར་རུང་། ཇི་ལྟར་ཕན་ཚུན་ཐ་དད་པར་འགྱུར། དེ་ལྟར་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ནི་མེད་ལ་དེ་སྣང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཡོད་པས། ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་རྟོག་པ་ནི་ཡོད། གཉིས་པོ་ནི་དེ་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་སྔར་དམ་བཅས་པ་དེ་གྲུབ་པོ་ཞེས་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཡང་དག་མ་ཡིན་ཀུན རྟོག་པ།།དེ་ནི་དེ་ཕྱིར་གྲུབ་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་བཞི་པོ་དེ་ཡང་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཤད་མ་ཐག་པའི་རྒྱུ་དེའི་ཕྱིར་ཏེ། དོན་མེད་པས་ན་དེ་ཡང་མེད་ཅེས་བྱའོ། །ཡང་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་ རྟོག་པ་ཡོད་པར་བསྒྲུབ་པ་དང་།གཉིས་པོ་མེད་པར་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་མ་ཡིན་ཡེ་མེད་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །ཡང་ན་དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འོག་ནས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། །དེ་བཞིན་མ་ཡིན་ཡེ་མེད་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་ གསུངས་ཏེ།དེ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་ཡེ་མེད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གི་ཕྱིར་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་སྣང་བ་དེ་སྐྱེ་བ་སྟེ། དེ་ལ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་མེད་པ་དང་། ལོག་པར་སྣང་བའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་མཐུན་པར་འཛིན་པ་ཉིད་དུ་མེད་དོ། །རྣམ་པར་རིག་པ་གཞན་གྱིས་ཀུན་ བརྟགས་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་སྟོང་བས་གཟུང་བ་ཉིད་དུ་མེད་དོ།།འཁྲུལ་པ་ཙམ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཡེ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་མེད་ཀྱང་། རྣམ་པར་སྣང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འཁྲུལ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ་སྒྱུ་མ་བཞིན་ནོ། །ཙམ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་དེ་ལས་ལྷག་མ་རྣམ་ བར་གཅད་པའི་ཐ་ཚིག་སྟེ།དེ་ནི་འདི་སྐད་དུ་འཁྲུལ་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་དོ། །ཡེ་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །འཁྲུལ་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་མེད་པ་བཞིན་དུ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འདོད། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡུལ་ལས་ འདས་པའི་ཕྱིར།སུས་ཀྱང་དེ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་བརྟག་པར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བསམས་པའོ་ཞེ་ན་འདི་ལྟར། དེ་ཟད་ནས་ནི་གྲོལ་བར་འདོད། །དེའི་ཕྱིར་དེ་མེད་པ་ཉིད་དུ་མི་འདོད་དོ། །དེ་ཇི་ལྟ་ཞེ་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་ཀྱི་མཐུས་དེ་ཡོད་པར་རྗེས་སུ་དཔག་གོ། །གཞན་དུ་ན་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ཡེ་མེད་པ་ཉིད་དུ་འདོད་ན་ནི་བཅིངས་པ་ཡང་མེད་ཅེས་བྱ་སྟེ།འཁྲུལ་པ་ཙམ་ཡང་མེད་དུ་ཟིན་ན། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པས་བཅིངས་པ་ཡང་མེད་དོ། །སྔར་བཅིངས་པ་ལས་གྲོལ་ལོ་ཞེས་བྱ་ན་གྲོལ་བ་ཡང་མེད་པར་འགྱུར། ཡང་ན་དེ་ཇི་ལྟར་སྣང་བ་དེ་བཞིན་དུ་ ཡོད་པའམ།ཡང་ན་ཡེ་མེད་པར་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འདོད་ཅེས་གཞན་དེ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར། དེ་ཟད་ནས་ནི་གྲོལ་བར་འདོད། །ཅེས་གསུངས་ཏེ། དེ་མ་ཟད་ན་བཅིངས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་གཞན་དུ་ན་བཅིངས་པ་དང་གྲོལ་བ་མེད་དོ་ཞེས་དེ་སྐད་བཤད་པར་འགྱུར་ཏེ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་སྐུར་བ་འདེབས་པའི་ཉེས་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་ཇི་ལྟར་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ཉིད་དུ་ཕྱུགས་ཡན་ཆད་ལ་སྣང་བ་ཡང་གལ་ཏེ་དེ་བཞིན་དུ་དོན་དམ་པར་འགྱུར་ན་ནི། དེ་ལྟ་ཡིན་དུ་ཟིན་ན་རྟག་པར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟར་འཁྲུལ་པ་ཙམ་མེད་ན་ཡང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། རྟག་ཏུ་རྣམ་པར་བྱང་བར་འགྱུར་རོ།

由于无义，彼识亦不存在。由于了别故为识，彼若无所取则不应为能识，因此由于无义故，唯识亦非识，而是由于显现为义、有情、我及了别故非不存在。
若彼不存在，则除彼之外未显示识之自性故，应成永不存在。若与彼异体，则如何能成识？如何成互异？如是所取能取虽不存在，而显现彼之识是存在的，故遍计所执是存在的。
为显示前已立二者于彼不存在之理得以成立故，说'遍计所执，彼故得成立'。彼四识亦是遍计所执得以成立。'彼故'者，谓由刚说之因故，即由无义故彼亦不存在。
又为成立遍计所执存在及二者不存在故，说'非如是亦非全无'等。或者'彼故'是指下文所说之因。为显示彼义故，说'非如是亦非全无'，即非如是存在亦非全无之故。
由于显现所取能取而生起，于彼四相亦无相及颠倒显现故，如何能有如实执取性。由于为他识所遍计之自性一切皆空故无所取性。
由于唯有迷乱生起故非全无，此谓虽自性不存在，然有显现即名迷乱，如幻化。'唯'字义为遮余语词，即此显示有迷乱识，非全无。
彼迷乱识何故不许如所取能取般不存在？由超越一切识境故，任谁亦不能观察彼为有性。对此思惟，如是说：'灭尽彼得解脱'。是故不许彼为无性。
云何？由染净分力而比知彼存在。'若异此'者，若许全无性者则无系缚，谓若连迷乱亦无，则无烦恼故亦无系缚。若谓从先系缚得解脱，则亦无解脱。
或者为遣除他人认为彼如何不许如其所显而有，或全无之想故，说'灭尽彼得解脱'，未灭尽时即名系缚。若异此则无系缚解脱，如是所说将成诽谤烦恼及涅槃之过失。
若如所取能取性连畜生以上亦显现，若如是成为胜义，则应成永远烦恼，如是则涅槃亦将不存在。如是若无唯迷乱，则亦无烦恼，将成永远清净。

།དེ་ལྟར་ན་གཉི་གར་ཡང་ཐར་པ་ཚོལ་བ་རྣམས་ཀྱི་འབད་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་ རྟོག་པ་ཡོད་པ་དང་གཉིས་པོ་མེད་པར་གདོན་མི་ཟ་བར་ཁས་བླང་བར་བྱའོ།།བསྡུ་བའི་མཚན་ཉིད་སྟོན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བསྡུ་བ་ཉིད་མཚན་ཉིད་དོ། །ཡང་ན་གང་གིས་བསྡུ་བར་མཚོན་པ་དེ་བསྡུ་བའི་མཚན་ཉིད་དོ། །དེ་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་བཤད་ཅེ་ན། འདིར་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་དང་ བྲལ་བ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་རྟོག་པ་ཙམ་ཉིད་ཡོད་དོ་ཞེས་སྨྲས་ལ།མདོ་གཞན་དག་ལས་ནི། ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་གསུངས་པས་མདོ་དག་དང་མི་འགལ་བར་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་འདིར་བསྡུ་བར་བརྗོད་དེ། དེ་ལྟ་བས་ན་འགྲེལ་པ་མཛད་པས། ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་ རྟོག་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱ་ཆེར་སྨོས་སོ།།བརྟགས་པ་དང་ནི་གཞན་དབང་དང་། །ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱང་ངོ་། །དོན་ཕྱིར་ཡང་དག་མིན་རྟོག་ཕྱིར། །གཉིས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་བཤད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ལས་ ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པར་ཡང་ཡོད་པར་ཡོངས་སུ་རྟོག་པས་ཀུན་བརྟགས་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ནི་རྫས་སུ་མེད་ཀྱང་ཐ་སྙད་དུ་ཡོད་པས་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །གཞན་གྱི་དབང་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལ་རག་ལས་ཏེ་སྐྱེ་བས་གཞན་གྱི་ཁ་ན་ལས་པའོ། །སྨྲས་པ། བརྟགས་མིན་རྐྱེན་ལས་སྐྱེས་པ་དང་། །རྣམ་ པ་ཀུན་ཏུ་བརྗོད་མེད་པ།།གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད། །འཇིག་རྟེན་པ་ཡི་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ། །ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་རྟོག་པ་ཉིད་གཉིས་དང་བྲལ་བ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ། དེ་ནི་འདུས་མ་བྱས་པས་མི་འགྱུར་བར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའོ། །བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ ཀྱིས་ཏེ།།ཤིན་ཏུ་སྟོང་ཉིད་གང་ཡིན་པ། །ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་སྟེ། །མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ། །དོན་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་གྱི་དབང་དུ་མཛད་ནས་བཤད་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་རྟོག་པའི་ཕྱིར་དང་གཉིས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དོན་ ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་ལ།དོན་ནི་འདིར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དང་། མིག་ལ་སོགས་པ་དང་། བདག་དང་རྣམ་པར་རིག་པ་རྣམས་ཏེ། དེ་ཡང་རྣམ་པར་བརྟགས་པའི་རང་བཞིན་དུ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་རྟོག་པ་ལ་མེད་པས། མེད་པ་ལ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ ཅེས་བྱའོ།།ཡང་སྨྲས་པ། རྣམ་རྟོག་རྣམ་པར་མི་རྟོག་ནི། །རྣམ་རྟོག་གཞན་གྱིས་བརྟགས་པ་སྟེ། །རྣམ་རྟོག་གཞན་གྱིས་བརྟགས་དེ་ཡི། །རང་བཞིན་དེ་ནི་ཡོད་མ་ཡིན། །ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་རྟོག་པ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གཞན་དག་གི་ དབང་བྱེད་པ་དང་།སྐྱེད་པ་སྟེ། རང་མི་འབྱུང་བས་གཞན་གྱི་དབང་ངོ་། །གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་མེད་པ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མི་འགྱུར་བར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དང་། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའོ་ཞེས་བྱའོ། ། འདིར་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་རྟོག་པ་གཉིས་དང་བྲལ་བ་ཉིད་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་མེད་པར་བསྟན་པ་ཡིན་གྱི། གཉིས་པོ་མེད་པ་ཙམ་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་རྟོག་པ་ཉིད་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གཞན་གྱི་ཁ་ན་ལས་པས་གཞན་གྱི་དབང་ངོ་། །དེ་ཉིད་གཟུང་བ་དང འཛིན་པའི་ངོ་བོར་བདག་ཉིད་ཀྱིས་མེད་ཀྱང་སྣང་བའི་ཕྱིར་ཀུན་བརྟགས་པའོ།།དེ་ཉིད་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའོ། །དེ་ལྟར་ན་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་རྟོག་པ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་འདུས་སོ། །དེ་ལྟར་བྱས་ན་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་རྟོག་པ་ཡོངས་སུ་ ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་།སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་མངོན་དུ་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ཡང་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་རྟོག་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་པའི་ཕྱིར། ཉོན་མོངས་པ་དང་ལས་དང་ཆེའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་གྱུར་ཏོ། །དེ་ལྟ་ བས་ན་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་།དེའི་ཐབས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དམིགས་པ་ལ་ནི་བརྟེན་ནས་སུ། །ཞེས་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་སོ།

如此，对于两者而言，寻求解脱者的努力将变得毫无意义，因此必须承认有虚妄分别以及无二。所谓'显示摄义之相'，即是摄义本身的特征。或者说，能够显示摄义的即是摄义之相。为何要解释这个呢？此处说明离开能取所取的虚妄分别唯识而已。其他经典中说到三自性，为了显示与诸经不相违背，在此说明摄义。因此论释中广说'若仅是虚妄分别'等。
遍计所执性、依他起性以及圆成实性。为了义故，因虚妄分别，因无二故而说。所谓能取所取自性本空，而虚妄分别为遍计所执性。虽然实质上不存在，但在名言中存在，故称为自性。依他起性是依靠因缘而生，故依赖于他。如说：'非遍计而从缘生，一切相中不可说，依他起性之自体，是世间人之境界。'
虚妄分别离开二取即是圆成实性，因其无为故而不变，故为圆成实。'遍计所执性，即是极空性，圆成实自性，无分别智境。'所谓'为义故'是依义而说，即因虚妄分别及无二而说。义即是遍计所执性，此处的义指色等、眼等、我及识等，由于这些在虚妄分别中作为遍计的自性是不存在的，故称为遍计所执性。
又说：'分别无分别，为他分别想，他分别所计，其自性非有。'虚妄分别是依他起性，即依靠其他因缘的支配和产生，因为不能自生故为依他起。无能取所取是圆成实性，因为不变而圆成，无颠倒而圆成，故称为圆成实。
此处显示虚妄分别离二取即是无能取所取，而非仅仅是无二。如是，虚妄分别依靠因缘而起故为依他起。虽然自身无能取所取之体而显现，故为遍计。因离能取所取故为圆成实。如是，虚妄分别中摄三自性。
如此则显示了应遍知虚妄分别、应断除及应现证。因为不了知虚妄分别无相的特征，故有烦恼、业及生的杂染。因此，为了说明应遍知无相的特征及其方便，广说'依所缘'等。

།ཡང་དག་མ་ཡིན་ཀུན་རྟོག་པ་ལ་དེ་མཚོན་པའམ། ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་རྟོག་པའོ། །གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་གཉིས་ མེད་པ་ཉིད་ནི་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དོ།།དེ་ལ་འཇུག་པ་ནི་དེ་ཁོང་དུ་ཆུད་པའོ། །དེའི་ཐབས་ནི་ཐབས་གང་གིས་དེའི་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའོ། །དེ་ཡང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བའི་དོན་རབ་ཏུ་རྟོགས་པར་བྱ་བར་སྦྱོར་བ་ནི། གནས་ཀྱི་ཁྱད་པར་མཁས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། ། དེ་ཉེ་བར་མཚོན་པའི་དོན་དུ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་གསུངས་སོ། །རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་དུ་དམིགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་དོན་མི་དམིགས་པ་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དམིགས་པའི་དོན་དང་བྲལ་བ་འདི་ནི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་དེ། རང་གི་ས་བོན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ལས་གཟུགས་ལ་སོགས་པར་སྣང་བའི རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་ཡིན་གྱི།གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དོན་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་ལྟར་འཛིན་པ་དམིགས་པ་ལ་གནས་ཏེ། གཟུང་བ་མི་དམིགས་པར་རབ་ཏུ་འཇུག་གོ། །དེས་འདི་ལྟར་བརྟག་པར་བྱ་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་ཚེའམ། སྐྱེས་ཟིན་པས་ཡུལ་ལ་དམིགས་ པར་འགྱུར་གྲང་ན།དེ་ལ་སྐྱེ་བའི་ཚེ་ནི་མེད་པས་སྐྱེ་བའི་ཚེ་ཡུལ་ལ་དམིགས་པར་མི་རུང་ངོ་། །ཡུལ་དུ་སྣང་བའི་བདག་ཉིད་དུ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར། སྐྱེས་པས་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། ཡུལ་དུ་སྣང་བའི་བདག་ཉིད་དུ་སྐྱེ་བ་མ་གཏོགས་པར། གང་བྱེད་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡུལ་ལ་དམིགས་ པའོ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བྱ་བ་གཞན་མེད་དོ།།གལ་ཏེ་ཡང་ད་ལྟར་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་དམིགས་པ་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི། སྐྱེ་བའི་ཚེ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་ན་ནི་དམིགས་པའི་རྐྱེན་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དེར་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་དོན་མེད་དོ། །ད་ལྟར་གྱི་ དམིགས་པ་འཛིན་ན་ནི་སྐད་ཅིག་པ་འཇིག་པའི་གནོད་པར་འགྱུར་རོ།།རང་བཞིན་བྱེ་བྲག་ཏུ་གྱུར་པ་ཡང་མེད་པས་སྔ་མ་བཞིན་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པས་དམིགས་པ་འཛིན་པར་མི་རུང་ངོ་། །འོན་ཏེ་དམིགས་པ་འཛིན་པའི་དུས་ན། དེ་ལ་རང་བཞིན་བྱེ་བྲག་ཏུ་གྱུར་པར་འདོད་ན། དེ་ལྟ་ན་ཡང་རང་ བཞིན་བྱེ་བྲག་ཏུ་གྱུར་པ་གཞན་ཉིད་དུ་སྣང་བས།བྱུང་བ་གཞན་ཉིད་ཀྱིས་དམིགས་པ་འཛིན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །གཞན་ནི་འགག་པའི་ཚེའི་དོན་ཉིད་སྐྱེ་བའི་ཚེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དམིགས་པའི་རྐྱེན་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་རང་གི་རྣམ་པར་སྣང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་ རྐྱེན་ལྷག་མ་རྣམས་ལས་ཁྱད་པར་ཅན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ།དེས་ཀྱང་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་བམ། དེ་འདུས་པ་ལ་དམིགས་པ་ཁོ་ནར་ཀུན་ཏུ་བརྟག་གྲང་ན། དེ་གཉི་ག་ཡང་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་བུམ་པ་དང་། སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པར་ སྣང་བ་འབྱུང་གི་།རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཏུ་སྣང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དོན་གྱི་རྣམ་པ་གཞན་དུ་སྣང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་ནི་གཞན་མ་ཡིན་ཏེ། མིག་ལ་སོགས་པ་ཡང་དམིགས་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏ་རེ། གང་གཞན་ཡང་རྡུལ་ཕྲ་རབ་སིལ་བུ་སོ་སོ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་པ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་དེའི འདི་ཡང་ལན་དུ་མི་རུང་སྟེ།སིལ་བུ་དེ་ནི་དེ་དག་སོ་སོ་ཉིད་ལ་དམིགས་པར་འདོད་ཀྱི། དེ་དག་གི་འདུས་པ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེར་རྡུལ་ཕྲ་རབ་སོ་སོར་སྣང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མི་འབྱུང་གི། །འདི་ལྟར་དེ་དག་གི་འདུས་པར་སྣང་བ་སྟེ། དེ་བས་ན་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ལ་དམིགས་པ་མི་སྲིད་དོ། ། བརྟགས་པར་ཡོད་པ་ནི་རྒྱུར་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར། རྡུལ་ཕྲ་རབ་འདུས་པ་ཡང་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ན། དེ་མ་ཐག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་ལྟར་དམིགས་པའི་རྐྱེན་ཡང་དག་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུར་འདོད་དེ། དེའི་ཕྱིར་འགག་པའི་ཚེ་ཡང་དམིགས་པའི་རྐྱེན་དུ་མི་སྲིད་དོ། །ཇི་སྟེ་ཡང་འགག་པ ཉིད་དམིགས་པ་ཡིན་ན།དེ་ལྟ་ན་ནི་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་ཡུལ་དུ་འགྱུར་བ་དང་། རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དམིགས་པ་མེད་པར་གྲུབ་པོ། །ལ་ལན་རེ་རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་མཚན་མ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་དམིགས་པ་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། མཚན་མ་ནི་དོན་གྱི་གཟུགས་བརྙན་ཏེ་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ་ཞེའོ།

对于非真实的遍计，即表示那个，或者是非真实的遍计。所取和能取二者的无性即是无的体性。趣入于此即是通达它。其方便即是以何种方便随顺趣入无的体性。又为了通达法界周遍义而修习，即是二种殊胜处的智慧。
为了表示这个意义而说此偈颂。依止唯识所缘而生起无所缘的意思是说，离开所缘境的这个唯是识性，从自种子成熟而生起显现为色等的识，色等境是不存在的，如是住于所缘而执著，趣入无所取。
应当如是观察：识是在生起时还是已生之后缘于境呢？其中在生起时是不存在的，所以生起时不应理。由于生起为境相的自性，已生时也不是，除了生起为境相的自性外，做什么称为识缘境呢？识没有其他作用。
假使现在的识本身作为能缘，而不是在生起时，那么所缘缘就不是识的生因，于此分别就成无义。若执持现在的所缘，则有刹那坏灭的过失。也没有自性差别，如前所说，识不应理地执持所缘。
假使在执持所缘时，承认有自性差别，那么由于显现为其他自性差别，将导致由其他生起而执持所缘的过失。有人认为其他即是灭时的境本身是生时识的所缘缘，由于它是自相显现识的因，故较其余缘殊胜。
他也是否仅仅观察缘于色等极微或者它们的聚合呢？二者都不成为所缘，因为一切识都显现为瓶、毛毯等，而不显现为极微。显现为异境相的识的所缘不是其他，否则眼等也将成为所缘。
若有人认为是缘于各别的极微，对此回答也不应理，因为彼等各别极微是承认缘于彼等各自，而不是缘于它们的聚合。不生起显现为各别极微的识，如是显现为它们的聚合，因此不可能缘于诸极微。
由于分别有不可能成为因，极微聚合也非所缘，如等无间缘等，承认所缘缘是正识之因，因此在灭时也不可能成为所缘缘。假使灭性即是所缘，那么过去未来将成为境，在梦等中也成立识无所缘。
有些人说梦等识也缘于相，故非无所缘。相是境的影像，是不相应行的自性。

།རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པ་དོན་མེད་པ་ལ་དེའི་མཚན་མ་མི་རུང་སྟེ། བཞིན་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་དེའི་གཟུགས་བརྙན་མི་འགྲུབ་པ་བཞིན་ནོ། །འབྱུང་བའི་ཚེའམ་བྱུང་ཟིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཀྱང མཚན་མ་ལ་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།མེད་པ་དང་དགག་པ་སྔར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རང་བཞིན་མཚན་མར་མི་རུང་བས། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་དོན་དུ་སྣང་བ་དོན་གྱི་གཟུགས་བརྙན་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་དོན་གྱི་རྣམ་པར་གདོན་མི་ཟ་བར་ཁས་ བླང་དགོས་སོ།།རྣམ་པ་མེད་ན་ནི་དེ་ལ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ངེས་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་རོ། །གཞན་ནི་ཐོགས་པ་མེད་པའི་གཟུགས་ཉིད་རྨི་ལམ་དང་། རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་མི་སྡུག་པ་ལ་སོགས་པར་དམིགས་པའོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། དེའི་ཡང་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་ལ་སོགས་པའི་བདག་ ཉིད་ཡིན་པས།ཐོགས་པ་མེད་པ་ཉིད་དང་ཡིད་འབའ་ཞིག་གི་ཡུལ་དུ་འགལ་ལོ། །རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ཙམ་མ་གཏོགས་པར་ཡང་ཐོགས་པ་མེད་པའི་གཟུགས་གཞན་བསྟན་བཅོས་ལས་མི་བཤད་པས། དེའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་ཀྱང་རྟོག་པ་ཙམ་ཉིད་དོ། །གཞན་དག་ནི་ དམུས་ལོང་གི་རྨི་ལམ་ན་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་མི་འཛིན་པའི་ཕྱིར།དོན་མྱོང་བ་ནི་རྨི་ལམ་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་ཉིད་དུ་འདོད་དོ། །དམུས་ལོང་གི་རྨི་ལམ་ན་གཟུགས་མི་འཛིན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། བརྡ་མི་ཤེས་པས་མིང་རྣམ་པར་མི་ཤེས་པའི་ཕྱིར་གཞན་ལ་བསྙད་མི་ནུས་སོ། ། གལ་ཏེ་ཡང་མྱོང་བ་ཉིད་རྨི་ལམ་དུ་མཐོང་ན་དེ་ལྟ་ན་དམུས་ལོང་གིས་ཀྱང་གཟུགས་མཐོང་བར་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འདོད། །དེས་ཀྱང་ཚེ་རབས་སྔ་མ་དག་ལ་གཟུགས་དམིགས་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ལྟར་གྱི་ཚེ་ལ་དམིགས་པ་ཉིད་རྨི་ལམ་དུ་སྣང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང ད་ལྟར་གྱི་འཛིན་པར་ཡང་རྨི་ལམ་དང་གཉིད་ཀྱིས་མ་ལོག་པར་ཁྱད་པར་མེད་དོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་དོན་མྱོང་བ་དེ་ནི་རྨི་ལམ་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྟོག་པ་ཙམ་ཉིད་དོ། །འདས་པ་ཡང་མེད་པར་ཡུལ་མེད་པར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་རྨི་ལམ་དུ་དོན་དུ་སྣང་བ་འབྱུང་བར་ངེས་སོ། ། དེ་ལྟར་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་དུ་དམིགས་པས་ཡུལ་མི་དམིགས་པར་བསྒོམ་མོ། །དོན་མི་དམིགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས། རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཡང་མི་དམིགས་པ་སྐྱེ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་ཕྱི་རོལ་ན་ཀུན་བརྟགས་པའི་གཟུང་བ་མེད་པས་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་ཀྱི་སྟོབས ཀྱིས་གཟུང་བ་མེད་པར་འཇུག་པ་དེ་ལྟར་གཟུང་བ་མེད་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཡང་མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་དོ།།གཟུང་བ་ཉིད་ལ་ལྟོས་ཏེ་དེ་འཛིན་པར་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཕྱིར། །གཟུང་བ་མེད་ན་འཛིན་པར་མི་རུང་ངོ་། །དེ་ལྟར་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ཀུན་བརྟགས་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་དག་ གི་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་འཇུག་གི།།ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་རྟོག་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཐོག་མ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་མེད་པར་རྣམ་པར་མི་གཞག་ཅེ་ན། འཛིན་པ་ནི་གཟུང་བ་ལ་རག་ལས་པའི་ཕྱིར་དམིགས་པར་བྱ་བའི་དོན་མེད་ན། དམིགས་ པའི་ངོ་བོའི་དངོས་པོ་འཇིག་པས་བདེ་བླག་ཏུ་འཇུག་པར་འགྱུར་གྱི།གཞན་དུ་ན་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་གཉིས་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། དངོས་པོ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །རྒྱུན་མི་འཆད་པར་ཚོགས་རྣམས་ལ་ཞུགས་ཏེ། བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་དང་པོ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ ན།གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་འདིར་ཆུད་དེ། འདི་ལྟར་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་འདི་ལ་བརྟེན་ནས། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་བསྒོམ་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གྱི་ཐོག་མའི་རང་བཞིན་དྲོ་བར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ འཁོར་དང་བཅས་པ་མངོན་དུ་འགྱུར་རོ།།དེའི་འོག་ཏུ་རྩེ་མོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་གཟུང་བ་མ་ལུས་པར་མི་དམིགས་པས་འཛིན་པ་མི་དམིགས་པ་དང་མཐུན་པ་བཟོད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ།

如同没有面容等就不能形成其影像一样，梦境等无实在之事物上不应有其相。
在生起时或已生起的识也不缘于相，因为已经说明了无和遮。因此，不相应行的自性不适合作为相，识本身显现为境是境的影像，必须承认识本身一定具有境的行相。
若无行相，则于彼不会确定为所取和能取。其他人认为无碍色本身是梦境和瑜伽师们所缘的不净等，由于其本性是颜色和形状等，与无碍性和唯意境相违。
除了无表色之外，论中未说其他无碍色，因此那也只是分别而已。其他人认为，由于盲人在梦中不取青等色，所以认为境的体验是梦识的对境。
盲人在梦中并非不取色，因为不知名称而不能向他人表述。即使体验本身在梦中所见，那么为何不承认盲人也能见色？他们在前世也曾缘取色。
如是，过去所缘并非显现为梦境，因为在过去、未来、现在的执取上，梦与未入睡时并无差别。因此，说境的体验是梦识的对境只是分别而已。
已确定过去也无，无境时识本身显现为梦中的境而生起。如是以唯识为所缘而修无境。
依于不缘境，生起连唯识也不可得，即如同由于识之外无所分别的所取，由唯识的力量而趣入无所取，如是由无所取的力量而通达连唯识也无。
因为依于所取而安立彼为能取，若无所取则不应有能取。如是趣入所取和能取遍计的自性无的相，而非是非真实的遍计。
若问为何不从最初即安立唯识也无？因为能取依赖所取，若无所缘境，由所缘事物灭而容易趣入，否则由于所取和能取二者互不相待，就会成为诽谤事物。
相续不断入诸资粮，圆满第一无数劫时，以超越所取能取分别的智慧而通达此，即依此唯识，修习无色等，是出世间道最初本性的暖位等持及其眷属现前。
其后是顶位。其后由于完全不得所取而契合不得能取的忍位等持。

།དེའི་འོག་ཏུ་དོན་མི་དམིགས་པ་ལ་བརྟེན་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཙམ་ཡང་ མི་དམིགས་པར་བསྒོམ་ཞིང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ཤེས་རབ་ལ་སོགས་པ་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་འཁོར་དང་བཅས་པ་མངོན་དུ་འགྱུར་རོ།།དེའི་འོག་ཏུ་མཐོང་བའི་ལམ་སྟེ། དེ་ཉིད་ལ་ཡང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བར་རྟོག་པས་ས་དང་པོ་ལ་འཇུག་ཅེས་བྱའོ། །འདི་ནི་དེ་ ཁོ་ན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི།ཚད་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་མོས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དམིགས་པ་མི་དམིགས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ཡི་ཕྱིར་ན་དམིགས་པ་ནི། །མི་དམིགས་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་གྲུབ། །ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །ཡང་ན་རྣམ་པ་འདིས་སོ་ སོ་རང་གིས་རིག་པའི་ཕྱིར།ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་རྟོག་པ་ལ་གཉིས་མེད་དོ་ཞེས་གང་སྔར་དམ་བཅས་པ་དེ་གྲུབ་པོ་ཞེས་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ཡི་ཕྱིར་ན་དམིགས་པ་ནི། །མི་དམིགས་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་གྲུབ། །ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དམིགས་པར་བྱ་བའི་དོན་གྱི་དངོས་ པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་དང་བྱེད་པ་པོ་དང་བྱེད་པ་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ཏུ་བརྟག་གྲང་ན། ལས་མེད་པས་དེ་གསུམ་ཆར་ཡང་མི་རུང་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དམིགས་པ་མི་དམིགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འགྲེལ་པ་མཛད་པས་དམིགས་པར་བྱ་ བའི་དོན་མེད་ན་དམིགས་པར་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་དམིགས་པ་དང་མི་དམིགས་པ་མཉམ་པར་ཤེས་པར་བྱ། འདི་ལྟར་དམིགས་པ་ནི་མི་དམིགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་གྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་མཉམ་མོ། །དོན་མི་དམིགས་པ་དང་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་དུ་དམིགས་ པ་ཡང་མེད་པར་བྱེ་བྲག་མེད་པའི་ཕྱིར་མཚུངས་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ།།དམིགས་པ་དང་མི་དམིགས་པའི་སྒྲ་དག་ཕན་ཚུན་འགལ་བ་བསལ་བའི་ཕྱིར། ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་དོན་དུ་སྣང་བས་དམིགས་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དོན་མེད་པས་འདིས་ནི་ཅི་ཡང་མི་ དམིགས་སོ།།དེའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་མི་དམིགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་པས་འགལ་བ་མེད་དོ། །གཞན་དག་ན་རེ་བྱིས་པ་རྣམས་དོན་མེད་པ་ལ་དོན་དུ་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། འཕགས་པ་རྣམས་དོན་མི་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་གཉིས་ མཚན་ཉིད་མཚུངས་པས་མཉམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ།སྦྲུལ་དུ་འཁྲུལ་པ་མི་དམིགས་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྦྲུལ་དུ་འཁྲུལ་པ་མི་དམིགས་པར་བཤད་པ་བཞིན་དུ། མི་དམིགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ཡང་། ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་དོན་དུ་སྣང་བའི་ཕྱིར་དམིགས་པ་ཞེས་བཤད་དོ་ ཞེས་ཟེར་རོ།།གཞན་དག་ན་རེ་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་འཛིན་པར་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། དོན་མེད་པའི་ཕྱིར་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་འཛིན་པ་མི་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། དམིགས་པ་དང་མི་དམིགས་པ་དེ་གཉིས་ནི་གཉི་ག་ཡང་གཟུང་བ་མེད་ན། འཛིན་པ་མེད་པར་བྱེ་བྲག་མེད་པའི་ ཕྱིར་མཉམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་དོན་དུ་སྣང་བས་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་སྨོས་སོ་ཞེའོ། །ཡང་ཁ་ཅིག་སེམས་པ་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་། སྐུར་པ་འདེབས་པའི་གཉེན་པོར་དེ་ལྟ་བས་ན་དམིགས་པ་དང་། མི་དམིགས་མཉམ་པར་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་གསུངས་སོ་སྙམ་སྟེ། དོན་མེད་པའི་ཕྱིར་དམིགས་པ་ནི་དམིགས་པའི་རང་བཞིན་དུ་མེད་པས། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དམིགས་པ་ལ་དམིགས་པའི་རང་བཞིན་བསལ་བར་བྱ་བའམ། མི་དམིགས་པའི་རང་བཞིན་ཡང་གཞག་པར་བྱ་བ་མེད་དེ། དེ་གཉིས་ཀ་ཡང་རྣམ་པར་བརྟག་ཏུ་མེད་པས་མཉམ་པ་ཉིད དོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་སྐུར་པ་འདེབས་པ་ལ་མི་ལྟོས་པར་དམིགས་པ་དང་། མི་དམིགས་པ་གཉིས་སོ་སོ་རང་གིས་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །སྨྲས་པ། འདི་ལས་བསལ་བྱ་གང་ཡང་མེད། །གཞག་པར་བྱ་བའང་ཅི་ཡང་མེད། །ཡང་དག་ཉིད་ལ་ཡང་ངག་ལྟ། ཡང་དག་ མཐོང་བ་རྣམ་པར་གྲོལ།།གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་ཅིའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ལ་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། མི་དམིགས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ཡང་། ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་དོན་དུ་སྣང་བས། འཇིག་རྟེན་དང་བསྟན་བཅོས་ལས་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་གྲགས་པའི་ཕྱིར་རོ།

其后依于不缘义，修习连识也不缘，并且与智慧等俱的世间法中最胜三昧及其眷属现前。
其后是见道，即于彼中由遍行法界之分别而入初地。
此是真实作意，非如四无量等是胜解作意，因为所缘是不缘自性故，为显示此义故说'是故所缘成，不缘之体性'。
或者以此相由自证故，成立前所立'于遍计无二'之义，为显示此义故说'是故所缘成，不缘之体性'。
所谓'是故'，是因为无所缘义之事物故。
所谓'所缘'，若观察为事物、作者、作业任何一种，因无业故三者皆不应理，是故所缘成就为不缘体性。
正因如此，论释者说'若无所缘义，则不应有能缘故'。
因此应知所缘与不缘平等，如是所缘成为不缘体性，故为平等。
由于无义不缘与唯识所缘亦无差别故，应知是等同。
为遣除所缘与不缘二词相互矛盾故，说'由显现为非真实义故名所缘'，因无义故此中何亦不缘。
是故胜义中亦是不缘体性，故无矛盾。
有人说：凡夫于无义中执为有义所缘，与圣者不缘义，此二者由相同特征故应知平等，如同蛇之错觉不可得。
正因如此，如说蛇之错觉不可得般，虽是不缘体性，由显现为非真实义故说为所缘。
另有人说：凡夫所缘执取与因无义故圣者不缘执取，此二种所缘与不缘，皆因无所取则无能取，无差别故应知平等，因此广说'由显现为非真实义故'。
又有人认为：为对治增益与损减分别，故说'是故应知所缘与不缘平等'，因无义故所缘无所缘自性，故说体性中无彼，于所缘中既不须遣除所缘自性，亦不须安立不缘自性，因二者皆不可观察故平等。
因此不依增益与损减，应由自证知所缘与不缘二者平等。
如说：此中无所遣，亦无所安立，于真实正见，见真实解脱。
若如是者，为何说缘唯识？虽是不缘自性，由显现为非真实义故，世间与论典中亦如是共许故。

།རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་ མཚན་ཉིད་སྟོན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་རྟོག་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་སྟེ། རྣམ་པ་ཐ་དད་པ་ཉིད་དོ། །རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཉིད་མཚན་ཉིད་ཡིན་པས། རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་མཚན་ཉིད་དེ། རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་འདིས་ཡང་དག་པ་ མ་ཡིན་པ་ཀུན་རྟོག་པ་མཚོན་པའི་ཕྱིར་རོ།།རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་ཅིའི་ཕྱིར་བཤད་ཅེ་ན། ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་རྟོག་པ་ཙམ་ལ་འདོད་པ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་མི་རིགས་ཏེ། ཁམས་ཐ་དད་པས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་གཉེན་པོ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་འཕགས་པའི་ གང་ཟག་ལ་སོགས་པར་ཐ་དད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་ཏེ།དེ་བས་ན་བསྟན་པ་ལ་ཉེས་པ་ཆེན་པོར་འགྱུར་རོ་སྙམ་པའི་དོགས་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་མཚན་ཉིད་བཤད་དོ། །ཡང་ན། གང་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་ཡོད་པ་དེ་ཉིད་ན། ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་རྟོག་པ་ཡོད་ ཀྱི་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་སྟེ།དེ་བས་ན་དེ་བསལ་བའི་ཕྱིར། ཡང་དག་མ་ཡིན་ཀུན་རྟོག་ནི། །སེམས་དང་སེམས་བྱུང་ཁམས་གསུམ་པ། །ཞེས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་མཚན་ཉིད་བརྗོད་དེ་གང་ན་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་ཡོད་པ་ཉི་ཚེ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དཔེར་ན་གཟུགས་ནི་འབྱུང་བ་རྣམས་དང་འབྱུང་བ་ ལས་གྱུར་པ་ཡིན་པ་བཞིན་དུ།ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་རྟོག་པ་ཡང་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་གྱི། སེམས་འབའ་ཞིག་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ཀྱང་ཁམས་གསུམ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ། འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཐ་དད་པས་ཁམས་གསུམ་པ་རྣམས་སོ། ། དེ་ལ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་དེ་ལས་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་གང་དག་འབྱུང་བ་དེ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་སོ། །ཚངས་རིགས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་བཅུ་བདུན་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སོ། །ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་ལ་སོགས པའི་རྣམ་པ་བཞི་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སོ།།གཞན་ན་རེ་འདོད་པ་ལ་འདོད་ཆགས་མ་སྤངས་པ་དང་གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་དང་མ་བྲལ་བ་རྣམས་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའོ། །འདོད་པ་ལ་འདོད་ཆགས་སྤངས་ལ་གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་དང་མ་བྲལ་བ་རྣམས་ནི་ གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སོ།།འདོད་པ་དང་གཟུགས་ལ་འདོད་ཆགས་སྤངས་ཤིང་གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་དང་ཡང་བྲལ་བ་རྣམས་ནི་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གཞན་དག་ནི་འདོད་པ་ལ་འདོད་ཆགས་རྒྱས་པར་གྱུར་པ་རྣམས་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་སོ། ། གཟུགས་ལ་འདོད་ཆགས་རྒྱས་པར་གྱུར་པ་རྣམས་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སོ། །གཟུགས་མེད་པ་ལ་འདོད་ཆགས་རྒྱས་པར་གྱུར་པ་རྣམས་ནི། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སོ་ཞེས་སྨྲའོ། །ཁ་ཅིག་ནི་རྟག་ཏུ་གཡེང་བ་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་པའི་གནས་སུ་གྱུར་པ རྣམས་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་སོ།།མཉམ་པར་གཞག་པ་ལ་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་པ་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སོ། །མཉམ་པར་གཞག་ལ་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་པ་སྤངས་པ་རྣམས་ནི། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སོ་ཞེས་སྨྲའོ། ། ཁ་ཅིག་ནི་དྲི་དང་རོ་དང་དེ་དག་ཏུ་སྣང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་སྤངས་པ་རྣམས་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་སོ། །དྲི་དང་རོ་དང་དེ་དག་ཏུ་སྣང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྤངས་པ་རྣམས་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སོ། །ཁམས་བཅོ་ལྔར་སྣང་བ་སྤངས་པ་རྣམས་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སོ་ཞེས་སྨྲའོ། ། བཤད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ལ་དེ་དག་གང་ཡིན་ཞེ་ན། ཐོག་མར་བཤད་པ་ལས་བརྗོད་པ་ཉིད་བཤད་པར་བྱ་བ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་བཤད་པ་འདི་དག་ནི་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དོ། །ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་རྟོག་པའི་སྐབས་ཡིན་བཞིན་དུ་ཡང་། ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་རྟོག་པ སྨོས་པ་ནི་མི་དམིགས་པས་བར་དུ་བཅད་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་གྲངས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་སྟོན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་རབ་ཏུ་བསྟན་པས། ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་རྟོག་པའི་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་སྟོན་ཏོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། སེམས་དང་སེམས་ ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་རྟོག་པའི་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་དང་།ཁྱད་པར་ལ་རྟོག་པར་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་རོ།

关于显示分别的性相这一说法，欲界、色界、无色界的自性是遍计分别的差别，即是不同的种类。由于差别本身是性相，所以称为差别性相，因为通过这种差别来表征遍计。
为何要解释差别性相呢？如果仅仅是遍计，欲界和色界就不合理了，因为界的差别导致违品和对治有别，那么就不会获得圣者等的差别。因此，为了消除这种'会成为教法中的大过失'的疑虑，所以解释差别性相。
或者，有人认为'哪里有寻有伺，那里就有遍计，其他则没有'。为了破除这种想法，所以说'遍计是三界的心和心所'，这种差别性相的说法表明不仅仅局限于有寻有伺的地方。
就像色法是由大种和所造色构成一样，遍计也是由心和心所构成，而不仅仅是心。这些都是三界的本性，因为在欲界、色界、无色界中有不同的行相，所以是三界法。
其中，从遍计中产生地狱等二十种形相的是欲界。梵众天等十七种形相的是色界。空无边处等四种形相的是无色界。
有人说，未断欲贪且未离色想的是欲界中行。已断欲贪但未离色想的是色界。已断欲贪和色贪且已离色想的是无色界中行。
另有人说，欲贪增盛的是欲界。色贪增盛的是色界。无色贪增盛的是无色界。
有些人说，经常散乱且有心所生苦相的是欲界。等持中离心所生苦相的是色界。等持中舍离苦乐相的是无色界。
有些人说，未断香味及其识现的是欲界。已断香味及其识现的是色界。已断十五界显现的是无色界。
对于这些解释，如果问它们是什么，应当依据最初的解释来说明，因为这样的解释是有所依据的。虽然是遍计的语境，但还是提到遍计，是为了以无所得来遮遣。
关于显示异名性相这一说法，是通过显示心和心所的差别来显示遍计的异名性相。为什么呢？因为心和心所趣入于遍计事物的自性和差别的分别中。

།དོན་གྱི་རང་གི་ངོ་བོ་དང་བྱེ་བྲག་མཐོང་བ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་དང་། ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་གྲངས་སུ་གཏོགས་པ་ སྟེ།དོན་ལ་ནི་ཁྱད་པར་མེད་དོ། །དེ་ལ་དོན་ཙམ་མཐོང་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཙམ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི། ཁྱད་པར་སེལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ་ཁྱད་པར་མི་འཛིན་གྱི་དངོས་པོའི་རང་གི་ངོ་བོ་ཙམ་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དོན་གྱི་ཁྱད་པར་མཐོང་བ་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཏེ་ ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་པར་གྱི་ངོ་བོ་དེ་དང་དེས་དེར་མངོན་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལ་གང་དངོས་པོ་དེའི་ཁྱད་པར་སིམ་པ་དང་། གདུང་བ་ཉིད་ཡིད་བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་གནས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་འཛིན་པ་ནི་ཚོར་བའོ། །བུད་མེད་དང་སྐྱེས་པ་ལ་སོགས་པར་ཐ་སྙད་གདགས་པའི་ མཚན་མ་དོན་གྱི་ཁྱད་པར་གང་ཡིན་པ་དེ་འཛིན་པ་ནི་འདུ་ཤེས་སོ།།དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ཡང་ཅི་རིགས་སུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་དེ་དག་ཀྱང་གནས་པ་དང་དམིགས་པ་དང་། དུས་དང་རྫས་མཚུངས་པ་ཉིད་ཀྱིས་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་གྱི། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ཁྱད་པར་མེད་པར་ཐལ་ བར་འགྱུར་བས་རྣམ་པར་མཚུངས་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ཁ་ཅིག་ནི་འདིར་སེམས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཉིད་སེམས་ལས་བྱུང་བར་དགོངས་པར་ཤེས་ཏེ། རྨ་བྱའི་མདོངས་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཉིད། དེ་ལྟ་བུའི་ངོ་བོ་ལ་སོགས་པར་སྣང་བ་སྣ་ཚོགས་སུ་འབྱུང་ངོ་ཞེའོ། །ཇི་ལྟར་ན་གཅིག་པུ་ཡང་ཡིན་ལ་སྣ་ཚོགས་ ཀྱང་ཡིན།གཅིག་པུ་དུ་མའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་འགྱུར་དུ་འོང་ཞེས། འཇིག་རྟེན་ནི་གཅིག་ལ་མི་མཐུན་པའི་མཚན་ཉིད་སྣ་ཚོགས་སུ་མི་འདོད་དོ་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པར་གྱུར་ན་ནི། འདི་ཡང་ཉེས་པར་འགྱུར་རོ། །ནོར་བ་ཙམ་ལ་ནི་ཉེས་པ་འདི་མེད་དེ། དེ་བཞིན་མ་ཡིན་ ཡེ་མེད་མིན།།ཞེས་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། མདོ་ལས་ཚོར་བ་གང་ཡིན་པ་དང་། འདུ་ཤེས་གང་ཡིན་པ་དང་། སེམས་གང་ཡིན་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ་ཆོས་འདི་རྣམས་ནི་འདྲེས་པ་སྟེ། མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདྲེས་པ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོད་པ་རྣམས་ཅིག་ཅར་ཕྲད་པར་འགྱུར་བ་ལ་བྱའོ།།གང་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་པར་འདོད་པ་དེ་ལ། མདོ་དེ་ནི་དོན་འདིར་ཁུངས་སུ་མི་རུང་ངོ་། །ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་རྟོག་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ལ་གཞན་ཡང་མེད་པས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམ་པར་མི་ཤེས་པས་ དེ་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འཇུག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་སྟོན་ཏེ།འདིས་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་རྟོག་པ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོར་མཚོན་པའོ། །འཇུག་པ་ཉིད་མཚན་ཉིད་ཡིན་པས་འཇུག་པའི་མཚན་ཉིད་དེ། འཇུག་པ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། །སྐད་ཅིག་བརྒྱུད་མར་ འཇུག་པ་སྟེ།དེའི་དབང་གིས་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ཉེ་བར་སྤྱོད་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཚེ་རབས་གཞན་དུ་འཇུག་སྟེ། དེའི་དབང་གིས་ཚེ་ཕྱི་མའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལས་དང་ཚེའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའོ། །འདིར་ནི་སྐད་ཅིག་བརྒྱུད་མར་འཇུག་པ་འཇུག་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་བཤད་པའོ། །ཚེ་རབས་ གཞན་དུ་འཇུག་པ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་འོག་ནས་འཆད་དོ།།གཅིག་ནི་རྐྱེན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས། །ཞེས་རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་བ་དེ་ལ། གཅིག་ཅེས་བྱ་བ་དེ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྷག་མ་བདུན་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུའི་རྐྱེན་གྱི་དངོས་པོའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་རྐྱེན་གྱི་ རྣམ་པར་ཤེས་པའོ།།གཉིས་པ་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བར་སྙེགས་ཏེ། དེའི་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ཚིག་གི་ལྷག་མའོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པ་བདུན་ནོ། །ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་ནི་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དགོས་པ་ཡིན་པས་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་ཅན་ནོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ལ་ སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་དང་།ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་དང་འཇུག་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དག་ཀྱང་དེའི་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། གྲུབ་པ་དང་བདེ་བ་གཅིག་པའི་ཕྱིར་རོ།

见到事物的自性和差别的心和心所，以及非真实分别，这些是同义词，实际上没有差别。其中，见到唯事的是识，所谓'唯'字是为了遣除差别，意思是不执取差别而仅缘取事物的自性。见到事物差别的是诸心所，即受等，这是因为以彼彼差别性而趣入彼故。
其中，凡是执取彼事物差别中的舒适和痛苦等状态的，即是受。执取女人和男人等假立名言之相的事物差别的，即是想。其他也应当如理类推。如是，彼等由住处、所缘、时间和事物的相应性而相应，而非由与识无差别而相应。
有些人认为此处是将心的差别本身视为心所，如孔雀尾羽般，彼识本身显现为如是自性等种种相。如何能既是一又是多，一者怎能成为多体性？世间不承认一法有相违的种种相。若法性已成实，则此过失成立。但对于仅是迷乱则无此过失，因为说'非如是亦非全无'。
然而并非如此，因为与经中所说'凡是受，凡是想，凡是心，凡是识，此等诸法是和合，非不和合'相违。所谓'和合'是指诸存在同时相遇。对于认为法性非实有者，此经不能作为此义的依据。
仅是非真实分别而已，别无他法，因不了知因果差别，为显示彼故而说趣入相，此显示非真实分别为因果事。趣入本身为相故名趣入相，趣入亦有二种。
刹那相续趣入，由彼力故有现在受用的烦恼，及趣入他世，由彼力故有后世的烦恼、业和寿命的烦恼。此处说刹那相续趣入为趣入相。他世趣入则在下文中解释为烦恼相。
所谓'一是缘识'等广说中，'一'即是阿赖耶识，因为是余七识的因缘事之因，故为缘识。第二受用者，是省略了'识'字，'彼果'是省略语。彼亦有七种。受用是转识的作用，故名受用者。
彼识中有心所受用、决断和趣入者，亦称为彼果，因为与识成就和安乐是一故。

།ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་དག་ནི་རྒྱུའི་རྐྱེན་ཡིན་པས་རྐྱེན་གྱི་རྣམ་ པར་ཤེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དེར་འབྲས་བུའི་དངོས་པོར་སྦྱོར་བ་དང་། དེ་ཡང་དེ་དག་ལ་རྒྱུའི་དངོས་པོར་སྦྱོར་བས་ཀུན་གཞིའོ། །སེམས་ཅན་དང་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དེ་ལྟར་སྣང་བས་རྣམ་པར་རིག་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །དེ་ཡང་གཅིག་ཏུ་ རྣམ་པར་སྨིན་པས་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཉིད་དོ།།ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ས་བོན་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་དང་། འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་དག་གི་རྒྱུའི་རྐྱེན་ཡིན་པས་རྐྱེན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །དེ་ལས་བྱུང་བ་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་ཅན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ལས་བྱུང་བ་སྟེ། དེའི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཇི་ལྟར་འབྱུང་ཞེ་ན། འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བ་ན་དེ་དང་རིགས་གཅིག་པ་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་བྱུང་བ་འབྱུང་བར་བྱེད་པའི་ས་བོན་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བརྟས་པར་བྱེད་དེ། ས བོན་བརྟས་ནས་འགྱུར་བའི་བྱེ་བྲག་རྙེད་པ་དེ་ལས་ཡང་དེ་དང་རིགས་གཅིག་ལ་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་སྟེ།དེ་ལྟར་ན་དེའི་རྐྱེན་གྱིས་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ། །བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བའི་ཉེ་བར་སྤྱོད་པའི་གནས་སུ་གྱུར་པ་དང་། ཀུན་ ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བག་ཆགས་བསྒོ་བའི་ཕྱིར།ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་ལ། འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་རྐྱེན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པར་འགྱུར་བར་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་རམ། རྐྱེན་གྱི་དངོས་པོ་མ་གཏོགས་པར་བག་ཆགས་བསྒོ་བ་གཞན་མེད་དེ། ཆོས་མངོན་པའི་མདོ་ལས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལས་ཇི་སྐད་དུ། ཕན་ཚུན་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་དང་། །རྒྱུ་ཡི་དངོས་པོར་རྟག་ཏུ་ཡང་། །རྣམ་པར་ཤེས་ལ་ཆོས་ཀུན་སྦྱོར། །དེ་ཡང་དེ་བཞིན་དེ་དག་ལའོ། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེ་ན། ཐལ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེའི་ཚོར་བ་ཤེས པར་དཀའ་བས་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བཞིན་དུ་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་ཅན་དུ་མི་ཤེས་སོ།།ཡང་ན་ཉི་མ་ལྟར་ཁྱད་ཞུགས་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་ཚོར་བ་རྣམ་པ་གསུམ་པོའི་གནས་ནི་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་ཡིན་གྱི། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ ནོ།།འདིར་ནི་རྒྱུའི་རྐྱེན་དུ་འདོད་ཀྱི་རྐྱེན་ཙམ་དུ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ཆོས་ཀྱི་དབང་གིས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་། རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུའི་བག་ཆགས་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབང་གིས་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུའི་བག་ ཆགས་ཡོངས་སུ་འཛིན་ཏོ།།དེའི་ཕྱིར་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་མ་ལུས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུའི་རྐྱེན་ཏོ། །འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བདག་པོའི་རྐྱེན་ཏེ། རྒྱུའི་རྐྱེན་མ་ཡིན་པས་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་དུ་ ཐལ་བར་འགྱུར་བ་མེད་དོ།།ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་ནི་ཚོར་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྣམ་པ་གསུམ་ཆར་ཡང་ཉེ་བར་སྤྱོད་པས་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་སྟེ། མྱོང་བར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སྲིད་པའི་རོ་བྲོ་བའི་སྙིང་པོ་འདྲ་བ་ནི་ཚོར་བ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་བྱིས་པ་རྣམས་དེ་ཀུན་ཏུ་མྱོང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ ཡུལ་རྣམས་ལ་ཆགས་སོ།།ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཚོར་བ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི་དོན་ལ་དམིགས་པ་ཡང་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ། བཤད་པ་ལས་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་ནི་ཚོར་བ་ཞེས་འབྱུང་བ་དང་འགལ་བས་དེ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དོན་ལ་དམིགས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་གཞན་ མ་ཡིན་པས་དེ་སེམས་ལས་བྱུང་བར་མི་རུང་ངོ་།།བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་འཛིན་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཚོར་བ་ཡོངས་སུ་སྤྱོད་པ་ནི་འདུ་ཤེས་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་དང་། འདུ་ཤེས་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་དག་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཏེ། སེམས་པ་དང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་ སོགས་པའོ།

关于阿赖耶识是其他诸识的因缘，故称为缘识这一说法，由于一切有漏法都在其中作为果体相应，而它又对它们作为因体相应，故为阿赖耶。由于如是显现有情世间和器世间而了别，故为识。它唯一是异熟无记性。由于与一切有漏法的种子相续关联，以及是转识等的因缘，故称为缘识。
从其所生的转识是有受用者，意思是从阿赖耶识所生，即由其缘而生的意思。如何生起呢？当转识生起时，令与其同类未生的转识生起的种子在阿赖耶识中得到增长，种子增长后获得转变差别，从此又生起与其同类的转识，如是由其缘而成为转识。
由于是非苦非乐受的受用处所，以及在阿赖耶识中熏习习气的缘故，阿赖耶识岂不也应成为有受用者，转识也应成为缘识吗？除了缘的体性外别无其他熏习，如《阿毗达磨经》偈颂中所说：'互为果体性，及为因体性，诸法系于识，彼复系于彼。'
不会有此过失。为什么呢？因为它的受很难了知，不像转识那样被了知为有受用者。或者应当了知如日轮般有差别，即受用处所三种受唯是转识，而非阿赖耶识。
此处是承许为因缘，而非仅仅是缘，因为阿赖耶识由善不善法的力量而执持异熟果和等流果的习气，由无记法的力量而执持等流果的习气。因此，阿赖耶识是一切有漏法的因缘。转识是阿赖耶识的增上缘，而非因缘，故不会有转识成为缘的过失。
关于受用即是受这一说法，由于三种都是受用故为受用，即是经历的意思。受如同有之味的精华，因此愚者为了领受它而贪著诸境。
有人说不仅是受，缘取对境也称为受用，但这与论释中说'受用即是受'相违，故非如此。缘取对境不异于识，故不应是心所。
由于是执取乐等差别的自性，故受的受用是想受用，令想趣入识的是诸行，即思维、作意等。

།ཡང་ན་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་ནི་ཚོར་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རང་གི་དམིགས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མྱོང་བའམ། བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་མྱོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ཡུལ་དང་ལས་ལ་སྤྱོད་པ་ནི་ཚོར་བ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡུལ་གྱི་དོན་རྟགས་ཐ་ སྙད་ཀྱི་མཚན་མ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པར་བྱེད་པས་ཡོངས་གཅོད་ནི་འདུ་ཤེས་སོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་དམིགས་པ་གཞན་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་དག་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་སེམས་པ་ལ་སོགས་པའི་དབང་གིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དམིགས་པ་གཞན་ལ་བརྟེན་ཏོ། །སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་འདུན་པ་ ལ་སོགས་པ་བསྡུའོ།།གང་ནས་ཅི་འདྲ་གང་གི་ཕྱིར་འཇུག་པ་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལས་དང་ཆེའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བ་ན། འགྲོ་བ་ཡོངས་སུ་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ མཚན་ཉིད་དོ།།དེ་ནི་བདག་མེད་པར་ཡང་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་རྟོག་པ་ཙམ་ལས་འཁོར་བ་རྒྱས་པར་འགྱུར་བ། རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བཤད་དེ། སྒྲིབ་པའི་ཕྱིར་དང་འདེབས་པའི་ཕྱིར། །ཁྲིད་པའི་ཕྱིར་དང་ཀུན་འཛིན་ཕྱིར། །ཞེས་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་སོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་ འབྱུང་བ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་པ་འདི་ཡང་འཇུག་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དབང་དུ་མཛད་དོ།།དེ་ལ་སྒྲིབ་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འགྲོ་བ་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་ཐ་མར་སྨོས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་དང་སྦྱར་རོ། །གང་གིས་སྒྲིབ་པ་དང་ཇི་ལྟར་སྒྲིབ་པའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་མ་རིག་པས་ཡང་དག་པ་ ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཐོང་བ་ལ་བགེགས་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།མ་རིག་པ་ནི་མི་མཐོང་བའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པས་ཡང་དག་པ་མཐོང་བའི་ཡུལ་ལ་རབ་ཏུ་སྒྲིབ་པའི་ཕྱིར། ཡང་དག་པ་མཐོང་བ་མི་སྐྱེ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པ་མཐོང་བ་སྐྱེ་བ་ལ་བགེགས་བྱེད་པས་མ་རིག་པ་ནི་ ཡང་དག་པ་མཐོང་བ་ལ་བགེགས་བྱེད་པའོ།།ཡང་དག་པ་མཐོང་བ་ཡང་དངོས་སུ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཤེས་རབ་པོ། །དེའི་རྗེས་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་དེའི་རྗེས་ལས་ཐོབ་པ་དང་། དེའི་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་དེ་སྦྱོང་བར་བྱེད་པ་ཐོས་པ་དང་། སེམས་པ་དང་བསྒོམ་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡང་ཡང་དག་པ་ མཐོང་བ་ཞེས་བྱའོ།།ཡང་དག་པ་མཐོང་བའི་བགེགས་སུ་གྱུར་པས། མ་རིག་པ་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་རྐྱེན་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་སྒྲིབ་པའི་ཕྱིར་མ་རིག་པས་འགྲོ་བ་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་དོ། །འདེབས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་འགྲོ་བ་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་དང་སྦྱར་རོ། །གང་གིས་གང་དུ་ཅི་འདེབས་ ཤེ་ན།དེའི་ཕྱིར་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དེ་ལ་འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་བསོད་ནམས་དང་། བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་དང་། མི་གཡོ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ནི་ཡང་སྲིད་པ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པས་འདུ་ བྱེད་དེ།མ་བཏབ་པ་འདེབས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ཉིད་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྒྲར་བཤད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་མ་རིག་པའི་དབང་གིས་ཡང་སྲིད་པ་འདེབས་ནུས་པར་འགྱུར་གྱི། ཡོད་པ་ཙམ་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་པས། མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་མ་རིག་ པ་མ་སྐྱེས་ན་དེ་དག་ཡང་སྲིད་པ་འདུ་བྱེད་ཀྱི།རིག་པ་སྐྱེས་ན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །བདག་པོ་ཙམ་གྱིས་ནི་མ་རིག་པ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་ཞེས་མི་བྱའི། །སྤྱིའི་རྐྱེན་ཡིན་པས་ཀུན་ནས་འབྱུང་བ་ན་ཡང་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་མ་རིག་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་ཉོན་ མོངས་པ་ཀུན་ནས་འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱིའི་རྐྱེན་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་ལས་བྱུང་བའི་སེམས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་ཡིན་ནོ།།བསོད་ནམས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་སྲིད་པ་དང་ལོངས་སྤྱོད་བྱེ་བྲག་ཅན་ལ་སྨོན་པའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་ཡིན་ཏེ། ཀུན་ནས་འབྱུང་བ་ནི་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་ འབྱུང་བའི་མ་རིག་པ་ནི་སྤྱིའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ།

或者说近行即是受，是指如实领受自己的所缘，或者领受乐等感受的业，因为是领受的缘故。如是于境和业而行即是受，因此称为近行。
由于能够遍断境义相的名言相，所以遍断即是想。
令识趣入其他所缘者即是诸行，如是由于思等的力量，识依于其他所缘。等字包含欲等。
从何处、如何、为何趣入已如前说。也说明烦恼的特征，即烦恼、业和生的烦恼如何生起时，众生成为烦恼，这就是烦恼的特征。
为了显示在无我中仅由非如理分别而轮回广大，所以说'由于遮蔽、播种、引导和执取'等广说。
这十二缘起支也是就趣入方面而言。
其中'由于遮蔽'，即最后所说的'令众生烦恼'与一切相连。若问由何遮蔽、如何遮蔽而令生烦恼？为此说'由于无明障碍如实见'。
无明以不见为自性，由于遮蔽真实见境，故不生真实见；因此由于障碍真实见生起，无明即是障碍真实见。
真实见直接即是出世间慧。由于是从彼所生故称为彼之后得，由于是彼之证悟故，闻所生、思所生、修所生等净化彼者也称为真实见。
由于成为真实见的障碍，无明称为诸行之缘。如是由于遮蔽，无明令众生烦恼。
'由于播种'也与'令众生烦恼'相连。若问由何者于何处播种何物？为此说'由诸行于识中播种业习'。
其中诸行即是身语意业中的福业、非福业和不动业的自性。由于造作后有故称为行，即未种而种的意思。
这仅解释行字，并非一切。彼也是由无明力能种后有，仅仅存在并不能种，故说'无明缘诸行'。如是若无明未生则彼等造作后有，若生起明则不然。
不仅由增上缘称无明为行缘，由于是共同缘故也是生起时的缘。如是由于无明与一切烦恼相应，如是是一切烦恼生起的共同缘，也是从彼所生诸思的缘。
对于希求特殊有和受用的福行者也是如此，生起时与彼俱生的无明是共同缘。

།མི་གཡོ་བ་དེ་ལ་ངེས་པར་འབྱུང་བར་ལྟ་བ་ཀུན་འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་ཡིན་ཏེ། དེ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་མ་རིག་པ་ནི་སྤྱིའི་རྐྱེན་ཡིན་པས། འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་ཞེས་བཤད་དོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདིར་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ དགོངས་པ་ཡིན་གྱི།འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུན་ཆད་པ་དང་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་སྐྱེ་བའི་གནས་སུ་ཁྲིད་མི་སྲིད་པ་དང་། དགེ་བ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གཉིས་འགྲོགས་མི་སྲིད་པས། འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱིས་དེ་ལ་ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་གཞོམ་མི་སྲིད་པའི་ ཕྱིར་རོ།།ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་གང་ཡིན་ཞེ་ན། མ་འོངས་པའི་ས་བོན་ཏེ་རྒྱུའི་དངོས་པོའོ། །དཔེར་ན་འབྲུའི་འབྲས་བུ་ས་དང་ཐལ་བ་དང་། ལུང་ལ་སོགས་པ་རྐྱེན་གྱི་བྱེ་བྲག་ལ་ལྟོས་ཏེ། འགྱུར་བ་ལས་མྱུ་གུ་འབྱུང་བའི་རྒྱུའི་དངོས་པོ་ནི་ས་བོན་ ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ།།འཇོག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདེབས་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་གཞན་བཤད་པའོ། །འཇོག་པ་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུད་འདི་ལ་དེས་ཐོག་མ་ཁོ་ནའི་ས་བོན་དེ་རྒྱས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། ཟག་པ་མེད་པའི་ལྟར་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་ནི་འགའ་ཙམ་གྱིས་ཀྱང་ས་བོན་སྔོན་མ་ བསྐྱེད་པ་མེད་དེ།འདི་ལྟར་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཡང་སྲིད་པའི་ས་བོན་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་དོ། །ཁྲིད་པའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་གང་གིས་གང་དུ་གང་ཁྲིད་པ་མི་ཤེས་ནས། དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པས་སྐྱེ་བའི་གནས་སུ་ཕྱིན་ པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།ལས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྒྱུན་ཆགས་སུ་འཇུག་པས་འཆིའོ། །གནས་ནས་སྐྱེ་བའི་གནས་སུ་ཡང་སྲིད་པའི་ས་བོན་དུ་གྱུར་པའི་བག་ཆགས་ཕྱིན་པར་བྱེད། ཁྲིད་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་བྱས་ན་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྣམ་ པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་ནི་འདུ་བྱེད་མ་ཡིན་གྱི།སྔོན་གྱི་དུས་ཀྱི་སྲིད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་རྐྱེན་འདུ་བྱེད་ཡིན་པར་རབ་ཏུ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་ཞིག་པ་ལས་འབྲས་བུ་འབྱུང་བར་མི་རུང་ངོ་། །གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྙེད་པ་རྣམས་ནི་གང་ཤི་བ་དེ་ཉིད་དུ་སྐྱེ་བས་གཟུགས་མེད་ པ་རྣམས་སུ་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བའི་གནས་སུ་ཕྱིན་པར་བྱེད་ཅེ་ན།དེ་ནི་ཅི་རིགས་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། མིང་དང་གཟུགས་བཞིན་ནོ། །ཀུན་འཛིན་ཕྱིར་འགྲོ་བ་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་གང་གིས་གང་དུ་གང་ཡོངས་སུ་འཛིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་ལུས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། མིང་ དང་གཟུགས་ནི་ཕུང་པོ་ལྔའོ།།དེ་དག་ཀྱང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ནས་བཟུང་སྟེ། ནུར་ནུར་པོ་དང་མེར་མེར་པོ་དང་། ནར་ནར་པོ་དང་གོར་གོར་པོ་དང་། རྐང་ལག་འགྱུས་པའི་དུས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་མ་དོད་ཀྱི་བར་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མིང་དང་གཟུགས་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་དེ་ལ་ བསྒོས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་རིགས་མཐུན་པ་གཞན་དག་ཏུ་དེ་བྱེ་བྲག་ཅན་དུ་གྲུབ་པོ།།དེ་སྐྱེས་ནས་ཀྱང་མི་དང་དུད་འགྲོ་ལ་སོགས་པའི་རིགས་མཐུན་པ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ལུས་ཀྱང་ཐ་དད་པས་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱིས་ལུས་ཡོངས་སུ་འཛིན་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ན་འཆི་བ་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་ལུས་ ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་སྟེ།དེ་ཐོག་མ་ཁོ་ནར་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུའི་དངོས་པོར་རྣམ་པར་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་དབྱེར་མེད་ཀྱང་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱིས་ལུས་ཡོངས་སུ་འཛིན་ཏོ་ཞེས་འདི་ཐ་དད་པར་སྟོན་ཏོ། །དཔེར་ན་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་ཕུང་པོ་ལྔ་རྣམས་ཀྱིས་ཀུན་བསྡུས་སོ་ ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ།།རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བ་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཉིད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མིང་དང་གཟུགས་ཅི་རིགས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།

对于不动，出离见也是集谛所摄，因为与之俱生的无明是普遍缘，故说是行缘。
所谓'对于识'，此处是指阿赖耶识，而非转识。因为转识有间断，且转识不可能引导至生处，善与烦恼二者不可能相伴，所以诸行不可能在其中熏习业习气。
关于'业习气'，什么是所谓的业习气呢？是未来的种子，即因的体性。譬如，谷物的果实依赖土壤、灰尘和时节等缘的差别而变化，产生芽苗的因体即称为种子。
所谓'安置'是播种的另一种说法。安置也是在此识相续中，由它最初令种子增长，如同无漏法一样，有漏法也无有任何能生起无前导种子者。如是诸行于识中生起后有种子，故令众生烦恼。
对于'引导故令众生烦恼'这句话中，不知何者引导何者至何处，因此说'识至生处'。
被业所熏习的识相续不断运行而死亡。从一处到另一生处，引导作为后有种子的习气。如此则表明，结生识的缘并非行，而是前世的有识的缘即是行，因为已灭的因不可能产生果。
对于获得无色定者，既然是死于何处即生于何处，如何说识引导至无色界生处呢？这应当随理理解，如同名色一样。
对于'执持故令众生烦恼'这句话，何者于何处执持何物？为此说'名色之身'。名色即是五蕴。
从结生开始，经历凝滑、胞胎、肉团、坚肉、支节形成等阶段，直到六处未生起之间，称为识缘名色。如是由于其中熏习的差别，在其他同类中成就其差别。
出生后，由于人、旁生等同类的差别，身体也有差别，故说名色执持身体。或者直至死亡为止执持一切身体，因为它从最初即作为一切的因体而安住。或者虽无差别，但说'名色执持身体'是表示其差别。如说'一切有为法为五蕴所摄'一样。
化生者则是识缘六处。因此应当随理了知识缘名色。

།རྫོགས་བྱེད་ཕྱིར་འགྲོ་བ་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་གང་གིས་གང་དུ་གང་རྫོགས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྐྱེ་ མཆེད་དྲུག་གིས་མིང་དང་གཟུགས་སུ་བསྡུས་པའི་ལུས་ཏེ་འདི་ལྟར་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཚེ་ནི།མིག་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་མེད་པའི་ཕྱིར་ལུས་མ་རྫོགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་ཚེ་ན་ལུས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཡོད་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་བརྟེན་པ་དང་། གནས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་མེད་ པའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པ་ཉིད་དོ།།སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་དུས་ན་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་མངོན་པར་གྲུབ་པས་གནས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ནོ། །མིག་ལ་སོགས་པ་དེ་ལ་བརྟེན་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པས་ལུས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་མིག་ལ་ སོགས་པ་ལ་བརྟེན་ཞེ་ན་དེ་ལ་རག་ལས་ཏེ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་གིས་བསྡུས་པ་སྟེ། དེའི་ཚེ་གནས་མ་ལུས་པར་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡན་ལག་དང་ཉིང་ལག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་དུས་ཉིད་ན། གནས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གིས་འགྲོ་བ་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་ཅེས་བྱའོ། །གསུམ་གཅོད་ཕྱིར་འགྲོ་བ་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་སྦྱར་རོ། །གསུམ་ནི་དབང་པོ་དང་ཡུལ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདུས་སོ། །བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚོར་བ་འབྱུང་བ་དང་མཐུན་པ་དབང་པོའི འགྱུར་བ་རྣམ་པ་གསུམ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་ནི་རེག་པའོ།།དེ་བས་ན་དབང་པོའི་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེའི་རྣམ་པ་དང་འདྲ་བར་རེག་པར་བྱེད་པས་རེག་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ན་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་རྐྱེན་གྱིས་རེག་པ་ནི་བདེ་བ་ལ་སོགས་པར་ཚོར་བ་དང་མཐུན་པ་དབང་པོའི་འགྱུར་བ་རྣམ་པ་གསུམ་སྐྱེད་ དོ།།ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་ནི་ཚོར་བས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཚོར་བ་ནི་སྲེད་པས་ཉེ་བར་སྤྱད་པ་སྟེ། རོ་མྱོང་བར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཡང་ན་བསོད་ནམས་ལ་སོགས་པའི་ལས་ལ་ཉེ་བར་སྤྱོད་པས་ཚོར་བ་ནི་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ན་འདིར་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོར་བ་མྱོང་བ་སྟེ། བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་མྱོང་བ་ན་དེར་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར། རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང་ཁོང་ཁྲོ་བ་དང་གཏི་མུག་རྣམས་ཀྱིས་འགྲོ་བ་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་དོ། །སྡུད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་གང་གིས་གང་སྡུད་པ་མི་ཤེས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་ལས་ཀྱིས་བཏབ་པའི་ཡང་སྲིད་པ་སྲེད་པས་སོ་ཞེས་བྱ་བ སྨོས་སོ།།འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱིས་ཡང་སྲིད་པའི་ས་བོན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་གསོ་བའི་ཕྱིར་བཏབ་པ། ཡང་སྲིད་པར་འགྱུར་བའི་ས་བོན་ཆུ་དང་འདྲ་བའི་སྲེད་པ། འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་དུ་བྱེ་བྲག་མེད་པར་ལུས་འདོད་པ་ཞེས་བྱ་བས་བརླན་ནས་ཡང་སྲིད་པ་འབྱུང་བར་ཉེ་བར་སྦྱོར་ཞིང་འབྱུང་བ་ངེས་པར་འཇོག་ པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྡུད་པའོ།།སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གང་གིས་གང་དུ་གང་ཞིག་སྦྱོར་བ་དྲི་བར་བྱ་བའི་སྐབས་སུ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ལེན་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་དང་། མཐུན་པ་འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སུའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་འདུན་པའི་འདོད་ ཆགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཉེ་བར་ལེན་པ་བཞི་པོ་དག་གིས་ལས་ཀྱིས་བཏབ་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་དང་མཐུན་པ་འདོད་པ་དང་ལྟ་བ་དང་།ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་དང་། བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དག་ཏུ་སྦྱོར་བར་བྱེད་འཇོག་པར་བྱེད་དེ། འདི་ལྟར་འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་དབང་གིས་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་དེར་གནས་སོ།།མངོན་དུའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འདིར་ཡང་གཞན་གྱིས་ཡོངས་སུ་དྲི་བར་བྱ་བའི་སྐབས་སུ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ལས་བྱས་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པས་ཡང་སྲིད་པར་འབྱིན་པར་མངོན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཇི་ལྟར་སྔོན་བྱས་པའི་ལས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུ་ ཡང་འབྱུང་བས་བག་ཆགས་ཀྱི་དུས་སུ་གྱུར་པ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུའི་ཕྱིར།འཇུག་པ་རྙེད་པས་སྲིད་པ་ཡོད་པར་གྱུར་ཅིང་སྲིད་པ་བཏབ་པ་འགྲུབ་པར་མངོན་དུ་གྱུར་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་སྲིད་པས་མངོན་དུའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་དོ།

关于'为了圆满而使众生烦恼'这句话中谁在何处为何而圆满的问题，六处摄入名色之身，也就是说在名色阶段，由于没有眼等处，故称为身体未圆满。那时虽有身处和意处，但由于所依和处所未圆满的缘故，故为不圆满。
在六处时期，由于眼等已经形成，故处所圆满。由于依靠眼等的诸根圆满，故身处也圆满。若问如何依靠眼等，是因为依赖它们而生起。意处是由六识所摄，由于当时处所完全圆满的缘故而圆满。
由于肢体和支分圆满的缘故，在六处时期，由于处所圆满，故说六处使众生烦恼。'为断三者而使众生烦恼'与此相连。三者即根、境和识的和合。
触是能断定与乐等受相应的根的三种变化。因此，与根的变化相似而触知，故称为触。或者说由六处缘触能生起与乐等受相应的根的三种变化。
关于'受用是由受'，受为贪爱所受用，即是品尝的意思。或者说由于受用福德等业，受称为受用。或者此处所说受用即是领受，当领受乐等时，由于乐等增长的缘故，以贪着、嗔恨、愚痴使众生烦恼。
关于'为摄取'，不知谁摄取何物。因此说'由贪爱摄取业所植下的后有'。诸行为了滋养识田中后有种子而植下，如水般的渴爱，于一切趣无差别地希求身体，以此滋润后使后有趋近生起并确定生起，这就是摄取。
关于'为相应'，在询问谁在何处使何物相应的场合，自说'由诸取使识与生相应，于欲等中'。以四取即执着和意欲贪著为相，使业所植下的识与生相应的欲、见、戒禁取和我见相应，使之安住，因为由意欲贪著的力量使识安住于彼处。
关于'为现前'，此处也在他人询问的场合，自说'由业异熟使后有显现的缘故'。如同往昔所造之业成为识因而生起，当成熟为习气时，为了异熟果而趣入，有得以存在并成就所植下的有而显现，如是有为现前而使众生烦恼。

།སྡུག་བསྔལ་ཕྱིར་ནི་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤིས་འགྲོ་བ་ཉོན་ མོངས་པར་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།དེ་ལྟར་སྲིད་པ་ལས་ཡང་སྲིད་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ཡོད་པ་ཐོག་མ་ཉིད་དུ་མངལ་དུ་ཞུགས་པ་ན་ཁུ་བ་དང་ཁྲག་གི་ནང་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མྱོས་པས་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་མའི་མངལ་དུ་ཞུ་བ་དང་མ་ཞུ་བའི་གནས་ཀྱི་བར་ན་འགྲེ་ལྡོག་པས་ཉོན་མོངས་ པར་བྱེད་དོ།།ཡང་དེ་ལྟར་མའི་ཁ་ཟས་དང་སྤྱོད་པ་ཉམ་ང་བ་དང་། ཡ་ང་བ་མ་སྤངས་པས་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་དོག་པ་མི་གཙང་བའི་ལམ་ནས་འབྱུང་བས་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་དོ། །སྐྱེས་ནས་ཀྱང་སྤྱི་ཅེར་དང་སྐྲ་སྐྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒ་བའི་མཚན་ཉིད་དང་མིང་དང་གཟུགས་ འཇིག་པའི་འཆི་བའི་མཚན་ཉིད་དང་།ལང་ཚོ་དང་སྲོག་ཕངས་པ་ལས་ཉམས་པས་འགྲོ་བ་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་དོ། །འགྲོ་བར་བྱེད་པས་ན་འགྲོ་བ་སྟེ། རིགས་མཐུན་པའི་གནས་སྐབས་ནས་སྐད་ཅིག་གི་གནས་སྐབས་སུ་རབ་ཏུ་འགྲོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི། སྐྱེ་བ་དང་རྒ་བ་དང་ན་བ་དང་འཆི་བ་ལ་སོགས་པས་ཁམས་གསུམ་དུ་སྐད་ཅིག་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པ་འོང་ཞིང་འགྲོ་བར་གྱུར་པས་ཉེན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་མ་ཡིན་པས་ཉོན་མོངས་པ་ཞེས་བྱ་ཞེའོ། །དེ་ལྟར་ཀུན་ནས ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་ཉིད་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་པ་འདི་ནི་སྒྲིབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དོན་རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག་གིས་རྣམ་པར་བྱང་བའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་འགྱུར་རོ།།མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པའི་གོ་རིམས་ནི་སྔ་མ་སྔ་མས་ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་པ་འདིས་ཡང་མདོར་བསྡུ་ན་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་དུ་བསྟན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་འདི་སྐད་ཅེས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་པ། དེ་ཡང་རྣམ་གསུམ་རྣམ་གཉིས་ཀྱང་། །ཉོན་མོངས་རྣམ་བདུན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། ། ཀྱང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་བསྡུ་བ་དང་གོ་བསྣོར་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཉིད་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཡིན་པས་ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སྟེ། ལས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཚེའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །ཉོན་མོངས་པ་འབྱུང་བ་ན་བདག་དང གཞན་ལ་གནོད་པ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སྟེ།མདོ་ལས་ཀྱང་ཇི་སྐད་དུ་ཆགས་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་བདག་ལ་ཡང་གནོད་པར་སེམས། གཞན་ལ་ཡང་གནོད་པར་སེམས། གཉི་ག་ལ་ཡང་གནོད་པར་སེམས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཞེ་སྡང་ དང་རྨོངས་པ་ཡང་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།།ལས་དང་ཚེའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཡང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་ཉོན་མོངས་པའི་དབང་གིས་ན་ལས་ཀྱིས་ཚེ་འཕེན་ཏེ། བདེན་པ་མཐོང་བ་ལས་ཡོད་ཀྱང་སྲིད་པ་འཕེན་པ་མེད་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བས་ཡང་སྲིད་པའི་ས་བོན་སྲིད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ཀྱང་ཡང་སྲིད་པའི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར། ཚེའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་ཡང་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་མེད་པའི ཕྱིར།ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་མེད་དོ། །ལས་ཀྱང་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་སྟེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཚེ་ན་ལུས་དང་སེམས་སྡུག་བསྔལ་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་དང་། མ་འོངས་པ་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡང་འབྱིན་པས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའོ། །ཚེ་ཡང་གནོད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་སུ་གྱུར་པས་ཉོན་མོངས་ པའོ།།རྒྱུ་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བྱེ་བའི་ཕྱིར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་གསུམ་མོ། །ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ནི་མ་རིག་པ་དང་སྲེད་པ་དང་། ལེན་པ་རྣམས་ཏེ། གསུམ་ཆར་ཡང་ཉོན་མོངས་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ནི་འདུ་བྱེད་ རྣམས་དང་སྲིད་པ་ལ་བྱ་སྟེ།གཉི་ག་ཡང་ལས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ནི་བྱེ་བྲག་ཡིན་ཏེ། རང་གི་ངོ་བོར་གནས་པའི་ལས་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམས་སོ། །ས་བོན་དུ་གནས་པ་ནི་སྲིད་པའོ།

关于'苦故而生及老死使众生烦恼'之义：如是从有而成就后有，最初入胎时，精血之中识被迷醉而生烦恼。如是在母胎中，于未成熟与已成熟之处往返而生烦恼。复次如是由于母亲饮食行为危险及可怖未断而生烦恼。如是从狭窄不净道中出生而生烦恼。生已后亦由白发等衰老之相及名色坏灭之死相，以及从青春与珍爱生命中衰退而使众生烦恼。
由于流转故称为众生，即从同类状态至刹那状态中流转之义。'烦恼'者，即由生老病死等于三界中从一刹那至一刹那相续来去而受困扰之义。有些人说，由非清净故称为烦恼。
如是烦恼性之十二缘起，以'为障故'等十一种义成为清净之违品。无明等之次第是由前前生后后故。
若问此十二缘起略说显示几种烦恼？为此说道：'十二缘起，彼亦三种二种，烦恼七种。''亦'字是总摄及转义之词。烦恼即是烦恼杂染，业杂染及寿杂染亦复如是。
烦恼生起时因损害自他故称杂染，如经中所说：'贪欲缠缚时，想害自己，想害他人，想害二者。如是瞋恚、愚痴亦当了知。'由业及寿烦恼生起故亦称杂染。
如是由烦恼力故业能引寿，虽见谛者有业而无引有，由烦恼生起故复有种子成有，由烦恼心亦能结生相续故，亦是寿杂染之因。是故阿罗汉无烦恼心故无结生相续。
业亦善与不善，即彼时成为身心痛苦之因，以及未来能出生异熟故为杂染。寿亦成为一切损害之处故为烦恼。
由因分为二种故有三种杂染。烦恼杂染是无明、爱取等，三者皆是烦恼自性故。业杂染是诸行与有，二者皆是业自性故。此是差别：住于自体之业是诸行，住于种子是有。

།ཚེའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ནི། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མིང་དང་གཟུགས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་རེག་པ་དང་ཚོར་བ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ལག་ལྷག་མ་རྣམས་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཚེའི་ནང་དུ་འདུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་གཉིས་ནི་རྒྱུ་མི་དབྱེ་བར་བྱས་པ་སྟེ། རྒྱུའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ལས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི ཡན་ལག་རྣམས་ཀྱིས་སོ།།འབྲས་བུའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ནི་ཡན་ལག་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། །དེ་ལ་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཚོར་བ་ལ་ཐུག་པ་སྐྱེ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་དང་། རྒ་ཤིའི་ཉེས་དམིགས་ཅན་གྱི་ཚེ་སྐྱེད་པར་རབ་ཏུ་ཞུགས་པའི་ ཕྱིར་རོ།།འབྲས་བུའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ནི་ལྷག་མ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཏེ། ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་དེ་ཉིད་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་བདུན་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་འདེབས་པ་དང་། ཉེ་བར་ཁྲིད་པ་དང་ཀུན་འཛིན་པ་དང་། ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་དང་། སྡུད་པ་དང་། སྐྱོ་བའི་རྒྱུའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུ་བདུན་པོ་དེ་ལྟ་མ་རིག་པ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་རྒྱུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མ་རིག་པར་གྱུར་པ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་རྨོངས་པའི་ཕྱིར། མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་རྟག་པའི་ངོ་བོར་མཐོང་བས་ཕྱིན་ཅི་ལོག ཅེས་བྱའོ།།འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་འདེབས་པའི་རྒྱུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཡན་ལག་བཞིའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཚེའི་ས་བོན་འཇོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཉེ་བར་ཁྲིད་པའི་རྒྱུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འདིར་ཤི་འཕོས་ནས་སྐྱེ་བའི་ཡུལ་དུ་ཉེ་བར་ཁྲིད་ པའི་ཕྱིར་རོ།།མིང་དང་གཟུགས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ནི་ཀུན་འཛིན་པའི་རྒྱུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྲིད་པར་གྱུར་པ་མིང་དང་གཟུགས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་རིས་མཐུན་པ་ཀུན་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྔར་མངལ་ནས་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་གནས་ལ་དགོངས་ནས་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱིས་ཀུན་ འཛིན་པར་བཤད་དོ།།ད་ནི་བརྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བའི་དབང་དུ་མཛད་དེ་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གིས་ཀྱང་འཛིན་ཏོ་ཞེས་བཤད་དོ། །ཡང་ན་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱིས་ཐོག་མ་ཉིད་དུ་ལུས་ཙམ་འཛིན་པར་བརྗོད་པར་བཞེད་པའོ། །འདིར་ནི་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་འཛིན་པས་ འགལ་བ་མེད་དོ།།རེག་པ་དང་ཚོར་བ་ནི་ཉེ་བར་སྤྱོད་པའི་རྒྱུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྒྱུ་དང་བཅས་པའི་མྱོང་བས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་ཉེ་བར་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྲེད་པ་དང་ལེན་པ་དང་སྲིད་པ་ནི་སྡུད་པའི་རྒྱུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱིས་པ་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་ སྤྱོད་པ་དེ་ཚོར་བ་དེ་དང་དེ་ལ་སྲེད་པར་བྱེད་དེ་སྲེད་པ་འཕེལ་ནས།ཡང་དེ་དང་ལྡན་ཞིང་མི་འབྲལ་བར་སྲེད་པས་འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལེན་ཏོ། །དེ་བླངས་པས་ཀྱང་དེའི་ལས་སྔོན་བྱུང་བ་ཡང་སྲིད་པ། བག་ཆགས་སུ་གནས་པ་ཡོངས་སུ་གྱུར་ན་ཇི་ལྟར་བཏབ་པ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་འབྱིན་པའི་ ཕྱིར།འཇུག་པ་རྙེད་ནས་སྲིད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཡང་འདུ་བྱེད་ཀྱིས་བཏབ་པའི་ཡང་སྲིད་པ་མངོན་པར་གྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སྲིད་པ་དང་ལེན་པ་དང་སྲིད་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྡུད་ཅིང་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བས། སྲེད་པ་དང་ལེན་པ་དང་སྲིད་པ་རྣམས་ནི་སྡུད་པའི་རྒྱུའོ། །ཡང་ན་སྲེད་ པའི་དབང་གིས་འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་དང་མཐུན་པ་གང་ཡང་རུང་བའི་ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར།སྲེད་པ་དང་ལེན་པ་དང་སྲིད་པ་ནི་བསྡུས་པའི་རྒྱུའོ། །སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་ནི་སྐྱེ་བའི་རྒྱུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ལྟར་འདི་ནི་ཚེ་དྲངས་བས་སེམས་ཅན་གྱི་རིགས་དེ་དང་དེར་སྐྱེ་བ་དང་ རྒ་ཤིའི་སྡུག་བསྔལ་དང་མྱ་ངན་དང་སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་དང་།སྡུག་བསྔལ་བ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་། འཁྲུགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་མཐའ་ཡས་པ་གཞན་ཡང་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་བརྗོད་པས་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལས་ནི། ཚེའི་རྒྱུ་ཐུན་མོང་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་རབ་ཏུ་བསྟན་ཏོ།

生命的烦恼是：识和名色，六处和触和受，生和老死等剩余支分，这些都是包含在生命之中。
烦恼有两种，是不分别因而作，因的烦恼是烦恼和业的自性诸支分。果的烦恼是其余诸支分。
其中业和烦恼是从识等乃至受的生起自性，以及老死过患的生命生起而趣入的缘故。果的烦恼是其余识等诸支，因为是业和烦恼的果的缘故。
缘起即是七种烦恼，即是颠倒、播种、引导、执取、受用、积聚、厌离之因。
七种因中，无明是颠倒因，即是由于对真实义愚痴，以常性见无常等，故称颠倒。
诸行是播种因，即是在识中安置四支自性生命种子的缘故。
识是引导因，即是此处从死引导至生处的缘故。
名色和六处是执取因，即是被引导后执取名色和六处同类的缘故。先前依胎生等生处而说以名色执取。现在依化生而说以六处也执取。或者说以名色首先执取仅是身体。此处由于执取未圆满和已圆满，故无相违。
触和受是受用因，即是以有因的感受而受用善不善业异熟的缘故。
爱取有是积聚因，即是凡夫受用业异熟时，对彼彼受生起贪爱，爱增长后，与彼相应不离而以爱取诸欲等。由取故，其先前所生业存为习气，若转变则如所种般出生异熟，故得趣入而成为有。彼亦为成就行所种后有，以爱取有积聚造作，故爱取有是积聚因。或者由爱力使与欲贪相应的任何业习气现行的缘故，爱取有是积聚因。
生老死是生因，即是如是引导此生命，于彼彼有情类中生起，并感受老死苦、忧、悲、恼、不悦、扰乱等无边差别诸苦。
其中说三种烦恼，宣说烦恼和业是生命的共因和不共因。

།ཉོན་མོངས་པ་ནི་ས་ལ་སོགས་པ་ལྟར་ཚེའི་མྱུ་གུའི་ཐུན་མོང་གི་རྒྱུའོ། །ལས་ནི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་ཏེ། མྱུ་གུའི་ས་བོན་ལྟར་དེ་ཐ་དད་པས་ཚེ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་འདིར་སྔོན་གྱི་མཐའ་དང་། ཕྱི་མའི་མཐའ་དང་། བར གྱི་མཐའ་ཞེས་བྱ་བ་རབས་གསུམ་དུ་ནི་མ་ཡིན་གྱི།ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་དང་འབྲས་བུ་ཡིད་ཞེས་རབ་ཏུ་སྟོན་ཏོ། །རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བརྗོད་པས་འདི་ཉིད་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཙམ་དུ་ཟད་དེ། འདི་ལ་བྱེད་པ་པོའམ། ཚོར་བ་པོ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་གཞན་མེད་དོ་ཞེས་རབ་ཏུ་སྟོན་ཏོ། །ཡང་ ན་འདིར་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཙམ་ཉིད་རྒྱུ་སྟེ།དེ་དག་ཡོད་པ་དང་མེད་པས་ཚེ་ཡོད་པ་དང་མེད་པར་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ཚེ་ནི་དེའི་འབྲས་བུ་ཉིད་དོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་འདི་ལ་རྒྱུ་འམ་འབྲས་བུ་ནི་མེད་ཀྱི་དུས་སྐབས་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་ཕུང་པོ་ལྔ་ཉིད་དོ་ཞེས་རབ་ཏུ་སྟོན་ཏོ། །རྒྱུ་རྣམ་པ་བདུན་ བཤད་པས་ནི་འཕེན་པའི་མཚན་ཉིད་དང་།མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཡང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་རབ་ཏུ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་འཕེན་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་གང་གིས་འཕེན་པ་དང་། ཇི་ལྟར་འཕེན་པ་དང་། གང་འཕེན་པ་དེ་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ ཡན་ལག་བདུན་གྱིས་བསྟན་ཏོ།།མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་འཕངས་པ་དེ་གང་གིས་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་དང་། ཇི་ལྟར་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་དང་། གང་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་དང་། དེའི་ཉེས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཡན་ལག་ལྔས་སོ། །གང་གིས་འཕེན་ཞེ་ན་མ་རིག་པ་ལས་བྱུང་བའི་འདུ་བྱེད་ རྣམས་ཀྱིས་ཏེ།ཇི་ལྟར་དེ་ཁོ་ན་ལ་རྨོངས་ནས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ཤེས་ཏེ། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་། མི་གཡོ་བའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་དོ། །འདུ་བྱེད་དེ་དག་གིས་ཇི་ལྟར་འཕེན་ཞེ་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་ས་བོན་གསོས་པས་སྐྱེ་བར་ནུས་པར་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་ཞིག་འཕེན་ཞེ་ན། ཡང་སྲིད་པ་བའི་མིང་དང་། གཟུགས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་། རེག་པ་དང་། ཚོར་བ་སྟེ་ཇི་ལྟར་མཐུན་མཐུན་དུ་སྦྱར་རོ། །དེ་ལྟར་འཕངས་པ་དེ་གང་གིས་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་ཅེ་ན། ཇི་སྐད་བཤད་པའི་རིམ་གྱིས་སྔ་མ་འཕངས་པས་འདིར་སྐྱེས་པའི་ཚོར་བ་ལ བརྟེན་ནས་སྲེད་པ་སྐྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་བྱུང་བའི་ལེན་པས་སོ།།ཇི་ལྟར་དེས་མངོན་པར་འགྲུབ་ཅེ་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བག་ཆགས་སུ་གནས་པའི་ལས་དེ། དེས་སྲིད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདུ་བྱེད་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་རྣམ་པ་ མང་པོ་གནས་ཏེ།ལེན་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་ཕྱིར། གང་གིས་འདི་ལས་ཡང་སྲིད་པ་གཉིས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་འདིར་སྲིད་པ་ཞེས་བྱའོ། །མངོན་པར་འགྲུབ་པ་དེ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། མིང་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འཕངས་པ་དེས་ཕྱིས་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ཡོད་པས་ཉེས་པར་ འགྱུར་བ་གང་ཡིན་ཞེ་ན།རྒ་ཤི་དེ་ལང་ཚོ་དང་སྲོག་ཕངས་པ་འཇིག་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་ཉེ་བར་ཁྲིད་པའི་རྒྱུ་ནི་དོན་མེད་དོ་ཞེ་ན་དོན་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འཆི་བའི་སྲིད་པ་ཆད་ནས་སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་འབྱུང་བར་རྟོག་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ ཀུན་རྟོག་པ་ལས་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ཡང་། ཡང་དག་མ་ཡིན་ཀུན་རྟོག་ནི། །སེམས་དང་སེམས་བྱུང་ཁམས་གསུམ་པ། །ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་རྟོག་པའི་དོན་ བསྡུས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི།དོན་རྒྱས་པར་བཤད་པ་བདེ་བླག་ཏུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བ་དང་། མི་བརྗེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དོན་བསྡུས་པ་བསྟན་ཏོ། །དེའི་ཕྱིར་འདིར་ནི་དོན་གཉི་ག་ཡང་བཤད་དོ། །ཡོད་པའི་མཚན་ཉིད་ནི། ཡང་དག་མ་ཡིན་ཀུན་རྟོག་ཡོད། །ཅེས་བྱའོ། །མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ནི། དེ་ལ་ གཉིས་པོ་ཡོད་མ་ཡིན།།ཞེས་བྱ་བའོ། །རང་གི་མཚན་ཉིད་ནི། དོན་དང་སེམས་ཅན་བདག་རྣམ་རིག་།སྣང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི། །རབ་ཏུ་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བའོ།

烦恼如同土地等，是寿命之芽的共同因。业是不共因，如同芽的种子，因为它们各异故寿命也各异。或者此处不是前际、后际、中际三世，而是显示业、烦恼和果报。
以两种方式说明，这仅仅是因和果，显示此中无作者或受者等其他烦恼。或者此处业和烦恼仅是因，因为有无它们而显现有无寿命的缘故。因此寿命是它的果。
所以此中无因无果，而是显示在一切时中都是五蕴。通过解说七种因，显示缘起有投生相和现前成就相两种。
其中投生相是为显示何者投生、如何投生及投生何者，故以七缘起支显示。现前成就相是为显示所投生者由何现前成就、如何现前成就、何者现前成就及其过患，故以五支显示。
由何投生？由无明所生诸行，即如何于真实性迷惑而颠倒了知，造作善、不善、不动诸行。诸行如何投生？由于识中种子得以滋养而住于能生之故。投生何者？投生后有之名色、六处、触、受，随其所应配合。
如是所投生者由何现前成就？由前述次第中先前所投生，此处生起的受为缘而生起爱，由此等所生取。如何由此现前成就？由于识中住为习气的业，因为它使其成为有。
由种种行熏习故，识中住有众多业习气，由取的差别所执取故，由此而成第二有者，此处称为有。何者现前成就？即前所投生的名色等后来出生。
由其存在而成过患者为何？即老死，因为坏灭青春与可爱的生命。若说此处引导之因无义，则非无义，因为是为遣除死有断绝后生有生起的分别。
一切此等烦恼皆从遍计所执生，即心与心所是烦恼之所依故。如说：'遍计所执即是三界心心所。'
所谓遍计所执义摄，为使广说之义易于领悟且不忘失故示略义。因此此处二义皆说。有的相为'遍计所执有'。无的相为'彼中二者皆无'。自相为'显现为对境、有情、我之了别，生起识。'

།བསྡུ་བའི་མཚན་ཉིད་ནི། རྟག་པ་དང་ནི་གཞན་དབང་དང་། །ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱང་ངོ་། །ཞེས་བྱའོ། །མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ ལ་འཇུག་པའི་ཐབས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི།དམིགས་པ་ལ་ནི་བརྟེན་ནས་སུ། །མི་དམིགས་པ་ནི་རབ་ཏུ་སྐྱེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་མཚན་ཉིད་ནི། །ཡང་དག་མ་ཡིན་ཀུན་རྟོག་ནི། །སེམས་དང་སེམས་བྱུང་ཁམས་གསུམ་པ། །ཞེས་བྱ་བའོ། །རྣམ་གྲངས་ཀྱི་མཚན་ ཉིད་ནི།དེ་ལ་དོན་མཐོང་རྣམ་པར་ཤེས། །དེ་ཡི་བྱེ་བྲག་སེམས་ལས་བྱུང་། །ཞེས་བྱའོ། །འཇུག་པའི་མཚན་ཉིད་ནི། གཅིག་ནི་རྐྱེན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས། །གཉིས་པ་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་ཅན། །ཞེས་བྱའོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་ཉིད་ནི། སྒྲིབ་པའི་ཕྱིར་དང་འདེབས་པའི་ཕྱིར། ། ཁྲིད་པའི་ཕྱིར་དང་ཀུན་འཛིན་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ལྟར་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་རྟོག་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་དགུར་བརྗོད་ནས་སྟོང་པ་ཉིད་ཇི་ལྟར་ཤེས་པར་བྱ་བ་དེ་སྟོན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་འདིར་ཇི་ལྟར་སྦྱར་ཞེ་ན། འདིས་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་རྟོག་པ་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་དང་། སྔར ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལ་རྣམ་པར་བྱང་བ་དང་།ཆོས་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཆོས་ཉིད་ངེས་པར་འཛིན་པར་འགྱུར་བ་གཉིས་དམ་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་རྟོག་པ་བཤད་པའི་འོག་ཏུ། སྟོང་པ་ཉིད་ཇི་ལྟར་ཤེས་པར་བྱ་བ་དེ་ལྟར་འཆད་དེ། མཚན་ཉིད་དང་ནི་རྣམ་ གྲངས་དང་།།ཞེས་རྒྱ་ཆེར་རོ། །དེ་ལ་མཚན་ཉིད་ནི་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དགག་པའི་བདག་ཉིད་དེ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །མིང་གཞན་ནི་རྣམ་གྲངས་སོ། །རྣམ་གྲངས་དང་མཐུན་པ་རྣམ་གྲངས་འཇུག་པའི་རྒྱུ་ནི་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་དོན་ཏོ། །ནམ་མཁའ་ ལྟར་ཐ་མི་དད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར།རྣམ་པར་མི་རྟོག་ཀྱང་གློ་བུར་གྱི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཕྲད་པ་དང་། བྲལ་བའི་དུས་ཐ་དད་པས་དབྱེ་བའོ། །གཞན་ཡང་གང་ཟག་དང་ཆོས་སུ་སྒྲོ་འདོགས་པ་ཐ་དད་པས་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་གོ། །སྒྲུབ་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་ རིགས་པའོ།།ཅིའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་དེ་དག་གིས་སྟོང་པ་ཉིད་ཤེས་པར་བྱ་ཞེ་ན། རྣམ་པར་དག་པའི་དམིགས་པ་ཡིན་པས་ན། རྣམ་པར་དག་པ་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཤེས་པར་བྱའོ། །མདོ་གཞན་དག་ལས་རྣམ་གྲངས་བཤད་པ་རྣམས་ལ་མི་རྨོངས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྣམ་གྲངས་སོ། །རྣམ་ གྲངས་ཀྱི་དོན་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་གྱུར་ན་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་རྣམ་པར་དག་པའི་དམིགས་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་དོན་ཏོ།།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་བསལ་ན། དེ་རྣམ་པར་དག་གོ་ཞེས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དེ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་འབད་པ་སྐྱེད་པའི་དོན་དུ་དབྱེ་བའོ། །དབྱེ་བའི་ སྒྲུབ་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་ན།འགྱུར་བ་མེད་ཀྱང་དབྱེ་བ་བདེ་བླག་ཏུ་རིག་པའི་ཕྱིར་དབྱེ་བའི་སྒྲུབ་པ་ཡང་ཤེས་པར་བྱའོ། །མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟར་ཤེས་པར་བྱ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མཚན་ཉིད་སྔར་སྨོས་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་དང་པོར་འདྲི་སྟེ། གཉིས་དངོས་མེད་པའི་དངོས་པོ་ཡི། །དངོས་པོ་སྟོང་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་པར་བྱའོ། །གཉིས་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་རྟོག་པ་ལའམ། ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་རྟོག་པས་ཀུན་བརྟགས་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པས་དངོས་པོའི་ངོ་བོར་མེད་དོ། །གཉིས་པ་དངོས་པོ་མེད་པ་དེའི་དངོས་པོ་གང་ཡིན པ་དེ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དོ།།ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་དང་མཐུན་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་འདིར་ཡང་དངོས་པོའི་རྐྱེན་མ་སྨོས་པར་བསྟན་པར་ལྟ་བའོ། །དངོས་པོ་མེད་པའི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་གང་ཡིན། དངོས་པོ་མེད་པའི་བདག་ཉིད་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་དོ། །གཞན་དུ་ན་དེའི་དངོས་པོ་མེད་ པའི་དངོས་པོ་སྟོང་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཉིས་ཀྱི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དངོས་པོའི་ངོ་བོའི་མཚན་ཉིད་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

总相的定义是：'常性以及依他性，圆成实性亦复然。'
无相的定义以及趋入方便的定义是：'依止所缘境，无所缘生起。'等等。
差别的定义是：'遍计所执分别，三界心及心所。'
异名的定义是：'于彼见境识，彼差别心所。'
趋入的定义是：'一是缘识，二是受用。'
染污的定义是：'为障碍故及投掷故，引导故及遍执故。'等等。
如是说明遍计所执分别的九种定义之后，应当如何了知空性，此处如何配合呢？此处是宣说遍计所执分别、空性，以及前述染净二者，依靠通达法性而决定领受法性。因此在解说遍计所执分别之后，解说如何了知空性，即'相及异名等'等广说。
其中相是遮遣有无二边的本质，因为遍及一切空性差别。异名即是同义词。异名义即是随顺异名、异名趋入之因。
由于如虚空般无差别相故，虽无分别，但由暂时烦恼相遇及远离时的差别而分类。又由补特伽罗执和法执的差别而分为十六种。证成即是显示空性差别的正理。
为何应当以这些方面了知空性呢？因为是清净所缘，故应了知清净欲求者的相。为了不迷惑其他经中所说的异名故说异名。通达异名义时，由于决定空性是清净所缘性故说异名义。
断除染污时即得清净，为了生起断除彼染污的精进故说差别。通达差别证成时，虽无变异但易于了知差别故，亦应了知差别证成。
问：如何了知相？答：由前已说相故最初问此，应知即是'二无所有事，空性即彼相。'二即所取能取。
于遍计所执分别或遍计所执分别所遍计的自性，由是无实事体性。彼二无所有事的事即是空性相。为顺偈颂故，此处应视为未说事字。
问：何为无所有事？答：无所有的自性即是有。否则无彼无所有事的空性故，二事将成实有。因此如是宣说无所有的体性为空性相，而非事体相。

།དངོས་པོ་མེད་པའི་སྒྲ་ནི་དངོས་པོ་ དགག་པའི་ཚིག་ཡིན་ན།དངོས་པོའི་སྒྲ་མེད་ཀྱང་དོན་འདི་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འགྱུར་བས། དངོས་པོའི་སྒྲ་ནི་འདིར་ལྷག་གོ། །ལྷག་མ་མ་ཡིན་ཏེ་གཉིས་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་པ་སྟོང་པའི་མཚན་ཉིད་དོ་ཞེས་དེ་ཙམ་ཞིག་བཤད་ན། གཙོར་གཉིས་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་པ་ཉིད་དུ་རི་བོང་གི་རྭ་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་འདྲ་ བར་ཁོང་དུ་ཆུད་དེ།སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ལྟར་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོར་མི་རུང་ངོ་། །དེ་ལྟ་བས་ན་འདི་སྐད་ཅེས་བྱ་སྟེ། གཉིས་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །དངོས་པོ་མེད་པ་དེ་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་རྟོག་པ་ལ་ཡོད་དེ། སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་སྟེ་དངོས་པོ་མེད་པའི་དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་ ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་ཕྱིར་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།ཡང་ན་གཉིས་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། མེད་པའི་སྒྲ་ནི་ཐུན་མོང་ཡིན་པས་འདིར་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ལས་དགོངས་པ་མི་ཤེས་པས། གཏན་མེད་པར་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་རྟོག་ པ་ལ།གཉིས་པོའི་དངོས་པོ་མེད་པའི་དངོས་བོ་ཞེས་བྱ་བ་བརྗོད་དོ། །སྔ་ན་མེད་པ་དང་ཞིག་ནས་མེད་པ་གཉིས་ནི་རང་གི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ལས་གཞན་དུ་བཤད་པར་མི་རིགས་སོ། །གཅིག་ལ་གཅིག་མེད་པ་ཡང་གཉི་ག་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཅིག་ཏུ་གནས་པར་མི་རིགས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་ དངོས་པོའི་དངོས་པོ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཉེ་བར་བཟུང་བས།གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་དག་གཏན་དངོས་པོ་མེད་པ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བར་དེ་ཤེས་པར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་མེད་པའི་བདག་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ན། དོན་དམ་པ་ཞེས་ཇི་སྐད་དུ་བྱ་ཞེ་ན། ཡེ་ཤེས་དམ་པའི་ཡུལ་ཡིན་པས་མི་རྟག་པ་ ཉིད་བཞིན་དུ་སྟེ།དངོས་པོའི་ཕྱིར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་མོད་ཀྱི་དེ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་དེའི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། ཡོད་པ་མ་ཡིན་མེད་པའང་མིན། །ཇི་ལྟར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་གཉིས་པོའི་དངོས་པོ་མེད་པ་སྟེ། ཡོད་པ་ནི་གཉིས་ ཀྱི་དངོས་པོ་གཏན་མེད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ལ།ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་རྟོག་པའི་ཆོས་ཉིད་དུ་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟར་མེད་པའང་མ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་གཉིས་པོའི་དངོས་པོ་མེད་པའི་དངོས་པོ་སྟེ། གཉིས་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་པ་ནི་གཉིས་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོར་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་མེད་དུ་ ཟིན་ན་གཉིས་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཞིང་།ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་རྟོག་པའི་ཆོས་ཉིད་དུ་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་བཞིན་ནོ། །སེམས་ཅན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པས་སྒྲོ་བཏགས་པའི་རྟག་པ་དང་། བདེ་བའི་དངོས་པོའི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས། ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱའོ། །གལ་ཏེ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་རྟོག་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཆོས་ཉིད་ཡིན་ན། ཅི་སྟེ་དེ་ལས་གཞན་ཞེས་བྱ་བའམ། འོན་ཏེ་གཞན་མ་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཁོ་ནའོ། ། ཡང་ན་དངོས་པོ་ཁོ་ན་དངོས་པོ་མེད་པ་དགག་པའི་བདག་ཉིད་ཁོ་ནའོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་རྟོག་པ་དང་ཐ་དད་གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་མིན། ཐ་དད་པ་ཡིན་ན་ནི་ཆོས་ཉིད་ལས་ཆོས་ཉིད་གཞན་ཡིན་པ་མི་རུང་སྟེ། ཇི་ལྟར་མི་རུང་ཞེ་ན་ཆོས་ལས་མཚན ཉིད་ཐ་དད་པས་ཆོས་ཉིད་ཆོས་གཞན་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ།དེ་ལས་གཞན་པའི་ཆོས་བཞིན་ནོ། །ཆོས་གཞན་ནི་ཆོས་གཞན་གྱི་ཆོས་ཉིད་དུ་མི་རུང་སྟེ། དེ་ལ་ཡང་ཆོས་གཞན་བཙལ་དགོས་པས་ཐུག་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཇི་ལྟར་མི་ རྟག་པ་ཉིད་མི་རྟག་པ་རྣམས་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པ་དང་།སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་བ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་སྟོང་པ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །གཅིག་པ་ཡིན་དུ་ཟིན་ན་ནི་རྣམ་པར་དག་པའི་དམིགས་པ་དང་། སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་རོ། །འདིས་རྣམ་ པར་དག་པར་བྱེད་པས་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་ལམ་མོ།

如果'无事物'这个词是否定事物的词，即使没有'事物'这个词，也能理解这个意思，所以这里'事物'这个词是多余的。不是多余的，如果仅仅说二者的无事物是空性的特征，那么会理解为二者的无事物性就像兔角的无事物性一样，就不适合作为如苦性等法性的本质了。因此这样说：二者的无事物性是空性。那个无事物性存在于遍计所执中，称为空性，为了完全把握无事物的事物特征而显示为法性的本质。
或者对于'二者的无事物是空性'这句话，'无'这个词是共通的，因此这里不知道'无'是从何处理解的，为了明确显示完全无，对遍计所执说'二者的无事物的事物'。先前无和灭后无这两者，除了自身的近取外不应另外解释。一中无一也因为二者都是存在，所以不应成为一处。因此，通过把握事物的无事物特征，应知所取能取二者完全无事物性即是空性。
如果无的本性是空性，为何称为胜义呢？因为是殊胜智慧的对境，如无常性一样，而不是因为是事物。虽然如此，它也不是无事物的本性，因为如此，它的无事物的本性是：非有亦非无。怎么是非有呢？如此，二者的无事物，有的话既不会成为二者事物的完全无，也不会成为遍计所执的法性。怎么是非无呢？如此，二者的无事物的事物，二者的无事物不是以二者的无事物的本性而无，如果是无的话，二者就会成为有，也不会成为遍计所执的法性，如无常性和苦性一样。
因为是众生颠倒所增益的常乐事物的无事物本性，所以说非有亦非无。如果遍计所执的空性是法性，是否异于彼或非异呢？因此说'那是空性的特征'，即是无事物的本性。或者唯事物即是无事物否定的本性。因此与遍计所执非异非一的特征，如果是异的话，法性异于法性是不合理的。
怎么不合理呢？因为法与特征异故，法性会成为异法性，如异于彼之法一样。异法不应成为异法的法性，因为对它还需要寻求异法，会成为无穷。如无常性和苦性一样，就像无常性不异于诸无常，苦性也不异于诸苦，同样空性也不异于空。如果是一的话，就不会成为清净所缘和共相了。这是能清净故称为清净即是道。

།ཆོས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་བཞིན་དུ་ལམ་གྱི་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། །སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཡང་མི་རུང་ངོ་། །དེ་ཡང་ ཆོས་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་དང་འདྲ་བར་ཕན་ཚུན་ཐ་དད་པས་མཉམ་པ་ཉིད་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ།།ཡང་ན་རང་གི་མཚན་ཉིད་དེ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པས་དངོས་པོའི་རང་གི་ངོ་བོ་ཐ་དད་པ་མེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་སྤྱི་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཐ་དད་པ་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་རྣམ་པར་དག་པར་ བྱ་བའི་ཕྱིར་དམིགས་པ་ནི་རྣམ་པར་དག་པའི་དམིགས་པའོ།།དངོས་པོ་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་དམིགས་པས་རྣམ་པར་དག་པ་ཐོབ་པ་མེད་དེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་དག་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་གཞན་དང་གཞན་མ་ཡིན་པར་མི་བརྗོད་ན། གཅེར་བུ་པ་སྨྲ་བ་ལ་འཆེལ་བར་དེ་ ལྟར་མི་འགྱུར།དངོས་པོ་ཡོད་པ་ལ་དེ་ཉིད་དམ་གཞན་དུ་ལུང་མི་སྟོན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་གཅེར་བུ་པའི་སྨྲ་བ་ལ་འཆེལ་བར་འགྱུར་རོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ནི་དངོས་པོ་མེད་པས་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བ་འདི་མེད་དོ། །དེ་ལྟར་སྟོང་པ་ཉིད་འདི་ནི་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་། མི་གཉིས་ པའི་མཚན་ཉིད་དེ།དེ་ཉིད་དང་གཞན་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བཤད་ཟིན་ཏོ། །དེ་ནི་རྣམ་གྲངས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ནི་མདོར་བསྡུ་ན། །དེ་བཞིན་ཉིད་དང་ཡང་དག་མཐའ། །མཚན་མ་མེད་དང་དོན་དམ་དང་། །ཆོས་ཀྱི་ དབྱིངས་ནི་རྣམ་གྲངས་སོ།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྣམ་གྲངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་གཅིག་ལ་སྒྲ་ཐ་དད་པར་གྲག་པ་སྟེ་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་དོན་བརྗོད་པས་རྣམ་གྲངས་ཞེས་བྱའོ། །བརྗོད་པ་དེ་རྣམས་ནི་མདོ་གཞན་དག་ལས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་ཏོ། །རྣམ་གྲངས་ལྔ་པོ་དེ་དག་གཙོ་བོ་ཡིན་པར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལས་ཇི་སྐད་ སྨོས་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་གྲངས་གཞན་འདིར་མ་སྨོས་ཏེ།གསུང་རབ་ལས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། མི་གཉིས་པ་ཉིད་དང་། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་དབྱིངས་དང་། ཆོས་ཉིད་དང་། བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཉིད་དང་། མི་འགག་པ་ཉིད་དང་། འདུས་མ་བྱས་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། རྣམ་གྲངས་ཀྱི་དོན་ཇི་ལྟར་ཤེས་པར་བྱ་ཞེ་ན། དེ་སྟོན་ཏེ་སྒྲ་དེ་དག་ནི་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་གྱི། དོན་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་སྟེ། གཞན་མིན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མ་ཡིན། །དེ་འགག་འཕགས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་དང་། །འཕགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡི་ཕྱིར། །རྣམ་གྲངས་དོན་དེ་གོ་རིམས་བཞིན། །ཞེས བྱའོ།།དེ་ལ་གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་འགྱུར་བའི་དོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རྟག་ཏུ་དེ་བཞིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། རྟག་པར་དུས་ཐམས་ཅད་འདུས་མ་བྱས་པ་ཡིན་པས་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་མ་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པའི་མཐའ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཡང་དག་པ་ནི་བདེན་པ་དང་མ་ནོར་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།མཐའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མུ་མེད་པ་སྟེ། གང་ཕན་ཆད་ནས་ཤེས་པར་བྱ་བ་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པའི་མཐའ་སྟེ། ཡང་དག་པའི་མུ་ཞེས་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་དེ་བཞིན་ཉིད་ཤེས་པར་བྱ་བ་མུ་ཞེས་བྱ་ ཞེ་ན།ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་སྐུར་པ་འདེབས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་རྒྱུ་སྨོས་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་གཞི་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ནི་རྣམ་པར་ རྟོག་པའོ།།རྣམ་པར་རྟོག་པའི་དམིགས་པ་མ་ཡིན་པས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའོ། །མཚན་མ་འགོག་པའི་ཕྱིར་མཚན་མ་མེད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདིར་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་མཚན་མ་འགོག་པ་ཞེས་བྱ་བའོ། །འདིར་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་སྟོང་པས་མཚན་མ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ།





因为不异于法的自相。如同法的自相一样不成为道的所缘。因此，由于不异于自相，也不应成为共相。而且，如同法的自性一样，由于彼此差别而失去平等性。或者，由于不异于自相，故无实法自性的差别。因此也将无共相，因为共相是依赖于差别的。
或者，为了清净而缘取，是清净的所缘。实法缘取自相而无法获得清净，否则一切众生将成清净。若不说是异或非异，则不会如此执著裸形外道的说法。对于实法存在，若不宣说是一或异，则会执著裸形外道的说法。空性由于无实法故无此过失。如是此空性是无相、无实法自性相、不二相，即是宣说远离一异的相。
空性相已说完毕。今当说其异名。空性略说有：如是性、真实边、无相、胜义以及法界等异名。所谓异名，即是同一义而有不同名称，由说异名义故称为异名。这些名称在其他经中都表示为空性。这五种异名是主要的，如偈颂所说，其他异名此处未说。
应从经典中了知：即不二性、无分别界、法性、不可说性、不灭性、无为、涅槃等。如何了知异名的含义？为此说道，这些名称并非臆造，而是具有意义，即：'非他非颠倒，彼灭圣行境，以是圣法因，异名义次第。'
其中，由于非他故称如是性，意为不变义。为显示此义故说'由于永远如是故'，意为恒时一切时皆是无为故不变。由于非颠倒故称真实边，其中真实即是真谛、无错误之义。边即是无边际，因为超过此外再无所知，故称真实边，即真实边际。
如何知晓如是性之边际？因为是所知障清净智慧的行境。所谓非颠倒，即是无增益和损减。此处说因'非颠倒之所依'，即颠倒是分别。由于非分别所缘故非颠倒。由于遮遣相故称无相，此处无相即是遮遣相。为此明示故说'由于一切相皆无故'，即由空性空一切有为无为相故称无相。

།མཚན་མ་ཐམས་ཅད་མེད་པའི་ཕྱིར་མཚན་མ་མེད་པ་སྟེ། མཚན་མ་མེད་པ་ཉིད་མཚན་མ་མེད་པའོ། །འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་པས་དོན་དམ་པ་སྟེ་ཞེས་ བྱ་བ་ལ།དམ་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། དེའི་དོན་ནི་དོན་དམ་པའོ། །འཕགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆོས་ཀྱི་སྒྲ་ནི་འདིར་འཕགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཏེ། ཡང་དག་པར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཡང་དག་པར་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། ཡེ་ཤེས་ལ་ ཐུག་པ་རྣམས་ལ་བྱ་སྟེ།དེ་དག་གི་རྒྱུ་ཡིན་པས་དབྱིངས་སོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འཕགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་དེ་ལ་དམིགས་པས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །རང་གི་མཚན་ཉིད་དང་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་འཛིན་པ་ལ་ཡང་ཁམས་ཀྱི་སྒྲ་འདི་འཇུག་པ་དེའི་ཕྱིར། འདིར་དབྱིངས་ཀྱི་དོན་ནི་ རྒྱུའི་དོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།དཔེར་ན་གསེར་ཁུང་དང་ཟངས་ཁུང་བཞིན་ནོ། །མདོ་གཞན་ལས་རྣམ་གྲངས་གསུངས་པ་གཞན་དག་ཀྱང་འདིའི་ཚུལ་དུ་དོན་བདག་གིས་བརྟག་པར་བྱའོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་པས་ཐ་དད་པ་མི་སྲིད་དེ། འདྲི་བའམ་ཡང་ན་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་དོན་གྱི་འོག་ ཏུ་དབྱེ་བ་ཤེས་པར་བྱ་བར་བསྟན་པས།དེའི་ཕྱིར་དེ་བཤད་པའི་འོག་ཏུ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཇི་ལྟར་ཤེས་པར་བྱ་ཞེ་ན་ཞེས་དྲིས་སོ། །ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་རྟོག་པ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའོ། །དེ་སྤངས་ན་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་དག་པའི་དུས་ན་ཡང་སྟོང་ པ་ཉིད་མ་རྟོགས་པར་གང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་བའམ།རྣམ་པར་བྱང་བར་འགྱུར་བ་གཞན་མེད་དོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་དག་པ་གཉིས་ཀྱི་དུས་ན་ཡང་། སྟོང་པ་ཉིད་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་དག་པའོ་ཞེས་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་ མོངས་རྣམ་པར་དང་།།ཅེས་བྱ་བ་སྟེ། དེའི་རབ་ཏུ་དབྱེའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །གང་གི་ཚེ་ཉོན་མོངས་ལ། གང་གི་ཚེ་དྲི་མ་མེད་པ་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་ནས། གང་གི་ཚེ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་ལ། གང་གི་ཚེ་རྣམ་པར་དག་ཅེ་ན་ཞེས་དྲིས་པ་དང་། དེ་ནི་དྲིར་བཅས་དྲི་མ་མེད། །ཅེས་རྒྱ་ཆེར་རོ། །གནས་གྱུར་པ་དང་མ་ གྱུར་པ་ལ་ལྟོས་པས།དྲི་མ་དང་བཅས་པ་དང་དྲི་མ་སྤངས་པར་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །མ་རྟོགས་པ་དང་ལོག་པར་རྟོགས་པའི་ཉེས་པས་མི་མཁས་པ་གང་དག་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་ཅིང་། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པས་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་དྲི་མ་ཅན་དུ་གྱུར་པ་ལ། སྟོང་པ་ཉིད་མི་སྣང་བ་དེ་དག་དྲི་མ་དང་བཅས་པའོ་ཞེས་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །འཕགས་པ་གང་དག་དེ་ཁོ་ན་མཁྱེན་པས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་སེམས་མེད་པ་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་ནམ་མཁའ་ལྟར་རྡུལ་མེད་པ་སྟེ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་སྣང་བ་དེ་དག་ནི་དྲི་མ་སྤངས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་ཉོན མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་ལྟོས་པ་ཅན་ཡིན་པར་བལྟ་སྟེ།རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་དྲི་མ་ཅན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་དྲི་མ་དང་བཅས་པར་གྱུར་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་བ་ནི། འགྱུར་བ་མེད་པར་གནས་སྐབས་ཐ་དད་པ་མ་མཐོང་ལ། འགྱུར་བ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་དང་ རྗེས་སུ་འབྲེལ་བ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པས་ཇི་ལྟར་མི་རྟག་པར་མི་འགྱུར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་གནས་སྐབས་ལས་སྟོང་པ་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པའི་གནས་སྐབས་སུ་འགྱུར་བ་གཞན་མེད་ཀྱི། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་གནས་པར་རང་བཞིན་གཞན་དུ་ འགྱུར་བ་མེད་པ་སྟེ།གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་འདི་ལྟར། ཆུ་ཁམས་གསེར་དང་ནམ་མཁའ་རྣམས། །དག་པ་བཞིན་དུ་དག་པར་འདོད། །དེའི་ཕྱིར་མི་རྟག་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དཔེར་ན་ཆུའི་ཁམས་དང་གསེར་དང་། ནམ་མཁའ་རྣམས་དེའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དྲི་མའི་ ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་མ་གྱུར་ཀྱང་།གློ་བུར་གྱི་དྲི་མས་དྲི་མ་ཅན་ཁོ་ན་དང་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་དང་བྲལ་ན་ཡང་རང་བཞིན་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མེད་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་དོ།

由于无有一切相故为无相，无相性即是无相。由是圣智之行境故为胜义谛，
所谓胜义者，是出世间智慧，其义即是胜义。由是圣法之因故为法界，
此中法之声即是指圣法，即正见等以及正解脱和智慧等，由是彼等之因故为界。为显示此义故说'圣法皆缘此而生故'。
自相及所造色执取亦用界声，因此，此处界义即是因义，如金矿、铜矿等。其他经中所说的异名亦当依此理自行观察。
空性是无所取能取之体性故不可分，或者问及异名义后当知分别，故此后问'如何了知空性之分别'。
遍计所执即是杂染。断除彼即名清净。于杂染及清净时若不证空性，则无有他法成为杂染或清净。
是故于杂染及清净二时中，为显示空性即是杂染及清净故说'杂染及清净'，即是其分别。
何时烦恼，何时未通达无垢，何时杂染，何时清净等问，广说'彼有垢无垢'。
依转依与未转依，安立有垢及离垢。由不了知及邪解之过失，诸愚者于所取能取起执著，以贪等烦恼令心相续成有垢时，
于彼等不现空性者立为有垢。诸圣者由证知真实故无颠倒心，于彼等空性如虚空无尘垢而相续显现者，名为离垢。
如是当观空性是依杂染及清净，由自性光明故体性非是有垢。
若成为有垢等广说者，未见无变异之差别位，变异即是生灭相随，故问'由是变异法故，云何不成无常'等。
从杂染位至空性清净位无有他变，真实中住于自性无有变异，由离客尘垢故，如是'水界金及虚空，如净故许为清净'。
是故不成无常。譬如水界、金及虚空等，由非彼自性故，虽非垢性，然由客尘垢故唯成有垢，离客尘垢时自性亦无变异而成清净。

།དེ་བཞིན་དུ་སྟོང་པའི་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་རྣམས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་གྱུར་ཡང་། འགྱུར་བ་མེད་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་ཡིན་ལ། དེ་དང་ བྲལ་ན་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱའོ།།དངོས་པོ་དེ་ཉིད་སྔར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། ཕྱིས་རྣམ་པར་དག་པའི་རང་བཞིན་དུ་གང་རྣམ་པར་འཇོག་པ་དེ་ནི། རང་བཞིན་གཞན་དུ་གྱུར་པས་འགྱུར་བའི་ཆོས་བཟློག་པར་མ་གྱུར་གྱི། གང་ལ་དེ་གཉི་ག་ཡང་གློ་ བུར་ཡིན་པ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཉིད་ལ་རེག་པ་མེད་དོ། །རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་སྐབས་ཡིན་པས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཐམས་ཅད་བརྗོད་དགོས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་གཞན་ཡང་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་པོ་འདི་ལྟ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དངོས་པོ་ཐ་ དད་པས་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་ཏུ་འགྱུར་ཏེ།གཉིས་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་ལ་ནི་ཐ་དད་པ་མེད་དོ། །ནང་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནས་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་བར་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་པོ་དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་བྱུང་ངོ་། །དེ་ཡང་མདོར་བསྡུ་བ་ཞེས་བྱ་བར་རིག་ པར་བྱའོ།།ཟ་བ་བཟའ་དང་དེ་ཡི་ལུས། །གནས་ཀྱི་གཞི་ཡི་སྟོང་པ་ཉིད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཆོས་ཐམས་ཅད་གཉིས་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དོ། །གཞན་དུ་ན་དེ་ནི་ཐ་དད་པར་བསྟན་པར་མི་ནུས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་གཞི་ཐ་དད་པས་དེ་ཐ་དད་པར་སྟོན་ཏོ། ། གཞན་དུ་ན་དེ་ནི་ཐ་དད་པར་བསྟན་པར་མི་ནུས་སོ། །དེ་ལ་ཆགས་པ་དང་མངོན་པར་ཞེན་པ་དེ་སྤངས་པའི་ཕྱིར། ཐོག་མར་ཟ་བ་གཞིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཆགས་པ་དང་མངོན་པར་ཞེན་པ་དེ་ནི་སངས་རྒྱས་སུ་འགྲུབ་པ་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པ་ཐོབ་པའི་བགེགས་སུ་གྱུར་པའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་དེའི བཟའ་བའོ།།དེའི་འོག་ཏུ་དེ་གཉིས་ཀྱི་གནས་ཏེ་ལུས་སོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ཟ་བ་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་ཕྱིར། བདག་གིར་ཆགས་པ་དང་འཛིན་པ་བཟློག་པའི་ཕྱིར། དེའི་གནས་ཏེ་ལུས་ཀྱི་རྟེན་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གཞིག་པར་བྱའོ། །གཞི་རྣམ་པ་བཞི་པོ་འདིའི་སྟོང་པ་ཉིད་དེ་ནི་གཞི་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་ བྱའོ།།དེ་ལ་ཟ་བ་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ལས་བརྩམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་དག་ཀྱང་མིག་ལ་སོགས་པ་ནས་ཡིད་ལ་ཐུག་པའི་བར་དུའོ། །ཟ་བ་དེ་ལས་གཞན་མེད་པས་མིག་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་ལ་ཉེ་བར་སྤྱོད་པར་འཇུག་པར་མཐོང་ནས་མིག་ལ་སོགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཟ་བར་ འཇིག་རྟེན་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་བྱེད་པས་དེའི་ཕྱིར།མིག་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ཟ་བ་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བཤད་དོ། །བཟའ་བ་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་རྣམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ནས་ཆོས་ལ་ཐུག་པའི་བར་དུའོ། །དེ་དག་ལ་ཡུལ་གྱི་དངོས་པོར་བཟའ་བར་བྱ་བས་ ན་བཟའ་བ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་ཕྱི་རོལ་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་བཟའ་བ་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བཤད་དོ། །ཟ་བ་དང་བཟའ་བ་དེ་གཉིས་ནི་ལུས་དང་ཕན་ཚུན་ཐ་དད་དུ་མི་འཇུག་པར་གནས། དེའི་ལུས་ནི་ཁོག་པའོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་བས་ན་དེའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །གནས་ཀྱི་གཞི་ནི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་ རྟེན་ཏེ།ཐམས་ཅད་དུ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་གནས་ཀྱི་གཞི་རབ་ཏུ་འདོགས་པས། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཕྱིར་དེ་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་ཆེན་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །གཞིའི་སྒྲ་ནི་རེ་རེ་དང་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ཤེས་བྱའི་དངོས་པོ་རྣམས་གཞིའི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་རྟོག་པ་དང་ བཅས་པའི་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ན།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་ལ་མཚན་མར་འཛིན་པ་གཞན་འདི་ཉེ་བར་གནས་པར་འགྱུར་རོ།

同样地，虽然被空性的暂时垢染所遍染，但其自性是不变的，若离开这些垢染则称为清净。
此事物先前具有遍染的特征，后来成为清净的自性，凡是如此安立的，并非由于自性转变为他性而成为可转变的法，而是对于两者都是暂时的则不然，因此，它不触及可转变的法性。
由于是分类的场合，应当宣说空性的一切分类，因此又说'其他分类即是十六种空性'。
由事物差别而成为十六种，在二者无实的自性中则无差别。从'内空性'乃至'无实自性'等十六种空性，是从般若波罗蜜多中所出。这也应当了知为略说。
关于'能食者、所食及其身，处所基的空性'等，由于一切法是无二自性的缘故，空性是共同特征。否则就不能显示其差别，因此以基础的差别来显示其差别。
否则就不能显示其差别。为了断除对此的贪著和执著，首先应当破除能食者。对此的贪著和执著是成佛和获得解脱的障碍。
其次是所食。其次是彼二者的处所即身体。其次为了利益能食者，为了遮遣我所执著和执取，应当破除其处所即身体所依的器世间。
这四种基础的空性即称为基础空性。
其中，能食者空性是就内处而言，即从眼等乃至意。因为除了能食者之外别无他者，见到眼等趣入境界受用，世间以眼等本身而生起能食者的我慢，因此说眼等处空性为能食者空性。
关于'所食空性是外处'，即从色等乃至法。因为是作为境界实体而被受用，故称为所食，因此外处空性称为所食空性。
能食者和所食二者与身体相互不离而住，其身即是躯体，因此称为其空性。
处所基础即器世间，由于普遍安立为有情的住处基础，正因为如此，由于其广大的缘故，其空性称为大空性。
基字应当与每一个相配。
如是，当菩萨瑜伽行者以有分别的如理作意而作意所知诸事物的基础空性时，将会生起其他执相。

།སྟོང་པ་ཉིད་ཤེས་བྱ་གང་གིས་ནང་དང་ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་འདི་སྟོང་པར་མཐོང་བ་དེ་ལ། གང་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་ མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་།ཇི་ལྟར་དེའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཤེས་པས་མཐོང་བ་འདི་ཉིད་ཀྱང་འདིར་དོན་དམ་པའི་རྣམ་པའོ་སྙམ་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་རྣལ་འབྱོར་གྱི་སའི་འཁྲུལ་པའི་མཚན་མའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམ་པ་དེ་གཉིས་གཞིག་པའི་ཕྱིར། སྟོང་པ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དང་དོན་དམ་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དེ་གོ་རིམས་ བཞིན་ནོ།།ཤེས་པ་དང་རྣམ་པ་ནི་མ་སྨོས་པར་བྱས་ཏེ་བཤད་དོ། །ཡང་ན་སྟོང་པ་ཉིད་ཡུལ་ཡིན་པས་ཤེས་པ་དང་སྟོང་པ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་དངོས་པོས་དེ་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་ཡང་སྟོང་པ་ཉིད་ཤེས་པ་དེས་ཇི་ལྟར་མཐོང་བ་ དེ།འདིར་དོན་དམ་པའོ་སྙམ་པའི་རྣམ་པ་དེས་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་དོན་དམ་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྟོང་པ་ཉིད་ནི་དོན་དམ་པ་སྟེ་ཀུན་བརྟགས་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ཞེས་བྱའོ། །མཚན་མར་འཛིན་པ་གཞན་འདི་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་བསྒོམ་པའི་ཉེས་པར་གྱུར་པ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྟོང་པ་ཉིད་སྒྲུབ་པ་དེ་ཡང་དངོས་པོའི་ངོ་བོར་སྒྲོ་བཏགས་པ་སྟེ།དེ་གཞིག་པའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནས་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་ཐུག་པའི་བར་གྱི་སྟོང་པ་ཉིད་བཤད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ཅེ་ན། དགེ་བ་གཉིས་ཐོབ་པར་ བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནས།སངས་རྒྱས་ཆོས་རྣམས་དག་བྱའི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བའི་བར་དག་གིས་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དེ། སྟོང་པ་ཉིད་བསྒོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དགེ་བ་ནི་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཏེ་ལམ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། །དེ་གཉིས་ནི་འདུས་བྱས་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། འདུས་མ་བྱས་སྟོང་པ་ཉིད་དང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །རྟག་ཏུ་སེམས་ཅན་ཕན་བྱའི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རྟག་པར་བདག་གིས་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་པར་བྱའོ་སྙམ་པ་དེའི་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་མཐའ་ལས་འདས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །འཁོར་བ་མི་གཏང་བྱ་བའི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་བདག་གིས་འཁོར་བ་ཡོངས་སུ་གཏང་བར་མི་བྱ་སྟེ།འཁོར་བ་ཡོངས་སུ་བཏང་ན་བྱང་ཆུབ་མ་རྙེད་པར། ཉན་ཐོས་ཀྱི་སར་གནས་པར་འགྱུར་བས། དེའི་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དེའི་སྟོང་པ་ཉིད་བཤད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་ཐོག་མ་དང་ཐ་ མ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་མ་མཐོང་ན་སྐྱོ་སྟེ།འཁོར་བ་ཡོངས་སུ་གཏོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དགེ་བ་མི་ཟད་བྱ་བའི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ན་ཡང་བདག་གིས་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་མི་ཟད་པར་བྱའོ་སྙམ་པ་སྟེ། མི་གཏོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་མི་འདོར་བར་ བཤད་པའོ།།གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་ཇི་ལྟར་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་གྲུབ་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ལུས་ནི་མེད་ཀྱི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་ཟག་པ་མེད་པའི་དངོས་པོའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ནི་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་ མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་ན་ཡང་རྒྱུན་ཆད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས་འབྱུང་ངོ་།།དེའི་ཕྱིར་དེའི་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་དོར་བ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །རིགས་ཀྱང་རྣམ་པར་དག་བྱའི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེའི་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་དེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རིགས་ནི་ རང་བཞིན་ཞེས་བཤད་དོ།།འདི་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན་དེའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ཅན་ཏེ། གློ་བུར་དུ་བྱུང་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཇི་ལྟར་ཐོག་མ་མེད་པ་ཅན་གྱི་འཁོར་བ་ན་ལ་ལ་ནི་སེམས་དང་བཅས། ལ་ལ་ནི་སེམས་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ འདིར་ཡང་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་པོ་ཁ་ཅིག་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས།ཁ་ཅིག་ནི་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་རིགས་ཞེས་བྱའོ།

对于了知空性者，当其见到内外处等为空时，对于所取能取的执著，以及如何以其空性智慧所见到的这个也是胜义相的分别，为了破除这两种瑜伽地的迷乱相分别，故有空性空性和胜义空性，如是次第。智慧和相未说而解释。或者说空性是境，故说为智慧和空。以所取能取之事物空性即是空性空。内处等也是由彼空性智慧如何所见，认为此是胜义的那种相所空即是胜义空性。为何如此？空性是胜义，即说为遍计所执自性空。
其他执相是修空性的过失，因为菩萨修空性也是增益为事物自性，为破除彼故，从有为空性乃至一切法空性之间宣说空性。为何修习？为得二种善故，乃至为净诸佛法之间，修习空性，即是修空性的意思。善即是有为和无为，即道和涅槃。此二依次配合有为空性和无为空性。
关于'为常利益诸有情'，于一切种类中常时我当利益有情的这种想法的空性即是超越边际空性。关于'为不舍弃轮回故'，为了有情我不应舍弃轮回，若舍弃轮回则未得菩提而住于声闻地，其空性即是无始无终空性。为何说其空性？因此若不见轮回无始无终空性则会厌离，故说舍弃轮回。
关于'为善根不尽故'，即是在无余涅槃中我也不令善根穷尽的想法，不舍即解释为不舍弃。若如是则如何成立无余涅槃界？虽无有漏法异熟身，但诸佛世尊无漏法性身于无余涅槃界中也不断绝，如是见于成就论。故其空性即称为无舍空性。
关于'为清净种性故'，其空性即是自性空性，故说种性即是自性。此如何？故说由于自性故。自性即是无始时性，意思是非新生。如同无始轮回中有些有心，有些无心，如是此中六处有些是佛种性，有些是声闻等种性。

།རིགས་ནི་ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་འོངས་པས་སེམས་དང་སེམས་མེད་པའི་བྱེ་བྲག་བཞིན་ཏེ། གློ་བུར་དུ་བྱུང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དག་ན་རེ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་ཡིན་པས།འདིར་རིགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེའོ། །མཚན་དང་དཔེ་བྱད་ཐོབ་བྱའི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེའི་ཕྱིར་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་རྣམས་དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་རྣམས་དང་བཅས་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་མཚན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །གཞན་ཡང་། སངས་རྒྱས་ཆོས་རྣམས་དག་བྱའི་ཕྱིར། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྒྲུབ་པར་བྱེད། །སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཐ་མར་བརྗོད། །དགེ་གཉིས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྒྲུབ་པར་བྱེད། །རྟག་ཏུ་སེམས་ཅན་ཕན་བྱའི་ཕྱིར། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྒྲུབ་པར་བྱེད། །ཅེས་ཐམས་ཅད་དང སྦྱར་རོ།།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་དེ་གང་དག་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་དང་མ་འདྲེས་པ་ལ་སོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །མདོར་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བདག་གིས་འབད་པར་བྱའོ་ཞེས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པས་དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་བསྒོམ་པ་ཞེས་ བྱ་སྟེ།དེའི་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །འདིར་རྣམ་པར་བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ཤེས་པར་བྱ་བ་ལ་ཤེས་པ་བར་ཆད་མེད་པར་འཇུག་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ནས། ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་བཅུ་བཞི་ རྣམ་པར་གཞག་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།།ཟ་བ་པོ་ལ་སོགས་པ་འདི་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཡིན། ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། གང་ཟག་དང་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི། །དངོས་པོ་མེད་འདིར་སྟོང་པ་ཉིད། །དེ་དངོས་མེད་པའི་དངོས་ཡོད་པ། །དེ་ལ་དེ་ཉིད་སྟོང་ཉིད་གཞན། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། ། དེ་ལ་ཇི་སྐད་དེ་བཤད་པའི་ཟབ་པོ་ལ་སོགས་པ་ལ་གང་ཟག་དང་ཆོས་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །དངོས་པོ་མེད་པ་དེའི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ཡང་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་གང་ཟག་དང་ཆོས་དངོས་པོ་མེད་པ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །དངོས་པོ་མེད་པ་དེའི་དངོས་པོ་ཡོད་པ ནི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དོ།།འདི་དག་གི་ནང་ནས་སྟོང་པ་ཉིད་རྣམ་པ་གཉིས་ཅིའི་ཕྱིར་ཐ་མར་རྣམ་པར་གཞག་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །སྟོང་པ་ཉིད་བསྟན་པ་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གང་ཟག་དང་ཆོས་སུ་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་། དེའི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར་གོ་རིམས་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གང་ཟག་དང་ཆོས་སུ་སྒྲོ་འདོགས་པ་བསལ་བའི་དོན་དུ་དངོས་པོ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །དེའི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར། དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། ། གལ་ཏེ་དངོས་པོ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་མ་བརྗོད་ན། ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཆོས་དང་གང་ཟག་གཉིས་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་མ་བཤད་ན། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་མེད་ན་ཡང་གང་ཟག་དང་ཆོས་གཉིས་སྔ་མ་བཞིན་དུ་དངོས་པོར འགྱུར་རོ།།དེ་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཟ་བར་བསམས་པ་རྣམས་ལ། ཟ་བའི་གང་ཟག་དང་། བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་མེད་པ་དང་དེའི་དངོས་པོ་མེད་པའི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ནི་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །ཕྱིའི་སྐྱེ་ མཆེད་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་རིག་པ་སྣང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྤྱད་པར་བྱ་བར་བསམས་པ་རྣམས་ལ་བདག་གིས་ཟ་བ་དང་།ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་། དེའི་དངོས་པོ་མེད་པའི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ནི་ཕྱི་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །དེའི་ལུས་ ཏེ་ཁོག་པ་ལ་ཟ་བའི་གང་ཟག་དང་།བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོས་ཀུན་བརྟགས་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དང་། ལུས་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་། དེའི་དངོས་པོ་མེད་པའི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ནི་ཕྱི་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་དོ།

种姓从无始以来一个接一个相传，如同有心和无心的差别，不是突然产生的。其他人说，一切众生都是如来种姓，此处所说的种姓应当如是了知。
为获得相好，是说为了获得大士相及随好，其空性称为相空性。
又说：为清净诸佛法，菩萨修行之，修行说为最后。为获得二种善，菩萨修行之。为恒利诸众生，菩萨修行之。如是一切皆应配合。
若问这些佛法是什么，为此说力、无畏、不共等。总之，为获得一切佛法，我应当精进，因此称为修习，其空性称为一切法空性。
此处若问何为修习，是于所知无碍趣入智慧。如是应知从内空性等乃至一切法空性为止，安立十四空性。
此处能食者等有何空性？其本性如何？为此说：'补特伽罗及诸法，无事此为空性，彼无事之有事，于彼即空性他。'
其中如前所说深奥等，补特伽罗和法无事是空性。无事之有事也是空性。其中补特伽罗和法无事是无事空性。无事之有事是无事自性空性。
为何将这些中的两种空性安立为最后？为此说为显示空性之相。
若问为何宣说空性？为此说为次第遣除增益补特伽罗和法，以及诽谤其空性。为遣除增益补特伽罗和法故安立无事空性。为遣除诽谤其空性故说无事自性空性。
若不说无事空性，则遍计所执性的法和补特伽罗二者将成为有。若不说无事自性空性，则空性将成为无事。若无彼者，则补特伽罗和法二者如前将成为实有。
其中异熟识自性内处，凡夫认为能食的诸法中，无有能食补特伽罗及所计度相的眼等，其无事之有事是内空性。
外处色等唯识显现自性，凡夫认为所受用的诸法中，无有我能食及遍计相的色等事，其无事之有事是外空性。
于其身体中无有能食补特伽罗及凡夫遍计的色等，以及身体无事，其无事之有事是内外空性。

།སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ལ་སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་། ཀུན་བརྟགས་པ་ དེ་རང་གི་ངོ་བོས་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་།དེའི་དངོས་པོ་མེད་པའི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ནི་ཆེན་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ཤེས་པ་དང་དོན་དམ་པའི་རྣམ་པ་ལ་ཡང་། ཤེས་པ་པོ་དང་རྣམ་པ་འཛིན་པ་པོའི་གང་ཟག་དང་། ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཤེས་པ་དང་། དོན་དམ་པའི་ རྣམ་པའི་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་།དེའི་དངོས་པོ་མེད་པའི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། དོན་དམ་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དེ་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །དེ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་འདུས་བྱས་ལ་སོགས་པ་ནས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་བསྒྲུབ་དགོས་པ་རྣམས་ལ།གང་ཟག་དང་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་། དེའི་དངོས་པོ་མེད་པའི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ནི་འདུས་པས་སྟོང་པ་ཉིད་ནས། ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་བར་དུ་གོ་རིམས་བཞིན་ཏེ། འདི་ལྟར་འདུས་བྱས་ལ་བདག་པོའམ་སྦྱོར་ བ་པོའི་གང་ཟག་ཀྱང་མེད་དེ།འདུས་བྱས་ཀྱང་བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོས་ཀུན་བརྟགས་པའི་བདག་ཉིད་དུ་མེད་དོ། །མདོར་བསྡུས་ན་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་འཛིན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཉེན་པོ་དང་། མདོ་སྡེའི་དགོངས་པ་ཐམས་ཅད་ལུང་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཉན་ཐོས་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ རྣམས་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་བཅུ་དྲུག་པོ་འདི་དག་བཤད་དོ།།འདིར་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་དང་སྟོང་པ་ཉིད་བསྒོམ་པའི་དགོས་པ་ཡང་རབ་ཏུ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་ནི་ཟ་བ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ལ་ཐུག་གི་བར་དུའོ། །དེ་རབ་ ཏུ་བསྟན་པ་ཡང་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པར་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། དངོས་པོ་མེད་པའི་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་རབ་ཏུ་བསྟན་པ་ཡང་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་གཉེན་པོར་ལྟ་བ་ཐམས་ཅད་ལས་ ངེས་པར་འབྱུང་བའི་བདག་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྟོང་པ་ཉིད་བསྒོམ་པའི་དགོས་པ་ནི་དགེ་བ་གཉིས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་བར་དུའོ། །དེ་བསྟན་པ་ཡང་བདག་དང་གཞན་གྱི་གཟུགས་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་མཆོག་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ བསྒོམ་པ་ལས་འཐོབ་པོ་ཞེས་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་ལྟར་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲི་མ་དང་བཅས་པའི་དུས་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། དྲི་མ་མེད་པའི་དུས་ན་རྣམ་པར་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ནང་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་བཅུ་དྲུག་ཏུ་གྱུར་ པའི་དབྱེ་བ་བཤད་མ་ཐག་པའི་རྣམ་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།།དབྱེ་བ་སྨོས་པའི་འོག་ཏུ་དེ་སྒྲུབ་པ་སྨོས་པས་དབྱེ་བ་བཤད་པའི་འོག་ཏུ། སྒྲུབ་པ་ཇི་ལྟར་ཤེས་པར་བྱ་ཞེ་ན་ཞེས་དྲིས་སོ། །འདིར་ཅི་ཞིག་པ་སྒྲུབ་པར་བྱ་ཞེ་ན། གློ་བུར་གྱི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཉིད་དང་། རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཉིད་བསྒྲུབ་པའི་དབང་དུ་མཛད་དེ། གལ་ཏེ་ཉོན་མོངས་དེ་མ་གྱུར། །ལུས་ཅན་ཐམས་ཅད་གྲོལ་བར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པའོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས པ་སྤངས་པ་དེ་ཡང་ལམ་བསྒོམས་པས་སོ།།དེ་ལ་གལ་ཏེ་གཉེན་པོ་མ་སྐྱེས་པར་ཡང་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་གློ་བུར་གྱི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡང་གི་སྒྲ་ནི་སྐྱེས་པ་དང་འདྲ་བར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་མི་འགྱུར་ན། དེ་ལྟར་གྱུར་ན་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པས་ འབད་པ་མེད་པར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ།།འབད་པ་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉེན་པོ་མེད་པ་ཉིད་དུ་སྟེ། གཉེན་པོ་མེད་པར་ནི་སྲོག་ཆགས་རྣམས་ཐར་པ་མེད་དོ།

器世界中无有情世界之事物，遍计所执以自性无事物，其无事物之事物存在即是大空性。于空性智及胜义相中，亦无能知者及能持相之补特伽罗，及遍计所执相空性智，及胜义相之无事物，其无事物之事物存在即是空性空性及胜义空性，如是依次。
此乃菩萨所修，从有为等乃至一切佛法之间，菩萨所应修习者中，补特伽罗及遍计所执相诸法之无事物，及其无事物之事物存在，即是从有为空性乃至一切法空性之间，如是依次。如是于有为中无有主宰者或能作者之补特伽罗，有为亦非凡夫所遍计执之自性。
总之，为对治一切分别执著，及宣说一切经典密意故，宣说此十六空性，乃声闻不共之法，是诸菩萨之空性。此中世尊已善说空性之境、空性之自性及修空性之必要。其中空性之境，从月等义乃至佛法。宣说此者，为令知晓空性遍及一切法故。
空性之自性即无事物之体性及无事物之事物体性。宣说空性之自性，为令知晓远离一切增益损减对治见之出离自性故。修空性之必要，从获得二种善业乃至获得佛法。宣说此者，即是宣说殊胜圆满之色身及法身，唯从修空性而得之密意。
如是应知空性之差别，即有垢时为杂染，无垢时为清净，应知内空性等十六差别即如前所说之相。
于说差别后说修持，故于说差别后问：'如何了知修持？'此中何为所修？即暂时烦恼之杂染性及本性清净性。其中就杂染性之修持而言，故说：'若无彼烦恼，一切有情解脱。'解脱即断除杂染。断除杂染亦由修道。
其中若未生对治而诸法之空性为暂时烦恼所染，若如是，则无杂染故，一切有情将无功用而解脱。无功用即无对治，无对治则众生无解脱。

།དེའི་ཕྱིར་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་དུས་ན། དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་རྣམས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཉིད་དུ་གདོན་མི་ཟ་བར་ ཁས་བླང་དགོས་ཏེ།དེ་ལྟར་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་བསྒྲུབས་པ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམ་པར་དག་པ་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་རྣམ་དག་དེ་མ་གྱུར། །འབད་པ་འབྲས་བུ་མེད་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །ལུས་ཅན་རྣམས་དང་སྦྱར་བར་བྱའོ། ། ཅི་སྟེ་གཉེན་པོ་སྐྱེས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཀྱང་གི་སྒྲ་ནི་མ་སྐྱེས་པ་དང་འདྲ་བར་རྣམ་པར་དག་པར་མི་འགྱུར་ན། དེ་ལྟར་གྱུར་ན་ནི་ཐར་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྩོམ་པ་འབྲས་བུ་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། གཉེན་པོ་བསྒོམས་ཀྱང་དྲི་མ་དེ་དང་བྲལ་བར་མི་འགྱུར་བ་དང་། དྲི་མ་དང་བཅས་པ་ནི་གྲོལ་བར་མི་འཐད་པའི ཕྱིར་རོ།།ཐར་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་མེད་པར་མི་འདོད་པས། དེའི་ཕྱིར་གཉེན་པོ་གོམས་པར་བྱས་ན། གློ་བུར་གྱི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བས། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པ་གདོན་མི་ཟ་བར་ཁས་བླང་དགོས་ཏེ། དེ་ལྟར་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམ་པར་དག་པ་བསྒྲུབས་པ་ ཡིན་ནོ།།འདིར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་ཉེ་བར་བཟུང་བས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལ། རྣམ་པར་དག་པའི་ཆོས་ཉེ་བར་བཟུང་བ་རྣམ་པར་དག་གི། སྟོང་པ་ཉིད་ལ་མངོན་དུ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའམ། རྣམ་པར་དག་པར་ནི་མི་འདོད་དེ། །ཆོས་ཉིད་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཁ་ན་ལས་པས། དེའི་ཕྱིར། ལུས་ཅན་ཐམས་ཅད་གྲོལ་བར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། འདིར་ལུས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དུ་ན་གལ་ཏེ་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་མངོན་དུ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའམ། རྣམ་པར་དག་པར་གྱུར་དུ་ཟིན་ན་ནི། དེའི་ཕྱིར་ལུས་ཅན་རྣམས་དང་འབྲེལ་པ་ཅི་ཡོད་ན། འདི་ལྟར སྟོང་པ་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པས་ལུས་ཅན་རྣམས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་།སྟོང་པ་ཉིད་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པས་ཀྱང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཞེས་བྱ། གལ་ཏེ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་དུས་ན། སྟོང་པ་ཉིད་ཉོན་མོངས་ལ། འཕགས་པའི་དུས་ན་དག་པ་ཡིན་ན་ནི། དེའི་ཕྱིར། ཉོན་མོངས་མ་ཡིན་མི་མོངས་ མིན།།དེ་ནི་དག་དང་མ་དག་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་འདི་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ཉོན་མོངས་པར་གྱུར་པ་མ་ཡིན་ལ་མ་དག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེ་ན། དགག་པ་གཉིས་ཀྱིས་སྐབས་སུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱེད་པས་དག་པ་ཉིད་དེ། འདིར་ལུས་དང་སེམས་རང་བཞིན་གྱིས་འདོ་གསལ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། ། འདིར་ནི་སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ལ་སེམས་ཀྱི་སྒར་བཤད་དེ། སེམས་ཉིད་ནི་དྲི་མའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ཉོན་མོངས་པར་མ་གྱུར་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་རྣམ་པར་དག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེ་ན། ཉོན་མོངས་པ་ཉིད་ཡིན་པར་དགག་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ཡང་གློ་བུར་གྱི་ཉོན མོངས་པས་ཉོན་མོངས་པ་ཡིན་གྱི་རང་བཞིན་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་ཞེས་སྟོན་ཏོ།།དེ་ཡང་ལུང་ལས་གློ་བུར་གྱི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཉེ་བར་ཉོན་མོངས་སོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་དག་པ་གཉིས་སུ་ཕྱེ་སྟེ་བཤད་ན། ཅིའི་ཕྱིར་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་བཞིར་བཤད་ཅེ་ན། ཁ་ཅིག་ན་རེ་འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ལམ་ནི་རང་གི་སའི་དྲི་མ་རྣམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་ཀྱི། དེའི་གཉེན་པོའི་ཕྱིར་འོག་མས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་ནི་ཆུང ངུ་དང་།འབྲིང་པོ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ནི་མ་དག་གི། ཟག་པ་མེད་པས་ནི་དག་པ་སྟེ། སྟོང་པ་ཉིད་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེའོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་ལ། གཞན་དག་ན་རེ་མིག་ལ་སོགས་པ་དང་བྱེ་བྲག་ཡོད་པས་མ་དག་པ་ཡིན་ནོ། །མིག་ལ་ སོགས་པ་ནི་མ་བསྒྲིབས་པའི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་པས་ཉོན་མོངས་པ་མ་ཡིན་ལ།དེ་དག་གི་ཟག་པ་དང་བཅས་པས་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པ་མ་ཡིན་པས། མ་དག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བཤད་དོ།

因此，在凡夫阶段，必须承认真如被暂时性的垢染所遍染。如是已成立空性的差别遍染。
现在为了成立差别清净，说'若无彼清净，精进将无果'。应当与有情相连。
若说'即使生起对治'中，'即使'字是表示如同未生起一样不得清净。若是如此，则为解脱而作的努力将成无果，因为即使修习对治也不能离垢染，而有垢染者不应成为解脱之故。
不欲为解脱而作无果之事，因此必须承认若修习对治，则由离暂时性烦恼而必定获得空性清净。如是已成立空性的差别清净。
此中由执取染污法而成染污，由执取清净法而成清净，但不承认空性本身有染污或清净，因为法性超越诸法。因此说'一切有情将得解脱'。此处'有情'是说明其因。
否则，若空性本身有染污或清净，则与有情有何关联？如此，由空性清净则有情清净，由空性染污则成染污。
若说在凡夫位时空性染污，在圣者位时清净，则成立'非染非不染，非净非不净'之说。
云何非染污亦非不清净？以二种否定而理解即是清净，因为此中身心本性光明故。
此中以心之法性说为心，心自身是垢染相故。
云何非不染污亦非清净？以二种否定而理解即是染污。此亦显示是由暂时性烦恼而染污，非本性染污。
经中亦说'由暂时性烦恼而染污'。
若分染污与清净二种而说，为何说四种差别？有人说为显示世间道与出世间道的差别：世间道由自地垢染而染污，非由下地对治。出世间道由小中等差别而不清净，由无漏而清净，空性则不如是。
对于说非染污，其他人说由眼等差别故不清净。眼等是无覆无记，故非染污；由其有漏故非本性清净，故亦非不清净。

།དེ་བཞིན་དུ་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བཤད་པ་ལ། དག་པ་ མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་དགེ་བ་དང་བྱེ་བྲག་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ།ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་དགེ་བ་ནི་འཁོར་བར་གཏོགས་པས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་མ་ཡིན་ལ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིད་དུ་འོང་བས་དག་པ་སྟེ། ཆོས་ཉིད་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་དུས་ན་ཉོན་ མོངས་པ་ཅན་ཡིན་ལ་མ་དག་པ་ཉིད་ཅེས་བཤད་དོ།།དེ་ལྟར་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་དག་པ་བསྟན་པ་འདི་བསྒྲུབས་པ་ཡིན་ནོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་བསྡུས་པ་ནི། མཚན་ཉིད་དང་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་མཚན་ཉིད་ནི་ དངོས་པོ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གཉིས་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་དོ་ཞེས་བཤད་པས་དངོས་པོ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དོ།།དངོས་པོ་མེད་པའི་དངོས་པོ་ཞེས་བཤད་པས་དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་དོ། །དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་མེད་པའང་མ་ཡིན་ཞེས་བཤད་ པས།དངོས་པོ་ཡོད་པ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་མཚན་ཉིད་དང་། དེ་ཉིད་དང་གཞན་ལ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་མཚན་ཉིད་དེ་འདི་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དོ། །དེ་བས་ན་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་རྟོག་པ་དང་ཐ་དད་གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་མིན་ཞེས་བཤད་དོ། །དེ་ལྟར་ན་མཚན་ ཉིད་ཀྱི་དོན་བསྡུས་པའོ།།རྣམ་པར་གཞག་པའི་དོན་བསྡུས་པ་ཇི་ལྟར་གཞག་པར་བྱ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་རྣམ་གྲངས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། རྣམ་གྲངས་དང་དེའི་དོན་དང་དེའི་དབྱེ་བ་དང་དེ་སྒྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །མཚན་ ཉིད་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་འདི་དག་བསྟན་པས་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་བཞིའི་གཉེན་པོར།རང་གི་མཚན་ཉིད་དང་། ལས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་མཚན་ཉིད་དང་། རིགས་པའི་མཚན་ཉིད་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་ པའི་གཉེན་པོར་རང་གི་མཚན་ཉིད་དེ།དེ་ནི་དངོས་པོ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པ་དང་གཉི་ག་དང་། ཐ་དད་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་འཛིན་པའི་བདག་ཉིད་དོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཐོས་ནས་མ་མོས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྐྲག་པར་འགྱུར་བ་དེའི་གཉེན་པོར་ལས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དེ། མ་ནོར་བ་དེ་ བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ལས་དང་།ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ལས་དང་། མཚན་མ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པའི་ལས་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡུལ་ཉིད་དུ་གནས་པའི་ལས་དང་། དམིགས་ན་འཕགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྒྱུའི་དངོས་པོའི་ལས་སོ། །དེ་ལྟར་སྟོང་པ་ཉིད་ ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་དང་ལས་ཐོས་པ་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པར་འཛིན་པ་ལེ་ལོ་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལེ་ལོ་བསལ་བའི་ཕྱིར།།རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་མཚན་ཉིད་དོ། །དེ་ཇི་ལྟར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་སྙམ་པའི་སོམ་ཉི་ཟ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཐེ་ཚོམ་བསལ་བའི་ཕྱིར་རིགས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། བསྟན་བཅོས་དབུས་དང་མཐའ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ལས་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ལེའུར་བཅད་པ་སྟེ་དང་བོའི་འགྲེལ་བཤད་དོ།། །།མཚན་ཉིད་བཤད་པའི་འོག་ཏུ་སྒྲིབ་པ་བཤད་པའི་སྐབས་ཡིན་ཏེ། དེའི་འོག་ཏུ་སྣོས་པས་དེའི་ཕྱིར་སྒྲིབ་པའི་དབང་དུ་མཛད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། ། ཁྱབ་དང་ཉི་ཚེ་ལྷག་པ་དང་། །མཉམ་དང་ལེན་དང་སྤོང་བ་ནི། །གཉིས་ཀྱི་སྒྲིབ་པར་བསྟན་པ་ཡིན། །གཉིས་པོ་དག་གི་སྒྲིབ་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ཅན་རྣམས་དང་། ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་རིགས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྒྲིབ་པའོ། །བསྒྲིབ་པར་བྱ་བའི་དོན་ཐ་དད་པས་སྒྲིབ་པ་ཐ དད་པར་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ལེའུ་འདི་བརྩམས་སོ།།དེ་ལ་ཁྱབ་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱབ་པར་བྱེད་པས་ཁྱབ་པ་སྟེ། དོན་མཐའ་དག་ལ་སྒྲིབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དོན་མཐའ་དག་གི་ དོན་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཏོ།།ཡང་ན་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་རྣམ་གཉིས་བཏགས་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་ལ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པས་ཁྱབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཉིད་སྒྲིབ་པས་ནི་སྒྲིབ་པའོ།

同样地，对于所说的'也不是无烦恼'，'不清净'是指有漏善法与其有差别的缘故。有漏善法因属于轮回，所以不是无烦恼，但因其异熟果报悦意而清净；法性则不是如此。在有烦恼时是烦恼性的，所以说是不清净。如是已成立了这个宣说空性差别的染污与清净的道理。
空性的总义应当了知为相和安立。其中相有无事物相和事物相。由说'二者无事物'故为无事物相；由说'无事物的事物'故为事物相。事物相也由说'非有非无'故，是从有事物和无事物中解脱的相，以及从一异中解脱的相，这就是空性的相。因此说'非是邪分别一异相'。如是为相的总义。
如何安立安立的总义？为此说'应知安立即是异名等安立'，异名及其义、其分类和证成是其语义。由宣说这四种相等，作为四种随烦恼的对治，说明了自相、业相、染污、清净相和理相。
其中，作为分别的对治是自相，即是执著事物、无事物、二者及一异性的本质。对于听闻空性相后不信解而生怖畏者，作为其对治是业相，即无错谬真如业、无颠倒业、断除一切相业、作为出世间一切智慧境界的业，以及缘念圣法因事的业。
如是，为了遣除那些仅以听闻空性自性和作用为满足的懈怠者的懈怠，故说分类相。为了遣除那些怀疑'如何成为染污、如何成为清净'的疑惑者的疑虑，故说理相。
这是《辨中边论》相品第一的释义。在解说相之后，是解说障碍的部分，因此接着说'故依障碍'。
'遍及及少分，增上与平等，取舍二障中，说为能障碍。'二者的障碍是指菩萨种性者和声闻等种性者的障碍。因所障碍的义不同而显示障碍的差别，故造此品。
其中，遍及是指菩萨种性者的烦恼障和所知障，称为遍及是因为能遍及，因为障碍一切义故。一切义即自利和他利。或者说，由安立烦恼障和所知障二种，能遍及菩萨们的障碍，故称为遍及。烦恼性的障碍即是障碍。

།ཉོན་མོངས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཁོ་ནར་འདྲ་བས། འདིར་ནི་ཉེ་བའི་ ཉོན་མོངས་པ་ཡང་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲར་གཟུང་ངོ་།།གཞན་དུ་ན་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་དགུ་ཞེས་བྱ་བར་ཕྲག་དོག་དང་སེར་སྣ་གཉིས་གཟུང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་གཉིས་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤེས་བྱ་ལ་སྒྲིབ་པས་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྟེ། དེས་ཤེས་བྱ་རབ་ཏུ་ བསྒྲིབས་པས་ཤེས་པའི་ཡུལ་དུ་མི་འགྱུར་རོ།།ཡང་ན་ཤེས་བྱ་ལ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་ཡིན་ཏེ། ཤེས་པར་བྱ་བ་ལ་ཡེ་ཤེས་སྐྱེ་བའི་བགེགས་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤེས་བྱ་དང་སྒྲིབ་པའི་བར་གྱི་ཚིག་མ་སྨོས་པར་མར་གྱི་བུམ་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་མི་ཤེས་ པའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས། བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་ཐོབ་པས་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀུན་ལ་ནན་ཏན་དུ་བྱ་བ་དེ་ལ་གཉི་ག་ཡང་བགེགས་སུ་གྱུར་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའི་རིགས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྒྲིབ་པར་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།དེ་ལ་ཁྱབ་པ་ནི་ཐམས་ཅད་ཡུལ་ཡིན་ལ་མཐའ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ལ་བྱ་ན། ཇི་ལྟར་མཐའ་དག་གིས་ཁྱབ་པར་ཤེས་པར་བྱེད་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། མཐའ་དག་གི་ཕྱིར་དེ་ཁྱབ་པའི་སྒྲིབ་པར་བརྗོད་དེ་རྒྱུར་ བསྟན་པས་འགྱུར་རོ།།ཡང་ན་ཁྱབ་པའི་སྒྲ་ནི་མ་ལུས་པའི་དོན་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་མཐའ་དག་གི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨོས་སོ། །ཉི་ཚེ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་རིགས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བདག་གི་དོན་ཙམ་ལ་སྒྲིབ་པས་སྒྲིབ་པར་བཏགས་པ་དང་ཁྱབ་པ་ མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཉི་ཚེ་བ་ཞེས་བྱའོ།།ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་མི་ཤེས་པ་མེད་དམ་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དེ་དག་ལ་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་ཅེ་ན། ཡོད་མོད་ཀྱི་དེ་ནི་དེ་དག་གི་སྒྲིབ་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡོད་བཞིན་དུ་ཉན་ཐོས་དང་ རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་འཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།མི་ཤེས་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་བདེན་པའི་ཡུལ་ལ། ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་བགེགས་སུ་གྱུར་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནམ། དེ་བས་ན་དེ་དག་ལ་ཡང་སྒྲིབ་པ་གཉི་ག་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ ལ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བརྗོད་པར་མི་བྱའོ་ཞེ་ན།དེ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ་མ་རིག་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པར་གྱུར་པ་དང་། རིག་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པ་དང་། འཁོར་བའི་རྩ་བར་གྱུར་པའི་ཕྱིར། ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་གི་།ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་ པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།སོམ་ཉི་བཞིན་ནོ། །དཔེར་ན་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ལ་སོམ་ཉི་ཟ་བ་ནི་ཐེ་ཚོམ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཞེས་བྱའི་ཡུལ་གཞན་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཡུལ་གཞན་ལ་ནི་སོམ་ཉི་ཉིད་དེ། ཉོན་མོངས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཐེ་ཚོམ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ཉིད་ལ་མི་ཤེས་པ་ནི་མ་རིག་པ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཞེས་བྱའི་ཡུལ་གཞན་ལ་མ་ཡིན་ནོ།།ཡུལ་གཞན་ལ་ནི་མི་ཤེས་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། མ་རིག་པའང་མ་ཡིན་ཉོན་མོངས་པའང་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་ནི་ཤེས་པར་བྱ་བ་ལ་ཡེ་ཤེས་ཙམ་འཇུག་ པ་ལ་སྒྲིབ་པའི་ཕྱིར།ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། མ་རིག་པ་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལས་དང་ཚེ་རྣམས་ཀྱང་འབྱུང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྒྲིབ་པར་རྣམ་པར་མི་གཞག་གོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་ཐོས་པའི་ ཚོགས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར།དེ་དག་གི་སྒྲིབ་པ་ནི་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྟེ། དེ་སྐད་དུ། རིག་པའི་གནས་ལྔ་དག་ལ་བརྩོན་པར་མ་བྱས་པར། །འཕགས་མཆོག་ཅིས་ཀྱང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ཉིད་མི་འགྱུར་ཏེ། །དེ་བས་གཞན་དག་ཚར་གཅོད་རྗེས་སུ་གཟུང་ཕྱིར་རམ། །རང་གིས་ཤེས་པར་བྱ་ ཕྱིར་དེ་ལ་དེ་བརྩོན་བྱེད།།ཅེས་བཤད་དོ།

由于仅是烦恼法相同，此处烦恼随烦恼也应当理解为烦恼之名。否则，若说烦恼相有九种时，嫉妒和吝啬二者就不会被包括在内，因为这二者是随烦恼。
所知障是对所知的遮蔽，由于它遮蔽所知，使其不能成为智慧的对境。或者说是对所知的智慧障碍，因为它障碍了对所应了知的智慧生起。所知与障碍之间的词未说出，如同'酥油瓶'一样。这也是非烦恼性的无明。
对于菩萨种姓者们来说，为了获得殊胜的自利利他而证得佛果，应当精进于一切种类的福德智慧资粮，而这两种障碍都成为障碍，因此将其安立为菩萨种姓者的障碍。
关于遍行，一切都是境，而'一切'是指一切种类，那么如何知道是遍一切呢？因为是一切，所以说是遍行障碍，通过显示因而成立。或者说遍行之词是为了显示无余之义而说'因为是一切'。
局部的是声闻等种姓者的烦恼障，因为仅障碍自利且非遍行，所以称为局部。
若问声闻缘觉们是否没有非烦恼性的无明，为何如此安立他们只有烦恼障呢？虽有，但那不是他们的障碍，因为即使有此，仍能获得声闻缘觉菩提。
难道无明不是对苦等谛的对境，成为声闻等智慧生起的障碍吗？因此他们也应有两种障碍。所以不应说声闻等只有烦恼障。
这并非如此，因为无明是烦恼性的、是明的违品、是轮回的根本，所以安立为烦恼障，而非所知障，如同疑惑一样。
例如，对苦谛等境生疑被称为疑惑和烦恼，而对其他境则不是。对其他境只是怀疑，既非烦恼也非疑惑。同样，对苦谛等境的无知称为无明和烦恼，而对其他境则不是。对其他境只是无知，既非无明也非烦恼。
因此，由于它障碍对所知的单纯智慧趣入，故称为所知障。不像无明那样会产生烦恼、业和生命。
若如此，则不应安立为菩萨的障碍。这并非如此，因为菩萨以闻法资粮而区分，他们的障碍是所知障。如说：
'若不勤修五明处，最胜圣者终不得，一切智性故于彼，为断他诤及自知。'

།ལྷག་པ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་ཆུང་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ཅན་དང་། ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་རིགས་ཅན་དེ་དག་ལ་ཤས་ཆེ་བ་དང་རྒྱུན་དུ་འབྱུང་བའོ། །འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་སྤྱོད་པ་ རྣམས་ཀྱི་སྒྲིབ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།སུ་དག་ཡུལ་ངན་པ་ལ་ཡང་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་གང་ཡང་རུང་བ་ཤས་ཆེ་བ་དང་། རྒྱུན་དུ་འབྱུང་བ་དེ་དག་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་སྤྱོད་པའོ། །མཉམ་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ཅན་དང་། ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་རིགས་ཅན་དེ་ དག་ཉིད་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་སྟེ།མཉམ་པ་ནི་དེ་གཉི་གའི་རྣམ་པ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་སྒྲིབ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སུ་དག་ཡུལ་དང་འདྲ་བར་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེའི། རྒྱུན་དུ་ནི་མ་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ཆ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པའོ། །འཁོར་བ་ལེན་པ་དང་གཏོང་བའི་སྒྲིབ་ པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྙིང་རྗེའི་དབང་གིས་འཁོར་བ་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་གིས་འཁོར་བའི་ཉེས་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཐོང་སྟེ། སྟོང་པས་དེའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པར་སེམས་ཅན་ལ་ལྟ་བས་སྐྱེ་བ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ནི། མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྟེ། འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གཉིས་ལ་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་སྒྲིབ་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པས་ནོན་བཞིན་དུ་འཁོར་བ་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་། ཉེས་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཐོང་ནས་སྙིང་རྗེ་མེད་པར་འཁོར་བ་ཡོངས་སུ་གཏོང་བའོ། ། གཞན་དག་ན་རེ་སྙིང་རྗེ་དང་ཤེས་རབ་གཉིས་ཀྱི་བགེགས་སུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་མི་ཤེས་པ་ནི་འདིར་སྒྲིབ་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེའོ། །ཡང་ན་ཇི་ལྟར་དཀོན་མཆོག་བརྩེགས་པ་ཆེན་པོ་ལས། དེའི་བསམ་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ཡང་གནས་ལ། འཁོར་བ་ན་ཡང་སྦྱོར་བར་གནས་པ་ཞེས་བསྟན པ་ལྟ་བུ་སྟེ།འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། །དེ་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་བལྟས་པའི་ཕྱིར། བསམ་པ་དང་སྦྱོར་བས་འཁོར་བ་ལ་ལེན་ཏེ། རིགས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་བཞིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་འཁོར་བ་ལ་རྒྱབ་ ཀྱིས་བལྟས་པའི་ཕྱིར།མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་སོང་བའི་བསམ་པ་དང་། སྦྱོར་བ་གཉིས་ཀྱིས་འཁོར་བ་ཡང་ཡོངས་སུ་གཏོང་སྟེ། ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་རིགས་ཅན་རྣམས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟར་འཁོར་བ་ལེན་པ་དང་དེ་གཏོང་བ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་མི་གནས་ པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་སྒྲིབ་པ་སྟེ།འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གཉིས་ལས་མཐའ་གཅིག་ཏུ་ལྟུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པར་གྱུར་པའི་དུས་ན་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པའི་འཁོར་བ་ལ་མི་གནས་པ་དང་། ཕུང་ པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ན་ཡང་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པའི་ཕྱིར།ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མི་གནས་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གཉི་ག་ལ་ཡང་མི་གནས་སོ། །འདིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་ཉན་ཐོས་ ལ་སོགས་པའི་ལམ་དང་།དེ་གཉིས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་དང་། འབྲས་བུ་དང་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་བགེགས་བྱེད་པའི་ཕྱིར་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་འདི་དག་གྲངས་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟར་འདི་དག་ནི་ཅི་རིགས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་མཐུན་མཐུན་དུའོ། །དེ་ལ་དང་པོ་དང་ཐ་མ་ ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྒྲིབ་པའོ།།དང་འོག་ནི་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་རིགས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྒྲིབ་པའོ། །གཞན་གཉིས་ནི་གཉི་གའི་སྒྲིབ་པའོ། །དེ་ལ་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྒྲིབ་པར་བཤད་དེ། དེ་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ ཡིན་པའི་མི་ཤེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་སོ།།གཉི་གའི་སྒྲིབ་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་ལ་རྣམ་པ་དུ་ཡོད་པ་དང་། རང་བཞིན་ཇི་ལྟ་བུ་དང་གང་གི་བགེགས་སུ་གྱུར་པ་མི་ཤེས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར། ཉོན་མོངས་མཚན་ཉིད་རྣམ་དགུའོ། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། སྒྲིབ་ཅེས་བྱ་བ་དང་ སྦྱར་རོ།།ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་རང་བཞིན་ནོ།

所谓'增上'是指贪欲等事物虽小，但对于菩萨种姓和声闻等种姓的那些人来说却是强烈且持续发生的。'贪欲等行者的障碍'是指某些人即使对于劣境也生起强烈且持续的贪欲等任何烦恼，这些人就是贪欲等行者。'平等'是指菩萨种姓和声闻等种姓的那些人的障碍，平等是因为这两者都没有的缘故。'相似行者的障碍'是指某些人对境生起与之相应的烦恼，但并非持续，这些人就是相似行者。
关于'轮回取舍的障碍'等，是指菩萨以悲心力取著轮回，以智慧力如实见到轮回过患，因空性而无烦恼地观待众生而摄受生死，这是不住涅槃，因为不住于轮回和涅槃二者。其障碍是被烦恼所压而取著轮回，或如实见到过患后无悲心地舍弃轮回。
其他人说，因为是悲心和智慧二者的障碍，所以这里的无明称为障碍。或者如《大宝积经》中所说：'其意乐安住于涅槃，而行持住于轮回'，这是诸菩萨的不住涅槃。其中，因背离涅槃，以意乐和加行取著轮回，如无种姓众生。同样，因背离轮回，以趣向涅槃的意乐和加行二者舍弃轮回，如声闻等种姓。
如是取轮回和舍轮回都是诸菩萨不住涅槃的障碍，因为偏堕轮回和涅槃任一边故。诸菩萨成为如来时，断除烦恼障和所知障而不住轮回，在无余涅槃中因法身相续不断故也不住涅槃，不像声闻等。如是则不住于轮回和涅槃二者。
此中，因为障碍菩萨和声闻等的道、彼二者的加行、果位和不住涅槃，所以这五种障碍是如其次第。所谓'如是这些随应'是指随其相应。其中第一和最后是菩萨种姓者的障碍，下面是声闻等种姓者的障碍，其余二者是二者共同的障碍。
其中所知障被说为诸菩萨的障碍，应知那也是非烦恼性的无明。对于二者共同障碍中的烦恼障有几种、其性质如何、成为何者的障碍不知，因此说'烦恼相有九种'，与'障'字相连。烦恼相即烦恼的自性。

།རྣམ་པ་དགུ་པོ་དེ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཀུན་དུ་སྦྱོར་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །སྡུག་བསྔལ་སྣ་ཚོགས་ལ་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བས་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་རྣམས་སོ། །སྡུག་བསྔལ་སྣ་ཚོགས་ཀྱང་འདོད་པ་དང་། གཟུགས་ དང་གཟུགས་མེད་པར་གཏོགས་པའི་ལུས་ཏེ།སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དང་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དང་། འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དེ་ཁམས་གསུམ་དང་ཅི་རིགས་སུ་སྦྱར་རོ། །དེ་ཡང་རྗེས་སུ་ཆགས་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ནས། སེར་སྣའི་ཀུན་དུ་ སྦྱོར་བའི་བར་དུའོ།།དེ་ལ་ཁོང་ཁྲོ་བ་ནི་ཞེ་སྡང་ངོ་། །ཕྲག་དོག་ནི་གཞན་གྱི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལ་མི་བཟོད་པའོ། །སེར་སྣ་ནི་ཡོ་བྱད་ཀུན་འཛིན་པ་སྟེ། དེ་གསུམ་ནི་འདོད་པར་གཏོགས་པའོ། །རྗེས་སུ་ཆགས་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ནི་ཁམས་གསུམ་གྱི་སྲེད་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ང་རྒྱལ་དང་ མ་རིག་པ་དང་ལྟ་བ་དང་།མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་གྱི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་རྣམས་ནི་ཁམས་གསུམ་པ་དག་ཉིད་དོ། །འཇིག་ཚོགས་དང་མཐར་འཛིན་པའི་ལྟ་བ་དང་། ལོག་པར་ལྟ་བ་རྣམས་ནི་ལྟ་བའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བའོ། །ལྟ་བ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ ནི།མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བའོ། །ཐེ་ཚོམ་ནི་བདེན་པ་དང་དཀོན་མཆོག་རྣམས་ལ་ཡིད་གཉིས་ཟ་བའོ། །གཞན་ཁོང་ཁྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར། ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་ པ་ཉིད་དོ།།ཕྲག་དོག་དང་སེར་སྣ་ནི་གཙོ་བོ་ཡིན་པས་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བར་བཟུང་ངོ་། །མདོ་སྡེ་ལས་ཀྱང་འདི་སྐད་ཅེས། ཀཽ་ཤི་ཀ་ལྷ་དང་མི་རྣམས་ནི་ཕྲག་དོག་དང་སེར་སྣའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་དག་ཀྱང་གང་ལ་སྒྲིབ་པ་ཡིན་ཞེ་ན་དེའི་ཕྱིར། སྐྱོ་བ་དང་ནི་བཏང་སྙོམས་དང་། དེ་ཁོ་ན་ནི་མཐོང་བ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །སྐྱོ་བ་ནི་ཡིད་འབྱུང་བའི་རྣམ་གྲངས་སུ་གཏོགས་པ་སྟེ། དེ་བས་ན་རྗེས་སུ་ཆགས་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ནི་ཀུན་དུ་སྐྱོ་བ་ལ་སྒྲིབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེས་ལུས་དང་འཚོ་བ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་དང་བུ་སྨད་ལ་སོགས་པ་དང་། བསམ་གཏན་དང་གཟུག་མེད་པ་རྣམས་ལ་ཡང་རྗེས་སུ་ཆགས་པས། འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་རྣམས་ཀྱིས་ཉེན་ཡང་ཁམས་གསུམ་ལ་མི་སྐྱོའོ། །ཁོང་ཁྲོ་བའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ནི་བཏང་སྙོམས་ལ་སྒྲིབ་སྟེ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན་དེའི་ཕྱིར། དེས་ནི་མི་མཐུན་པ་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་སྨོས་སོ། །ཡིད མི་བདེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་མི་མཐུན་པའོ།།ཁོང་ཁྲོ་བའི་གཞི་སྟེ་ཁོང་ཁྲོ་བའི་རྒྱུ་ལ་བཏང་སྙོམས་སུ་བྱེད་ཅིང་མངོན་དུ་མི་བྱེད་པར་མི་ནུས་སོ། །རྗེས་སུ་ཆགས་པའི་གཞི་ནི་མི་མཐུན་པ་མེད་པས་བཏང་སྙོམས་སུ་མི་ནུས་པ་ནི། རིགས་ཀྱི་ཁོང་ཁྲོ་བའི་གཞི་ནི་མི་མཐུན་པ་ལ་ཡང་ཁོང་ཁྲོ་ བ་སྟེ།བཏང་སྙོམས་སུ་བྱེད་མི་ནུས་པས་དེའི་ཕྱིར། རྗེས་སུ་ཆགས་པ་བས་སྡིག་ཆེ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །མཉམ་པར་འཇོག་པ་ན་གལ་ཏེ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་བཏང་སྙོམས་ཐོབ་ན། དེ་ལྟར་དེའི་སེམས་མཉམ་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་དེའི་ཁོང་ཁྲོ་བའི་ ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཤས་ཆེ་བར་འགྱུར་ན་ནི།དེའི་དབང་གིས་ཁོང་ཁྲོ་བའི་རྒྱུ་དེ་ལ་བཏང་སྙོམས་མི་ཐོབ་སྟེ། དེ་བྱུང་ན་བདག་གི་དམིགས་པ་ལ་གདོན་མི་ཟ་བར་དམིགས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་རྗེས་སུ་ཆགས་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བས་ནི་དབེན་པ་ཉིད་མི་འཐོབ་པོ། །ཁོང་ཁྲོ་བའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བས་ ནི་དབེན་པར་གྱུར་ཀྱང་ཏིང་ངེ་འཛིན་མི་འཐོབ་པོ།།ལྷག་མ་བདུན་པོ་ནི་དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བ་ལ་སྒྲིབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི། མ་ནོར་བར་མཐོང་བ་ལ་སྒྲིབ་པོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་ཤེས་ཏེ་དྲི་བའོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ། འཇིག་ཚོགས་ལྟ་དང་དེའི་གཞི་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་རྒྱ་ ཆེར་གསུངས་སོ།།ང་རྒྱལ་གྱི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ལ་བསྒྲིབ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་ཁེངས་པ་ནི་ང་རྒྱལ་ཏེ། དེ་ཡང་ང་རྒྱལ་ལས་ཀྱང་ང་རྒྱལ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་བདུན་ནོ།

如果问这九种是什么样的？为此说'诸遍行'。由于遍行于各种痛苦故为诸遍行。各种痛苦也就是属于欲界、色界和无色界的身体，即苦苦性、坏苦性和行苦性，这些随应配于三界。这也就是从随贪遍行乃至悭吝遍行。
其中，忿怒即是嗔恚。嫉妒是对他人圆满不能忍受。悭吝是执著资具，这三者属于欲界。随贪遍行是三界的贪欲。同样，慢、无明、见、执取和疑的遍行都是属于三界的。
萨迦耶见、边执见和邪见是见遍行。见、戒禁取是执取遍行。疑是对谛和三宝生起怀疑。其他忿怒等随烦恼，由于是烦恼的等流和成为烦恼，所以是烦恼障。嫉妒和悭吝是主要的，所以被执为遍行。
经中也这样说：'憍尸迦，天人都是嫉妒和悭吝的遍行。'如果问它们障碍什么？为此说：'厌离及舍心，以及见真实。'
厌离是属于厌患的异名，因此说'随贪遍行障碍普遍厌离'，因为对身体、生活、受用、妻子儿女等以及禅定和无色界都有贪著，虽然为轮回的诸苦所逼迫也不厌离三界。
忿怒遍行障碍舍心，如何呢？为此广说'由于不顺'。因为是不悦意的因故为不顺。对忿怒的所依即忿怒的因不能保持舍心而不显现。随贪的所依因为没有不顺所以不能保持舍心，这是合理的，而忿怒的所依是对不顺生起忿怒，不能保持舍心，所以说'也是为了显示比随贪罪过更大的缘故'。
在等持时，如果获得行舍，如是其心将平等。如果其忿怒遍行变得强烈，则由于它的力量对忿怒的因不能获得舍心，因为一旦生起必定会缘于自己的所缘。如是随贪遍行不能获得远离性，忿怒遍行虽然远离却不能获得等持。
其余七种障碍见真实，即障碍无误的见解。如何呢？是不知而问。为此依次说'萨迦耶见及其所依'等。
慢遍行是障碍遍知萨迦耶见。其中依萨迦耶见而心高举是慢，这慢又有慢过慢等七种。

།འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་ བདག་དང་བདག་གི་དང་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ལས་དབེན་པ་དང་།བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོས་ཀུན་བརྟགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་དབེན་པར་མཐོང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའོ། །དེའི་སྒྲིབ་པ་ནི་ང་རྒྱལ་གྱི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་སྐྱེ་བ་ལ་ བགེགས་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ཡང་གང་གི་ཚེ་ཇི་ལྟ་ཞེ་ན་དེའི་ཕྱིར། མངོན་པར་རྟོགས་པའི་དུས་ན་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་བར་ཆད་དང་བཅས་པ་དང་། བར་ཆད་མེད་པར་ཀུན་དུ་འབྱུང་བའི་དབང་གིས་དེ་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་ པའི་དུས་ནི།ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་དུས་སོ། །དེ་ལ་བར་ཆད་དང་བཅས་པ་ནི་གཉེན་པོས་བར་དུ་ཆོད་པའོ། །བར་ཆད་མེད་པ་ནི་གཉེན་པོས་བར་དུ་མ་ཆོད་པ་སྟེ། དེ་ཡང་གཉེན་པོ་ཆེ་བ་དང་ཆུང་བར་རིག་པར་བྱའོ། །ཇི་སྲིད་དུ་ངའོ་ སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་བར་ཆད་དང་བཅས་པ་དང་།བར་ཆད་མེད་པ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་དེ་སྲིད་དུ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་སྤོང་བ་མེད་དེ། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་སྟོབས་ཀྱིས་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །མ་རིག་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ནི། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་གཞི་ཡོངས་ སུ་ཤེས་པ་ལ་སྒྲིབ་པོ།།འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་གཞི་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་རྣམས་ཏེ། དེ་ལ་དམིགས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །མདོའི་སྡེ་ལས་ཀྱང་ཇི་སྐད་དུ། དགེ་སྦྱོང་བྲམ་ཟེ་གང་ལ་ལ་བདག་དང་བདག་གི་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་ན། ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་འདི་དག་ཉིད་ ལ་བརྟེན་ནས་རྗེས་སུ་བལྟའོ།།མངོན་པར་ཞེན་པ་ན་མངོན་པར་ཞེན་ཏོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དེ་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་བདག་དང་བདག་གིས་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོས་ཀུན་བརྟགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་མཐོང་བ་གང་ཡིན་ པ་དང་།མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་དང་། བདག་མེད་པ་ཉིད་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པར་མཐོང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་དག་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའོ། །འདིར་རྒྱུ་སྨོས་པ་དེས་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ཡོངས་སུ་མི་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །མ་རིག་པས་བརྟག་པ་ ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྒྲིབས་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་དེ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར།མ་རིག་པ་ནི་ཕུང་པོ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ལ་སྒྲིབ་པོ། །ལྟ་བའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ནི། འགོག་པའི་བདེན་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ལ་སྒྲིབ་པོ། །ལྟ་བའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ནི་ལྟ་བ་ལ་གསུམ་ སྟེ།འཇིག་ཚོགས་དང་། མཐར་འཛིན་པ་དང་། ལོག་པར་ལྟ་བ་རྣམས་སོ། །དེ་ལ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ནི། ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་རྣམས་ལ་བདག་གམ་བདག་གིར་ལྟ་བའོ། །མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་ནི་བདག་ཏུ་མངོན་པར་བརྟག་པའི་དངོས་པོ་དེ་ཉིད་ལ་རྟག་པར་ལྟ་བའམ། ཆད་པར་ལྟ་བའོ། །ལྟ་བ་གང་གི་རྒྱུའམ་འབྲས་བུའམ་བྱེད་པའམ། ཡོད་པའི་དངོས་པོ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་དང་། ལོག་པར་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་དེ་ནི་ལོག་པར་ལྟ་བའོ། །འགོག་པའི་བདེན་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ནི་ཞི་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་རྣམས་སོ། །ཇི་ལྟར་དེ་ནི་དེ་ལ་སྒྲིབ་ཅན། དེའི་ཕྱིར་འཇིག་ཚོགས་དང་། མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་གཉིས་ཀྱིས་དེ་ལ་སྐྲག་པ་དང་། ལོག་པར་ལྟ་བས་དེ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དེ་ལ་འཇིག་ཚོགས་དང་མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་དག་གིས་བདག་དེར་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་འགོག་པ་ལ་སྐྲག་པར་འགྱུར རོ།།ལོག་པར་ལྟ་བས་ཀྱང་འགོག་པ་མེད་དོ་ཞེས་སྐུར་པ་འདེབས་སོ། །དེ་ལ་འཇིག་ཚོགས་དང་མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བདག་གིས་ཞི་བ་དང་། གྱ་ནོམ་པ་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་བར་ཡོངས་སུ་མི་ཤེས་ལ། ལོག་པར་ལྟ་བས་འགོག་པར་ཡོངས་སུ་མི་ཤེས་ཏེ་དེ་ལྟར་ལྟ་བའི་ཀུན་དུ་ སྦྱོར་བ་ནི་འགོག་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ལ་སྒྲིབ་པོ།།མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ནི། ལམ་གྱི་བདེན་པ་ལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ལ་སྒྲིབ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ནི། ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་ པའོ།

对于身见，远离我和我所以及所取能取，并且见到远离凡夫所遍计的法之自性，这就是遍知身见。其障碍是慢的结使，因为它障碍其生起。那么何时如何呢？为此说'在现证时由于有障碍和无障碍的我慢生起，故未断除'。
现证谛理之时，是顺决择分位时。其中有障碍是被对治所间断。无障碍是未被对治所间断，这也应当了知对治有大小之分。只要有障碍和无障碍的我慢生起，就没有断除身见，因为由身见的力量而生起我慢。
无明结使是障碍遍知身见之所依。身见之所依是五取蕴，因为缘于彼而生起。经中也说：'任何沙门婆罗门观察我和我所时，都是依于这五取蕴而观察，执著时也是执著于此。'
那么如何是遍知呢？见到蕴是空无我我所，以及空无凡夫所遍计的法之自性，并且见到无常性、苦性、无我性以及集等，这就是遍知彼等。此处说明原因是'由于不遍知取蕴'。
由于无明遮蔽而以分别等行相观察蕴，故无遍知，因此无明障碍遍知蕴。见结使障碍遍知灭谛。见结使有三种见：身见、边执见和邪见。
其中身见是于五取蕴见为我或我所。边执见是对所执著为我的事物见为常见或断见。任何否定见的因或果或作用或实有，以及邪分别，即是邪见。
遍知灭谛是以寂静等行相。如何彼为彼之障碍？为此说'由于身见和边执见对彼生怖畏，邪见对彼诽谤的缘故'。
其中由身见和边执见而怖畏'我将不存在'之灭。邪见则诽谤说'无有灭'。其中由身见和边执见而不能遍知寂静、胜妙和出离，邪见则不能遍知灭，如是见结使障碍遍知灭。
见取结使障碍遍知道谛。其中见取结使是执著见为最胜以及执著戒禁为最胜。

།དེ་ལ་ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ནི། ལྟ་བ་དང་ལྟ་བའི་གནས་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་རྣམས་ལ་མཆོག་ལ་སོགས་པར་ལྟ་བ་གང་ཡིན་པའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ནི། ཚུལ་ཁྲིམས་སམ། བརྟུལ་ཞུགས་སམ། དེ་གཉི་གའམ། དེ་དག་གི་གནས་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་རྣམས་ལ། དག་པ་དང་གྲོལ་བ་དང་། ངེས་པར་འབྱིན་པར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་ལྟ་བའི་ལྟ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའོ། །ལམ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཡང་ངེས་པར་འབྱིན་པ་ལ་སོགས པའི་རྣམ་པ་རྣམས་སུ་ཤེས་པའོ།།ཇི་ལྟར་ན་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ལམ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ལ་སྒྲིབ་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་གཞན་གྱིས་དག་པར་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ཙམ་གྱིས་སམ། འདོད་པའི་བདེ་བའི་ གནས་ཀྱིས་སམ།དཀའ་བ་སྤྱོད་པས་སམ། གྲངས་ཅན་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པས་དག་པར་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྟ་བ་ལ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པས་ཀྱང་གང་གིས་དག་པར་ཡིད་ཆེས་པ་དེ་ཉིད་དམ་པར་མཆོག་ཏུ་འཛིན་ཏོ། །དེ་ལྟར་ན་མཆོག་ཏུ་ འཛིན་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བས་ལམ་བོར་ཏེ་རྣམ་པ་གཞན་གྱིས་དག་པར་མཆོག་ཏུ་འཛིན་ཏོ།།ཐེ་ཚོམ་གྱི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ནི་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ལ་སྒྲིབ་སྟེ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན་དེའི་ཕྱིར། དེའི་ཡོན་ཏན་ལ་མངོན་པར་ཡིད་མི་ཆེས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཐེ་ཚོམ་ གྱི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ནི་བདེན་པ་དེ་དང་དཀོན་མཆོག་རྣམས་ལ་ཡིད་གཉིས་ཟ་བ་སྟེ།སངས་རྒྱས་དཀོན་མཆོག་ལ་ཡོན་ཏན་དང་ཉེས་པ་ཐམས་ཅད་ཕུལ་དུ་ཕྱིན་པ་དང་། བསལ་བའི་མཐར་ཐུག་པའི་གནས་སུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའོ། །ཆོས་དཀོན་མཆོག་ལ་འཁོར་བའི་རྒྱ་མཚོ་ ལས་སྒྲོལ་བ་དང་།རྒྱུ་དང་བཅས་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་གཏན་དུ་བྲལ་བའི་བདག་ཉིད་དེ། དེ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱེད་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའོ། །དགེ་འདུན་དཀོན་མཆོག་ལ་དགེ་སྦྱོང་གི་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པ་དང་། དེར་ཞུགས་པ་དང་། བླ་ན་མེད་པའི་སྦྱིན་གནས་ཀྱི་ཞིང་ཡིན་པར་ ཡོངས་སུ་ཤེས་པའོ།།བདེན་པ་དང་མཐོང་བ་དང་ཐེ་ཚོམ་སྤང་བའི་ཕྱིར་ཤེས་ནས་དད་པ་རྙེད་པས་དཀོན་མཆོག་གསུམ་གྱི་ཡོན་ཏན་ལ་མངོན་པར་ཡིད་ཆེས་ཀྱི་ཐེ་ཚོམ་མ་སྤངས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ཐེ་ཚོམ་གྱི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ནི་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ལ་སྒྲིབ་ ཅེས་བྱའོ།།ཕྲག་དོག་གི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ནི་རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ལ་སྒྲིབ་ཅེས་བྱའོ། །འདིར་རྒྱུ་སྨོས་པ། དེའི་ཉེས་པ་མི་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱའོ། །ཕྲག་དོག་གི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ནི་རྙེད་པ་དང་། བཀུར་སྟི་ལ་ཆགས་པ་སྟེ། གཞན་གྱི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལ་ཞེ་ སྡང་གི་ཆར་གཏོགས་པས་སེམས་ཁོང་ནས་འཁྲུག་པའོ།།རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་ལ་གནོད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་ཡིན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཕྲག་དོག་གིས་ནི་རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པ་དང་། གནོད་པ་སྣ་ ཚོགས་ཀྱི་རྩ་བར་གྱུར་པར་མི་ཤེས་པས།དེའི་ཕྱིར་ཕྲག་དོག་གི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ནི་རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ལ་སྒྲིབ་པོ། །སེར་སྣའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ནི་ཡོ་བྱད་བསྙུངས་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ལ་སྒྲིབ་པོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན་དེའི་ཕྱིར་ཡོ་བྱད་ལ་ལྷག་པར་ཞེན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་ བ་སྨོས་སོ།།སེར་སྣ་ནི་ཡོ་བྱད་རྣམས་ལ་ལྷག་པར་ཆགས་པ་སྟེ། འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཆར་གཏོགས་པས་འཚོག་ཆས་རྣམས་ལ་སེམས་ཀུན་དུ་འཛིན་པའོ། །ཡོ་བྱད་བསྙུངས་པ་ནི་ཡོ་བྱད་རྣམས་ལས་ལྷག་པར་དབེན་པའོ། །དེ་ལ་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་ཀྱི་དངོས་པོར་ ཡོངས་སུ་རྟོགས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའོ།།སེར་སྣ་ནི་ཡོ་བྱད་རྣམས་ལ་ལྷག་པར་ཆགས་པས། ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་སུ་ཡོངས་སུ་མི་ཤེས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཡོ་བྱད་བསྙུངས་པ་ལ་སྒྲིབ་པོ་ཞེས་བཤད་དོ། །དེ་ལ་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང་ཁོང་ཁྲོ་བའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ནི་དེ་ཁོ་ ན་རྟོགས་པར་བྱེད་པར་སྦྱོར་བ་ནི་སྒྲིབ་ཀྱི།ལྷག་མ་རྣམས་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

关于执著见解为最胜，即是对见解和见解所依的五取蕴执为最胜等的见解。
执著戒律和禁行为最胜，即是对戒律或禁行或二者，或者它们所依的五取蕴，认为是清净、解脱和出离的见解，这就是执著戒律和禁行为最胜。
遍知道路即是了知出离等诸相。
如何执著最胜的结使障碍遍知道路呢？为此说'以其他方式执著清净为最胜的缘故'。即是仅以戒律和禁行，或以欲乐之处，或以苦行，或以数论等智慧执著清净为最胜的缘故。
以见解执著最胜者，也是执著所信仰能清净的见解为最上最胜。
如是，执著最胜的结使舍弃正道而执著以其他方式清净为最胜。
怀疑结使障碍遍知三宝，如何呢？为此说'因为对其功德不生信解的缘故'。
怀疑结使即是对真理和三宝生起疑惑。
遍知佛宝即是了知其具足一切功德、断除一切过失到究竟。
遍知法宝即是了知其能度脱轮回大海，永离苦及苦因的本质，以及能令通达此理。
遍知僧宝即是了知住于沙门果位、趣入此道，以及是无上福田。
为断除对真理的疑惑和见解，获得信解后对三宝功德生起确信，而非未断除怀疑。
因此说怀疑结使障碍遍知三宝。
嫉妒结使障碍遍知利养恭敬。此中说其原因：'因为不见其过患的缘故'。
嫉妒结使即是贪著利养恭敬，以嗔恨心对他人的圆满生起内心烦恼。
应当了知利养恭敬是一切损害的所依。
由于嫉妒不知利养恭敬是一切功德的违品，是种种损害的根本，因此嫉妒结使障碍遍知利养恭敬。
悭吝结使障碍遍知少欲知足。如何呢？为此说'因为过分执著资具的缘故'。
悭吝即是过分贪著资具，以贪欲分别执著生活用品。
少欲即是远离过多资具。了知其为一切功德所依即是遍知。
悭吝由于过分贪著资具，不能遍知其为一切功德之所依，因此说障碍少欲。
其中贪欲和嗔恨结使唯障碍修习证悟真实性，其余则不然。

།ལྷག་མ་རྣམས་ནི་དེ་ཁོ་ན་རྟོགས་པར་བྱེད་པར་ཞུགས་པར་བྱེད་པ་ལ་སྒྲིབ་པོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་གོ་རིམས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཐར་པ་འདོད་པས་ཐོག་མ་ཉིད་དུ་གདོན་མི་ཟ་བར་འཁོར་བ་ལ་སེམས་སྐྱོ་བར་ བྱའོ།།དེ་ནས་ཐམས་ཅད་ལ་བཏང་སྙོམས་སུ་བྱའོ། །དེ་ནས་གནོད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བ་ཡིན་པས་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་དེའི་གཞི་ལ་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ནས་དེ་འགོག་ པ་ཤེས་པར་བྱའོ།།དེའི་འོག་ཏུ་ཐོབ་པའི་ལམ་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ནས་བདེན་པ་མཐོང་བ་དང་ཡོན་ཏན་དེ་དག་རྟོག་པའི་ཕྱིར་དཀོན་མཆོག་ལ་ཤེས་ནས་དད་པ་འཐོབ་པོ། །བདེན་པ་མཐོང་བའི་སྟོབས་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་དང་། ཡོ་བྱད་བསྙུངས་པ་གཉིས་ཀྱི་ཉེས་པ་ དང་ཡོན་ཏན་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་བསྒྲིབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཀྱི་གོ་རིམས་ཀྱི་རྒྱུས་དེའི་སྒྲིབ་པའི་གོ་རིམས་ཀྱང་རིག་པར་བྱའོ། །ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་ཐམས་ཅད་སྒྲིབ་པ་ཉིད་དུ་སྲིད་པའི་ཕྱིར། གཞི་སོ་སོར་ངེས་པས་སྒྲིབ་པར་བཤད་པ་ནི་མི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། འདིར་གཞི་སོ་སོར་ངེས་པར་བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། སོ་སོར་ཉེ་བར་གནས་པའི་ཕྱིར་གཙོ་བོར་བྱས་ཏེ་འདི་བསྟན་ཏོ། །ཅི་སྒྲིབ་པ་དེ་ཟད་དམ་ཞེ་ན། དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་སྤྱི་ཐུན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས ཀྱི་སྒྲིབ་པ་ནི།དགེ་བ་ལ་སོགས་པ་བཅུ་ལ་གཞན་སྒྲིབ་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། དགེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་གང་ཡིན་མི་ཤེས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར། སྦྱོར་བ་མེད་དང་སྐྱེ་མཆེད་མིན། །རྣལ་འབྱོར་མིན་པས་གང་བསྐྱེད་དང་། །ཞེས་གསུངས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྒྲིབ་པའོ། ། དགེ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། དགེ་དང་བྱང་ཆུབ་ཡང་དག་འཛིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དོན་བཅུའོ། །དེ་ལ་དགེ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རྒྱུར་གྱུར་པ་སྟེ་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཐམས་ཅད་དོ། །བྱང་ཆུབ་ནི་དེའི་འབྲས་བུའོ། །དེ་ལ་དགེ་བ་ནི་སྤྱིར་བསྟན་པས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། རང་བཞིན མི་ཤེས་ནས་དེའི་ཕྱིར་དེ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྩོམ་སྟེ།ཡང་དག་འཛིན། བློ་ལྡན་འཁྲུལ་མེད་སྒྲིབ་པ་མེད། །བསྔོ་དང་མི་སྐྲག་སེར་སྣ་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་དེ་དག་ནི་དགེ་བཞེས་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱང་སྨོས་པ་ཙམ་གྱིས་རང་བཞིན་མི་ཤེས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་དབང་ངོ་ཞེས་ སྟོན་ཏོ།།ཁ་ཅིག་ན་རེ་དགེ་བ་དང་བྱང་ཆུབ་དང་། ཡང་དག་པར་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་སྒྲིབ་པ་རང་གི་རྒྱུད་ཡོད་པར་བཤད་པས། འདིར་རང་གི་རྒྱུད་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་ཀྱི། བསྟན་པ་དང་བཤད་པའི་དངོས་པོར་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེའོ། །སྐྱེ་བ་ལ་སྒྲིབ་པ་ནི་དགེ་བ་ལ་རྣམ་ པར་གཞག་གོ།།དེ་ཡང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱི་ཐུན་ཡིན་གྱི། དགེ་བ་ནི་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་དག་པར་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྒྲིབ་པ་དང་རྟེན་ལ་སོགས་པ་ལ་སྒྲིབ་པ་ནི་ཡང་དག་པར་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་སྟེ་ ཐ་དད་དོ།།བྱང་ཆུབ་ནི་མི་འཁྲུག་པ་དང་། ཐོབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར། དེའི་གནས་པ་ལ་སྒྲིབ་པ་དང་། ཐོབ་པར་བྱ་བ་ལ་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། དེ་བས་ན་དེ་རང་གི་རྒྱུད་དུ་ཡོད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་དག་གི་གོ་རིམས་ཀྱང་མདོར་ན་དགེ་བའི་རྩ་བ་མ་ལུས་ པར་བསྒྲུབས་ནས་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་བྱའོ།།རྒྱས་པར་ནི་ཐོག་མ་ཉིད་དུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བསྐྱེད་པར་བྱ་སྟེ། བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་གཞིར་གྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནས་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་མཐུན་པར་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་སྟེ། དེས་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔར་མངོན་ནོ།།དེ་ནས་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པར་གོམས་པར་བྱས་ཏེ། བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་བསགས་པས་བསམ་པ་རྣམ་པར་སྦྱང་བའི་ཕྱིར། གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་ནོར་བའི་གཉེན་པོར་མ་ནོར་བའི་བདག་ཉིད་མཐོང་བའི་ལམ་བསྐྱེད་པར་བྱའོ། །དེ་ ནས་རྣམ་པར་དག་པའི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྒྲིབ་པ་དང་བྲལ་བས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་བསྒོམ་པའི་ལམ་མཐར་ཕྱིན་པར་བྱའོ།

其余的则是障碍趣入证悟真实性。因此，它们的次第是这样的：欲求解脱者首先必须对轮回生起厌离心。
然后对一切保持平等心。之后应当了知我见是一切过患的根本。此后应当了知它的基础是苦和集的自性。
然后应当了知灭。此后应当了知获得之道。之后见到真谛并思维彼等功德，从而对三宝获得信解。
以见真谛之力，也能见到利养、恭敬以及资具过多与过少二者的过失与功德。如是应当了知所障法的次第因缘及其障碍的次第。
若问：由于一切对一切都可能成为障碍，那么说各别基础的障碍岂不是不合理吗？此处并非要确定各别基础，而是因为各别近住，故以主要的方式来说明这些。
若问：这些障碍是否能断尽？这是菩萨与声闻等的共同。菩萨们的障碍是：不知善等十种的其他障碍是什么，也不知善等是什么。因此，所说'无加行与非处，非瑜伽所生等'等是障碍。
善等是指'善与菩提正执持'等十种义。其中，善是成为菩提因的一切善根。菩提是其果。其中，善是总说而分别，不知自性，因此为了通达它而开始，'正执持、具慧无错、无障、回向、无畏惧、无吝啬'等这些称为善。
菩提也仅仅说出而不知自性，因此说'这是自在'。有些人说：如同善、菩提和正执持等一样，说障碍存在于自相续中，在此应知是存在于自相续中，而非是所显示和所说的事物。
生起的障碍是在善中安立。这也是菩提心等的共同，而善是为了生起。正执持等的障碍和所依等的障碍是正执持等的障碍，是不同的。
菩提是不动摇和应当获得的，因此安立其住位的障碍和所得的障碍。因此，它不会成为自相续所有。
它们的次第略说即是：圆满成就一切善根后应当获得菩提。广说则是：首先应当发菩提心，因为这是自他利益圆满的基础。
然后应当随顺发心而修行布施等，由此显现为菩萨。之后在无数劫中修习，以积累福德和智慧资粮来清净意乐，为对治人法二执的错误，应当生起见道，即见到无误的本性。
然后为了具足清净的殊胜，应当以离障来圆满修道，即详细修习。

།དེ་ནས་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ལས་འདའ་བར་སྦྱོར་བས་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཇི་ལྟར་བསགས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བར་བྱའོ།།དེ་ནས་གནས་དེ་ཐོབ་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོར་བསམ་པར་མི་བྱེད་པས། སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བསྟན་པ་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བ་རྣམས་ལ་སྐྲག་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ནས་མང་དུ་ཐོས་པ་དང་། རྟོགས་པ་དང་ ལྡན་ནས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་རྒྱ་ཆེར་སྟོན་ཏོ།།དེ་ནས་འདུལ་བ་ཡོངས་སུ་སྨིན་ནས་དེ་དག་རྣམ་པར་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར་དབང་སྟེ། སངས་རྒྱས་ཉིད་ཐོབ་པོ། །འདིར་སྒྲིབ་པ་སུམ་ཅུ་དང་། བསྒྲིབ་པར་བྱ་བ་དགེ་བ་ལ་སོགས་པའི་དོན་བཅུ་བཤད་ པས་དེའི་ཕྱིར་དགེ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་རྣམས་ལ་གང་ལ་སྒྲིབ་པ་དུ་ཡོད་པ་མི་ཤེས་ནས་དྲིས་པ་དང་དེའི་ཕྱིར།དེ་དག་གི་ནི་སྒྲིབ་པ་རྣམས། །གསུམ་གསུམ་དག་ཏུ་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་སྒྲིབ་པ་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སྦྱོར་བ་མེད་པ་ནི་རྩོམ་པ་མེད་པའོ། ། འདི་ལ་སྒྲིབ་པ་གང་ཞེ་ན། བག་མེད་པའང་ལེ་ལོའི་ཉོན་མོངས་པ་གང་གིས་མི་སྦྱོར་བ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པའི་ས་བོན་དང་ལྡན་པ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའམ། ཉོན་མོངས་པར་གྱུར་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གང་དུ་མི་སྦྱོར་བའོ། །རྒྱུན་དུ་མ་ཆུད་པའམ་གུས་པར་མི སྦྱོར་བ་སྟེ།ཆུང་བས་ན་སྦྱོར་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱའི། །སྦྱོར་བ་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་སྒྲིབ་པར་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེ་མཆེད་མ་ཡིན་པ་ལ་སྦྱོར་བ་ནི། བྱང་ཆུབ་དང་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་སྐྱེ་བའི་སྒོ་གསུང་རབ་གང་ ཡིན་པ་དེ་སྐྱེ་མཆེད་དེ།དེ་ལས་གཞན་པ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་མ་ཡིན་ནོ། །དེར་སྦྱོར་བ་ནི་འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་པ་རྣམས་སྐྱེ་མཆེད་མ་ཡིན་པ་ལ་སྦྱོར་བའོ། །དེ་ལ་སྒྲིབ་པ་གང་ཞེ་ན། མི་ཤེས་པའམ་ལྟ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་གང་གིས་སྐྱེ་མཆེད་མ་ཡིན་པ་ལ་སྦྱོར་བ་སྟེ། སྦྱོར་བ་དེ་ཉིད་ ལ་ནི་སྒྲིབ་པའོ།།ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ལ་སྦྱོར་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཚུལ་བཞིན་ནི་ཐབས་ཏེ། གང་གི་ཐབས་གང་ཡིན་པ་དེ་ལས་གཞན་དུ་སྦྱོར་བ་ནི། ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ལ་སྦྱོར་བའོ། །བསྟན་པ་འདི་ཉིད་ལས་འདི་ལྟ་སྟེ། འདོད་ཆགས་སྤྱོད་པ་ལ་བྱམས་པ་བསྒོམ་པ་ནི་ འདོད་ཆགས་སྤོང་བའི་ཐབས་མ་ཡིན་པ་དང་།ཞེ་སྡང་སྤྱོད་པ་ལ་མི་སྡུག་པ་བསྒོམ་པ་ཞེས་འབྱུང་བའོ། །འདིར་ཡང་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའམ། དེའི་རྒྱུ་ནི་སྦྱོར་བའི་སྒྲིབ་པའོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་གསུམ་ནི་ཞེས་བྱ་བ། བྱང་ཆུབ་ནི་དོན་ཇི་ལྟ་བ་ བཞིན་དུ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའོ།།དགེ་བ་མི་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་བཤད་པ་ཉིད་དོ། །མི་སྐྱེ་བ་ཇི་ལྟར་སྒྲིབ་ཅེ་ན། དགེ་བ་མེད་ན་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མི་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དགེ་བ་མི་སྐྱེ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྒྲིབ་པའོ། །ཡང་ན་གནས་སྐབས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གི་ཚེ་དགེ་བ་ལ་སྐྱེ་བ་ལ་སྒྲིབ་པའི་ ཉོན་མོངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ།གང་ཚོགས་གང་གིས་སྒྲིབ་པར་ངེས་པ་དེ་ནི་དེའི་འབྲས་བུའི་སྒྲིབ་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །སྐྱེས་ཟིན་པ་ཡང་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པ་ནི་མི་བསྒོམ་པ་སྟེ། སྤེལ་བར་མི་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ལེ་ལོ་ལ་སོགས་ པའི་ཉོན་མོངས་པ་གང་གིས་གནས་སྐབས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གང་ལ་དགེ་བ་སྐྱེས་ཀྱང་ཡང་དང་ཡང་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པ་དེ་ནི་འདིར་སྒྲིབ་པའོ།།ཚོགས་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཚོགས་ཇི་སྙེད་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་བསོད་ནམས་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ ཚོགས་དེ་སྙེད་མ་རྫོགས་པ་དང་།གོང་མ་ལྟ་བུའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པའམ་ཚོགས་ཆུང་བའོ། །གཞན་དག་ན་རེ་བྱེ་བྲག་ཏུ་མ་བཤད་ཀྱང་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་རྣམས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་ནི་འདིར་མི་སྐྱེ་བ་ལ་བྱ་བར་འདོད་དེ། གཞན་དག་གི་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་དག་སྐྱེས་པ་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པ་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་ཀྱང་ཚོགས་མ་བསགས་པ་ནི་སྒྲིབ་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེའོ།

其后，以超越声闻等的修行，应当将所积累的世间与出世间的一切善根，悉皆回向菩提。
其后，获得此境界时，由于不作小乘之想，故于诸佛菩萨甚深广大的教法不生怖畏。
其后，具足多闻与证悟，为令众生成熟而广说法。
其后，调伏圆满成熟后，为解脱彼等而得自在，证得佛果。
此处解说三十种障及所障十种善等义，因此不知彼等善等各有几种障而问，故说'彼等之障碍，应知各有三'。
其中所谓三障，不修行即是不作为。
此中何为障？放逸即懈怠烦恼，由此不修行，即具烦恼种子而无记，或因烦恼状态差别而不修行。
不相续或不恭敬修行，因微小故称为无修行，并非完全无修行，因为这样就不合理成为障碍。
修习非生处，即菩提及能得菩提诸善根生起之门即经典为生处，除此之外即非生处。
于此修行即是外道于非生处修行。此中何为障？无明或见烦恼令于非生处修行，即此修行本身即为障。
非如理作意修行者，如理即是方便，于某法离其方便而修行，即是非如理修行。
如此教法中所说：对贪行者修慈心非是断贪方便，对嗔行者修不净观等。
此中非如理作意或其因即是修行障。
所谓菩提三障，菩提即如实通达。
善不生起如前所说。不生起如何为障？无善则不能成就菩提，故善不生起即是菩提障。
或者，于某种状态时障碍善生起的烦恼，即是菩提障，因为能障某资粮者即是其果的障碍。
已生起而不作意即是不修习，意即不增长。
懈怠等烦恼于某种状态中，虽善已生而再三不作意，此即为障。
资粮未圆满者，即未圆满以多少资粮能得菩提之福德智慧二资粮，如前述状态的烦恼或资粮微少。
其他论师虽未详细解说，认为加行道诸法的障碍在此指不生起，其他则不是。彼等已生而不作意，或虽作意而未积资，称为障碍。

།ཡང་དག་པར་འཛིན་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བསྐྱེད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་མ་ལུས་པ་དང་། དེའི་འབྲས་བུ་སངས རྒྱས་ཉིད་དང་།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་བླ་ན་མེད་པར་གཞག་པར་བྱ་བ་ཉིད་དུ་འདིས་ཡང་དག་པར་འཛིན་ཅིང་ཡོངས་སུ་ལེན་པས་ན། ཡང་དག་པར་འཛིན་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བསྐྱེད་པའོ། ། དེ་ཡང་བདག་དང་གཞན་ལ་ཕན་པར་བྱེད་པའི་བསམ་པ་སྟེ། སེམས་པ་འདུན་པ་དང་བཅས་པའོ། །དེའི་སྒྲིབ་པ་གསུམ་ལ་རིགས་དང་མི་ལྡན་པ་ནི་རིགས་མེད་པའམ། ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་རིགས་སོ། །དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དང་མི་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི རིགས་ཡོད་ཀྱང་དེ་གང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་འཇུག་པ་དེ་དག་དང་མི་ཕྲད་པ་སྟེ།གང་ལ་བརྟེན་ནས་བྱང་ཆུབ་ལས་རྣམ་པར་ལྡོག་པའམ། དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་མི་འཕེལ་བའོ། །དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དང་ཕྲད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཡོངས་སུ་སྐྱོ་སྟེ།སེམས་ཅན་ལོག་པར་ཞུགས་པ་རྣམས་ལ་སེམས་སྐྱོ་ནས་མྱུར་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་སེམས་སོ། །འདི་ལ་སྒྲིབ་པ་གང་ཞེ་ན། རྒྱུ་དང་མི་ལྡན་པ་དང་རྐྱེན་དང་མི་ལྡན་པ་དང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ སྙིང་མི་རྗེ་བ་དང་ལེ་ལོ་སྟེ།སྙིང་རྗེ་མེད་པ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་གྱིས་སྐྱོ་བར་འགྱུར་བའམ་སྒྱིད་ལུག་པར་འགྱུར་རོ། །བློ་དང་ལྡན་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཉིད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རང་བཞིན་གྱིས་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་རིགས་ཅན་རྣམ་པས་དབང་པོ་རྣོ་བ་དང་། ཤེས་པར་བྱ་བ་ ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཉེ་བར་རྟོག་པའི་སྐབས་ཡིན་པ་དང་ཆོས་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བ་ལ་མོས་པས།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཉིད་བློ་ལྡན་ཡིན་གྱི་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཉིད་ནི་གཞན་གྱི་དོན་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་སྒྲུབ་ པའོ།།སྒྲུབ་པ་དང་མི་ལྡན་ཞེས་པ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་མི་འཇུག་པའོ། །སྒྲུབ་པ་ལ་གནས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔར་ཤེས་སོ། །སྐྱེ་བོ་ངན་པ་ནི་སྐྱེ་བོ་བླུན་པོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་མི་རྟོག་པའི་སྐྱེ་བོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། སྐྱེ་བོ་ངན་པ་ནི་སྒྲུབ་པ་དང་ ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་འདིའོ་ཞེས་མི་ཤེས་པའོ།།སྐྱེ་བོ་སྡང་བ་ནི་ཞེ་འགྲས་པ་རྣམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ཞེ་སྡང་བ་རྣམས་ཏེ། དེ་དག་གླགས་ཚོལ་བས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡོན་ཏན་ཡང་དག་པ་རྣམས་ནི་མི་མཐོང་ལ། ཉེས་པ་ མེད་པ་ནི་མཐོང་བའམ་ཞེ་སྡང་གིས་གནོད་པར་སེམས་པས་ཡོན་ཏན་ཡང་དག་པ་རྣམས་བཅབས་ཏེ།སྒྲོ་བཏགས་ནས་མེད་པའི་ཉེས་པ་སྒྲོགས་པའོ། །འདི་ལ་སྒྲིབ་པ་གང་ཞེ་ན། སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་མི་ཤེས་པ་དང་ཞེ་ སྡང་བའོ།།འཁྲུལ་པ་མེད་པའི་སྒྲིབ་པ་གསུམ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་ཕྱིར་འཁྲུལ་པའོ། །གཉེན་པོ་ནི་འཁྲུལ་པ་མེད་པ་སྟེ། མཐོང་བའི་ལམ་མོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་གནས་ངན་ལེན་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ལ་ མངོན་པར་ཞེན་པའི་བག་ཆགས་བརྟས་པའོ་ཞེའོ།།གཞན་དག་ན་རེ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་བག་ལ་ཉལ་ཐམས་ཅད་དམ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི་གེགས་སུ་གྱུར་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་མི་ཤེས་པའི་ས་བོན་ཀུན་ གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་གནས་པ་ཡོངས་སུ་གསོས་པའོ་ཞེའོ།།གཞན་དག་ན་རེ་བདག་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་བདག་ལ་སོགས་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གོ་ཞེའོ། །ཉོན་མོངས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲིབ་པ་གསུམ་ལས་ལྷག་མ་གང་ཡང་རུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ། ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་ནི་ཤས་ཆེ་བ་དང་ཡུན་རིང་པོ་ནས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་སྟེ། དེའི་གཉེན་པོ་ལ་སྦྱོར་བའི་སྐབས་མི་འབྱེད་པས་འཁྲུལ་པ་མེད་པ་ལ་སྒྲིབ་པོ། །ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་ནི་མཚམས་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ལས་ངན་སོང་དུ་ངེས་པ་གང་ཡིན་པའོ། ། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་སྒྲིབ་པ་ནི་ངན་སོང་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེར་སྐྱེས་པ་ལ་འཕགས་པའི་ཆོས་སྐྱེ་བའི་སྐལ་བ་མེད་དོ།

'正确执持即是发菩提心'这句话的意思是：由于此心正确执持并完全领受一切福德智慧资粮及其果位佛果，以及要将一切众生安置于无上无余涅槃界中，所以正确执持即是发菩提心。
这也是利益自他的意乐，即具有希求的思心所。
其三种障碍是：不具种姓即无种姓或声闻等种姓；不遇善知识是指虽有种姓但未遇到能引导发起菩提心的善知识，依止他们会退失菩提或善法不增长；虽遇善知识但因轮回苦而心生厌离，对邪行众生心生厌倦而欲速证涅槃。
此中有何障碍呢？即是不具因缘、不具助缘、对众生无悲心及懈怠，无悲心则会因众生事而生厌倦或退怯。
'具慧者即是菩萨'是指：本性上具有声闻等种姓者根器锐利，能观察一切所知的一切行相，对甚深广大法生起信解，所以菩萨才是具慧者而非其他。菩萨即是无颠倒成办他利者。
'不具修行'是指不趣入布施等波罗蜜多。安住修行即知是菩萨。
'恶劣人即愚痴人'是指不了知的人的异名，恶劣人即是不知具修行的菩萨是何者。
'嗔恨之人即怀恨者'是指对菩萨怀恨者，他们寻找过失而不见菩萨的真实功德，见无过为过，或因嗔恨而欲加害，隐藏真实功德而诽谤宣扬不实过失。
此中有何障碍呢？即是布施等波罗蜜多的违品、无知及嗔恨。
'无迷乱的三障'是指增益和损减的迷乱。对治即是无迷乱，即见道。
有些人说颠倒习气即是对所取能取强烈执著的习气。
其他人说是见断所有随眠，或是障碍通达法界遍行的无漏无明种子，安住于阿赖耶识中而得滋养。
另有人说无我等而执著我等即是颠倦。
关于'烦恼等三障中任何剩余者'，烦恼障是指长期以来贪等烦恼强烈生起，由于不得对治的机会而障碍无迷乱。业障是指决定感无间等恶业堕恶趣者。异熟障是指恶趣等，生于彼处无缘生起圣法。

།ཉོན་མོངས་པ་དང་ལས་དང་ཚེ་དེ་དག་ལས་ལྷག་མ་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་སྒྲིབ་པ་ཡིན་གྱི་ཟད་པར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད པའི་ཤེས་རབ་ཡོངས་སུ་མ་སྨིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཤེས་རབ་ལས་སུ་མི་རུང་བའོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་དེ་ནི་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་གནས་མ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཞེའོ། །གཞན་དག་ན་རེ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དང་དེ་ལ་སྦྱོར་བ་ཅན་གཉིས་ནི། འདིར་ རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་ཤེས་རབ་པོ།།དེ་གཉིས་ཡོངས་སུ་མ་སྨིན་པ་ནི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་དེ་ཁོ་ན་རྟོགས་པའི་འོས་མ་ཡིན་པ་དང་། དེའི་རྒྱུའི་དངོས་པོའི་འོས་མ་ཡིན་པ་སྟེ་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ་ཞེའོ། །འདི་ལ་སྒྲིབ་པ་གང་ཞེ་ན། མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ཆགས་བརྟས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་ལ་སོགས་པའི་ལྷག་མ་གཞན་གང་ཡང་རུང་བ་དང་། ཤེས་རབ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་གེགས་སུ་གྱུར་པ་མི་ཤེས་པ་དང་ཚོགས་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པའོ། །སྒྲིབ་པ་སྤངས་པ་ནི སྒྲིབ་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིས་སྒྲིབ་པ་སྤོང་བར་བྱེད་པས་སྒྲིབ་པ་སྤོང་བ་སྟེ།སྒྲིབ་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པས་སྒྲིབ་པ་མེད་པ་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་མོ། །དེའི་སྒྲིབ་པ་གསུམ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་གནས་ངན་ལེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་ བག་ལ་ཉལ་ལོ།།ཡང་ན་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་རྣམས་དང་། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་མཆོག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་རྟོགས་པའི་གེགས་བྱེད་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་མི་ཤེས་པའི་ས་བོན་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་གནས་པ་ཡོངས་སུ་གསོས་ པའོ།།ལེ་ལོ་ནི་སྙོམ་ལས་ཏེ་གཏི་མུག་གི་ཆར་གཏོགས་པས་སེམས་མངོན་པར་མི་སྤྲོ་བའོ། །བག་མེད་པས་ནི་ཡུལ་ལ་རྣམ་པར་ཆགས་པ་དང་། དགེ་བ་ལ་མི་འཇུག་པའོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རོ་མྱང་བ་ནི་བག་མེད་པའོ་ཞེའོ། ། དེ་ལ་གནས་ངན་ལེན་དང་ལེ་ལོས་ནི་ལམ་མི་བསྒོམ་མོ། །བག་མེད་པས་ནི་མི་དགེ་བ་ལས་སེམས་མི་སྲུང་བའོ། །འདི་ལ་སྒྲིབ་པ་གང་ཞེ་ན། གསུམ་པོ་དེ་ཉིད་དོ། །ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་སྒྲིབ་པ་གསུམ་ནི་གང་དག་གིས་སེམས་གཞན་དུ་སྔོ་བར་བྱེད་ཀྱི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མི་བསྔོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་བསྔོ་བ་དེ་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་སྐྱེས་ཤིང་བྱུང་བ་རྣམས་སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་སེམས་ཀྱིས་ངེས་པར་བྱེད་པའོ།།དེ་ལ་སྒྲིབ་པ་གསུམ་སྟེ། གསུམ་གང་ཞེ་ན། གང་དག་གིས་སངས་རྒྱས་ཉིད་ལས་གཞན་དུ་འཁོར་བའམ། ཉན་ཐོས་ ལ་སོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་ཡོངས་སུ་སྔོ་བར་བྱེད་ཀྱི།བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མི་བསྔོའོ། །དེ་དག་ཀྱང་སྲིད་པ་ལ་ཆགས་པ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་ལ་ཆགས་པ་དང་། སེམས་ཞུམ་པ་དང་། །སྲིད་པ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་རྣམས་སོ། །སྤྱད་ པར་བྱ་བ་ན།ལོངས་སྤྱོད་དེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་རྣམས་སོ། །དེ་དག་ལ་རྣམ་པར་ཆགས་པ་ནི་ཆགས་པའོ། །སེམས་ཞུམ་པ་ནི་སེམས་རྒྱ་ཆུང་བ་སྟེ། སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་ག་ལ་འགྲུབ། བདག་ལྟ་བུས་ག་ལ་ཞིག་ཅེས་བདག་ལ་མི་སྲིད་པར་སེམས་སོ། །དེ་ལ་ སྲིད་པ་ལ་ཆགས་པ་དང་།ལོངས་སྤྱོད་ལ་ཆགས་པས་ནི་བདེ་འགྲོར་སེམས་སྔོ་བར་བྱེད་དོ། །སེམས་ཞུམ་པས་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པར་སྔོ་བར་བྱེད་དོ། །འདི་ལ་སྒྲིབ་པ་གང་ཞེ་ན། སྲིད་པ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་ལ་སྲེད་པ་དང་། ལེ་ལོ་དང་སྙིང་རྗེ་མེད་པའོ། །མི་སྐྲག་པའི་ སྒྲིབ་པ་གསུམ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ།མི་སྐྲག་པ་གང་ཞེ་ན། སྟོང་པ་ཉིད་དང་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆོས་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བ་ལ་མོས་ཤིང་མི་འཇིགས་པའོ། །གང་ཟག་ལ་མི་སྲིད་སྙམ་པ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཚུལ་མངོན་པར་བརྗོད་པའི་གང་ཟག་ལ་མ་ནོར་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅིང་ འཆད་པ་དང་།ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་ལ་སོགས་པ་ཡོན་ཏན་ལ་ཡིད་མི་ཆེས་པའོ། །ཆོས་ལ་མི་མོས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་རབ་ལ་ཚུལ་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱེད་པ་དང་། དོན་མ་ལོག་པའོ་ཞེས་ཡིད་མི་ཆེས་པའོ།

烦恼、业和寿命中任何剩余的都是障碍，而非已尽。所谓'解脱成熟智慧未成熟'，是指获得解脱的智慧尚未成熟。有人说，这是因为尚未获得顺决择分位。其他人说，无分别智和与之相应的修行，这两者在此是解脱成熟的智慧。这两者未成熟是因为资粮未圆满的缘故，故而不适合证悟真如，也不适合成为其因，这是按次第而言。
此中何为障碍？见所断烦恼的深重习气，以及烦恼障等其他任何剩余，以及智慧成熟的障碍即无明和资粮未圆满。所谓'断除障碍即无障'，是指此能断除障碍故称无障，因为是障碍的对治故称无障，即修道。
其三种障碍是：所谓俱生随眠，即修所断烦恼的种子。或者说是俱生我见等，以及障碍证悟法界胜义等的非烦恼性无明种子，安住于阿赖耶识中滋长。懈怠即懒惰，属于愚痴分，心不精进。放逸则是对境贪著，不趣入善法。有人说，贪著禅定之味即是放逸。
其中随眠和懈怠使人不修道，放逸则使人不护心远离不善。此中何为障碍？即是这三者。回向的三种障碍是指那些将心回向他处而不回向无上正等正觉的。其中回向是指以心决定将所生起的善根回向佛果。
其中有三种障碍，哪三种呢？即是那些将心回向轮回或声闻等菩提，而不回向无上正等正觉的。这些是由于贪著轮回、贪著受用和心怯弱。轮回即是五取蕴。受用即是色等境界。对这些贪著即是贪。心怯弱即是心量狭小，认为'怎能成就佛果？像我这样的人怎么可能？'而认为自己不可能。
其中贪著轮回和贪著受用使人将心回向善趣。心怯弱则使人回向声闻乘。此中何为障碍？对轮回和受用的贪爱、懈怠和无悲心。所谓'不惊怖的三种障碍'中，何为不惊怖？即是对空性和佛陀、菩萨甚深广大之法生起信解而不畏惧。
认为补特伽罗不可能是指对宣说大乘法理的补特伽罗，不信解其无误通达、宣说，以及不信其戒定慧等功德。不信解法是指对佛陀教法甚深广大之理的通达和无误义理不生信解。

།དོན་ ལ་སྒྲ་བཞིན་དུ་སྤྱོད་པ་ནི་མ་སྐྱེས་པ་དང་།མ་འགགས་པ་དང་། གཟོད་མ་ནས་ཞི་བ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ལ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་ཁོ་ནར་རྟོག་པར་བྱེད་ཅིང་དགོངས་པའི་དོན་གྱི་དེ་ཁོ་ན་ཁོང་དུ་མི་ཆུད་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་མ་སྐྱེས་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ལ་མི་མོས་སོ། །འདི་ལ་སྒྲིབ་ པ་གང་ཞེ་ན།ཐེ་ཚོམ་དང་། ཤེས་རབ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པ་མི་ཤེས་པ་དང་། དགོངས་པའི་དོན་ལ་སྤྱོད་པ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པའོ། །སེར་སྣ་མེད་པའི་སྒྲིབ་པ་གསུམ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སེར་སྣ་མེད་པ་ནི་གང་གིས་དམ་ པའི་ཆོས་གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རམ།གཞན་རྗེས་སུ་གཟུང་བའི་ཕྱིར་ཆོས་སྟོན་པར་བྱེད་པའོ། །དམ་པའི་ཆོས་ལ་ཆེད་ཆེར་མི་འཛིན་པ་ནི་གཅེས་སུ་མི་འཛིན་པ་སྟེ། དེས་གཞན་གྱི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་གོ་བར་མི་བྱེད་པ་དང་། དམ་པའི་ཆོས་ཡུན་རིང་དུ་གནས་ པར་མི་བྱེད་པའོ།།རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་དང་མཆོད་པ་ལ་ཆེད་ཆེར་མི་འཛིན་པ་ནི་གཅེས་སུ་མི་འཛིན་པའོ། །དམ་པའི་ཆོས་ལ་ཆེད་ཆེར་འཛིན་ཀྱང་། བདག་དང་གཞན་མཚུངས་སམ་ལྷག་གི་དོགས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་རྙེད་པ་ལ་སོགས་པའི་བར་ཆད་དུ་འགྱུར་བས་འཇིགས་ ནས་ཆོས་མི་འཆད་པའོ།།རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་ལ་ལྷག་པར་ཞེན་པ་མེད་ཀྱང་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྙིང་རྗེ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྙིང་རྗེ་མེད་པས་ཆོས་མི་འཆད་དེ། སྙིང་རྗེ་མེད་པ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་གནོད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །འདི་ལ་སྒྲིབ་ པ་གང་ཞེ་ན།ཆེད་ཆེར་མི་འཛིན་པ་དང་། རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་ལ་ཆགས་པ་དང་སྙིང་རྗེ་མེད་པའོ། །དབང་གི་སྒྲིབ་པ་གསུམ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དབང་ནི་སེམས་ཀྱི་དབང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཐོབ་པས་སངས་རྒྱས་ཉིད་དབང་ངོ་། །དེའི་སྒྲིབ་པ་གསུམ་པོ་དག་མི་ཤེས་པས་དེའི་ ཕྱིར།གང་དག་གིས་དབང་བྱེད་པ་མི་འཐོབ་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དབང་བྱེད་པ་ནི་སེམས་ཀྱི་དབང་ལ་རག་ལུས་པའི་ཕྱིར། །གང་དག་གིས་དབང་བྱེད་པ་མི་འཐོབ་པ་དེ་ཉིད་དབང་གིས་སྒྲིབ་པའོ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །དབང་བྱེད་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་དང་སྤོང་བ་ དང་མཐུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ།།ཡང་ན་གང་དག་གིས་དབང་བྱེད་པ་མི་འཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་གི་རྣམ་གྲངས་སུ་བསྟན་པ་སྟེ། སངས་རྒྱས་ཉིད་མི་འཐོབ་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཐོས་པས་ཕོངས་པ་ནི་དམ་པའི་ཆོས་ཉན་པ་དང་གཏན་དུ་བྲལ་བ་སྟེ། རྩ་ལག་རྣམས་དང་ གཏན་དུ་བྲལ་བ་ལ་རྩ་ལག་གིས་ཕོངས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ།།ཐོས་པས་ཕོངས་པ་དེ་ཡང་ཆོས་ཀྱིས་ཕོངས་པར་འགྱུར་བའི་ལས་སྐྱེས་པས་འགྱུར་ཏེ། རང་གི་ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་རམ། མི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར། འགྱོད་པ་ མེད་པ་གང་དག་གིས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་སྡེ་ལ།འདི་ནི་བདུད་ཀྱིས་སྨྲས་པ་དང་། ངན་སོང་གི་རྒྱུ་སྟེ། འདི་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གསུངས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྤོང་བ་དང་། གཞན་དག་ཀྱང་དེ་ལ་མོས་པ་བཟློག་པ་དང་། ཡི་གེར་བྲིས་པ་འཕྱི་བ་དང་། སྲེག་པ་དང་ཆུར་སྐྱུར་བ་ ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་དམ་པའི་ཆོས་ཉན་པ་དང་མི་ལྡན་པའི་ལས་ཀྱི་ས་བོན་ཡོངས་སུ་གསོས་པས།དམ་པའི་ཆོས་ཀྱིས་ཕོངས་པར་འགྱུར་བའི་ལས་རབ་ཏུ་སྐྱེའོ། །ཐོས་པས་ཕོངས་པར་མ་གྱུར་ན་ཡང་ཐོས་པ་ཉུང་སྟེ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་ པས་སྒྲིབ་པོ་ཞེས་སྦྱར་རོ།།ཐོས་པ་ཉུང་བ་ནི་ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་མི་ནུས་སོ། །མང་དུ་ཐོས་པར་གྱུར་ཀྱང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་མ་བྱས་པ་ཉིད་ཀྱང་སྒྲིབ་པོ་ཞེས་སྦྱར་རོ། །འདུན་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་མེད་པའི་ཕྱིར་རམ། སྤོང་བའི་ འདུ་བྱེད་བརྒྱད་པོ་དག་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་མེད་པས།བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་མ་བྱས་པའོ། །ཡང་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་མི་སྒྲུབ་པ་ནི་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་མ་བྱས་པའོ།

对于按照文字意思而行持，就是对未生、未灭、本来寂静等义理仅仅按照字面意思理解，而不能通达密意的真实义理，因此对未生等义理不生信解。此中有何障碍呢？即是怀疑、智慧、禅定的违品无明，以及行持密意义理的违品。
关于无悭吝的三种障碍，无悭吝是为了令正法住世或为摄受他人而说法。对正法不重视即是不珍惜，由此不能令他人心相续中生起领悟，也不能令正法长久住世。对利养、恭敬、供养不重视即是不珍惜。虽然重视正法，但怀疑自他是否平等或超胜，因此害怕利养等成为障碍而不说法。虽然对利养恭敬不过分执著但无悲心，即是说由于对众生无悲心而不说法。无悲心是对众生的痛苦不以为意。
此中有何障碍呢？即是不重视、执著利养恭敬和无悲心。关于自在的三种障碍，自在是由于获得一切种类的心自在而成就佛陀的自在。由于不了知其三种障碍，因此说'由于某些原因而不获得自在'。自在是依赖于心的自在，由某些原因而不获得自在即是自在障碍。自在是智慧、断除和圆满威力。
或者'由于某些原因而不获得自在'是显示自在的异名，即是不获得佛果的意思。闻法匮乏是与听闻正法永远隔离，如同与亲朋永远隔离称为亲朋匮乏一样。闻法匮乏是由于造作令法匮乏的业而形成，因为安住于执著自见为最胜，或依止恶知识。
无有追悔地认为大乘经典是魔所说、是恶趣因，不是佛说而舍弃，也令他人对此退失信心，涂抹书写的文字，焚烧、投入水中等种种方式，由于圆满滋养不具足听闻正法的业种子，而生起令正法匮乏的业。即使不匮乏闻法但闻法少，由于智慧资粮未圆满而成为障碍。
闻法少即是不能善加分别诸法。即使多闻，但未修习圆满禅定也成为障碍。由于欲等任何一种不具足，或由于八种断行中任何一种不具足，因为修习未圆满而未修习圆满禅定。或者不圆满成就佛陀的金刚喻等禅定即是未修习圆满。

།འདི་ ལ་སྒྲིབ་པ་གང་ཞེ་ན།ཆོས་ཀྱིས་ཕོངས་པར་གྱུར་པའི་ལས་དང་ཐོས་པ་ཉུང་སྟེ། འཆལ་པའི་ཤེས་རབ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་མི་མཐུན་པའི་བྱིང་བ་དང་རྒོད་པ་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པའོ། །སྒྲིབ་པ་འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱོར་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའོ། །དགེ་བ་ལ་ སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།དབང་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་དངོས་པོ་རྣམ་པ་བཅུའོ། །དོན་གང་ལ་བྱེད་རྒྱུ་རྣམ་པ་བཅུར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ནས། འཐོབ་པ་ལ་ཐུག་གི་བར་གྱི་དོན་གང་ལ་སྒྲིབ་པ་དེ་བཟློག་ན། སྦྱོར་བ་ལ་སོགས་པ་ནས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་སྦྱང་ བ་བྱས་པ་ལ་ཐུག་པ་རྣམས་ནི་བྱེད་རྒྱུ་བཅུར་འགྱུར་རོ།།འདིར་ནི་སོ་སོ་ཐ་དད་ཀྱང་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་བྱེ་བྲག་མེད་པར་བསྟན་ཏོ། །དོན་དེའི་སྐབས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། འདི་ལྟར་ དགེ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་ལ་གེགས་སུ་གྱུར་པའི་ཚེ་ན།སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྒྲིབ་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དཔེར་ན་རྩིག་པ་ལ་སོགས་པས་སྣང་བ་བསྒྲིབས་ན། དེའི་འབྲས་བུ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཡང་སྒྲིབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལྟར་བྱས་ན་ ཆོས་བཅུ་པོ་དེ་དག་གི་སྒྲིབ་པ་སུམ་ཅུ་པོ་བཟློག་ན་བྱེད་རྒྱུ་སུམ་ཅུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་དགེ་བ་སྐྱེ་བའི་བྱེད་རྒྱུ་གསུམ་ནི་སྦྱོར་བ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་ལ་སྦྱོར་བ་དང་། ཚུལ་བཞིན་ལ་སྦྱོར་བའོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། མིག་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་དཔེ་སྟེ། མིག་ལ་སོགས་ པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བའི་བྱེད་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་གྱི།།གནས་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱེད་རྒྱུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་སྦྱོར་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་སྦྱོར་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་མངོན་དུ་གེགས་སུ་གྱུར་པ་ན་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་དེ་དགེ་བ་སྐྱེ་བ་ལ་ཡང་གེགས་བྱེད་པས་དེ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་ བ་ལ་སྒྲིབ་པ་ནི་དགེ་བ་ལ་སྒྲིབ་པ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དགེ་བ་ལ་གནས་པ་ལ་སོགས་པ་མི་སྲིད་པས་སྐྱེ་བའི་སྒྲིབ་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །བྱང་ཆུབ་ལ་ནི་གནས་པའི་བྱེད་རྒྱུ་ཡོད་དེ། བྱང་ཆུབ་ནི་གནས་གྱུར་པའོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་ དྲི་མ་མེད་པ་ནི་གནས་པའོ།།འདིར་རྒྱུ་སྨོས་པ། མི་འཁྲུགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །འཇིག་རྟེན་ཇི་སྲིད་པ་དེ་སྲིད་དུ་གནས་པས་མི་འཁྲུགས་པ་སྟེ། གཞན་དུ་མི་འགྱུར་བ་དང་རྣམ་པར་མི་ལྡོག་པའོ། །ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ནི་བདག་གི་ རྒྱུ་ཉིད་ཀྱི་དོན་བྱས་ནས་རྣམ་པར་ལྡོག་གོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པ་དང་། བདེ་བར་བྱ་བའི་ལྷག་པའི་བསམ་པས་ཚོགས་རྣམས་ལ་འཇུག་པ་ན། གནས་པར་གྱུར་པའི་མཚན་ཉིད་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཇི་སྲིད་པ་དེ་སྲིད་དུ་གནས་པར་སྨོན་ཏེ། ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ལྟར་མི་སྐྱེ་བ་ཙམ་གྱི་ཕྱིར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གནས་པ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པར་མི་འགྱུར་བས་འདིར་ཡང་སྐྱེ་བ་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་གནས་པའི་བྱེད་རྒྱུ་ཉིད་བརྗོད་ཀྱི་སྐྱེ་བའི་བྱེད་རྒྱུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་མ་གཏོགས་པར་གཞན་གནས་པའི་བྱེད རྒྱུ་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་བཤད་དོ།།ཡང་ན་དེ་བཞིན་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སྟེ། དེ་བཞིན་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་དག་པས་སྐྱེ་བ་མེད་དེ། གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་མེད་པར་གྱུར་ན་བྱེད་རྒྱུ་དེ་དག་གིས་གཏན་དུ་གནས་པ་ཉིད་ཅེས་བརྗོད་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ གནས་པའི་བྱེད་རྒྱུ་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་སྐྱེ་བ་དང་།ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའོ། །འདིར་ཡང་དགེ་བ་ལ་མི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། དགེ་བ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་གེགས་སུ་གྱུར་པས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་གནས་པ་ལ་གནོད་པ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་གནས་པའི་སྒྲིབ་པ་ཞེས་ བཤད་དོ།།གནས་པའི་བྱེད་རྒྱུ་ནི་དཔེར་ན་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཟས་གཞི་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདིར་དཔེའོ།

此处何为障碍？即是法的贫乏之业和闻少，以及与邪慧、禅定不相应的昏沉、掉举等近烦恼。所谓此障碍，即是无加行等。所谓善等，乃至灌顶为止的十种事物。
所谓何义成为十种能作因，即从生起等乃至获得为止的义理上，若遮除彼障碍，则从加行等乃至圆满修习禅定为止，皆成为十种能作因。此处虽各自差别，然于生起等因性上无有差别故，显示无有差异。
所谓彼义之时分，即是依生起等义之意趣。如是，当彼等善等成为生起等因之障碍时，即说为生起等障碍。譬如墙壁等遮蔽光明时，亦说其果眼识为障碍。如是，若遮除彼十法之三十种障碍，即显示三十种能作因。
其中善法生起之三种能作因为：加行、入处加行、如理作意加行。此中所谓眼等为譬喻，眼等唯是识生起之能作因，非是住等之能作因。其中无加行等障碍加行等时，次第传递而障碍善法生起，如是生起障碍即是善法障碍，故说为'为生起故'。显示善法不可能有住等，故唯是生起障碍。
菩提则有住之能作因，菩提即是转依。真如无垢即是住。此处说因'为不动故'。由住世间之际故不动，即不变异、不退转。声闻等菩提成办自因义已即退。菩萨则以利益一切众生、安乐一切众生之增上意乐趣入诸资粮时，以住相菩提心尽所有际而愿住，非如声闻等仅为不生。
住不能无生，故此亦有生。因此说菩提住之能作因，非说生起之能作因。除此之外无有其他住之能作因，故唯说此。或者，清净真如即是菩提，真如以自性清净故无生，若离客尘，则说由彼等能作因永久安住，非是生起。
菩提住之能作因为：善根生起、作意及圆满资粮。此中善法不生起等，成为善法生起等之障碍故，损害菩提安住，故说为住障。住之能作因，譬如众生之食基。此为譬喻。

།ཁམ་གྱིས་ཟ་བའི་ཟས་ལ་སོགས་པ་སྔན་མེད་པའི་སེམས་ཅན་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། སྔར་སྐྱེས་པ་རྣམས་གནས་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དོ། །རྟེན་པའི་བྱེད་རྒྱུ་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་རྟེན་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཏེ།དགེ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཞིར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གི་གནས་སུ་གང་གྱུར་པ་དེ་ནི་དེའི་རྟེན་ཏེ། འདིས་འཛིན་པས་དཔེར་ན་སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་དཔེའོ། །དེའི་བྱེད་རྒྱུ་ནི་ རིགས་དང་བཤེས་གཉེན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་།སེམས་ཡོངས་སུ་མི་སྐྱོ་བའོ། །དེ་ལ་རིགས་དང་མི་ལྡན་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྟེན་པའི་བྱེད་རྒྱུ་དང་འགལ་བས་རྟེན་ལ་ཡང་སྒྲིབ་པར་བཤད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་རྟེན་གྱི་སྒྲིབ་པ་ནི་ཡང་དག་པར་འཛིན་པ་ལ་སྒྲིབ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ སེམས་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།གསལ་བའི་བྱེད་རྒྱུ་ནི་བློ་ལྡན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྒྲིབ་པ་སྟེ། རབ་ཏུ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་སྒྲུབ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། སྐྱེ་བོ་རུང་བ་དང་འགྲོགས་པ་དང་། སྐྱེ་བོ་གནོད་པར་མི་སེམས་པ་ དང་འགྲོགས་པའོ།།འདིར་སྒྲུབ་པ་དང་མི་ལྡན་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་བློ་ལྡན་གསལ་བའི་བྱེད་རྒྱུ་དང་འགལ་བས་གསལ་བའི་སྒྲིབ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་གསལ་བ་ལ་སྒྲིབ་པ་ནི་བློ་དང་ལྡན་པ་ལ་སྒྲིབ་པ་སྟེ། དེ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དཔེར་ན་ གཟུགས་ཀྱི་སྣང་བ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་དཔེའོ།།སྣང་བ་ནི་གཟུགས་འབའ་ཞིག་གསལ་བའི་བྱེད་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱེད་རྒྱུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འགྱུར་བའི་བྱེད་རྒྱུ་ནི་འཁྲུལ་བ་མེད་པའི་རྒྱུ་སྟེ། སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་སྐུར་པ་འདེབས་པ་འཁྲུལ་པ་ལྡོག་ པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པས་འཁྲུལ་པ་མེད་པ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་མོ།།འཁྲུལ་པ་མེད་པའི་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དཔེར་ན་ཤིང་ཤ་པ་ལ་སོགས་པའི་ཐལ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེའི་བྱེད་རྒྱུ་གསུམ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་གནས་ངན་ལེན་བཅོམ་བ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ ལ་སོགས་པའི་སྒྲིབ་པ་གསུམ་མེད་པ་དང་།རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་ཤེས་རབ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའོ། །དཔེར་ན་བཙོ་བ་ལ་སོགས་པའི་མེ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་ཆན་ལ་སོགས་པ་དང་མི་འདྲ་བ་སྟེ། དེའི་རྒྱུད་དུ་གཏོགས་པའོ། ། འབྲས་ལ་སོགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་བྱེད་རྒྱུ་ནི་མེ་ལ་སོགས་པའོ། །འབྲལ་བའི་བྱེད་རྒྱུ་ནི་སྒྲིབ་པ་མེད་པའི་རྒྱུ་སྟེ། མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས་སྤང་བར་བྱ་བའི་སྒྲིབ་པ་ལས་ལྷག་མ་དག་འདིས་སྤོང་བས་སྒྲིབ་པ་མེད་པ་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་མོ། །དེའི་བྱེད་རྒྱུ་གསུམ་ནི་ལྷན ཅིག་སྐྱེས་པའི་གནས་ངན་ལེན་བཅོམ་པ་དང་།བརྩོན་འགྲུས་དང་བག་ཡོད་པའོ། །དེ་དག་ཀྱང་འབྲལ་བའི་བྱེད་རྒྱུ་སྟེ། མི་འབྲལ་བའི་བྱེད་རྒྱུའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་འབྲལ་བ་ལ་སྒྲིབ་པ་ནི་སྒྲིབ་པ་མེད་པ་ལ་སྒྲིབ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ སྨོས་སོ།།དེ་ཡང་འབྲལ་བའི་བྱེད་རྒྱུའི་གཉེན་པོའི་དངོས་པོར་སྒྲིབ་སྟེ། འདིར་རྒྱུ་སྨོས་པ། དེ་སྒྲིབ་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །འདིས་འབྲལ་བར་བྱེད་པས་འབྲལ་བའོ། །བསྒྱུར་བའི་བྱེད་རྒྱུ་ནི་བསྔོ་བའི་རྒྱུ་སྟེ། དེས་དགེ་བའི་རྩ་བ་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོར་སྦྱོར་བའི་ མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ཡང་སྲིད་པ་དང་ལོངས་སྤྱོད་ལས་ཕྱིར་ཕྱོགས་པ་དང་སེམས་ཞུམ་པ་མེད་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་བསྒྱུར་བ་ནི་བྱེད་རྒྱུའི་གེགས་ནི་བསྔོ་བའི་སྒྲིབ་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་བསྔོ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོར་སེམས་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ཡིད་ཆེས་པའི་བྱེད་རྒྱུ་ནི་མི་སྐྲག་པའི་རྒྱུ་སྟེ། དེ་ཡང་གང་ཟག་ལ་སྲིད་དོ་སྙམ་པ་དང་། ཆོས་ལ་མོས་པ་དང་། དགོངས་པའི་དོན་ཁོང་དུ་ཆུད་པའོ།

不是产生以前没有的食物等众生，而是使已经出生的众生得以维持。关于所谓依止因，依止是菩提心，因为是一切善法的基础。某物成为某处的所依，就是它的依止，由于它的执持，譬如有情世间的器世间一样，这是此处的比喻。它的作因是殊胜的种姓和善知识，以及心不疲厌。其中，不具足种姓等是与依止因相违，所以说障碍所依。因此，所依的障碍即是障碍正确执持，因为是菩提心的因。
明显因是具慧菩萨的障碍，为了明显显示的缘故。这也包括圆满的修行、与适宜的人相处、与无害心的人相处。此处，不具足修行等是与具慧明显因相违，称为明显障碍。因此，对明显的障碍即是对具慧的障碍，为了显示这一点而说。譬如色法的光明，这是此处的比喻。光明仅是色法显现的作因，而不是生起等的作因。
转变因是无迷乱的因，因为是遣除增益和损减迷乱的本质，无迷乱即是见道。所谓无迷乱的转变，譬如娑罗树等的灰烬等。它的三种作因是：摧毁颠倒的习气、断除烦恼等三种障碍、成熟解脱的圆满智慧。譬如煮食等的火等，这与米饭等不同，是属于它的相续。所谓转变为米等，其作因是火等。
远离因是无障碍的因，由于以此断除见道所断障碍之余，无障碍即是修道。它的三种作因是：摧毁俱生习气、精进和正知。这些都是远离因，因为是不离因的对治。因此说远离的障碍即是障碍无障碍。这也障碍远离因对治的事物，此处说因，是因为远离障碍。由此远离故称远离。
回向因是回向的因，因为具有将善根回向大菩提的特征。这也包括远离轮回和受用、无怯弱心。因此，回向作因的障碍应视为回向障碍。为什么呢？因为回向具有将心回向大菩提的特征。
信解因是无畏的因，这也包括认为补特伽罗是存在的想法、于法生信解、通达密意义理。

།ཆོས་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཡིད་ཆེས་པར་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་ཡིད་ཆེས་པའི་བྱེད་རྒྱུའི་གེགས་ཡིན་པས་ཡིད་ ཆེས་པ་ལ་སྒྲིབ་པ་ནི་མི་སྐྲག་པ་ལ་སྒྲིབ་སྟེ།འདིར་རྒྱུ་སྨོས་པ། ཡིད་མི་ཆེས་པས་སྐྲག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱའོ། །ཡིད་མི་ཆེས་པས་ནི་ཆོས་ལ་སྐྲག་པར་འགྱུར་རོ། །ཡིད་ཆེས་པར་བྱེད་པའི་བྱེད་རྒྱུ་ནི། སེར་སྣ་མེད་པའི་རྒྱུ་སྟེ། དེ་ནི་དམ་པའི་ཆོས་ཆེར་འཛིན་པ་དང་རྙེད་ པ་དང་བཀུར་སྟི་དང་།མཆོད་པ་ལ་མི་ལྟ་བ་དང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྙིང་རྗེ་བའོ། །ཡིད་ཆེས་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་དང་འགལ་བས་ཡིད་ཆེས་པར་བྱེད་པ་ལ་སྒྲིབ་པ་ནི། སེར་སྣ་མེད་པ་ལ་སྒྲིབ་པར་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། འདིར་རྒྱུ་སྨོས་པ་ཆོས་ལ་སེར་སྣ་མེད་པས་གཞན་ ཡིད་ཆེས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའོ།།དམ་པའི་ཆོས་ཆེད་ཆེར་མི་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པས་ཆོས་ལ་སེར་སྣ་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །ཆོས་ལ་སེར་སྣ་བྱེད་པས་ཀྱང་གཞན་རྣམས་ལ་ཆོས་འཆད་པར་མི་བྱེད་པས་དེའི་ཕྱིར། ཡིད་ཆེས་པར་བྱེད་པ་ལ་སྒྲིབ་པས་ནི་སེར་སྣ་མེད་པ་ ལ་སྒྲིབ་པའོ།།འཐོབ་པའི་བྱེད་རྒྱུ་གསུམ་ནི་ཆོས་ཀྱིས་ཕོངས་པར་འགྱུར་བའི་ལས་མེད་པ་དང་། མང་དུ་ཐོས་པ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བར་བྱས་པའོ། །དེ་དང་འགལ་བས་ཐོས་པས་ཕོངས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་དབང་གི་སྒྲིབ་པར་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། འདིར་རྒྱུ་སྨོས་པ། དབང་དེ་ལ་དབང་བྱེད་པ་འཐོབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་དགེ་བ་ལ་སོགས་པའི་གོ་རིམས་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་འདི་ལྟ་བུ་སྟེ། དགེ་བའི་ཆོས་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ཉེ་བར་བསྟན་པས་བྱང་ཆུབ་འཐོབ་པའི་སྐལ་བ་ཡོད་དེ། དེའི་ཕྱིར་ཐོག་མར་དགེ་བ་བཤད་དོ། །དེའི་འོག ཏུ་བྱང་ཆུབ་བཤད་དོ།།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ནི་ཆོས་དགེ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཞིར་གྱུར་པས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལ་བརྟེན་ནས། བྱང་ཆུབ་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་དེ་གཉི་ག་སྒྲུབ་ནུས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེའི་འོག་ཏུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བཤད་དོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ སེམས་བསྐྱེད་ནས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བ་དང་།སྐྱེ་བོ་ངན་པ་དང་སྐྱེ་བོ་སྡང་བ་ཡོངས་སུ་སྤོང་སྟེ། དེ་ལྟར་འདིའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དངོས་པོ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པར་འཛིན་པའི་འོག་ཏུ་བློ་དང་ལྡན་པ་བཤད་དོ། །དེ་ལྟར་རབ་ ཏུ་སྦྱོར་བ་ན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་སྤོང་ཞིང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་སྐྱེད་པར་བྱེད་དེ།དེའི་ཕྱིར་བློ་ལྡན་གྱི་འོག་ཏུ་འཁྲུལ་པ་མེད་པ་བཤད་དོ། །དེ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་སྟེ། དེ་ལ་གོམས་པས་སྒྲིབ་པ་རྣམས་སྤོང་བས་དེའི་ཕྱིར། དེའི་འོག་ཏུ་སྒྲིབ་པ་སྤོང་བའི་སྒྲིབ་པ་ མེད་པ་བཤད་དོ།།སྒྲིབ་པ་མེད་ན་སྲིད་པ་དང་ལོངས་སྤྱོད་ལ་ཆགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་ཡིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་སྔོ་བར་བྱེད་ཀྱི་གཞན་དུ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དེའི་འོག་ཏུ་བསྔོ་བ་བཤད་དོ། །དེ་ལྟ་བུར་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཤིན་ཏུ་ཟབ་མོ་རྣམས་ ལ་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་སྐྱེ་སྟེ།མི་སྐྲག་པས་དེའི་ཕྱིར་དེའི་འོག་ཏུ་མི་སྐྲག་པ་བཤད་དོ། །དེ་ལྟར་ཆོས་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པ་ཐབས་གང་དང་གང་གིས་སེམས་ཅན་འདུལ་བར་མཐོང་བའི་ཐབས་དེ་དང་དེ་ལ་བརྟེན་པས། དེ་ལ་སེར་སྣ་འབྱུང་བར་ག་ལ་འགྱུར་བས། མི་སྐྲག་པའི་ འོག་ཏུ་སེར་སྣ་མེད་པ་བཤད་དོ།།དེ་ལྟར་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པ་དང་དཀར་པོའི་ཆོས་རྣམས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སེམས་ལ་དབང་བར་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་དེའི་འོག་ཏུ་དབང་བཤད་དེ། གོ་རིམས་ནི་འདིའོ་ཞེའོ། །ལེའུར་ བཅད་པ་འདིར་སྒྲིབ་པའི་སྐབས་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་དགེ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་བའི་བྱེད་རྒྱུ་རྣམས་ནི།སྒྲིབ་པ་བཞིན་དུ་མདོར་མཛད་པས་སྐབས་ནས་འབྱུང་བ་རྣམས་བར་གྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པས་སྡུད་པར་མཛད་དོ།

由于对这些法生起信心，因此成为信心生起的障碍因，所以信心的遮障即是不怖畏的遮障。此处说明原因：由于不信而生怖畏。由于不信而对法生怖畏。
信心生起的因是无悭吝因，即是重视正法、不顾及利养恭敬供养、对众生生起悲心。由于与信心生起的因相违，所以信心生起的遮障即是无悭吝的遮障。此处说明原因：由于对法无悭吝而令他人生信心。由于不重视正法等而对法生起悭吝。由于对法生起悭吝而不为他人说法，因此信心生起的遮障即是无悭吝的遮障。
获得的三种因是无缺乏法的业、多闻、禅定的修习圆满。与此相违的闻法缺乏等即是自在的遮障。此处说明原因：由于自在即是获得自在的特征。
有些人说善等的次第因是这样的：由于示现善法的相续心而有获得菩提的机缘，因此首先说善。其后说菩提。菩提心是一切善法的基础，依靠菩提心，直至菩提之间能成办这两者，因此其后说菩提心。
发起菩提心后精进六波罗蜜多的修习，远离恶人和怨敌，如是显示此菩萨之事。因此正持之后说具慧。如是精进时远离颠倒并生起无颠倒智慧，因此具慧之后说无迷惑。这是见道，由于修习彼而断除诸障，因此其后说断障的无障。
无障时由于无有对轮回和受用的贪著，故以意回向成佛而非其他。因此其后说回向。如是对甚深佛法生起最胜欢喜，由于不怖畏，因此其后说不怖畏。
如是现见法后，以任何方便调伏众生，依止彼彼方便，岂会生起悭吝，因此不怖畏之后说无悭吝。如是断除遮障和圆满白法的菩萨获得心自在，因此其后说自在，次第即是如此。
此偈颂是遮障品，因此善等生起的因如同遮障一样，由经中所说以中间偈颂摄集。

།བྱེད་རྒྱུ་བཅུ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་། །གནས་པ་བརྟེན་དང་བསྟན་བྱ་ དང་།།འགྱུར་དང་འབྲལ་དང་གཞན་དུ་དང་། །ཡིད་ཆེས་གོ་བྱེད་འཐོབ་རྣམས་ལ། །དེ་ནི་དཔེར་བརྗོད་བསྡུ་བའི་ཕྱིར། །བར་གྱི་ཚིགས་བཅད་གཉིས་པ་སྟེ། །མིག་དང་ཟས་སམ་མར་མེ་དང་། །མེ་ལ་སོགས་པ་དེ་ཡི་དཔེ། །ཟོར་བ་བཟོ་ཤེས་དུ་བ་དང་། །རྒྱུ་དང་ ལམ་ལ་སོགས་པ་གཞན།།ཞེས་བྱ་བའོ། །ཕྱོགས་དང་ཕ་རོལ་ཕྱིན་ས་ལ། །སྒྲིབ་པ་དག་ནི་གཞན་ཡིན་ནོ། །སྔར་ནི་དགེ་བ་དང་དེའི་སྒྲིབ་པ་བྱེ་བྲག་ཏུ་མ་ཕྱེ་བར་བཤད་དོ། །ད་ནི་ཕྱོགས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་དང་ཐུན་མོང་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་བྱེ་ བྲག་གིས་ནི་དགེ་བ་བཤད་དོ།།གཞི་ལ་མི་མཁས་ལེ་ལོ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ནི་ཕྱོགས་ལ་སོགས་པའི་དགེ་བ་ལ་སྒྲིབ་པ་བཤད་དོ། །དེར་གཏོགས་པས་ཉན་ཐོས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཉི་གའི་བྱ་བ་བྱེ་བྲག་མེད་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་ ཀྱི་ཕྱོགས་ནི་ཐུན་མོང་བའོ།།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ས་རྣམས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བྱ་བ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཉིད་དེ་ལ་ལྷག་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྔར་ནི་དགེ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་ལ་སྒྲིབ་པའི་སྒོ་ནས་འབྲས་བུ་ལ་སྒྲིབ་པར་ བཤད་དོ།།འདིར་ནི་འབྲས་བུ་ལ་དངོས་སུ་སྒྲིབ་པ་ཉིད་དེ། དེ་བས་ན་སྔ་མ་ལས་གཞན་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཡང་ན་སྦྱོར་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་གཞི་ལ་མི་མཁས་པ་ལ་སོགས་པ་གཞན་ཉིད་དེ། དེ་གཞན་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཡང་ན་དགེ་བ་དང་བྱང་ཆུབ་ཅེས་ བྱ་བ་ནི།འདིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཉིད་ཀྱི་ཐབས་དང་བཅས་པའི་སྤྱོད་པ་དང་། འབྲས་བུ་ལ་སྦྱོར་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་སྒྲིབ་པོ་ཞེས་བཤད་དོ། །འདིར་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་འབྱེད་པས། གཞི་ལ་མི་མཁས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི། སྦྱོར་བ་ མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ལས།དགེ་བ་ཐུན་མོང་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་སྒྲིབ་པ་གཞན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ཐ་དད་པས་བྱང་ཆུབ་གསུམ་སྟེ། དེ་དག་དང་མཐུན་པས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པ་ནས་ལམ་ལ་ཐུག་གི་བར་དག་ནི་བྱང་ ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་རྣམས་ཞེས་བྱའོ།།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཅུ་དང་། ས་བཅུ་རྣམས་ནི་མདོ་ལས་ཇི་སྐད་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །གཞི་ལ་མི་མཁས་པ་ནི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་རྣམས་ལ་སྒྲིབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་དག་ནི་ལུས་དང་། ཚོར་བ་དང་། སེམས་དང་། ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་ གཞག་པ་དང་བཞིའོ།།དེ་དག་གི་གཞི་ནི་ལུས་དང་ཚོར་བ་དང་སེམས་དང་ཆོས་རྣམས་ཏེ། དེའི་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་གནས་སུ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་གཞི་ནི་ལུས་སོ། །བདག་གི་ལོངས་སྤྱོད་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་གཞི་ནི་ཚོར་བའོ། །བདག་ཏུ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ གཞི་ནི་སེམས་སོ།།བདག་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བར་མངོན་པར་ཞེན་པའི་གཞི་ནི་ཆོས་རྣམས་སོ། །ལུས་ལ་སོགས་པའི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་ལ་མི་མཁས་པའོ། །དེ་ལ་ལུས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་མི་གཙང་བ་ དུ་མའི་རྫས་འདུས་པའི་བདག་ཉིད་དོ།།ཚོར་བའི་ནི་བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ནོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཡུལ་ལས་སོ་སོར་རྣམ་པར་རིག་པའོ། །ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཇི་ལྟར་མཐུན་མཐུན་དུ་སྦྱར་རོ། །སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ནི་མི་རྟག་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྟོང་པ་ དང་བདག་མེད་པའི་རྣམ་པའོ།།ཡང་ན་ལུས་ལ་སོགས་པ་ལ་མི་གཙང་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་མི་རྟག་པ་དང་། བདག་མེད་པའི་རྣམ་པར་མ་རྟོགས་པའམ། གཙང་བ་དང་བདེ་བ་དང་རྟག་པ་དང་། བདག་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་གཞི་ལ་མི་མཁས་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་ མི་ཤེས་པའམ།ལྟ་བ་ནི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་རྣམས་ལ་སྒྲིབ་པའོ། །དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་རྣམས་ནི་ཤེས་རབ་དང་དྲན་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ན། ཅིའི་ཕྱིར་གཞི་ལ་མི་མཁས་པ་ནི་སྒྲིབ་པ་ཞེས་བརྗོད་ཀྱི། གཞི་མི་དྲན་པ་ནི་མ་ཡིན་ཞེ་ན། ཤེས་རབ་ཀྱི་ ཁ་ན་ལས་ཏེ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།

十种作用即是生、住、依、所显、变化、离、转异、信解、令解、获得等。为了总摄譬喻，中间两颂为：眼、食或灯、火等是其喻，锄、工巧、烟、因及道路等其他。
对于方分和波罗蜜多地，障碍则是其他。前面未详细区分善法及其障碍而说。现在以'方分'等的差别、共同和不共的差别来说明善法。以'于基不善巧、懈怠'等差别来说明对方分等善法的障碍。由于属于此类，声闻和菩萨二者的行为无差别，因此菩提分是共同的。波罗蜜多和诸地是菩萨不共的行为，因为唯有菩萨们殊胜地修习此等。
前面是从障碍善法等因的角度来说明对果的障碍。此处则是直接障碍果，因此说'异于前者'。或者，'于基不善巧'等异于'无加行'等，故说'是其他'。或者，'善法和菩提'是指此处说明菩萨具有方便的行为及果，'无加行'等为障碍。此处由于分别菩提分等，应知'于基不善巧'等是异于'无加行'等的共同与不共障碍。
其中，由于声闻等的差别而有三种菩提，与彼相应，从念住等乃至道之间，称为诸菩提分。十波罗蜜多和十地如经中所说。'于基不善巧'是对诸念住的障碍，此等即是身、受、心、法四念住。
彼等之基是身、受、心、法等，因为是其所缘境。其中，执著为住处之基是身，执著为我所受用之基是受，执著为我之基是心，执著为我染污和清净之基是诸法。不了知身等的自相和共相即是于彼不善巧。
其中，身的自相是众多不净物质和合的自性。受的自相是乐等的自性。识的自相是对境的各别了别。诸法随应配合。共相是无常、苦、空、无我相。
或者，于身等不了知不净、苦、无常、无我相，或者执著为净、乐、常、我相，即是于基不善巧。如是无知或见解即是对诸念住的障碍。诸念住虽是慧和念的自性，为何说'于基不善巧'为障碍而不说'不念于基'？因为从慧的方面而生故。

།འདི་ལྟར་ཤེས་རབ་ནི་མཐོང་བའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཏེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་རྗེས་ལས་ཐོབ་པའི་དམིགས་པ་ལ་དྲན་པ་ལ་སོགས་པ་རབ་ཏུ་འཇུག་གི། ཤེས་རབ་བཞིན་དུ་རང་གི་རྒྱུད་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་མི་དྲན་པ་ནི་སྒྲིབ་པ་ཞེས་མི་བཤད་དོ། ། ལེ་ལོ་ནི་ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་རྣམས་ལ་སྒྲིབ་བོ། །བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྐྱེས་པ་དང་མ་སྐྱེས་པ་སྤོང་བ་དང་། མི་སྐྱེད་པ་དང་། གཉེན་པོ་སྐྱེས་པ་དང་། མ་སྐྱེས་པ་ཕྱིར་ཞིང་འབྱུང་བ་དང་། སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་འཇུག་པ་ནི་ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་འཐོབ བོ།།དེ་ནི་དབྱེར་མེད་ཀྱང་འབྲས་བུ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་བཞིར་གཞག་གོ། །དེ་བས་ན་ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་རྣམས་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་པས་ལེ་ལོ་ནི་སྒྲིབ་པར་བཤད་དོ། །གཉིས་ཀྱིས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཉམས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་རྣམས་ལ་སྒྲིབ་པོ། ། འདིས་རྫུ་འཕྲུལ་བྱེད་པས་རྫུ་འཕྲུལ་ཏེ། དེ་ཡང་འདུན་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། སེམས་དང་། དཔྱོད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། །དེ་ཉིད་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་སྟེ། ནམ་མཁའ་ལ་འགྲོ་བ་དང་། སྤྲུལ་པ་ལ་སོགས་པ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་འགྲོ བས་རྫུ་འཕྲུལ་ཏེ།ནམ་མཁའ་ལ་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱོར་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེའི་རྐང་པ་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་སྟེ། དེའི་གཞི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདུན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་དེ་ཉིད་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། །དེ་ལ་འདུན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ འདུན་པ་གཙོ་བོ་སྟེ།དེའི་སྒོ་ནས་ཏིང་ངེ་འཛིན་འཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །བརྩོན་འགྲུས་ལ་སོགས་པ་ཡང་དེ་ན་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདུན་པའི་གྲོགས་བྱེད་པའི་ཕྱིར། དེ་དག་ནི་དེར་གཙོ་བོ་མ་ཡིན་པས་དེ་དག་མི་བཤད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་བརྩོན་འགྲུས་དང་། སེམས་དང་དཔྱོད་ པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་ཀྱང་བརྗོད་པར་བྱའོ།།གཉིས་ཀྱིས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཉམས་པ་སྒྲིབ་པར་བཤད་པ་དེ་མི་ཤེས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་འདུན་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་སེམས་དང་། དཔྱོད་པ་རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་མ་ཚང་བ་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པ་དང་། སྤོང་བའི་འདུ་ བྱེད་བསྒོམ་པ་མ་ཚང་བས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།དེ་ལ་འདུན་པ་དང་བརྩོན་འགྲུས་དང་། སེམས་དང་། དཔྱོད་པ་དེ་དག་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་མ་ཚང་བས་ཡོངས་སུ་བསྐང་བ་ཉམས་ཏེ། དེའི་དབང་གིས་ཏིང་ངེ་འཛིན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྒོམ་པ་ཉམས་པ་ནི་སྤོང་བའི་འདུ་བྱེད་ བརྒྱད་པོ་དག་ལས་མ་ཚང་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་དག་ནི་དད་པ་དང་། འདུན་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་། དྲན་པ་དང་། ཤེས་བཞིན་དང་། སེམས་པ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དོ། །སྤོང་བའི་འདུ་བྱེད་འདི་དག་བསྒོམས་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དབང་ ཐོབ་སྟེ།གཞན་དུ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་དེ་དག་མ་ཚང་ན་སྒོམ་པ་ཉམས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དབང་མི་ཐོབ་པོ། །འདི་ལ་སྒྲིབ་པ་གང་ཞེ་ན། འདུན་པ་ལ་སོགས་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་སྤོང་བའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པའོ། ། འདི་ལྟ་སྟེ། ལེ་ལོ་དང་། དམིགས་པ་བརྗེད་པ་དང་། བྱིང་བ་དང་། རྒོད་པ་དང་། འདུ་མི་བྱེད་པ་དང་། འདུ་བྱེད་པའོ། །ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་རྣམས་མི་སྐྱེད་པ་ནི་དབང་པོ་རྣམས་ལ་སྒྲིབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་བས་སྐྲག་སྟེ། ཐར་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དགེ་བའི་རྩ བ་གང་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དེས་ཐར་པ་རྙེད་པར་ངེས་པས།ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བསྐྱེད་ན་དད་པ་ལ་སོགས་པ་དབང་པོའི་མིང་འཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། གཞན་དུ་མ་ཡིན་པས་ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་མི་སྐྱེད་པ་ནི་དབང་པོ་རྣམས་ལ་སྒྲིབ་པར་བཤད་དོ། །དེ་ ལ་སྒྲིབ་པ་གང་ཞེ་ན།ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་གང་གིས་ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་མི་སྐྱེད་པ་སྟེ། དེ་ནི་ཡང་སྲིད་པ་ལ་ཆགས་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པས་འཇིགས་པའོ།

如是智慧是见的本性，随智慧所得的所缘，念等得以趣入，但不像智慧那样存在于自相续中，因此不说不念为障。懈怠障碍正断。勤之违品已生未生的断除、不生，对治已生未生的再次生起、生起，称为正断。虽然它无差别，但因果不同而安立为四种。因此正断是勤的本性，所以说懈怠为障。
'二者令定损坏'是指障碍神足。以此作神变故称神变，即欲、勤、心、观三摩地。此即神足，因为是空中行走、变化等神变之处。或者说，行走故称神变，即空中行走等成就的意思。其足即神足，因为是其基础。欲三摩地等四种即是三摩地。其中欲三摩地以欲为主，因为由此门获得三摩地。精进等也并非其中没有，因为是欲的助伴。彼等非彼中主要，故不说彼等。如是亦当说精进、心、观三摩地。
所说二者令定损坏为障，不知其义，故说'由欲、勤、心、观任一不具不圆满，及修断行不具故'。其中由欲、勤、心、观任一不具故，圆满受损，以其力故无三摩地。修习受损是由八种断行不具故。彼等即是信、欲、勤、轻安、念、正知、思及舍的本性。修习此等断行则得定自在，否则不然。因此彼等不具称为修习受损，即不得定自在。此中何为障？是欲等违品及断行违品的随烦恼，即懈怠、忘失所缘、昏沉、掉举、不作意及作意。
'不生顺解脱分者障诸根'是说厌离轮回，为解脱而作的善根，必定能得解脱，故称顺解脱分。生起此者则得信等根名，否则不然，故说不生顺解脱分为障诸根。其中何为障？即不生顺解脱分的随烦恼，即贪著后有及怖畏涅槃。

།དབང་པོ་དེ་དག་གི་ཉམ་ཆུང་བ་ནི་སྟོབས་རྣམས་ལ་སྒྲིབ་པོ། །དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཉམ་ཆུང་བ་ཇི་ལྟ་བུ་ ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་འདྲེ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མ་དད་པ་དང་། ལེ་ལོ་དང་། བརྗེད་ངས་པ་དང་། གཡེང་བ་དང་འཆལ་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཟིལ་གྱིས་མི་གནོན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དྲོ་ བར་གྱུར་པ་དང་།རྩེ་མོས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་དག་ནི་དབང་པོ་རྣམས་སོ། །ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་རྣམ་པ་གཉིས་པོ་འདི་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མ་དད་པ་ལ་སོགས་པས་ཟིལ་གྱིས་ནོན་པའི་ཕྱིར་ཉམ་ཆུང་བ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་འདི་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་སྲིད་དོ། །མི་མཐུན་ པའི་ཕྱོགས་ཐུལ་བས་བཟོད་པ་དང་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་གི་དུས་ན་དད་པ་ལ་སོགས་པ་སྟོབས་ཀྱིས་མིང་འཐོབ་པོ།།དེའི་ཕྱིར་དད་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཉིད་དྲོ་བར་གྱུར་པ་དང་། རྩེ་མོའི་དུས་ན་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་ཟིལ་གྱིས་ནོན་ནས་ཉམ་ཆུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ སྟོབས་རྣམས་ལ་སྒྲིབ་སྟེ།དེ་ཡོད་ན་སྟོབས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་མི་སྲིད་དོ། །འདི་ལ་སྒྲིབ་པ་གང་ཞེ་ན། མ་དད་པ་ལ་སོགས་པ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དེ་ཉིད་དོ། །ལྟ་བའི་ཉེས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་རྣམས་ལ་སྒྲིབ་པོ། །བྱང་ཆུབ་ནི་འདིར་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་དགོངས་པ་སྟེ། དེའི་ དྲན་པ་དང་།ཆོས་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། དགའ་བ་དང་། ཤིན་དུ་སྦྱངས་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་བདག་ཉིད་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་པོ་དེ་དག་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བའི་དུས་ན་འབྱུང་བས་ཡན་ལག་རྣམས་ ཞེས་བྱའོ།།གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་དང་མཐུན་པས་ཡན་ལག་ཏུ་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་ན་ནི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་རྣམས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །ལྟ་བའི་ཉེས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་རྣམས་ལ་སྒྲིབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་མཐོང་ བའི་ལམ་གྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།མཐོང་བའི་ལམ་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ལྟ་བའི་ཉེས་པ་འདི་གང་ཞེ་ན། ཀུན་བརྟགས་པའི་ལྟ་བ་རྣམ་པ་ལྔ་དང་། ཐེ་ཚོམ་དང་མ་རིག་པ་དང་། དེ་ལ་དམིགས་པའི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་ པ་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་སོ།།ཐེ་ཚོམ་ལ་སོགས་པ་ཡང་འདིར་སྒྲིབ་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། སྒྲིབ་པ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་འདིར་གཙོ་བོར་བརྗོད་པར་བཞེད་པས་ལྟ་བའི་སྐྱོན་སྨོས་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་མ་སྨོས་ཀྱང་འགལ་བ་མེད་དོ། །ལྟ་བ་ ལ་སོགས་པ་དེ་རྣམས་ཀྱི་ས་བོན་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་གནས་པ་ཉིད་མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས་སྤོང་བའི་ཕྱིར་དེའི་སྒྲིབ་པ་ཞེས་བྱའོ།།གནས་ངན་ལེན་གྱི་ཉེས་པ་ནི་ལམ་གྱི་ཡན་ལག་ཡང་དག་པར་ལྟ་བ་དང་། རྟོག་པ་དང་། ངག་དང་། ལས་ཀྱི་མཐའ་དང་། འཚོ་བ་ དང་།རྩོལ་བ་དང་། དྲན་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་ལ་སྒྲིབ་སྟེ། འདིར་རྒྱུ་སྨོས་པ། ལམ་གྱི་ཡན་ལག་དེ་དག་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཕྱིར་རོ། །གནས་ངན་ལེན་གྱི་ཉེས་པ་དེ་གང་ཞེ་ན། རྒྱས་པར་ བྱ་བ་ན་ནི་འཇིག་ཚོགས་དང་མཐར་འཛིན་པའི་ལྟ་བ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་བཅས་པ་དང་དེ་ལ་ཡང་དམིགས་པ་ཡུལ་ལ་ཡང་དམིགས་པ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཏེ།དེ་དག་གི་ ས་བོན་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་གནས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གནས་ངན་ལེན་ཏོ།།མདོར་བསྡུ་ན་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ལས་གཞན་པ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་སྟེ། དེའི་ནུས་པ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་གནས་པ་ནི་གནས་ངན་ལེན་ཏོ། །དེ་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་སྤང་བར་ བྱ་བ་ཡིན་པས་ལམ་གྱི་ཡན་ལག་གི་སྒྲིབ་པར་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་རྣམས་ལ་སྒྲིབ་པ་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ།

那些根的微弱是对诸力的遮障。什么是诸根的微弱呢？为此说'因为与违品相混'。违品即不信、懈怠、忘念、散乱和恶慧的自性不能制伏，这是其义。暖位和顶位是诸根。这二种顺决择分因为被不信等违品所制伏而微弱，因此有从此退失的可能。在降伏违品的忍位和世第一法位时，信等获得力的名称。
因此，那些信等在暖位和顶位时被违品制伏而微弱，这就是对诸力的遮障，因为有此则不可能有力的差别。此中何为遮障？即是不信等违品本身。见过失是对诸觉支的遮障。此处所说的觉是指见道，其念、择法、精进、喜、轻安、定、舍性的七觉支，是在断除见所断烦恼时生起，故称为支分。
若说因为随顺觉而成为支分，那么念住等也应成为觉支。见过失如何是对诸觉支的遮障呢？为此说'因为是由见道所分别'，意思是说因为是在见道中安立。这见过失是什么呢？即是五种分别见、疑、无明，以及缘于彼的贪等烦恼和随烦恼及其相应法。
疑等在此不也是遮障吗？虽是遮障，但此处意在说明主要的，故说见过失，不说彼等亦无相违。见等彼等种子住于阿赖耶识，由见道所断故称为其遮障。随眠过失是对八正道支的遮障，即正见、正思维、正语、正业、正命、正精进、正念、正定。此中说其因：'因为八正道支是由修道所分别'，即是说因为安立于修道中。
那随眠过失是什么呢？广说则是俱生萨迦耶见和边执见及其相应法，以及缘于彼和缘于境的贪等烦恼和随烦恼及其相应法。彼等种子住于阿赖耶识即是随眠。略说则是除见所断外的一切有漏法，其功能住于阿赖耶识即是随眠。因为它是由修道所断，故安立为道支的遮障。对诸菩提分的遮障已经说完。

།དེའི་འོག་ཏུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ཀྱི་བཤད་དགོས་པས་དེའི་ཕྱིར། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ལ་སྒྲིབ་པ་ནི། ཕྱུག་པོ་དང་ནི་བདེ་འགྲོ་དང་། །སེམས་ཅན་ མི་གཏོང་སྒྲིབ་པ་དང་།།ཞེས་རྒྱ་ཆེར་སྨོས་སོ། །འདི་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཅུ་པོ་དག་གི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གང་གི་འབྲས་བུ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་སྒྲིབ་པས་དེའི་སྒྲིབ་པ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལ་སེར་སྣ་ལ་སོགས་པ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་དངོས་སུ་གེགས་བྱེད་པ་བཞིན་དུ་ ཅིའི་ཕྱིར་དེའི་འབྲས་བུ་ལ་སྒྲུབ་པར་བརྗོད་ལ།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ལ་སྒྲིབ་པར་ནི་མ་བཤད་ཅེ་ན། དེའི་འབྲས་བུའི་དོན་དུ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཐམས་ཅད་འཇུག་སྟེ། དེ་བས་ན་སེར་སྣ་ལ་སོགས་པ་སྤང་བར་ནན་ཏན་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་ ལ་སྒྲིབ་པར་བཤད་དེ།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ལ་སྒྲིབ་པར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་སེར་སྣ་ལ་སོགས་པ་སྒྲིབ་པ་ཕྱུག་པོ་ལ་སོགས་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པ་དབུལ་པོ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པ་ན་ཕྱུག་པོ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་གེགས་བྱེད་པས་དེའི་ སྒྲིབ་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་དག་གི་འབྲས་བུ་གང་ཞེ་ན། དེ་ལ་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་གཙོ་བོར་ནི་ཕྱུག་པོ་དང་བདག་པོའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་བདེ་འགྲོའོ། །བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བའོ། ། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་ཉེས་པ་དང་ཡོན་ཏན་འབྲི་བ་དང་འཕེལ་བའོ། །བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་བསྟན་པ་ལ་སེམས་ཅན་འཛུད་པའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་བཙུད་པ་དེ་རྣམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་བྱེད་པའོ། ། ཐབས་ལ་མཁས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བས་དགེ་བ་མི་ཟད་པའོ། །སྨོན་ལམ་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་དགེ་བ་རྒྱུན་མི་འཆད་པའོ། །སྟོབས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་ངེས་པར་འབྱེད་པའོ། །ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ ཕྱིན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་ཆོས་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་དང་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའོ།།ཕྱུག་པོ་དང་བདག་པོ་ལ་སྒྲིབ་ཅེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལ་ཕྱུག་པོ་ནི་ནོར་དང་ཡོ་བྱད་མང་བའོ། །བདག་པོ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་དེ་ལ་དབང་བའོ། །དེ་གཉི་ག་ལ་སྒྲིབ་པ་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྒྲིབ་པ་སྟེ། དེའི་འབྲས་ བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་གང་ཞེ་ན་སེར་སྣའོ། །བདེ་འགྲོ་ལ་སྒྲིབ་ཅེས་བྱ་བ་ལ། མཛེས་པར་འགྲོ་བ་ནི་བདེ་འགྲོ་སྟེ་མི་དང་ལྷའོ། །དེ་ལ་སྒྲིབ་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྒྲིབ་པ་སྟེ། དེའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནི་འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཏེ། ལུས་དང་ངག་གི་ལས་ ངན་པའོ།།སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་གནོད་པར་བྱེད་པ་ལ་ཡང་ཕན་འདོགས་པ་བཞིན་དུ་འཛིན་པ་སྟེ། དེ་ཡང་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་འབྲས་བུའོ། །དེའི་སྒྲིབ་པ་ནི་ཁྲོ་བའོ། །ཉེས་པ་དང་ཡོན་ཏན་འབྲི་ཞིང་འཕེལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བདག་དང་གཞན་ ལ་གནོད་པ་རབ་ཏུ་ཞུགས་པ་སྐྱེས་པ་རྣམས་སྤོང་བ་དང་།མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་མི་སྐྱེད་པ་ནི་ཉེས་པ་རྣམས་འབྲི་བའོ། །བདག་དང་གཞན་ལ་ཕན་པར་ཞུགས་པ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཕྱིར་ཞིང་འབྱུང་བ་དང་། མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་སྐྱེད་པ་ནི་ཡོན་ཏན་རྣམས་འཕེལ་བའོ། །འདི་ལ་སྒྲིབ་པ་གང་ཞེ་ན་ ལེ་ལོའོ།།འདུལ་བ་འཛུད་པ་ལ་སྒྲིབ་ཅེས་བྱ་བ་ལ། འདུལ་བ་རྣམས་བསྟན་པ་ལ་འཛུད་པ་ནི་མཐོ་རིས་དང་། བྱང་གྲོལ་རྙེད་པའི་རྒྱུར་ཁས་ལེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉེ་བར་ཞི་བས་གུས་པ་སྐྱེ་སྟེ་སེམས་ཅན་ཀུན་བརྗོད་པ་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་གྱིས་བསྒྲིབ་མི་དགོས་པར་བསྟན་པ་རྟོགས་པར་ བྱེད་དོ།།འདི་ལ་སྒྲིབ་པ་ནི་གཡེང་བའོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བར་བྱེད་པ་ལ་སྒྲིབ་ཅེས་བྱ་བ་ལ་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་བྱེད་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བ་སྟེ། དེ་ཡང་རྗེས་སུ་བསྟན་པས་འགྱུར་རོ། །རྗེས་སུ་བསྟན་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཏེ། གཞན་གྱིས་མ་ཡིན་ནོ།

其后需要解说诸波罗蜜多，为此，对诸波罗蜜多的遮障是：'富有与善趣及，不舍众生之障碍'等广说。此中，十波罗蜜多中任何波罗蜜多的果报是什么，对其遮障即称为其障碍。对此，如同悭吝等直接障碍布施等，为何说其障碍果报而不说障碍诸波罗蜜多呢？一切皆为果报而趣入布施等，因此为了生起断除悭吝等的精进，故说障碍果报，而非障碍诸波罗蜜多。或者，悭吝等障碍作为富有等的违品，生起贫穷等果报时，障碍富有等果报，故称为其障碍。
其果报是什么呢？其中布施波罗蜜多的果报主要是富有和主权。持戒波罗蜜多的果报是善趣。忍辱波罗蜜多的果报是不舍弃众生。精进波罗蜜多的果报是过失减少和功德增长。禅定波罗蜜多的果报是引导众生入教法。智慧波罗蜜多的果报是使已引导者获得解脱。方便善巧波罗蜜多的果报是以回向菩提使善业无尽。愿波罗蜜多的果报是善业相续不断。力波罗蜜多的果报是决择善法。智波罗蜜多的果报是受用法和成熟众生。
关于'障碍富有和主权'，其中富有是指财物资具众多。主权是指对受用有权。障碍这两者是布施波罗蜜多的障碍，因为是其果报。这是什么呢？即悭吝。关于'障碍善趣'，善趣是指人天善道。对此的障碍是持戒波罗蜜多的障碍，因为是其果报。这是破戒，即身语恶业。
'不舍众生'是指即使对加害者也如同摄受利益者一样摄受，这也是忍辱波罗蜜多的果报。其障碍是嗔恨。关于'过失和功德减少增长'，断除已生起的损害自他的过失，不令未生起的生起是过失减少；已生起的利益自他的善行继续生起，令未生起的生起是功德增长。此中何为障碍？即懈怠。
关于'障碍引导调伏'，引导调伏者入教法是因为承许为获得善趣和解脱之因。由寂静生起恭敬而宣说一切众生，以神通无需遮蔽而令了解教法。此中障碍是散乱。关于'障碍令解脱'，令解脱是断除烦恼，这也是由随教而成。随教是由智慧，非由其他。

།དེའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་བྱེད་པའོ།།དེའི་སྒྲིབ་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཤེས་རབ་བམ། གཏི་མུག་གམ། འཆལ་པའི་ཤེས་རབ་པོ། །སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་མི་ཟད་པ་ལ་སྒྲིབ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་མི་ཟད་པ་ལ་སྒྲིབ་པ་གང་ཡིན་ པ་དེ་ནི།ཐབས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྒྲིབ་པའོ། །སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་མི་ཟད་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བས་དེ་མི་ཟད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོར་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པའི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་དགེ་བའི་ རྩ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཉིད་བཞིན་དུ་ཟད་པར་མི་འགྱུར་རོ།།ཁ་ཅིག་ན་རེ་དེའི་སྒྲིབ་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོར་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཐབས་མི་ཤེས་པའོ་ཞེའོ། །གཞན་དག་ན་རེ་ཐབས་མི་མཁས་པ་འཁོར་གསུམ་དུ་འཛིན་པ་ནི་དེའི་སྒྲིབ་པའོ་ཞེའོ། །ཚེ་རབས་ཐམས་ཅད་དུ་དགེ་བ་ རྒྱན་མི་འཆད་པར་འབྱུང་བ་ལ་སྒྲིབ་ཅེས་བྱ་བ་ལ།དགེ་བ་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་ནི་ཉིན་རེའམ་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་སྟེ། དེ་ཡང་སྨོན་ལམ་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་འབྲས་བུའོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་སྨོན་ལམ་གྱི་དབང་གིས་དེ་དང་མཐུན་པའི་སྐྱེ་བ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ བྱ་བ་སྨོས་སོ།།སྨོན་ལམ་གྱི་དབང་གིས་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་འབྱུང་བ་དང་མཐུན་པའི་སྐྱེ་བ་ཡོངས་སུ་འཛིན་ཏོ། །དེ་ལ་སྒྲིབ་པ་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་དང་མཐུན་པར་སྨོན་ལམ་མི་འདེབས་པའོ། །དགེ་བ་དེ་ཉིད་ངེས་པར་བྱེད་པ་ལ་སྒྲིབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཉིན་རེའམ་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་ གཅིག་ཏུ་བྱེད་པ་ནི་ངེས་པར་བྱེད་པའོ།།འདིར་རྒྱུ་སྨོས་པ། སོ་སོར་བརྟགས་པ་དང་བསྒོམས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་ཟིལ་གྱིས་མི་གནོན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེ་ལ་སོ་སོར་བརྟགས་པའི་སྟོབས་ནི་བསྟན་པ་དང་ལྡན་པའི་ཤེས་རབ་བོ། །བརྟན་པ་ནི་བཏགས་པའི་ཆོས་ ཏེ།བརྩོན་འགྲུས་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་གསུམ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ལ་བཏགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསྒོམ་པའི་སྟོབས་ནི་གོམས་པ་དང་ལྡན་པས་བསྒྲིམ་མི་དགོས་པར་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར། དེའི་གཉེན་པོ་སེར་སྣ་ལ་སོགས་པས་ཟིལ་གྱིས་མི་ ནོན་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདི་ལ་སྒྲིབ་པ་གང་ཞེ་ན། སོ་སོར་མ་བརྟགས་པ་དང་བསྒོམ་པ་ཉམ་ཆུང་བའོ། །བདག་དང་གཞན་ཆོས་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་དང་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ལ་སྒྲིབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་པའི་འཁོར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་རྣམ་པར་གནས་ཏེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཟབ་ ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་དང་།སྤྲུལ་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ལས་ཀྱིས་ཆོས་སྟོན་པས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ནི་འབྲས་བུའོ། །དེའི་སྒྲིབ་པ་ནི་ཐོས་པའི་དོན་ལ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་དུ་སྤྱོད་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཆུང་བ་ནི་སྒྲིབ་པོ་ཞེས་བྱའོ། །འདི་ལ་རྫས་སུ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་དྲུག་གོ།མིང་དུ་ནི་བཅུ་སྟེ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཞི་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། ཡེ་ཤེས་དེས་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་རིམ་གྱིས་སྤང་ངོ་། །ཐབས་དང་། སྨོན་ལམ་དང་། སྟོབས་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གྱི་རྗེས་ལས་ཐོབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་བསྡུས་སོ། །ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མཆོག་ཡིན་ན་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ན་རྣམ་པར་མི རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་ལས་ཐོབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ།ཡེ་ཤེས་དེས་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ཡོངས་སུ་བཅད་ནས་བདག་ཉིད་ཀྱང་ཆོས་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་རབ་ཏུ་མྱོང་ལ། གཞན་དག་ཀྱང་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱད་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་གཉི་ག་ཡང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ལ་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར་ཡེ་ ཤེས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་མ་ཡིན་ནོ།།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ།

因此，般若波罗蜜多的果实是使人解脱。其障碍是烦恼性的智慧，或愚痴，或邪慧。
所谓'障碍布施等无尽'，即是障碍布施、持戒等无尽，这就是方便波罗蜜多的障碍。那么布施等如何成为无尽呢？为此说'由于回向菩提而成为无尽'。回向大菩提的布施等善根如同佛性一样永不穷尽。
有人说，其障碍是不知回向大菩提之相的方便。其他人说，不善巧方便执著三轮是其障碍。
关于'障碍一切生世善业相续不断'，善业相续不断是指每日或每刹那，这也是愿波罗蜜多的果。为什么呢？为此说'因为以愿力摄受与之相应的投生'。以愿力摄受与布施等相续不断相应的投生。其障碍是不发与布施等相应的愿。
关于'障碍决定彼善'，是指每日或每刹那一心专注即是决定。此处说明原因：'以择察和修习力故，不为违品所胜'。其中择察力是具有教法的智慧。'坚固'是假立法，因为精进、禅定、智慧三者俱生而假立。修习力是由于具足熟练而不需勉强趣入布施等，因此不为其对治吝啬等所胜。此中何为障碍？即是不择察和修习微弱。
关于'障碍自他受用法及成熟'，是指安住受用眷属之坛城中，受用甚深广大的大乘法，以种种化现事业说法令众生成熟是其果。其障碍是执著所闻义如言而行，及智慧微小即是障碍。
此中实体是六波罗蜜多。名称则有十种，四波罗蜜多是从般若波罗蜜多中分出。其中般若波罗蜜多是出世间无分别智，以此智慧渐次断除一切障碍。方便、愿、力、智波罗蜜多是由出世间道后得智所摄。
若智波罗蜜多是最胜，为何非无分别？智波罗蜜多是无分别智后所得智，以此智慧通达决定后，自身也体验受用法，也令他人成熟，这两者在无分别中都不存在，因此智波罗蜜多非无分别。
诸波罗蜜多的障碍已经说完。

།དེའི་འོག་ཏུ་ས་རྣམས་ཀྱི་བརྗོད་དགོས་པས་དེའི་ཕྱིར། ས་རྣམས་ལ་ཡང་གོ་རིམས་བཞིན་ཏེ། ཀུན་དུ་འགྲོ་དོན་མཆོག་གི་དོན། །ཞེས་རྒྱ་ཆེར་སྨོས་སོ། །དེ་ལ་ ས་ནི་བཅུ་སྟེ།རབ་ཏུ་དགའ་བ་དང་། དྲི་མ་མེད་པ་དང་། འོད་བྱེད་པ་དང་། འོད་འཕྲོ་ཅན་དང་། ཤིན་ཏུ་སྦྱང་དཀའ་དང་། མངོན་དུ་གྱུར་པ་དང་། རིང་དུ་སོང་བ་དང་། མི་གཡོ་བ་དང་། ལེགས་པའི་བློ་གྲོས་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་ནོ། །དེ་ལ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་རྣམས་ནི་གོང་ནས་གོང་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་གནས་པའི་ཚུལ་དང་།དེ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་གཞིའི་ཚུལ་གྱི་ས་རྣམས་ཞེས་བྱའོ། །གཞན་དག་ན་རེ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ལ་གནས་པ་གང་དང་གང་ གིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མང་དུ་གནས་པའི་གནས་པ་དེ་དང་དེ་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་ས་ཞེས་བྱའོ་ཞེའོ།།ས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་མཐོང་བའི་ལམ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་མངོན་པར་རྟོགས་སོ། །ཆོས་མངོན་པར་རྟོགས་ནས་དྲི་མ་ མེད་པ་ལ་རང་གི་ངང་གིས་འབྱུང་བ་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་བསླབ་པའི་ཁྱད་པར་སྒྲུབ་སྟེ།ལྟུང་བ་ཕྲ་མོའི་འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འོད་བྱེད་པ་ལ་ནི་ཚེ་རབས་གཞན་དུ་ཡང་ཆོས་ལས་མི་ཉམས་པ་ལྷག་པའི་སེམས་བསླབ་པའི་ཁྱད་པར་ སྒྲུབ་པོ།།འོད་འཕྲོ་ཅན་དང་། ཤིན་ཏུ་སྦྱང་དཀའ་དང་། མངོན་དུ་གྱུར་ལ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་བདེན་པ་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ་དམིགས་པ་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་བསླབ་པའི་ཁྱད་པར་སྒྲུབ་པའོ། །ས་ལྷག་མ་རྣམས་ལ་ནི་བསླབ་པ་དེ་དག་ ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་རྣམ་པ་བཞིར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་རིང་དུ་སོང་བ་རྣམས་ལ་ནི་འབད་པ་དང་བཅས་པར་མཚན་མ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་གནས་པ་སྒྲུབ་པོ། །མི་གཡོ་བ་ལ་ནི་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་མཚན་མ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་གནས་པ་ཞིང་རྣམ་པར་དག་པ་དང་ལྷན་ཅིག་སྒྲུབ་ བོ།།ལེགས་པའི་བློ་གྲོས་ལ་ནི་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་གང་གིས་ཆོས་སྨྲ་བར་འགྱུར་བ་སྒྲུབ་པོ། །ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་ལ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། གཟུངས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་སྒྲུབ་པོ། །ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པ་བཅུ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་བཅུ་རྣམས་ཀྱིས་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པའི་དོན་གང་ཡིན་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱེད་པའོ།།དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་མི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་བཅུ་ལ་རྣམ་པ་བཅུར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྒྲིབ་སྟེ། དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ས་རྣམས་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱི་བདག་ཉིད་དེ། དེ་དག་སྐྱེ་བའི་གེགས་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཉོན མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་མི་ཤེས་པ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སོ།།དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་མི་ཤེས་པ་ཁོ་ན་སྒྲིབ་པར་མ་ཟད་ཀྱི། ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དག་ཀྱང་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ སྒྲིབ་སྟེ།འདི་ལྟར་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་དོན་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱེད་པ་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་བདེན་པ་རྣམས་ལ་ལོག་པར་རྟོག་པའི་བག་ལ་ཉལ་བ་ཐམས་ཅད་སྤོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་ནི་ས་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱིས་སྤོང་ངོ་། །དེ་དག་ནི་མ་སྤངས་ཀྱང་སྤངས་པ་བཞིན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དོན་དེ་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་མཛད་དེ་ཚིགས་སུ་བཅད་དེ་གསུངས་པ། ཐབས་ཆེན་རྣམས་དང་ལྡན་པ་ལ། །ཉོན་མོངས་བྱང་ཆུབ་ཡན་ལག་འགྱུར། །འཁོར་བའང་ཞི་བའི་བདག་ཉིད་དེ། །དེ་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས བསམ་ཡས།།ཤེའོ།

其后需要宣说诸地，因此对诸地也按次第，'遍行殊胜义'等广说。其中地有十种：极喜地、离垢地、发光地、焰慧地、极难胜地、现前地、远行地、不动地、善慧地、法云地。其中于法界遍行等义理通达的阶位差别，是从上至上通达的安住方式，以及由此所生功德基础方式的诸地。
其他有人说，于法界遍行等义理安住，菩萨多分安住何处，即因安住彼处而称为地。诸地的建立是：于极喜地生起见道故菩萨证悟法。证悟法已，于离垢地自然生起增上戒学的殊胜修持，因远离一切微细毁犯戒律。
于发光地则成就于其他生世亦不退失法的增上心学殊胜。于焰慧地、极难胜地、现前地则成就缘菩提分、谛理、缘起的增上慧学殊胜。于余地则应知即是彼等学处的四种果。
其中于远行地则成就有功用无相智慧安住。于不动地则成就任运无相智慧安住及刹土清净。于善慧地则成就以何殊胜功德成为说法者的四无碍解。于法云地则成就三昧陀罗尼殊胜功德。
'于遍行等法界十种'是说菩萨十地以遍行等义理通达法界。其中非烦恼所知障于菩萨十地以十种次第为障，因是彼等违品故，即是诸地违品故。诸地是出世间三摩地、智慧等阶位差别的体性，因障碍彼等生起故非烦恼所知障是违品。
其中不仅非烦恼所知障为障，烦恼及随烦恼亦是。如是于极喜地以见道所断一切为障，如是遍行义的通达是见道对诸谛邪分别习气一切断除故。修所断则由余地断除。虽未断除彼等亦如已断，因不令诸菩萨生烦恼。依彼义而说偈：'具足大方便，烦恼成觉支，轮回即寂性，故佛不思议。'

།ས་བཅུ་རྣམས་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཅུ་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ལྷག་པར་ཆེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སེར་སྣ་ལ་སོགས་པ་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྤོང་བར་མངོན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཉོན་མོངས་པ་གཞན་ཡང་སྒྲིབ་ན་ཅིའི་ཕྱིར་ས་རྣམས་ལ་ཉོན་ མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་མི་ཤེས་པ་ཁོ་ན་སྒྲིབ་པར་བཤད་ཅེ་ན།ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཁོ་ན་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་གེགས་སུ་འགྱུར་གྱི། ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་ རྒྱས་རྣམས་ལ་དེ་ཡོད་ཀྱང་གྲོལ་བར་འགྱུར་ལ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་མ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ས་རྣམས་ལ་སྒྲིབ་པར་བཤད་ཀྱང་། ས་རྣམས་ལ་སྒྲིབ་པ་དེ་ཁོ་ནར་མ་ཟད་དེ། ཉོན་མོངས་པའི་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ རྣམས་ལ་འདྲ་བས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་རྣམས་ལ་དེའི་སྒྲིབ་པར་གཞག་པ་ཡང་མེད་བཀག་པ་ཡང་མེད་དེ།དེ་མ་བཤད་ཀྱང་སྒྲིབ་པ་ལས་ལྡོག་པར་མི་འགྱུར་རོ། །གཞན་ན་རེ་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་འདྲ་བས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་མི་ ཤེས་པ་ནི་ས་རྣམས་ལ་སྒྲིབ་པ་ཁྱད་པར་དུ་བཤད་ཀྱི།ཉོན་མོངས་པ་ནི་ཞར་ལ་ཡོད་པས་མ་སྨོས་སོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ཡང་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་འདྲ་བ་ཉིད་ཡིན་པས་དེ་ཞར་ལ་ཡོད་ཅེས་བྱ་བར་མི་རུང་ངོ་། །གཞན་ན་རེས་ རྣམས་ཀྱི་མི་ཤེས་པའི་སྒྲིབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་མི་ཤེས་པ་ཡིན་ཡང་ཐར་པ་ལ་གེགས་མི་བྱེད་དེ།འདི་ལྟར་ཉན་ཐོས་དག་ལ་ས་རྣམས་ལ་མི་ཤེས་པ་ཡོད་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་འགྲོལ་ལོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་ནི་མྱ་ངན་ལས་ འདས་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ལ་གེགས་ཀྱི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནོ་ཞེའོ།།དེ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། ཉོན་མོངས་ཅན་མིན་སྒྲིབ་པ་བཅུ། །ཞེས་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེའོ། །ས་དང་པོ་ལ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་དོན་དུ་རྟོགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ ལ།ས་དང་པོ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཤེས་རབ་འཁོར་བ་དང་བཅས་པ་དང་པོ་པ་སྟེ། མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པའོ། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དེ། སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་པས་གཅིག་ལ་ཇི་ལྟ་བར་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །ཐམས་ཅད་དུ་སོང་བས་ ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་སྟེ།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ནི་མ་རྟོགས་པར། །འདི་ལྟར་ཆོས་ནི་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་འབྱུང་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་ཁུངས་ཡིན་ནོ། །རྟོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་དུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། །རྟོགས་པ་དེས་བདག་གང་ཡིན་པ་དེ་གཞན་ལ། གཞན་ གང་ཡིན་པ་དེ་བདག་གོ་ཞེས་བདག་དང་གཞན་མཉམ་པ་ཉིད་རབ་ཏུ་ཐོབ་ནས་གཞན་དང་བདག་གིས་སྟོང་པ་ཉིད་ཐ་དད་པར་མ་མཐོང་བས་བདག་དང་གཞན་དུ་བྱེ་བྲག་གིས་རློམ་སེམས་སུ་མེད་དོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལྷག་པར་ཆེ་བ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་འདི་ལ་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བདག་གི་དོན་བཞིན་དུ་གཞན་གྱི་དོན་ལ་རབ་ཏུ་འཇུག་གོ།།འདི་ནི་རྟོགས་པ་དང་གཉེན་པོ་དང་གཉེན་པོའི་འབྲས་བུ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་གསུམ་ནི་ས་གཞན་དག་ཏུ་ཡང་ཤེས་པར་བྱའོ། །གཉིས་པ་ལ་ནི་མཆོག་གི་དོན་དུ་སྟེ། རང་བཞིན་གྱིས་འོད་ གསལ་བར་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རབ་ཏུ་རྟོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།དེས་དེ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་བསྒྲུབ་དུ་མཚུངས་པ་ལ་བདག་གིས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་ཉིད་ལ་བརྩོན་པར་བྱའོ་སྙམ་མོ་ཞེས་ལུང་ལས་ བཤད་དོ།།མདོ་ལས་ཀྱང་འདི་སྐད་ཅེས་དེ་བས་ན་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་དེ་དག་ཤེས་རབ་ཀྱི་རྣམ་པར་ཡོངས་སུ་བསྒོམས་ན་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པའི་བར་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་བས་གོང་དུ་ཡོངས་སུ་སྦྱངས་པས་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པའི་བར་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་བས་གོང་དུ་ཡོངས་སུ་སྦྱངས་ པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། སྤྱོད་པ་རྒྱས་པའི་བར་དུ་འགྱུར་རོ།

由于经中说'在十地中，十波罗蜜依次增胜'，因此显然是依次断除其违品贪吝等。若其他烦恼也能障碍，为何说诸地中唯无明障碍而不说烦恼障碍呢？因为这是不共的，即唯对菩萨而言，这是获得涅槃的障碍，而对声闻等则不是。如是，声闻缘觉虽有此障仍能解脱，而菩萨则不能，因此是不共的。
虽说此障碍诸地，但不仅仅是障碍诸地。由于烦恼对声闻等和菩萨是相同的，因此对菩萨地既未建立其为障碍也未遮止，虽未说此，但不会从障碍中解脱。
有人说，由于对声闻等和菩萨相同，所以特别说无明为诸地的障碍，而烦恼是顺带存在故未提及。但烦恼对声闻等和菩萨也是相同的，因此不应说是顺带存在。
另有人说，虽然菩萨的无明障碍即是声闻的无明，但不妨碍解脱。如是，声闻虽有诸地的无明仍能解脱。而对菩萨来说，因为是获得涅槃的障碍因，所以是烦恼性的。这是不对的，因为说'十种非烦恼障'。
关于'在初地中证悟法界遍行义'，初地是出世间智慧的初始阶段，即见道所摄。法界即空性，以共相而言，如其在一处，一切处亦然。遍及一切故称遍行，如说'若不证法界，如是法不存'，此是法界遍行的依据。
'证悟'即现证之意。由此证悟，'我即是他，他即是我'，获得自他平等性，由于未见自他空性有别，故无自他分别的执著。
因此，在此地布施波罗蜜增胜，所以此地菩萨如为自利般趣入利他。这是说明证悟、对治及对治果，此三者在其他地中也应了知。
第二地中为最胜义，由见本性光明故证悟法界。如经中说，彼时作是念：'是故于修习相同时，我当精进成就一切遍净。'
经中又说：'是故十善业道以智慧修习，能至声闻乘；更上精进修习，能至缘觉乘；更上精进修习，能至菩萨地清净、波罗蜜清净及广大行。'

།དེ་བས་གོང་དུ་ཡོངས་སུ་དག་པས་སྟོབས་བཅུའི་བར་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་བསྒྲུབ་ཏུ་མཚུངས་པ་ལ་བདག་གིས་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་བཤད་དོ། །གང་གིས་འདི་ ལྟར་དེ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ།ས་གཉིས་པ་ལ་དེ་ལྟ་བས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་བས་ན་གཉིས་པ་ལ་མཆོག་གི་དོན་དུ་རབ་ཏུ་རྟོགས་པར་མངོན་ནོ། །མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་ནི་འབད་པའམ་བྱ་བའོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་ཉོན་ མོངས་པ་ཅན་དང་།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་རྨོངས་པ་སེལ་བའོ། །དེ་བས་ན་ས་དེ་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལྷག་པར་ཆེ་བ་ཡིན་ཏེ། ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་དོན་ལ་སྨོན་པས་བདག་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་སྣོད་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གསུམ་པ་ལ་ནི་དེའི་རྒྱུ་ མཐུན་པ་དོན་གྱི་མཆོག་ཏུ་རྟོགས་ཏེ།སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རབ་ཏུ་རྟོགས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་དབང་གིས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རྒྱུ་མཐུན་པ་མདོ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་ པའི་ཆོས་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་མཆོག་ཡིན་པས་དེའི་རྒྱུ་མཐུན་པས་བསྟན་པའི་ཆོས་ཀྱང་མཆོག་ཡིན་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ཐོས་པ་མཆོག་ཏུ་རིག་ནས་ཤེས་པ་རྒྱ་ ཆེར་འབྱུང་བ་ལ།དེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རབ་ཏུ་རྟོགས་པས་སོ། །ཐོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐོས་པའོ། །དེ་ལ་མཆོག་ཏུ་རིག་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་དེ་བཞིན་དུ་སོ་སོར་རང་གིས་ཤེས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་མཉན་པའི་ཕྱིར་རོ།།མེའི་འོབས་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་ཚད་ཙམ་དུ་ཡང་བདག་ཉིད་མཆོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་ལས་གསུངས་པ། གལ་ཏེ་ལ་ལ་ཞིག་དེ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་ཟེར་ཏེ། གལ་ཏེ་ཁྱོད་མེའི་འོབས་ཆེན་པོ་འབར་བ། ཀུན་དུ་འབར་བ། ཀུན་ དུ་རབ་ཏུ་མཆེད་ཅིང་འབར་བ།མེ་ལྕེ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པའི་ནང་དུ་བདག་རབ་ཏུ་མཆོང་ཞིང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་ཆེན་པོ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་རང་གི་ལུས་ཀྱིས་ཉམས་སུ་ལེན་ན་ངས་ཁྱོད་ལ་ཆོས་ཀྱི་ཚིག་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བསྟན་པ་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་འདི་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེ་ན་ཡང་དེ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ།ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བསྟན་པ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བའི་ཆོས་ཀྱི་ཚིག་གཅིག་གི་དོན་དུ་ཡང་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ ཁམས་མས་རབ་ཏུ་གང་བར་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་ནས་བདག་གིས་བདག་དོར་བར་མོས་ན་མེའི་འོབས་ཐ་མལ་པར་བདག་དོར་བ་ལྟ་ཅི་སྨོས།སེམས་ཅན་དམྱལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ཉམས་སུ་བབ་ཀྱང་བདག་གིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་བཙལ་བར་བྱ་ན། མིའི་ སྡུག་བསྔལ་དང་འགྲོགས་པ་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཀྱི་སྙམ་ནས་ཞེས་བྱ་བའོ།།དེ་བས་ན་ས་དེ་ལ་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལྷག་པར་ཆེ་བ་ཡིན་ཏེ། ཐོས་པའི་ཆེད་དུ་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་མི་འབྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཞི་པ་ལ་ནི་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་མེད་པའི་དོན་དུ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་ དབྱིངས་རབ་ཏུ་རྟོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།ས་བཞི་པ་ལ་ནི་མཉམ་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་བདག་གི་བ་མེད་པར་རབ་ཏུ་རྟོགས་ཏེ། འདི་ལྟར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་བདག་གང་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སུའི་ཡོངས་སུ་ བཟུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།།བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མ་ཡིན་པས་འདི་ལ་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་གང་ཡང་མེད་དེ། འདི་ལྟར་ཆོས་ལ་སྲེད་པ་ཡང་ལྡོག་གོ་ཞེས་ལུང་ལས་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ལྟར་འོད་འཕྲོ་བ་ཅན་ནི་སྤྲོས་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དབྱིངས་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཐོབ་སྟེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མདོ་སྡེ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ལ་སྲེད་པ་སྔ་ནས་ཡོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ལྡོག་གོ།

因此，向上完全清净，直至十力。因此，对于修行相等，如'我'等广说。任何如是想到这样的，
关于第二地，因此等，所以在第二地中显现为证悟最胜义。现前修行即是精进或行为。一切种清净即是于法界中断除烦恼性和非烦恼性的愚痴。因此在此地中，持戒波罗蜜特别殊胜，因为以希求殊胜义故，使自身成为极清净之器。
在第三地中，了知其同类因为最胜义，因为佛语是由通达法界而开显的。如是一切种清净法身所说的法界力故，法界同类因即经等所说法而出现。因为法界最胜故，其同类因所说法亦最胜，以及是令法界清净之因故。
由彼通达法界同类因闻法最胜而生广大智慧中，'由彼'即是通达法界。'闻'即是听闻经等之法。'了知最胜'即是以无分别智如是各自了知之义。'为此'即是为听闻佛语。
'纵使跳入三千大千世界量的火坑'即是经中所说：若有人对此这样说：'若你能跳入大火坑中，遍燃、普遍炽燃、成为一团火焰中，以自身承受大苦受，我当为你宣说如来所说、能清净菩萨行的法句。'彼即作是念：'为了一句如来所说、能清净菩萨行的法句，即使从梵世间舍身遍满三千大千世界，何况舍身入普通火坑。即使经历一切地狱苦，我亦当求一切佛法，何况与人间苦相伴。'
因此在此地中，忍辱波罗蜜特别殊胜，因为为了听闻不畏惧一切烦恼故。在第四地中为无所执著义，即应结合为'通达法界'。
在第四地中，因平等故通达无我所法界，如是因为法界中无有任何我故。或者因为非一切颠倒境故，亦非任何所执。以自身非颠倒故于此无有任何执著，如是经中说'于法贪亦断'。如是发光地通达无戏论智界故，获得菩提分法，菩萨先前对经等之法所有贪著亦断。

།གཞན་དག་ན་རེ་བསམ་གཏན་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི་ཆོས་ལ་སྲེད་པའོ་ཞེའོ། །དེ་བས་ན་ས་དེ་ལ་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལྷག་པར་ཆེ་བ་ཡིན་ཏེ།ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ལས་འདས་པར་རྒྱུན་དུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་རྣམས་ཀྱིས་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྔ་པ་ལ་ནི་རྒྱུད་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་དོན་དུ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རབ་ཏུ་རྟོགས་ཞེས་བྱ་བ་དང་སྦྱར་རོ། །འདས་པ་དང་མ་བྱོན་པ་དང་ ད་ལྟར་གྱི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཐམས་ཅད་ནང་དང་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྒྱུད་རྣམས་དང་བདག་ཐ་མི་དད་ཅིང་མཚུངས་པར་མཐོང་ངོ་། །སེམས་དང་བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་མཉམ་པ་ཉིད་བཅུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུང་གིས་སྟོན་ཏེ། །འདས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམ་པར་དག་པ་ ལ་བསམ་པ་མཉམ་པ་ཉིད་དང་།མ་བྱོན་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་བསམ་པ་མཉམ་པ་ཉིད་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་བསམ་པ་མཉམ་པ་ཉིད་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་བསམ་པ་མཉམ་པ་ཉིད་དང་། སེམས་ཅན་རྣམ་པར་ དག་པས་བསམ་པ་མཉམ་པ་ཉིད་དང་།ལྟ་བ་དང་ཐེ་ཚོམ་དང་ཡིད་གཉིས་དང་འགྱོད་པ་སེལ་བས་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་བསམ་པ་མཉམ་པ་ཉིད་དང་། ལམ་དང་ལམ་མ་ཡིན་པ་ཤེས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་བསམ་པ་མཉམ་པ་ཉིད་དང་། ལམ་ཤེས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་བསམ་པ་མཉམ་པ་ཉིད་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་གོང་ནས་གོང་དུ་རྣམ་པར་འཇིག་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་བསམ་པ་མཉམ་པ་ཉིད་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་བསམ་པ་མཉམ་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་སྟེ། མཉམ་པ་ཉིད་འདི་དག་གིས་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུད་ཐ་མི་དད་པར རབ་ཏུ་རྟོགས་ཏེ།ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་གྱུར་པའི་མཚན་ཉིད་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ནས་དེ་ལ་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལྷག་པར་ཆེ་བ་ཡིན་ཏེ། དོན་དམ་པར་བདེན་པའི་རྣམ་པར་བསྒོམས་པ་མང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དྲུག་པ་ལ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་མ་ཡིན་པའི་དོན་དུ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རབ་ཏུ་རྟོགས་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ནི་དེ་ལ་གློ་བུར་དུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་གྱིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པས་རྣམ་པར་དག་པར འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་རང་གིས་རིག་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རབ་ཏུ་རྟོགས་སོ་ཞེས་ལུང་དེ་ཉིད་ལས་སྟོན་ཏེ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ལ་གང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་བའམ། རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་ བའི་ཆོས་དེ་གང་ཡང་མེད་པར་རབ་ཏུ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ས་དྲུག་པ་ལ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ཡང་ཆོས་གང་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའམ། རྣམ་པར་བྱང་བ་མེད་པར་རྟོགས་སོ། ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཡན་ལག་རྣམས་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་པའི་ཕྱིར་གང་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའམ། རྣམ་པར་དག་པར་ཀུན་དུ་རྟོགས་པ་དེ་ལ་གཏོགས་པར་བདག་གམ་བདག་གི་མེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་ས་དེ་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལྷག་པར་ཆེ་བ་ཡིན ཏེ།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་དག་པ་མེད་པའི་དོན་དུ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཟབ་མོ་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདུན་པ་ལ་ནི་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་དོན་དུ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རབ་ཏུ་རྟོགས་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །ས་དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་མི་འབྱུང་ བས་ཟིལ་གྱིས་ནོན་ཏེ།མཚན་མ་འབྱུང་བའི་སྒོ་ནས་ཐ་དད་པ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་མཚན་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་བདུན་པ་ལ་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་དོན་རབ་ཏུ་རྟོགས་སོ་ཞེས་བྱའོ། །དོན་དེ་ཉིད་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་མཚན་མ་མེད་པས་མདོ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་མི་འབྱུང་བའི་ ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།

有人说禅定、三摩地和等至是对法的贪著。因此在此地精进波罗蜜特别殊胜，因为超越身语意的行为而恒常安住于菩提分法。
第五地是为了无别相续之义，与'通达法界'相连。过去、未来、现在一切佛世尊的内在，以及菩萨相续与自身无别平等而见。心意清净十种平等性，以教证显示：对过去佛法清净平等意乐，对未来佛法清净平等意乐，对现在佛法清净平等意乐，对戒律清净平等意乐，对众生清净平等意乐，对断除见解、疑惑、犹豫、后悔的清净平等意乐，对了知道与非道清净平等意乐，对道智清净平等意乐，对一切菩提分法渐次灭尽清净平等意乐，对成熟一切众生清净平等意乐。以此等平等性通达一切佛陀相续无别，因为阿赖耶识转依相的法身无别故。因此在此地禅定波罗蜜特别殊胜，因为胜义谛的修习增多故。
第六地是为了非杂染与清净之义，与'通达法界'相连。缘起相的杂染是暂时生起故非本性杂染，以本性清净故非成为清净。如是以自证方式以无分别智通达法界，如教所说：通达缘起中无有任何成为杂染或清净之法故。在第六地菩萨观察缘起，因为法界本性光明故，通达其中无有任何法可杂染或清净。缘起支仅是杂染而已，故于通达杂染或清净中无我或我所。因此在此地般若波罗蜜特别殊胜，因为通达甚深缘起无杂染清净之义故。
第七地是为了无差别之义，与'通达法界'相连。在此地菩萨以一切相不生而胜伏，因为从相生起门中生起差别故。因此由于无相，称为在第七地通达无差别义。为显示此义故说：由无相故经等法相差别不生起。

།ས་དྲུག་པའི་བར་དུ་ནི་མདོ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་མ་གང་གིས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་འཇུག་པ་དེ་དག་ཤུགས་ཀྱིས་དེ་ལ་འཇུག་པ་དང་། དེའི་རྗེས་ལས་ཐོབ་པའི་ཤེས་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཐ་དད་པ་ཉིད་དུ་མངོན་དུ་འགྱུར་རོ། །ས་བདུན་པ་ལ་ནི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་རོ་ གཅིག་པའི་རྣམ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་མཚན་མ་མེད་པར་རབ་ཏུ་རྟོགས་པས་མཚན་མ་དེ་དག་མི་འབྱུང་ངོ་།།དེའི་ཕྱིར་ས་དེ་ལ་ཐབས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལྷག་པར་ཆེ་བ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་མཚན་མ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཡང་རབ་ཏུ་རྟོགས་ལ། མཚན་མར་བྱས་པའི་ཐ་ སྙད་ཀྱང་མི་འགོག་སྟེ།དེ་རབ་ཏུ་རྟོགས་པས་ཀྱང་དེ་ཉིད་ལ་དབང་བྱེད་པ་རབ་ཏུ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །བརྒྱད་པ་ལ་ནི་བྲི་བ་མེད་ཅིང་འཕེལ་བ་མེད་པའི་དོན་དུ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རབ་ཏུ་རྟོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་དྲི་མ་དང་བཅས་པ་ དང་།དྲི་མ་མེད་པའི་དུས་ན་ཡང་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་རྟག་ཏུ་དེ་བཞིན་ཁོ་ན་བས་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །མཚན་མ་དང་བྲལ་བ་ན་གང་ལ་ཡང་བྲི་བ་ཡང་མེད་ལ། མཚན་མ་ཡོད་པ་ན་ཡང་གང་ལ་ཡང་འཕེལ་བ་ཡང་མེད་དོ། །ལ་ལན་རེ་འདི་ལྟར་མཚན་མ་ཉིད་མཚན་མ་མེད་པའོ་ཞེའོ། ། འདིར་རྒྱུ་སྨོས་པ། མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པས་ཞེས་བྱ་བའོ། །ས་བརྒྱད་པ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་བྲི་བ་མེད་པ་དང་། ལྷག་མ་མེད་པ་ཉིད་དུ་དེ་ལྟར་རབ་ཏུ་རྟོགས་སོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ནི་བྲི་བ་མེད་པའམ། །རྣམ པར་བྱང་བས་ན་འཕེལ་བའི་ཆོས་གང་ཡང་མེད་དེ།སྔོན་མེད་པའི་ཆོས་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དབང་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ལ་དབང་བ་དང་། ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པ་ལ་དབང་བ་དང་། ཡེ་ཤེས་ལ་དབང་བ་དང་། ལས་ལ་དབང་བའོ། །དེ་ལ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་མཚན་ མ་ཐམས་ཅད་མི་འབྱུང་བས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་དབང་བའི་གནས་སུ་རིག་པར་བྱའོ།།བདུན་པ་ལ་ཡང་མཚན་མ་མི་འབྱུང་བ་ཡོད་མོད་ཀྱི། །མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པས་ཡིན་གྱི། །འདིར་ནི་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཡིན་པས་བྱེ་བྲག་ཡོད་དོ། །ཇི་ལྟར་བཞེད་པ་བཞིན་ དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དང་འཁོར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ཀུན་དུ་བསྟན་པའི་མཐུ་བརྙེས་པས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ནི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པ་ལ་དབང་བའི་གནས་སུ་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་བས་ན་ས་དེ་ལ་སྨོན་ལམ་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལྷག་པར་ཆེ་བ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དང་ཞིང་ལ་དབང་བ་ཐོབ་པས་ དགེ་བ་ལ་བར་ཆད་མེད་པར་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་རོ།།དགུ་པ་ལ་ནི་ཡེ་ཤེས་ལ་དབང་བའི་གནས་ཉིད་དུ་སྟེ། ཅི་ཞེ་ན། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རབ་ཏུ་རྟོགས་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དགུ་པ་ལ་ནི་ཡེ་ཤེས་ལ་དབང་བའི་གནས་ཏེ། རབ་ཏུ་རྟོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་ཅི་མངོན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་ པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།ས་འདི་ལ་ཆོས་དང་། དོན་དང་། ངེས་པའི་ཚིག་དང་། སྤོབས་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་གཞན་དག་གིས་མི་འཇིགས་པ་རབ་ཏུ་ཐོབ་པོ། །དེ་བས་ན་འདིར་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཡེ་ཤེས་ལ་དབང་བའི་གནས་ཏེ། རབ་ཏུ་རྟོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་མངོན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ས་དེ་ལ་སྟོབས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལྷག་པར་ཆེ་བ་ཡིན་ཏེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ས་བཅུ་པ་ལ་ནི་ལས་ལ་དབང་བའི་གནས་ཉིད་དུ་རྟོགས་སོ། །དེ་ཅི་མངོན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་བཞེད པ་བཞིན་དུ་སྤྲུལ་པ་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཛད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།འདི་ནི་ས་བཅུ་པ་ལ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལས་ལ་དབང་བའི་གནས་སུ་རབ་ཏུ་རྟོགས་སོ། །དེས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཕྲིན་ལས་རྣམས་ལ་དབང་བྱེད་པ་རབ་ཏུ་བརྙེས་ཏེ། འདི་ལྟར་བདེ་ བར་གཤེགས་པ་བཞིན་དུ་ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་མཐའ་ཡས་པ་ན་གནས་པའི་སེམས་ཅན་དག་ལ་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་རྣམས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་དུ་གང་ལ་ཇི་ལྟར་གང་གི་ཚེ་གང་བྱ་བ་ལ།དེ་ལྟར་དེའི་ཚེ་དེ་མཛད་དོ།

从第六地之前，以经等法之相而入法界者，以势力而入彼，以及由彼所得之后得智二者显现为差别。
于第七地，以一味相之智慧证悟无相法界，故彼等相不生。
因此，于彼地方便波罗蜜多最为殊胜，如是虽证悟一切相为无相，然不遮止施设为相之言说，因以证悟彼而获得自在之故。
于第八地，是无减无增之义，即应配为'证悟法界'。因法界本性清净故，有垢时与无垢时亦无差别。
因此，恒时如是故称如是性。离相时于任何处亦无减，有相时于任何处亦无增。有时如是相即无相。
此中说因：以获得无生法忍故。于第八地，菩萨获得无生法忍故，如是证悟法界无减无余。
烦恼无减，清净亦无增法，因无有先前不存在之法生起故。
四种自在：无分别自在、刹土清净自在、智慧自在、业自在。
其中，由任运不生一切相故，应知法界是无分别智自在之处。第七地虽亦有相不生，然彼是作意所致，此则是任运，故有差别。
以如意显现佛土及眷属坛城之力故，应知法界是刹土清净自在之处。
因此，于彼地愿波罗蜜多最为殊胜，因获得无分别及刹土自在，于善无碍相应故。
于第九地是智慧自在处，何以故？应配为'证悟法界'。第九地是智慧自在处，证悟者何以显现？为此说：因获得无碍解故。
于此地获得法、义、词、辩无碍解他人不能摧破。因此，此中显现为法界是智慧自在处而证悟。
因此，于彼地力波罗蜜多最为殊胜，因具殊胜智慧力故。
于第十地证悟为业自在处。此何以显现？为此说：因如意以化身行利众生事业故。
此于第十地证悟法界为业自在处。彼获得如来事业自在，如是如同善逝般，以化身于十方无边世界中之众生，随欲于何处如何时作何事，即如是彼时作彼事。

།དེ་བས་ན་ས་འདི་ལ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ པ་ལྷག་པར་ཆེ་བ་ཡིན་ཏེ།ཆོས་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་མཛད་པའི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་བཅུ་ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པ་དེ་དག་ལ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པ་བཅུ་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོངས་ སུ་སྦྱང་བ་ལ་གེགས་སུ་གྱུར་པ།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་མི་ཤེས་པས་རེ་རེ་ལ་ཡང་སྒྲིབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་གཉེན་པོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་བཅུ་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །ས་དགུ་པ་དང་ས་བཅུ་པ་དག་གི་ཁྱད་པར་ནི་འབྲས་བུས་བསྟན་པ་ཡིན་གྱི། དམིགས་པ་ཐ་དད་ པ་རབ་ཏུ་རྟོག་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།གནས་པ་ཅིར་ཡང་དཔྱད་དུ་མེད་པའི་གནས་སུ་ཕྱིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པའི་དོན་དུ་རྟོགས་པའི་དགོངས་པ་ནི་ས་བཅུ་རྣམས་སུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཅུ་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཁྱད་པར་དུ་འགྲོ་བའོ། །དེའི་ཕྱིར་འདི་སྐད་ ཅེས་ས་ལ་སྒྲིབ་པ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ཁྱད་པར་དུ་འགྲོ་བ་ལ་སྒྲིབ་པའོ་ཞེས་བཤད་དོ།།ཡང་ན་མདོ་ལས་ཏིང་ངེ་འཛིན་བརྒྱ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པས་གོང་ནས་གོང་དུ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་མཆོག་རྣམས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པའི་འབྲས་བུ་གསུང་ པ་ཉིད་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པའི་དོན་དུ་རབ་ཏུ་རྟོགས་པའི་དགོངས་པ་ཞེས་བྱའོ།།སྒྲིབ་པ་རྣམ་པ་དུ་མ་གོང་དུ་མ་བཤད་པ་ཐམས་ཅད་ནི་སྒྲིབ་པ་གཉིས་ཀྱི་ནང་དུ་འདུས་པར་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་མདོར་བསྡུ་ན། ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་ ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།མདོར་བསྡུན་གཉིས་ཁོ་ན་སྟེ། གསུམ་དུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཅི་མངོན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། དེར་ནི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་དེ། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ནང་དུ་འདུས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་གི་ལྷག་མའོ། །སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་སྒྲིབ་པ་གཉིས་ཀྱི་ནང་དུ་འདུས་པས་ གསུམ་པ་གཞན་མེད་པར་མངོན་ནོ།།གང་གི་ཕྱིར་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་འདི་ཉིད་ཀྱི་ནང་དུ་འདུས་པ་དེའི་ཕྱིར་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་སྡུད་པ་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པ་གཉིས་པོ་འདི་ཟད་ན། སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་ལས་གྲོལ་བར་འདོད་དེ། སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་སྤོང་ཞེས་ བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་སྒྲིབ་པ་མ་བཤད་པར་དེ་ཉིད་ཀྱི་ནང་དུ་འདུས་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར། བརྗོད་པས་དེའི་ནང་དུ་གཏོགས་པར་འགྱུར་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། རང་བཞིན་གྱིས་འདུས་སོ། །དེ་ལྟ་མོད་ཀྱི་ཁྱབ་པའི་སྒྲིབ་པ་བཤད་པའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། གཞན་དུ་ན་ནི་ཉི་ཚེ་བའི་སྒྲིབ་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་སྒྲིབ་པ་བསྡུ་བའི་དོན་དུ། དེར་ནི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་དེ། །དེ་ཟད་ནས་ནི་གྲོལ་བར་འདོད། །ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་སྒྲིབ་པ་མ་ཟད་པར་གྲོལ་བ་མེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་སྒྲིབ་པ་ལྷག མ་ལྟར་དེའི་སྒྲིབ་པ་ཡང་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་མི་ཤེས་པ་རབ་ཏུ་ཕྲ་བའི་གནས་སྐབས་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་བག་ཆགས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་སྒྲིབ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་བས་ན་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བའི་ཕྱིར་གཞན་དུ་བརྟག་མི་ནུས་པས་དེ་སྐད་ཅེས་བཤད་ པར་འགྱུར་རོ།།སྒྲིབ་པ་ཆེན་པོ་ནི་ཁྱབ་པ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའོ། །སྒྲིབ་པ་ཆུང་ངུ་ནི་ཉི་ཚེ་བ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་རིགས་ཅན་རྣམས་ ཀྱི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་ཉིད་དོ།།སྦྱོར་བའི་སྒྲིབ་པ་ནི་ལྷག་མ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་སྤྱོད་པ་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་སྟེ། དེས་སྦྱོར་བ་ཉིད་མི་འཐོབ་པོ། །འཐོབ་པ་ལ་སྒྲིབ་པ་ནི་མཉམ་པ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ སྟེ།དེ་འཐོབ་པའི་བགེགས་སུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཐོབ་པ་ཁྱད་པར་ཅན་ལ་སྒྲིབ་པ་ནི་ལེན་པ་དང་སྤོང་བ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྟེ། ཐོབ་པར་བྱ་བ་ཁྱད་པར་ཅན་ལ་སྒྲིབ་པའི་ཕྱིར་རོ།

因此，在此地般若波罗蜜多更为殊胜，因为具有受用法和成熟众生的殊胜差别。如是所说的十地菩萨，在彼等中，通达法界十种相，于一切种清净中成为障碍的非烦恼所摄无明，于每一地中皆有障碍，为对治彼等而安立十菩萨地。
第九地和第十地的差别是由果位来显示，而非由所缘差别的通达差别，因为已到达无可观察处所的境界。遍行等义的通达密意，是指在十地中十波罗蜜多依次殊胜。
因此说：'地的障碍即是波罗蜜多殊胜的障碍。'或者，经中说入百三昧等，由此向上殊胜殊胜，直至最胜者智慧究竟果位的宣说，即是遍行等义的通达密意。
为显示前面未说的诸多障碍都摄于二障中，故略说为烦恼障和所知障。略说唯二，无有第三，这是何以明显？因此说：'于彼一切障'，'摄于其中'是词之余。一切障碍摄于二障中，故明显无有第三。
由于一切障碍摄于此中，因此一切障碍摄集的烦恼障和所知障二种，若尽除此二者，则解脱一切障碍，此即'断除一切障'之义。
未说佛地障碍而摄于其中如何可能？说摄于其中亦非由言说，而是自性摄。虽然如此，为说遍及障碍故已说彼。否则即成为局部障碍。或者，为摄佛地障碍故说：'于彼一切障，尽彼得解脱。'未尽佛地障碍则无解脱，因此如余障一样亦说其障碍。
非烦恼所摄无明极细分位及烦恼习气，称为佛地障碍。因此，由于极其微细，他处不能观察，故如是说。
大障即是遍及者，是菩萨种性者的烦恼障和所知障。小障即是局部者，是声闻等种性者的烦恼障。
加行障即是其余者，是贪等行者的，由此不得加行。得障即是平等者，是同分行者的，因为成为获得的障碍。殊胜得障即是取舍者，是菩萨种性者的，因为障碍殊胜所得。

།མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ ནི་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ཁྱད་པར་ཅན་ཏེ།དེ་ཉིད་འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་དུ་ཡང་རིག་པར་བྱའོ། །ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བ་ལ་སྒྲིབ་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་དགུ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་དགུ་ནི་སྒྲིབ་པོ་ཞེས་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བ་ལ་ཇི་ ལྟར་སྒྲིབ་པ་དེ་བཞིན་དུ་བཤད་ཟིན་ཏོ།།རྒྱུ་ལ་སྒྲིབ་པ་ནི་དགེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་བཅུ་ལ་སྒྲིབ་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། རྒྱུའི་དོན་གྱི་སྐབས་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་ལ་གེགས་བྱེད་པའི་སྒོ་ནས་སྒྲིབ་པར་འགྱུར་བས་རྒྱུ་ལ་སྒྲིབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཁོ་ན་ལ་འཇུག་པ་ལ་ སྒྲིབ་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་རྣམས་ལ་སྒྲིབ་པ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་གིས་དེ་ཁོ་ན་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་དོ།།དགེ་བ་བླ་ན་མེད་པ་ལ་སྒྲིབ་པ་ནི། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ལ་སྒྲིབ་པ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་བླ་ན་དགེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཁྱད་པར་དུ་འགྲོ་བ་ལ་སྒྲིབ་ པ་ནི་ས་རྣམས་ལ་སྒྲིབ་པ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཉིད་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་གནས་སུ་གྱུར་པ་ནི་ས་རྣམས་ཞེས་བྱའོ། །བསྡུས་པའི་སྒྲིབ་པ་ནི་མདོར་བསྡུས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་པོ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་། ཤེས་ བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྟེ།དེ་དག་གིས་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་བདེ་བླག་ཏུ་ལེན་པ་དང་། འཛིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དོན་བསྡུས་པ་བཤད་དོ། །བསྡུ་བ་བྱས་པས་བདེ་བླག་ཏུ་ལེན་ཏོ། །འཛིན་ཏོ། །བསྟན་བཅོས་དབུས་དང་མཐའ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ལས་སྒྲིབ་པའི་ ལེའུར་བཅད་པ་སྟེ་གཉིས་པའི་འགྲེལ་བཤད་དོ།། །།སྒྲིབ་པ་བཤད་པའི་འོག་ཏུ་དེ་ཁོ་ན་བཤད་པའི་སྐབས་ཡིན་ཏེ། དེའི་འོག་ཏུ་སྨོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་དེ་ཁོ་ནའི་དབང་དུ་མཛད་དེ་གསུངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དེ་ཁོ་ན་ཡང་རྣམ་པ་དུ་མ་ཡོད་དེ། དེའི་ཕྱིར དེའི་དབྱེ་བ་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པར་དེ་ཁོ་ནའི་རང་གི་ངོ་བོ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་དཀའ་བས་དེའི་ཕྱིར་དེ་ཁོ་ནའི་དབྱེ་བ་ཉིད་དང་པོར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།རྩ་བ་མཚན་ཉིད་དེ་ཁོ་ན། །ཞེས་དེ་ཁོ་ན་བཅུ་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་སོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་རྩ་བའི་དེ་ཁོ་ན་དེ་ལ་དེ་ཁོ་ན་གཞན་འདུས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ རྩ་བའི་དེ་ཁོ་ན་བཤད་དོ།།རྩ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱེད་པ་དང་སྤོང་བ་དང་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་ལ་ཞུགས་པའི་ཉེས་པ་གཞོམ་པའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་བཤད་དོ། །འཁོར་བ་ལ་སྐྱོ་བར་བྱ་བའི་ཐབས་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་དེ་ཁོ་ན་ བཤད་དོ།།སྐྱོ་ནས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་དང་རྒྱུའི་དེ་ཁོ་ན་བཤད་དོ། །ཉན་ཐོས་ནི་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་དང་། བསྒོམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་ངེས་པར་འབྱུང་ངོ་། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་བསྒྲུབ་པའི་ ཐབས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རགས་པའི་དེ་ཁོ་ན་བཤད་དོ།།སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་སྤང་བའི་ཐབས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཕྲ་བའི་དེ་ཁོ་ན་བཤད་དོ། །ལེགས་པར་གནས་པའི་ཆོས་བསྟན་པའི་ཐབས་བསྟན་པ་དང་། ཕས་ཀྱི་རྒོལ་བ་ཐམས་ཅད་ཚར་གཅོད་པའི་ཐབས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ གྲགས་པའི་དེ་ཁོ་ན་བཤད་དོ།།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སུ་མཚུངས་ཀྱང་རིགས་དང་དབང་པོ་དང་བསམ་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པར་དག་པ་ཐ་དད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་དག་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་དེ་ཁོ་ན་བཤད་དོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་ ལ་འཇུག་པའི་ཐབས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བསྡུ་བའི་དེ་ཁོ་ན་བཤད་དོ།།དེ་བཞིན་ཉིད་ལས་བརྩམས་ཏེ་སོམ་ཉི་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་ལྡོག་པའི་མཐུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་དེ་ཁོ་ན་བཤད་དོ། །བདག་ཏུ་འཛིན་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་བཟློག་སྟེ། བདག་མེད་པ་ རབ་ཏུ་གཞག་པའི་ཐབས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་མཁས་པའི་དེ་ཁོ་ན་བཤད་དོ་ཞེའོ།།གཞན་དག་ན་རེ་རྩ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྟེ། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་ཁོ་ན་གཉིས་པ་ནི་དེ་ཉིད་ལ་ལོག་པར་སྦྱོར་བའི་གཉེན་པོའོ།

无住涅槃是殊胜所证，应当了知这也是殊胜果位。对于正修行的障碍，即是九种烦恼性相，这是说九种结缚为障碍。它们如何障碍正修行，已如前所说。
对因的障碍，即是对十种善等的障碍，因为是因义的缘故。这是说通过阻碍善等因而成为障碍，故称为对因的障碍。
对真实入定的障碍，即是对菩提分法的障碍，这是说由此等入于真实。对无上善的障碍，即是对诸波罗蜜的障碍，这是因为其善无有上故。
对殊胜进展的障碍，即是对诸地的障碍。波罗蜜即是出世间殊胜境界，称为诸地。总摄障碍，即是二种总摄，这是说烦恼障和所知障，因为这二者摄一切障碍故。
为易于领受和受持，故说摄义。由总摄而易于领受、受持。这是《辨中边论》障碍品第二的释义。
说完障碍之后，是说明真实的部分，因为是在其后说故。因此说'依真实而说'。真实也有多种，因此若不了解真实的分类，则难以了解真实的自性，所以首先为显示真实的分类，而广说'根本、相等十种真实'。
有人说，为显示其他真实摄于根本真实中，故说根本真实。为破除对根本真实的遍知、断除、现证所生过失，故说相真实。为显示厌离轮回的方便，故说无颠倒真实。
为显示厌离后以声闻乘出离，故说果及因真实。声闻以通达及修习四圣谛二者而出离。为显示成就一切种智的方便，故说粗真实。为显示断除一切障碍的方便，故说细真实。
为显示善住法的方便及降伏一切他论的方便，故说共称真实。为显示虽同为法界，但由种姓、根器、意乐差别而清净不同，故说清净境真实。
为显示一切种类趣入杂染及清净的方便，故说摄真实。为显示依真如遮遣一切疑惑的力用，故说广分别真实。为显示遮遣一切我执、安立无我的方便，故说善巧真实。
其他人说，根本真实是菩萨的不共真实。第二真实是对彼邪行的对治。

།དེ་ཁོ་ན་གསུམ་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་རྣལ་འབྱོར་དང་ མཐུན་པའོ།།དེ་ཁོ་ན་བཞི་བ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་མཐུན་པའོ། །དེ་ཁོ་ན་ལྔ་པ་ནི་སྒྲིབ་པའི་ཐབས་སོ། །དེ་ཁོ་ན་དྲུག་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་དང་ཐུན་མོང་ངོ་། །དེ་ཁོ་ན་བདུན་པ་ནི་དེ་དང་ཐུན་མོང་བ་ཡིན་པའོ། །དེ་ཁོ་ན་བརྒྱད་པ་ནི་ཤེས་བྱ་མདོར་བསྡུ་བའོ། །དེ་ཁོ་ན་དགུ་པ་ནི་ རང་བཞིན་ནོ།།དེ་ཁོ་ན་བཅུ་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་རྩ་བ་འཇོམས་པའོ་ཞེའོ། །མདོར་བསྡུས་པ་དེ་ཁོ་ན་བཅུ་པོ་དེ་དག་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ལྡེམ་པོར་དགོངས་ཏེ་གསུངས་པའི་གནས་སུ་གྱུར་པའོ། །རྒྱས་པར་བྱ་ན་དེ་ཁོ་ན་དཔག་ཏུ་མེད་དོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་འདི་ལ་དེ་ཁོ་ན་དང་ མཐུན་པས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱང་དེ་ཁོ་ན་ཞེས་བསྟན་ཞེའོ།།གཞན་དག་ན་རེ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་རྣམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་མི་བསླུ་བའི་ཕྱིར་དེ་ཁོ་ན་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། གང་རྣམ་པ་གང་གིས་སླུ་བར་མི་བྱེད་པ་དེ་ནི་དེ་བཞིན་བས་དེ་ཁོ་ན་ཞེས་བྱའོ་ཞེའོ། །དེ་ལ་རྩ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ནི་ངོ་ བོ་ཉིད་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མ་གྲགས་པས་དེའི་ཕྱིར།ཀུན་བརྟགས་པ་དང་གཞན་གྱི་དབང་དང་། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་ལ་རྩ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཞེས་བརྗོད་ཅེ་ན། དེ་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་དེ་ཁོ་ན་གཞན་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།དེར་མཚན་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་དེ་ཁོ་ན་གཞན་འདུས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་རྣམ་པ་གསུམ་ཉེ་བར་གཟུང་ཞེ་ན། ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཐ་སྙད་དང་དོན་དམ་པ་དང་དེའི་གནས་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེའོ། །གཞན་དག་ན་རེ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་དེའི་རྒྱུད་དང་དེའི་གཉེན་པོའི་དམིགས་ པ་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེའོ།།གཞན་དག་ན་རེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་དང་བྲལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྤང་བ་དང་། ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་དངོས་པོ་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེའོ། །གཞན་དག་ན་རེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཚུལ་རང་བཞིན་ གྱིས་ཟབ་པ་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་མ་ནོར་བར་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེའོ།།དེ་སྐད་དུ་ཆོས་མངོན་པའི་མདོའི་ནང་ནས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ལས། བྱུང་རྟེན་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་བསྟན། །རྟགས་ལ་བརྟེན་ནས་མེད་པ་བསྟན། །རྣམ་དག་རྣམ་པ་བཞིར་བརྟེན་ནས། ། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་བསྟན་པ་ཡིན། དག་པ་དེ་ནི་རང་བཞིན་དང་། །དྲི་མ་མེད་དང་ལམ་དང་དམིགས། །རྣམ་པར་དག་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམས། །རྣམ་པ་བཞི་པོས་བསྡུས་པ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་སོ། །བྱུང་བ་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་ལྟོས་ནས་མདོ་ལས་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས པ་བསྟན་ཏེ།དེ་ནི་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་ལོག་པར་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །མེད་པ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་ལྟོས་ནས་མེད་པ་བསྟན་ཏོ། །རྣམ་པར་དག་པ་རྣམ་པ་བཞི་ལ་ལྟོས་ནས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པར་བསྟན་ཏོ། །རྣམ་པར་དག་པ་རྣམ་པ་བཞི་ལ་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་ པར་དག་པ་ནི་དྲི་མ་དང་བཅས་པའི་དུས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་སོགས་པའོ།།དྲི་མ་མེད་པས་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་དེ་དག་ཉིད་དྲི་མ་མེད་པའི་དུས་ནའོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་འཐོབ་པའི་ལམ་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་སོགས་པའོ། །ལམ་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་དམིགས་པ་ རྣམ་པར་དག་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རྒྱུ་མཐུན་པ་བསྟན་པའི་ཆོས་མདོའི་སྡེ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ལམ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་རྣམ་པར་དག་པ་འདི་བཞིས་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་བསྡུས་ཏེ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ཀྱི་དོན་མདོར་བསྡུས་པའོ། །གཞན་དག་ ན་རེ་འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་དང་།དེའི་རྗེས་ལས་ཐོབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་ཡིན་པར་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཅི་རིགས་པར་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་གཟུང་ངོ་ཞེའོ།

第三真实性是与真实瑜伽相应。第四真实性是与声闻和独觉相应。第五真实性是遮障方便。第六真实性是与世间共通。第七真实性是与彼共通。第八真实性是所知摄要。第九真实性是自性。第十真实性是摧毁烦恼根本。
略说这十种真实性是如来们以隐密意趣所说的处所。若广说之，真实性则无量无边。
有些人说，此中由于与真实性相应，世俗谛也称为真实性。其他人说，所有这些以如前所说的诸相不欺诳故称为诸真实性，即以何种相不欺诳者，由如是故称为真实性。
其中，根本真实性是三种自性这一说法不为人知，因此说'遍计所执、依他起和圆成实'。为何称三种自性为根本真实性呢？为显示此义而说'于彼建立其他真实性'，意思是其他特征等真实性都摄于此中。
为何要取三种自性呢？有人说是为显示世俗谛、胜义谛及其所依。其他人说是为显示颠倒、其相续及其对治所缘。又有人说是为菩萨们离障碍故，显示应断、应遍知及应现证之事。其他人说是为通过三自性之门如实了知般若波罗蜜多甚深之理。
如是在《阿毗达磨经》中有两个偈颂：'缘起如幻等所示，依相而示其非有，依四种清净所示，即是圆成实性显。清净即是自性净，无垢清净道所缘，清净法性之诸相，摄于如是四种中。'
依于依他起自性，经中显示如幻等，因为它如同幻事等显现虚妄故。依遍计所执自性显示其非有。依四种清净显示圆成实。四种清净中，自性清净是有垢时的真如等。离垢清净是彼等无垢时。获得空性等道的清净是菩提分等。为生起道而缘的清净是法界等流所说之法，即经藏等，因为依此生起道故。如是由此四种清净摄一切清净法，这是两个偈颂的略义。
其他人说，为显示世间、出世间及其后得智的境界，故随应取三种自性。

།ཅིའི་ཕྱིར་འདིར་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་ལ་དེ་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་བར་འདོད་ཅེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཁོ་ནའི་དོན་ནི་མ་ནོར་བའི་དོན་ ཡིན་ན།ཅིའི་ཕྱིར་འདིར་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་ལ་མ་ནོར་བ་ཞེས་བྱ། འདི་ལྟར་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་ལ་དེ་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་སྙམ་དུ་དྲི་བར་བསམས་པའོ། །ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་རྟག་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱ་ཆེར་སྨོས་པ་ལ། ཀུན་དུ་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་རྟག་ཏུ་མེད་ པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།གང་ལ་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་དང་། སྨྲ་བ་དང་སྨྲ་བར་བྱ་བར་མངོན་པར་ཞེན་པའི་རྨི་ལམ་ལྟར་རབ་ཏུ་འབྱུང་བ་དེ་ནི་རང་གི་ངོ་བོར་མེད་པའི་ཕྱིར་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་མེད་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པ་དང་། འཁྲུལ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ མེད་པ་ཉིད་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ།།དེའི་ཕྱིར་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཞེས་བརྗོད་དོ། །ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་དོན་ནི་འདིར་དེ་ཁོ་ནའི་དོན་དུ་སྟོན་ཏོ། །གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་ཡོད་ཀྱང་ཡང་དག་ པར་ན་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པ་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་ཐ་སྙད་ཀྱི་གནས་ཡིན་པས་ཡོད་དོ། །གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པའི་བདག་ཉིད་དུ་མེད་པས་ཡང་དག་པར་ན་དེ་བཞིན་དུ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འཁྲུལ་པའི་ ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།དེ་ནི་འདི་སྐད་དུ་སྒྱུ་མའི་རྒྱུ་ལྟར་སྣང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡོད་དོ། །ཇི་ལྟར་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་སྣང་བ་དེ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། སྒྱུ་མའི་སྐྱེས་བུ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་འཁྲུལ་པ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་ གི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་དེ་ཁོ་ན་སྟེ།གཞན་དུ་ཡོད་པ་བདག་ཉིད་ལ་མེད་པའི་རྣམ་པར་སྣང་ངོ་། །སྐབས་ཡིན་པས་འདིར་ཡང་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་གོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ནི། །ཡོད་དང་མེད་པ་ཁོ་ན་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་དང་དེ་ཁོ་ན་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་ པའི་མཚན་ཉིད་དེ།གཉིས་པ་མེད་པ་ཡོད་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པས་ཡོད་པས་སོ། །གཉིས་པོ་མེད་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པས་མེད་པའོ། །རྣམ་པར་དག་པའི་དམིགས་པ་ཡིན་པས་དེ་ཁོ་ནའོ། །འདིར་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་དེ་ཁོ་ན་སྟེ། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་ བ་དང་སྦྱར་རོ།།ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་གྱི་དེ་ཁོ་ན་ནི་བཤད་ན། མཚན་ཉིད་མ་བཤད་དེ། དེའི་ཕྱིར་དྲིས་པའམ་ཡང་ན་རྩ་བའི་དེ་ཁོ་ནའི་འོག་ཏུ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་བཤད་ལ། དེ་ཡང་མ་གྲགས་པས་ན་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་གང་ཞེ་ན་ཞེས་དྲིས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར། འདི་ལ་ཆོས་དང་གང་ཟག་དང་། །ཞེས་རྒྱ་ ཆེར་གསུངས་སོ།།གང་ཤེས་ནས་གང་ཟག་དང་ཆོས་གཉིས་ལ་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་སྐུར་པ་འདེབས་པར་ལྟ་བ་མི་འབྱུང་བ་དེ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ནའི་མཚན་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བདག་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་དེ་དག་ཏུ་སྣང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་ གཏོགས་པར་དེའི་དམིགས་པར་གྱུར་པ་དོན་དམ་པར་ཡོད་དོ་ཞེས་མངོན་པར་ཞེན་པ་ནི་སྒྲོ་འདོགས་པར་ལྟ་བའོ།།ཐ་སྙད་དུ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐུར་པ་འདེབས་པར་ལྟ་བའོ། །གཞན་དག་ན་རེ་གང་ཟག་དང་ཆོས་སུ་སྣང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྤོང་བ་ནི་སྐུར་པ་འདེབས་པར་ལྟ་བའོ་ཞེས་ ཟེར་ཏེ།འཛིན་པ་སྤོང་བ་འདི་ནི་བསམ་དགོས་པའོ། །མཚན་ཉིད་གང་ཡོངས་སུ་གཅད་པས་གང་ཟག་དང་ཆོས་གཉིས་ལ་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་། སྐུར་པ་འདེབས་པར་ལྟ་བ་དེ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ནའི་མཚན་ཉིད་དེ། སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་སྐུར་པ་འདེབས་པ་སྤངས་པར་ རིག་པར་བྱའོ།།དེའང་ཐ་སྙད་དུ་དེ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཕྱིར་ཀུན་བརྟགས་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་ན་གང་ཟག་དང་ཆོས་གཉིས་ལ་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་སྐུར་པ་འདེབས་པར་ལྟ་བ་མི་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་སྐྱེའི་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

如果问为什么在此处认为三自性是真实的呢？真实的含义就是无误的含义。为什么在此处称三自性为无误？这样想着而提出疑问。
关于'三自性常无'等广说的内容：遍计所执相恒常是无的，对此，凡夫们执著能取所取、能诠所诠如梦般显现，因为无有自性故是遍计所执性。因此是无的本性，且因为无有错乱故，无性即是遍计所执相。因此说遍计所执性具有无性的真实性。因为是无颠倒的缘故。此处'无颠倒'的含义即是表示真实的含义。
依他起相虽有但实非真实，对此，能取所取等遍计相是名言之处故是有。因为无有能取所取等的自性故实际上并非如此。为了说明这点而说'因为是错乱的缘故'。这是说如同幻术之因的显现是有的，但如同能取所取相的显现并非如此，如同幻化的人等。因此说是错乱。这是依他起自性的真实性，否则有的自性中显现为无的相。因为是此处，此处也应配合'无颠倒'之义。
圆成实相是有与无的真实性，即有和无以及真实是圆成实相。因为是无二有的自性故是有。因为是无二的自性故是无。因为是清净所缘故是真实。此处应配合'圆成实自性是真实性，因为无颠倒的缘故'。
已说三自性的真实性，未说相，因此提问。或者在根本真实性之后解释相的真实性，因为这也不明显，所以问相的真实性是什么，因此广说'于此法与补特伽罗'等。
了知何者则不生对补特伽罗和法二者增益和诽谤见，即是遍计所执自性真实性的相。对此，除了显现为我和色等诸法的识之外，执著其所缘境胜义中有，是增益见。说世俗中也无，是诽谤见。有些人说，舍弃显现为补特伽罗和法的识是诽谤见，对于舍弃能取这点需要思考。
了知何种相则对补特伽罗和法二者不生增益和诽谤见，即是遍计所执自性真实性的相。应知是断除增益和诽谤。这也是世俗谛中的真实性，而非以自性。因为了解遍计所执则不生对补特伽罗和法二者的增益和诽谤见，'不生'是词尾。

།གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་གཉིས་ ལ་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་སྐུར་པ་འདེབས་པར་ལྟ་བ་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་བ་ལ།གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་སྣང་བའི་འཁྲུལ་པ་གང་ལ་ཆོས་དང་གང་ཟག་ཏུ་འཛིན་པ་དེ་གལ་ཏེ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་ཡོད་དོ་ཞེས་མངོན་པར་ཞེན་ན་དེ་ལྟ་བུ་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་སྒྲོ་འདོགས་པའོ། །ཇི་སྟེ་གཟུང་བ་ བཞིན་དུ་འཛིན་པ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་མངོན་པར་ཞེན་ན།དེ་ལྟ་བུ་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པའོ། །མཚན་ཉིད་གང་ཤེས་ནས་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་གཉིས་ལ་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་སྐུར་པ་འདེབས་པར་ལྟ་བར་མི་འབྱུང་བ་དེ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དེ། སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་སྐུར་པ་འདེབས་པ་སྤངས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ཡང་བརྟགས་པ་སྟེ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་བདག་ཉིད་དུ་མེད་པའོ། །དེའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡོད་པའོ། །དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་ཤེས་ན་གཞན་གྱི་དབང་ལ་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་སྐུར་པ འདེབས་པར་ལྟ་བ་མི་འབྱུང་ངོ་།།དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་སྐུར་པ་འདེབས་པར་ལྟ་བ་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་བ་ལ་ཁ་ཅིག་ན་རེ། གལ་ཏེ་སྟོང་པ་ཉིད་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་ལྟ་ན། དེ་ལྟ་བུ་ནི་དངོས་པོར་སྒྲོ་འདོགས་པར་ལྟ་བར་ འགྱུར་རོ།།ཇི་སྟེ་མེད་པ་ཉིད་དོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་བུ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པར་ལྟ་བའོ། །མཚན་ཉིད་གང་ཤེས་ནས་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་ལྟ་བ་དེ་གཉིས་མི་འབྱུང་བ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ནའི་མཚན་ཉིད་དོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་དེ་ཡང་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་ལས་ རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ལ།དེ་ཤེས་ནས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་ལྟ་བ་མི་འབྱུང་ངོ་ཞེའོ། །གཞན་ན་རེ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་ལ། དངོས་པོའི་ངོ་བོར་སྒྲོ་འདོགས་པའི་ཕྱིར་གཉིས་ པོ་མེད་པ་ནི་རང་གི་ངོ་བོས་སྟོང་པ་ཉིད་དོ་ཞེ་ན།དངོས་པོར་སྒྲོ་འདོགས་པའི་མཐར་འགྱུར་རོ། །དེ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་རང་བཞིན་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་ཡང་མེད་དོ་ཞེ་ན། དངོས་པོ་མེད་པར་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་ མཐར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།གཞན་ན་རེ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་གཉིས་ལ་སོ་སོར་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་སྐུར་པ་འདེབས་པར་ལྟ་བ་དང་སྦྱར་བས་བཤད་པ་འདི་གཉིས་ཀྱང་བསམ་དགོས་པའོ་ཞེའོ། །འདིར་དངོས་པོ་ནི་གཉིས་པོ་མེད་པའི་དངོས་པོ་སྟེ། གལ་ཏེ་དེ་ལ་དངོས་པོ་ ཉིད་དུ་འཛིན་ན་དེ་ལྟ་ན་ནི་དངོས་པོར་སྒྲོ་འདོགས་པར་འགྱུར་རོ།།ཇི་སྟེ་དངོས་པོ་མེད་པ་ཉིད་དུ་འཛིན་ན་དེ་ལྟ་ན་ནི་སྐུར་པ་འདེབས་པར་འགྱུར་རོ། །འདིར་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་ན་ནི་གཉིས་པོའི་དངོས་པོ་མེད་པ་སྟེ། གལ་ཏེ་དེ་ལ་ཆད་པ་ཉིད་དུ་ན་དེ་ལྟ་ན་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའང་ཤིན་ཏུ་མེད་ པ་ཉིད་པས་སྒྲོ་འདོགས་པར་འགྱུར་རོ།།ཇི་སྟེ་གཉིས་པོ་ཉིད་དུ་འཛིན་ན་དེ་ལྟ་ན་ནི་སྐུར་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་དེ་ནི་གཉིས་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་གལ་ཏེ་དངོས་པོའི་ངོ་བོར་འཛིན་ན་དེ་ལྟ་ན་ནི་སྒྲོ་བཏགས་པར་འགྱུར་རོ། །ཇི་སྟེ་དངོས་པོ་མེད་པ་ཉིད་ དུ་འཛིན་ན་དེ་ལྟ་ན་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་།རྣམ་པར་བྱང་བ་ལ་ཡང་སྐུར་པར་འགྱུར་ཏེ། མཐའ་གཉིས་སྤངས་པ་འདི་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ནའི་མཚན་ཉིད་དོ། །དོན་ཕྱིར་ཡང་དག་མིན་རྟོགས་ཕྱིར། །གཉིས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་བཤད་དོ། །ཞེས་ངོ་བོ་ཉིད་ གསུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་སྔར་ཡང་བཤད་མ་ཟིན་ནམ་ཞེ་ན།དེར་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དོ། །འདིར་ནི་གང་ཤེས་ནས་མི་འབྱུང་བ་དེ་ནི་དེ་ཁོ་ནའི་མཚན་ཉིད་དོ། །ཞེས་བྱ་བའི་མཚན་མ་ཡིན་པས་ཟློས་པ་མེད་དོ། །གང་ཤེས་ནས་གང་ཟག་ལ་སོགས་པར་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་སྐུར་པ་ འདེབས་པར་ལྟ་བ་མི་འབྱུང་བ་དེ་ནི་རྩ་བའི་དེ་ཁོ་ནའི་མཚན་ཉིད་དོ།

关于所说的对所取和能取二者增益和损减的见解，对于显现为所取和能取的迷乱，若执著为法和补特伽罗，如果认为其真实存在，如是即是对所取和能取的增益。如果认为如同所取一样能取也不存在，如是即是对所取和能取的损减。了知何种相后不会生起对所取和能取二者增益和损减的见解，即是依他起自性的相，应知远离增益和损减。彼亦是遍计，即无所取和能取的自性。由于是言说之处故而存在。如是遍知则不会生起对依他起增益和损减的见解。
关于所说的对有事和无事增益和损减的见解，有人说：'若如实观察空性为实有，如是即成为对有事增益的见解。若认为是无，如是即是无事见。了知何种相后不会生起有事和无事二见，即是圆成实自性的真实相。'
有人说：'彼亦是远离有事和无事的自性，了知此后则不会生起对圆成实自性的有事和无事见。'其他人说：'对于远离有事和无事自性者，由于增益为有事的自性，故无二者即是以自性空性。'则成为增益有事的边。若说'彼远离有事和无事，无二自性亦非无分别智的行境。'则成为无事损减的边。
其他人说：'对有事和无事二者各别增益和损减的见解的这两种解释也需要思考。'此中有事即是无二有事，若执著彼为有事性，如是则成为增益有事。若执著为无事性，如是则成为损减。此中无事即是二者的无事，若执著为断灭性，如是则由于无事也完全不存在而成为增益。若执著为二者性，如是则成为损减，因为彼是以无二事而区分。
或者，若执著为有事自性，如是则成为增益。若执著为无事性，如是则成为对杂染和清净的损减。远离二边即是圆成实性的真实相。虽然以前也说过'为义故，为了解非真实故，以及由于无二故而说'三自性的相，但彼是自性的相，此是了知何者后不生起即是真实相的标志，故无重复。了知何者后不生起对补特伽罗等增益和损减见，即是根本真实相。

།དེའི་འོག་ཏུ་བཤད་པའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ནའི་འོག་ཏུ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་དེ་ཁོ་ན་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་དེ་ཁོ་ན་ནི་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་སྨོས་སོ། །མི་རྟག་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་སྟོང་པ་དང་ བདག་མེད་པ་ནི་རྟག་པ་དང་བདེ་བ་དང་གཙང་བ་དང་བདག་ཏུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཞེས་བྱའོ།།རྩ་བའི་དེ་ཁོ་ནའི་ནང་དུ་དེ་ཁོ་ན་གཞན་འདུས་སོ་ཞེས་སྔར་དམ་བཅས་པས་དེའི་ཕྱིར། རྩ་བའི་དེ་ཁོ་ན་དེར་ཇི་ལྟར་ཞེན་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་དྲིས་སོ། །མི་རྟག་ པ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་མི་རྟག་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་སྟོང་པ་དང་བདག་མེད་པའི་རྣམ་པ་དེ་དག་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའོ།།དེའི་དངོས་པོ་ནི་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་དོ། །རྩ་བའི་དེ་ཁོ་ནའི་ནང་དུ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་དེ་ཁོ་ ན་འདུས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།མི་རྟག་དོན་ནི་མེད་དོན་དང་། །ཞེས་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་སོ། །མི་རྟག་པའི་དོན་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། མེད་པའི་དོན་དང་། སྐྱེ་ཞིང་འཇིག་པའི་དོན་དང་། དྲི་མ་དང་བཅས་ཤིང་དྲི་མ་མེད་པའི་དོན་ཏོ། །གང་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་དེ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་ དེ་ནི་རྟག་པ་སྟེ།དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་མི་རྟག་པ་སྟེ། དེ་དག་ཏུ་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་པའི་དོན་མི་རྟག་པའི་དོན་གྱིས་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་མི་རྟག་པའོ། །གཞན་དག་ན་རེ་ངེས་པའི་ཚིག་གི་ཚུལ་དུ་ན་རྟག་པ་ མེད་པ་ནི་མི་རྟག་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེའོ།།གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་སྐྱེ་ཞིང་འཇིག་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ཏེ། མི་རྟག་པའི་ཕྱིར་མི་རྟག་པའོ། །དེ་ནི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་ལ་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མི་འགྱུར་བའི་ ཆོས་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་དྲི་མ་དང་བཅས་པ་དང་དྲི་མ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་གྱི་མཚན་ཉིད་གློ་བུར་གྱི་དོན་མི་རྟག་པའོ།།སྡུག་བསྔལ་ལེན་དང་མཚན་ཉིད་དང་། །ཞེས་རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་བ་ལ་སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཉེ་བར་ལེན་པས་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། མཚན་ཉིད་ ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་།འབྲེལ་པས་སྡུག་བསྔལ་བའོ། །དེ་ལ་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པས་སྡུག་བསྔལ་ཏེ། ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་པས་འདིའམ་གཞན་ན་སྡུག་བསྔལ་ཉེ་བར་ལེན་པས་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །ཇི་ལྟར་ན་དེ་ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་པས་སྡུག་བསྔལ་ཉེ་བར་ ལེན་པ་དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེས་དངོས་པོར་འཛིན་པའི་སྒོ་ནས་གང་ཟག་དང་ཆོས་སུ་མངོན་པར་ཞེན་པས་ན་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའོ། །དེ་ཡང་གཉིས་སུ་ལྷུང་བའི་ཕྱིར་ཀུན་ བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ།ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུན་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་པས་དེ་སྐད་བཤད་ཀྱི། ཀུན་བརྟགས་པ་ཉིད་ནི་སྡུག་བསྔལ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་མངོན་པར་ ཞེན་ནས་དངོས་པོའི་ངོ་བོར་ཉེ་བར་ལེན་པ་སྟེ།དེ་ལྟར་ཉེ་བར་ལེན་པས་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་བྱ་བ་དང་སྦྱར་རོ། །མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་རྣམ་པ་གསུམ་ སྟེ།སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དང་། འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དང་། འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དོ། །སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་དེ་དག་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་སྡུག་བསྔལ་ཏེ། མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་བའོ། །ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་འབྲེལ་པས་ སྡུག་བསྔལ་བའོ།།ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་བསྡུ་བའི་དོན་ཏོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་དང་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཏེ། དེའི་ཆོས་ཉིད་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་དང་འབྲེལ་པའི་ ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་བྱའོ།

为了下文解说，在特征的真实性之后应当阐述无颠倒的真实性。因此广说'无颠倒的真实性'。无常、苦、空、无我是常、乐、净、我这些颠倒的对治，所以称为无颠倒的真实性。
由于前面已承诺根本真实性中包含其他真实性，因此广泛询问'如何执著于根本真实性'。'无常等性'是指凡是无常、苦、空、无我等行相，那些就是无常等。其体性就是无常等性。
为了显示无颠倒真实性包含在根本真实性中，因此广说'无常义即无义'。无常的含义有三种：无的含义、生灭的含义、有垢无垢的含义。
若在一切时中都如是存在者即是常，与此相反即是无常，这些都是按次第而言。其中，在一切时中都无的含义即是遍计所执性的无常。有些人说，从语义分析的角度来说，应当了知无有常性即是无常。
依他起性是刹那生灭的特征，因为无常故为无常。这是因为从缘而生，灭无因故。圆成实性虽是不变之法，但由有垢无垢义的特征，是暂时的无常。
'苦取相及'等广说中，苦也有三种：取苦、相苦、系属苦。其中遍计所执性是取苦，由于不了知而于此或他处取苦故为取苦。
为了说明如何由不了知而取苦，故说'由执著补特伽罗和法而取'。由实执门中执著补特伽罗和法，故说执著补特伽罗和法。这也是落入二边故为遍计所执性。
执著遍计所执性是苦相续之因，故如是说，但遍计所执本身不是苦，因为它是无故。或者说遍计所执性执著补特伽罗和法后取为实有之体，如是取著遍计所执性即是苦。
依他起性与'相苦'相配。相苦有三种苦性：苦苦性、坏苦性、行苦性。这三种苦是依他起性之苦，即相苦。
圆成实性是系属苦。'又'字是总摄义。如何呢？由系属故，因此说'由与苦相系属故'。依他起性是苦，其法性圆成实性也由与苦相系属故称为苦。

།རྩ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་ནང་དུ་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ། ཉེ་བར་ལེན་པས་སྡུག་བསྔལ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའོ། །མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ནི་གཞན་གྱི་དབང་ངོ་། །འབྲེལ་པས་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའོ། །དངོས་མེད་དེ་ཡི་དངོས་མ་ཡིན། །རང་བཞིན་ གྱིས་ནི་སྟོང་པར་འདོད།།ཅེས་བྱ་བ་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། དངོས་པོ་མེད་པས་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། དེ་མ་ཡིན་པས་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་དངོས་པོ་མེད་པས་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་རི་བོང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ལྟར་མངོན་སུམ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་རྣམ་པ་གང་གིས་ཀྱང་ཡོད་པར་གཟུང་དུ་མེད་དེ། དངོས་པོ་མེད་པ་ཉིད་པས་དེའི་སྟོང་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དེ་མ་ཡིན་པས་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ བོ་ཉིད་དེ།དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་ཇི་ལྟར་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དུ་ཀུན་བརྟགས་པ་དེ་ལྟར་མེད་ཀྱི། ཇི་ལྟར་དག་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་རྟོག་པར་འགྱུར་བ་ལྟ་བུ་ཡང་ཡེ་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་དེ་མ་ཡིན་ པས་དེའི་སྟོང་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ། དེའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་གཉིས་པོ་མེད་པའི་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་འདི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །དེ་བས་ན་རང་བཞིན་ཁོ་ན་སྟེ་ངོ་བོ་ཉིད་ཁོ་ནས་ དེའི་སྟོང་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།མཚན་ཉིད་མེད་པས་བདག་མེད་དང་། །ཞེས་རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་བ་ལ་བདག་མེད་པ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། མཚན་ཉིད་མེད་པས་བདག་མེད་པ་དང་མི་མཐུན་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་བདག་མེད་པ་དང་། རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ བདག་མེད་པའོ།།དེ་ལ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་དངོས་པོ་མེད་པས་མཚན་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་བདག་མེད་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་མེད་པའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དེའི་བདག་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། རྣམ་པ་གཞན་གྱིས་ ནི་མ་ཡིན་པར་སྟོན་ཏོ།།གཞན་གྱི་དབང་ནི་མི་མཐུན་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་བདག་མེད་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་དངོས་པོའི་ངོ་བོར་ཡོད་ཀྱང་དེས་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གཉིས་སུ་ཇི་ལྟར་ཀུན་བརྟགས་པ་དེ་ལྟར་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་དང་མི་མཐུན་པའི་མཚན་ཉིད་ ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་མི་འདྲ་བ་སྟེ།གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་དེའི་བདག་མེད་པའོ། །དེ་ལྟར་ན་ཀུན་བརྟགས་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་དེའི་བདག་མེད་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་བདག་མེད་པ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་ཡོངས་ སུ་གྲུབ་པ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་དངོས་པོ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བདག་ཉིད་མེད་པས་དེ་བས་ན་རང་གི་མཚན་ཉིད་དེའི་བདག་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་སྟོན་ཏོ།།སྟོང་པ་ཉིད་དང་བདག་མེད་པ་འདི་གཉིས་ལ་ཁྱད་ པར་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན།ཁ་ཅིག་ན་རེ་གང་ན་གང་མེད་པ་དེ་ནི་དེས་སྟོང་ལ། གང་ཞིག་གང་གིས་བདག་སྟེ་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་བདག་མེད་པ་སྟེ། འདི་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེའོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་དོན་དུ་ཁྱད་པར་གང་ཡང་མེད་མོད་ཀྱི་རྣམ་པར་གཞག་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཐ་དད་ དེ།འདི་ལྟར་གང་ན་གང་མེད་པ་དེས་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་བདག་མེད་པ་དང་། ཅིག་ཤོས་ནི་དེ་ལ་ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་དོ་ཞེའོ། །སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་མཐའ་གཉིས་ཀྱི་གཉེན་པོ་དང་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྩ་བའི་དེ་ཁོ་ན་རྣམ་པ་གསུམ་ལ་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་མི་རྟག་པ་ཉིད་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཏེ། མེད་པའི་དོན་མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་། སྐྱེ་ཞིང་འཇིག་པ་མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་། དྲི་མ་དང་བཅས་ཤིང་དྲི་མ་མེད་པའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་དོ།

关于'在根本真实性中依次'这句话，由执取而有的苦是遍计所执性。以相而言是依他起性。由关联而言是圆成实性。'无实与非实，自性即空性'这句话中，空性有三种：以无实而空性，以非实而空性，以自性而空性。其中以无实而空性是遍计所执自性，为显示此义，遍计所执相如兔角等自性，以任何现量和比量都不可得，因为是无实性故，所以是它的空性。以非实而空性是依他起自性，为显示此义，依他起相并非如凡夫所遍计的二我自性那样存在，但也并非如同清净世间智所觉知的那样完全不存在，因此说是以非实而空性。
以自性而空性是圆成实自性，因此圆成实相是无二实体的自性，所以是空性自性。因此说唯以自性即以体性而空性。关于'无相故无我'等广说，无我也有三种：以无相而无我，以不相应相而无我，以自相而无我。
其中遍计所执自性以相无实故是无相即无我，因此说遍计所执自性以相无故是无相即其无我，显示并非以其他方式。依他起是以不相应相而无我，如是依他起相虽有实体性，但并非如凡夫所遍计的二取那样存在。所谓'不相应相'即与遍计所执相不同，是依他起相的无我。如是显示以遍计所执性而无我。
以自相而无我是圆成实，如是圆成实因为是无所取能取实体的自性，故无自性，因此说以自相即其无我，这是显示圆成实法的无我自性。对于空性与无我二者有何差别的问题，有人说：某处无某物即是彼处以彼空，某物非某物之我即体性者即是无我，这就是二者的差别。有人说：实际上没有任何差别，只是在安立上有区别，
如是，某处无某物故其体性不存在即是无我，另一个则是于彼不成就体性故为空性。这是为了对治增益和损减二边以及显示客尘垢染。对于根本真实三种，依次显示三种无常性：以无实义无常性，生灭无常性，有垢无垢无常性。

།དེ་བཞིན་དུ་བདག་མེད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་བར དུ་བསྟན་པ་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་དེ་ཁོ་ནའོ།།དེའི་འོག་ཏུ་འབྲས་བུ་དང་རྒྱུའི་དེ་ཁོ་ན་བརྗོད་དགོས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་དང་རྒྱུའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་སྨོས་སོ། །དེ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དབང་དུ་མཛད་དེ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ནི་འབྲས་བུའི་དེ་ཁོ་ནའོ། ། ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་ནི་རྒྱུའི་དེ་ཁོ་ནའོ། །རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་འགོག་པའི་བདེན་པ་ནི་འབྲས་བུའི་དེ་ཁོ་ནའོ། །ལམ་གྱི་བདེན་པ་ནི་རྒྱུའི་དེ་ཁོ་ནའོ། །དེ་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་བདེན་པ་རྣམ་པ་བཞི་ནི་འབྲས་བུ་དང་རྒྱུའི་དེ་ཁོ་ནའོ། །རྩ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་སྡུག་བསྔལ་དང ཀུན་འབྱུང་བ་དང་འགོག་པ་དང་ལམ་གྱི་བདེན་པ་རྣམས་སོ་ཞེས་བཤད་ན།དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་ན་རྩ་བའི་དེ་ཁོ་ན་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་བདེན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པ་མི་ཤེས་ན། དེའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་རྩ་བའི་དེ་ཁོ་ན་རྣམ་པ་གསུམ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་བདེན་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་དྲིས་པ་ དང་།དེའི་ཕྱིར་འདི་ལྟར་དེ་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་བདེན་པར་འདོད་ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། མི་རྟག་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྟོང་པ་དང་བདག་མེད་པ་ཉིད་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པའི་མཚན་ཉིད་པས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀུན་བརྟགས་པ་ལ་ སོགས་པ་རེ་རེ་ལ་ཡོད་པར་རྒྱས་པར་བསྟན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་ཀུན་བརྟགས་པ་ལ་སོགས་པ་རེ་རེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ཉིད་དུ་འདོད་དོ། །ཀུན་འབྱུང་བའི་དོན་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་རྩ་བའི་དེ་ཁོ་ནར་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པའི་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །ཀུན་འབྱུང་བའི་དེ་ཉིད་མི་ཤེས་ པས་དེའི་ཕྱིར།ཀུན་འབྱུང་བའི་དོན་རྣམ་པ་གསུམ་ནི། བག་ཆགས་དང་ནི་ཀུན་ནས་བྱུང་། །མ་བྲལ་བ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། རྣམ་པ་གསུམ་ནི་བག་ཆགས་ཀྱི་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། ཀུན་ནས་བྱུང་བའི་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། མ་བྲལ་བའི་ཀུན་འབྱུང་བའོ། །དེ་ལ་ བག་ཆགས་ཀྱི་ཀུན་འབྱུང་བ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་བག་ཆགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་ཡོད་དོ་ཞེས་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཉེ་བར་བཟུང་ནས་ འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བག་ཆགས་འཇོག་པར་བྱེད་ཀྱི།མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་དག་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་བག་ཆགས་ཀྱིས་ཀུན་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཀུན་ནས་བྱུང་བའི་ཀུན་འབྱུང་ནི་གཞན་གྱི་དབང་ གི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ།།ཀུན་ནས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཐོབ་པ་སྟེ། དེ་གང་ལས་བྱུང་བ་དེ་ནི་དེ་ལས་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཀུན་ནས་འབྱུང་བའོ། །དེ་ཡང་རང་བཞིན་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན་དེའི་ཕྱིར་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་ཡིན་ པས་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ།།མ་བྲལ་བའི་ཀུན་འབྱུང་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་བྱ་སྟེ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན་དེའི་ཕྱིར། སྒྲིབ་པ་དང་མ་བྲལ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་ནི་འདི་སྐད་དུ། དེ་བཞིན་ཉིད་ཇི་སྲིད་དུ་སྒྲིབ་པ་རྣམས་དང་མ་བྲལ་བ་དེ་སྲིད་དུ་སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བའམ། སྒྲིབ་པ་རྣམས་དང་མ་བྲལ་བའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་ཀུན་འབྱུང་བའི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་པས་ཀུན་འབྱུང་བའི་མིང་འཐོབ་པོ་ཞེས་བྱ་བར་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །འགོག་པ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་རྩ་བའི་དེ་ཁོ་ནར་འགོག་པའི་བདེན་པ་ཡིན་ན་དེ་ཡང་མི་ཤེས་ནས་དེའི་ཕྱིར། འགོག་པ་རྣམ་པ་གསུམ ནི།ངོ་བོ་ཉིད་དང་གཉིས་མི་སྐྱེ། །དྲི་མ་ཞི་བ་གཉིས་སུ་འདོད། །ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དེ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མི་སྐྱེ་བ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པ་སྟེ། དེ་ནི་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་བཞིན་དུ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པས་གཏན་དུ་མི་སྐྱེ་སྟེ། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་གཉིས་མི་སྐྱེ་བ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་སྟེ། དེ་ཡང་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་གཉིས་ཀྱི་རང་བཞིན་དང་གཏན་བྲལ་བའི་ཕྱིར་འཁྲུལ་པ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དུ་མི་སྐྱེ་བའོ།

同样地，直至三种无我的教授都是无颠倒的真实性。其后应当阐述果与因的真实性，因此广说'于果与因的真实性'。其中就杂染分而言，苦谛是果的真实性，集谛是因的真实性。就清净分而言，灭谛是果的真实性，道谛是因的真实性。如是苦等四谛是果与因的真实性。
若说'于根本真实性中有苦、集、灭、道诸谛'，那么如何不知根本真实性是苦等诸谛的本性呢？因此问道'如何于三种根本真实性中称为苦等谛？'
因此说'如是彼以无常等相，故许为苦谛'。由于无常、苦、空、无我是苦谛的特征，广说彼等一切皆存在于遍计等各自之中，因此许遍计等各自为苦谛性。
以三种集义，根本真实性为集谛，次第如是。由于不知集性，故说'三种集义，即习气及生起，未离亦如是'。三种是习气之集、生起之集、未离之集。
其中习气之集应知是遍计自性，故说'于遍计自性执著的习气'。执取遍计自性无而有的执著，安立世间法分别的习气，而无执著的出世间者则不然，因此称遍计自性为习气之集。
生起之集是依他起自性。生起即获得自体，从何而生即从彼而起，故称为生起。其性质如何？故说'业及烦恼等'。彼等是事物的自性，故为依他起自性。
未离之集是就真如而言。如何？故说'未离障'。此说明：真如乃至未离诸障，即称为苦之生起；或未离诸障的真如是集法性，故得集名。
以三种灭，根本真实性为灭谛，亦不知彼，故说'三种灭，自性及二不生，垢寂二所许'。其中自性不生是遍计，彼如石女子般无自性故永不生；二取不生是依他起，彼由完全离于二取自性故不生为迷乱二性。

།དྲི་མ་ཞིམ་པ་གཉིས་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའོ། །ཀྱང་ཞེས་བྱ་ནི་བསྡུ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ཡང་མི་ཤེས་ནས་དེའི་ཕྱིར་སོ་སོར་བརྟགས་པའི་འགོག་པ་དང་། དེ་བཞིན ཉིད་ཅེས་བྱ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།དྲི་མ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་ཀུན་བརྟགས་པའོ། །དེ་ལ་ཟག་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ས་བོན་གནས་ནས་བཏོན་ཏེ། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་དྲི་མ་རྣམས་གཏན་མི་སྐྱེ་བའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཞི་བ་ནི་སོ་ སོར་བརྟགས་པའི་འགོག་པའོ།།དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་སྤྱོད་ཡུལ་པ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཀུན་བརྟགས་པའི་དྲི་མ་མི་སྐྱེ་བའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཞི་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ། །འདི་གཉིས་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །འགོག་པ་རྣམ་པ་འདི་གསུམ་ནི་བརྟགས་པ་ལ་ སོགས་པ་རྩ་བའི་དེ་ཁོ་ནར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ།།གཞན་དག་ན་རེ་དེ་བཞིན་ཉིད་རབ་ཏུ་རྟོགས་པས་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཀུན་བརྟགས་པའི་དྲི་མ་གཉིས་ཞི་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བརྗོད་དོ། གཉིས་འགོག་པ་དང་རང་བཞིན་འགོག་པ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་སེམས་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་བྱའོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་དམིགས་པས་འགོག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་འགོག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འགག་པ་ཙམ་ལ་སོ་སོར་བརྟགས་པའི་འགོག་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེའོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་འདིར་འགགས་ པས་འགོག་པ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ།།འགོག་པ་ནི་མི་སྐྱེ་བའི་བདག་ཉིད་པས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་བསྡུས་ཏེ་འགོག་པའི་བདེན་པ་ཞེས་བྱའོ། །འགོག་པའི་བདེན་པ་རྩ་བའི་དེ་ཁོ་ནར་བསྡུས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ལམ་གྱི་བདེན་པ་བསྡུ་བར་བྱ་ སྟེ།དེའི་ཕྱིར་ལམ་གྱི་བདེན་པ་རྩ་བའི་དེ་ཁོ་ནར་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་ཇི་ལྟར་རབ་ཏུ་གཞག་ཅེ་ན་ཞེས་དྲིས་པ་དང་དེའི་ཕྱིར། ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །ཀུན་བརྟགས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཀུན་བརྟགས་པ་ནི་གཏན་མེད་པ་ཉིད་ པས་དེ་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བར་ཟད་ཀྱི་སྤང་དུ་མེད་དེ་མེད་པ་ནི་སྤང་བར་མི་རུང་ངོ་།།གཞན་གྱི་དབང་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་སྤང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཞན་གྱི་དབང་ནི་ཇི་ལྟར་སྣང་བ་དེ་ལྟར་མེད་པར་ཤེས་པར་བྱའི། བརྟགས་པ་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ མེད་པར་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་ནི་དངོས་པོའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡང་ཡིན་ནོ། །ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་ཐོབ་པར་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ནི་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་ མེད་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་མཚན་ཉིད་དང་གནས་གྱུར་པ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་ཞིང་།གནས་པར་གྱུར་པ་ཉིད་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཆོས་ཀྱི་སྐུར་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བ་ཡིན་པས་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བའོ། །འགོག་པ་ནི་ཐོབ་པར་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པས་མངོན་སུམ་ དུ་བྱ་བའོ།།ཁ་ཅིག་ན་རེ་གཉིས་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་གཉིས་ཏེ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་རྣམ་གཉིས་ནི་ཤེས་པའི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། སྤོང་བའི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའོ། །དེ་ལ་དངོས་པོ་དང་གསུམ་པ་ནི་ཤེས་པའི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བའོ། །གཉིས་པ་ནི་གཉིས་ ཀས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱའོ།།མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བ་རྣམ་པ་གཉིས་ནི། ཤེས་པར་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བ་དང་། ཐོབ་པར་མངོན་སུམ་དུ་བྱའོ། །དེ་ལ་ཤེས་པར་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བས་ནི་གསུམ་ཆར་ཡང་མངོན་སུམ་དུ་བྱའོ། །ཐོབ་པར་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བས་ནི་གསུམ་པ་ཉིད་དོ་ཞེའོ། ། དེ་ལྟར་རྩ་བའི་དེ་ཁོ་ན་འདིར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་། སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ལམ་གྱི་བདེན་པ་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱའི། དེའི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པར་བསྡུ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་བདེན་པ་བཞིས་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་གང་ཡིན་པ དང་།གང་ལས་བྱུང་བ་དང་། དེ་གཉིས་རྣམ་པར་དག་པ་གང་ཡིན་པ་དང་གང་ལས་འགྱུར་བདེ་རྣམས་ཡོངས་སུ་བརྗོད་དོ། །དེ་དག་གི་གོ་རིམས་ནི་ཇི་ལྟར་མངོན་པར་རྟོགས་པ་བཞིན་དུའོ།

两种清净香已圆满成就。'亦'字是总摄义。又因不知彼故，所以说'即是择灭和真如'。烦恼有二种：贪等障碍和遍计。其中，无漏智慧的种子安住后除去，贪等烦恼永不生起的本性寂灭，即是择灭。
于真如境中以无二智慧，遍计烦恼不生起本性寂灭，即是真如。此二者是圆成实自性。这三种灭应当依次了知为根本真实中的遍计等。
其他人说，通过证悟真如而烦恼和遍计二种垢染寂灭，称为真如。因为经中说'二灭和自性灭'。'自性'是指心性本自光明，故称为真如。
因此，缘于真如的灭称为自性灭，仅仅是灭则称为择灭。有些人说，此处已灭故为灭即是真如。灭是不生起的本性，故自性不生等一切摄于灭谛。
灭谛摄于根本真实已说完毕。其后当摄道谛，因此问道：'道谛于根本真实中如何安立为三种？'为此说'应遍知等'。
关于'遍计是所遍知'，遍计是完全无有，故仅是所遍知而无可断，因为无法断除无有之法。
关于'依他起是所遍知和所断'，依他起应知如其显现即是无，而非如遍计般一切本性皆无。业和烦恼是事物自性故也是所断。
关于'圆成实是所遍知和所现证'，圆成实应当遍知为离开有无相及转依性质，现证转依性即解脱法身，故空性是所遍知，灭是通过证得而现证。
有些人说，二者各有二种：遍知有二种，即了知的遍知和断除的遍知。其中，事物和第三种是以了知的遍知所遍知。第二种是以二者遍知。
现证有二种：了知现证和证得现证。其中以了知现证应现证三者，以证得现证唯现证第三种。
如是应知于此根本真实中以所遍知、所断和所现证安立道谛，而非摄于彼类。
其中以四谛宣说何者是杂染、从何生起、彼二清净是何、从何转变。彼等次第如所现证。

།རགས་པ་དང་ཕྲ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རགས་པའི་དེ་ཁོ་ན་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་ པའོ།།ཕྲ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་དང་པོར་རགས་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་དོ། །ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་གྱུར་ནས་ཕྲ་བས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་བྱེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་དང་པོར་ནི་རགས་པའོ། །ཕྱིས་ནི་ཕྲ་བའོ། །ཚིག་ལེའུར་ བྱས་པ་དང་མཐུན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བཟློག་སྟེ་གསུངས་སོ།།དེ་ལ་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་ཤེས་པའི་ཡུལ་ཡིན་པས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ནི་རགས་པའི་དེ་ཁོ་ནའོ། །མཉམ་པར་བཞག་པའི་ཤེས་པའི་ཡུལ་ཡིན་པས་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ནི་ཕྲ་བའི་དེ་ཁོ་ནའོ། །ཡང་ན་ རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་ཡིན་པས་ན་རགས་པའོ།།ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་ཡིན་པས་ན་ཕྲ་བའོ། །དེ་ཁོ་ན་ཐམས་ཅད་རྩ་བའི་དེ་ཁོ་ནར་བསྡུ་བར་དམ་བཅས་པས་ན། དེའི་ཕྱིར་དེ་རྩ་བའི་དེ་ཁོ་ནར་ཇི་ལྟར་རིག་པར་བྱ་ཞེ་ན་ཞེས་དྲིས་ཏེ་དེའི་ཕྱིར། བརྟགས་པ་དང་ནི་ཤེས་པ་དང་། །དེ་བཞིན་ བརྗོད་པ་རགས་པ་ཡིན།།ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །བརྟགས་པ་དང་ཤེས་པ་དང་བརྗོད་པ་རྣམས་ནི་རགས་པའི་དེ་ཁོ་ནར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་སྨོས་སོ། །དོན་མེད་པ་ལ་གཟུགས་དང་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་ཞེས་ བྱ་བར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་བརྟགས་པའི་ཀུན་རྫོབ་བོ།།ཁ་ཅིག་ན་རེ་གཟུགས་དང་ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་དང་བྱེ་བྲག་གི་མིང་གིས་བརྗོད་པ་ནི་བརྟགས་པའི་ཀུན་རྫོབ་བོ་ཞེའོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་བརྗོད་པ་ལ་ལྟོས་ནས་གཟུགས་དང་ཚོར་བ་ཞེས་བྱ་བར་ ཐ་སྙད་འདོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བརྟགས་པའི་ཀུན་རྫོབ་བོ་ཞེའོ།།སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་བཞིན་དུ་མེད་པས་ན་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །ཤེས་པའི་ཀུན་རྫོབ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གང་གིས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དང་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྣང་བ་ ལས།ཕ་རོལ་ན་མེད་ཀྱང་ཕྱི་རོལ་ན་ཡོད་པ་བཞིན་དུ་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་གནས་པ་ལྟར་དངོས་པོའི་ངོ་བོར་མངོན་པར་ཞེན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་ཤེས་པའི་ཀུན་རྫོབ་བོ། །བརྗོད་པ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་བསྡུ་བར་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། ཡོངས་སུ་གྲུབ་ པ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བརྗོད་པ་ལས་འདས་ཀྱང་སྟོང་པ་ཉིད་དང་།དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། དྲི་མ་དང་བཅས་པ་དང་། དྲི་མ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་བསྟན་པ་ནི་བརྗོད་པའི་ཀུན་རྫོབ་བོ། །ཀུན་རྫོབ་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་དེས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཉིད་དེ། རྩ་བའི་དེ་ཁོ་ནར་ གོ་རིམས་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ།།ཀུན་རྫོབ་ནི་ཐ་སྙད་དོ། །བཏགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པ་སྟེ། དོན་མེད་པར་བརྗོད་པ་ཙམ་གྱིས་ཐ་སྙད་དུ་བྱ་བ་ནི་བཏགས་པའི་ཀུན་རྫོབ་བོ། །དེ་བས་ན་དོན་མེད་པའི་ཕྱིར་བཏགས་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱིས་ཀུན་བརྟགས་པ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ བདེན་པའོ།།དོན་མེད་བཞིན་དུ་དོན་དུ་མངོན་པར་ཞེན་ནས་ཤེས་པ་དེས་ཐ་སྙད་འདོགས་པ་དེ་ནི་ཤེས་པའི་ཀུན་རྫོབ་སྟེ། དེ་ནི་མངོན་པར་ཞེན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །དེ་བས་ན་ཤེས་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་གཞན་གྱི་དབང་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའོ། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ལ་ དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་བརྗོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བརྗོད་པ་སྟེ།དེས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་ཐ་སྙད་འདོགས་པ་ནི་བརྗོད་པའི་ཀུན་རྫོབ་བོ། །དེ་བས་ན་བརྗོད་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའོ། །དེ་ལ་བརྟགས་པ་དང་བརྗོད་པའི་ཀུན་རྫོབ་ གཉིས་ནི་སྐབས་སུ་བསྡུས་ནས་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱའི།རང་བཞིན་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །དེ་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར། དམ་པའི་དོན་ནི་གཅིག་པུའོ། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །བརྟགས་ པ་དང་ནི་གཞན་དབང་གཉིས་ནི་དོན་དམ་པར་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་གཅིག་པུར་རིག་པར་བྱའོ།

关于粗显和微细的真实性，粗显的真实性是世俗谛。微细的真实性是胜义谛。如是，首先以粗显使众生得以成熟。成熟之后，以微细使其解脱。因此，首先是粗显，之后是微细。为了与偈颂相应而倒序宣说。
其中，因为是非入定智慧的对境，所以世俗谛是粗显的真实性。因为是入定智慧的对境，所以胜义谛是微细的真实性。或者说，因为是分别识的对境故为粗显，因为是智慧的对境故为微细。
由于承诺将一切真实性摄归根本真实性，因此问道：应当如何了知其为根本真实性？为此说道：'分别、了知以及言说是粗显。'分别、了知和言说应当了知为粗显的真实性。为了说明这一点，广说'世俗有三种'。
对无实义而安立为色、瓶、毛毯等，是分别世俗。有些人说，以色、受、想等自性和差别名称来表述，是分别世俗。有些人说，依赖言说而假立为色、受等名称，那就是分别世俗。因为如同心和心所那样不存在，所以是遍计所执自性。
了知世俗是指由分别念显现色等和瓶等识，虽然离开外境而不存在，但如同外境存在一样，如其安住那样执著为事物自性的分别念，是了知世俗。
关于'言说也是世俗'，'也'字是总摄之义。圆成实虽然超越分别念和言说，但以空性、真如、有垢、无垢等异名来显示，是言说世俗。
以这三种世俗来了知世俗谛，应当依次了知为根本真实性。世俗即名言。所谓假立即言说，仅以无义言说作为名言，是假立世俗。因此，由于无义故，以假立世俗而遍计执为世俗谛。
虽无实义而执著为实义，由彼了知而假立名言，那是了知世俗，即是执著的分别念。因此，以了知世俗的依他起为世俗谛。
对不可言说的法界，以真如等词来表述，那是言说；由此对法界假立名言，是言说世俗。因此，以言说世俗而圆成实为世俗谛。
其中，分别和言说二种世俗应当了知为随境安立，而非自性。世俗谛已说完毕。
现在应当说明胜义谛，为此说道：'胜义唯一也。'因为遍计所执和依他起二者胜义中不成立，所以应当了知胜义谛唯一是圆成实自性。

།ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དེ་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། དོན་དང་ཐོབ་དང་སྒྲུབ་པ་ནི། །དོན་དམ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་ འདོད།།ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །དོན་དམ་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། དོན་དམ་པ་དང་། ཐོབ་པར་བྱ་བ་དོན་དམ་པ་དང་། སྒྲུབ་པ་དོན་དམ་པའོ། །དེ་ལ་དོན་དམ་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ། དམ་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །དེའི་ཡུལ་ཡིན་པས་དོན་ཏེ། དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་དོན་བཞིན་དུ། །དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་དམ་པའི་དོན། །ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཡེ་ཤེས་དམ་པའི་དོན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དམིགས་པའི་དངོས་པོར་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཡེ་ཤེས་དང་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་དེའི ཚེ་དམིགས་པར་འགྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་གྱི།རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་སྣང་བ་བཞིན་ཏེ། དཔེར་ན་གང་དག་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་དུ་བཟོད་པ་དེ་དག་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་མ་གཏོགས་པར་གཟུགས་ལ་སོགས་པར་སྣང་བ་ནི་མེད་པ་ལྟ་བུའོ། །ཐོབ་པར་བྱ་བ་ དོན་དམ་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྟེ།ཤིན་ཏུ་དྲི་མ་མེད་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་གནས་གྱུར་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །ཇི་ལྟར་ན་དོན་དམ་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དོན་གྱི་དམ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དེ་ནི་དམ་པ་ཡང་ཡིན་ལ་དོན་ཡང་ཡིན་པས་ན་དོན་དམ་པ་སྟེ། དེ་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཆོག་ཡིན་པས་དམ་པའོ། །ལམ་གྱི་དགོས་པ་ཡིན་པས་ན་དོན་ཏོ། །འདི་ལྟར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ནི་ལམ་གྱི་དགོས་པ་སྟེ། གནོད་པའི་ཉེས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་དོན་ཏོ། ། འདི་ལྟར་ཉེས་པ་དང་བཅས་པ་ལ་ནི་དོན་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །སྒྲུབ་པ་དོན་དམ་པ་ནི་ལམ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེའི་དོན་ནི་དམ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དོན་ནི་ཡུལ་ལམ་དགོས་པ་སྟེ། ཡུལ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ། །དགོས་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། །ཡུལ་གྱི་སྒོ་ནས་དམ་པ་ཞེས་བྱ་ན། ཇི་ལྟར་ན་གཅིག་ལ གཅིག་བརྟེན་པར་མི་འགྱུར།གཅིག་ལ་གཅིག་བརྟེན་པར་གྱུར་ན་ཅི་ཉེས་ཤེ་ན། གཏན་ལ་བབ་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །གཅིག་ལ་གཅིག་བརྟེན་དུ་ཟིན་ཀྱང་དེ་ལྟར་མི་འགྱུར་ཏེ། སེང་གེ་དང་ནགས་བཞིན་ནོ། །དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་བསྟན་ལ། ལམ་ ལ་ནི་སྔ་མ་དང་ཕྱི་མའི་ཆ་མེད་པ་མ་ཡིན་པས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པར་མི་རུང་སྟེ།དེ་བས་ན་ལམ་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མ་ཡིན་ལ། ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་པས་ཀྱང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པར་བསྡུར་མི་རུང་ན་འདུས་མ་བྱས་དང་འདུས་བྱས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཇི་སྐད་ བརྗོད་ཅེ་ན།དེའི་ཕྱིར། འགྱུར་མེད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ། །ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་རྣམ་པ་གཉིས། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །ཡང་ན་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ། དེ་ཡང་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་གཉིས་དང་བྲལ་བ་ཉིད་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་ལམ་གཉིས་ ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་མི་རུང་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདུས་མ་བྱས་དང་།ལམ་ཞེས་བྱ་བ་འདུས་བྱས་གཉིས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ་ཞེས་ཇི་སྐད་དུ་བྱ་ཞེ་ན། འདི་ནི་ཀླན་ཀར་མི་རུང་སྟེ། འདི་ལྟར་དེ་ལ་གཉིས་པོ་མེད་པ་ནི་ཡོངས་སུ་ གྲུབ་པ་ཉིད་དེ།གཉིས་པོ་མེད་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཞེས་དེ་ལས་གཞན་དགག་པར་མི་བྱེད་དེ། དེ་བས་ན་དེ་ལས་གཞན་ཡང་སྟེ། འགྱུར་བ་མེད་པ་དང་། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་གཉིས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཞེས་སྦྱར་རོ། །འདུས་མ་བྱས་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་ པ་དང་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ།འདུས་མ་བྱས་ནི་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་འགྱུར་བ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་འགྲུབ་པས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའོ། །འདུས་བྱས་ནི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པ་ལ་བྱའི་གཞན་ལ་མ་ཡིན་ཏེ། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།

如果问为什么圆成实性称为胜义谛，为此说道：'所谓对境、所得、修行，胜义分为三种。'
胜义有三种：胜义、所得胜义和修行胜义。
其中胜义即是真如，'胜'是出世间智慧。因为是其对境所以称为'义'，如同'如同诸根之对境，真如即是胜义'。
为显示此义而说'因为是殊胜智慧的对境'，意思是因为安立为所缘境。因为与智慧无别，所以当时并非成为所缘，如同唯识显现一样。譬如，那些安住于唯识的人们，除了唯识之外，没有色等显现。
所得胜义即是涅槃，是极其清净的真如转依相。如何称为胜义呢？为此说'因为是义中最胜'。既是胜又是义故称为胜义。因为是有为法和无为法中最殊胜的所以是'胜'。因为是道的目的所以是'义'。如是，所得涅槃是道的目的，因为远离一切过患的过失，所以涅槃是'义'。如是，有过失者称为无义。
修行胜义即是道。为什么呢？因为其义是殊胜。义即是境或目的，境是真如，目的是涅槃。从境的角度称为殊胜，如何不会互相依赖？如果互相依赖有何过失呢？将无法确定。即使互相依赖也不会如此，如同狮子与森林。
胜义谛显示为圆成实性，而道并非无前后分，故不应成为圆成实。因此，道不是胜义谛，由于非圆成故也不应摄入胜义谛中。那么如何说无为和有为是圆成实性呢？为此说：'无变异、无颠倒，圆成实有二种。'
或者，圆成实即是真如，由于远离依他起相的二相，涅槃和道二者不应成为圆成实。那么如何说无为的涅槃和有为的道二者是圆成实性呢？这不应成为诘难，如是，彼中无二即是圆成实性。不否定除无二性之外的圆成实，因此其他也是，无变异和无颠倒圆成实二者也称为圆成实。
无为即是涅槃和真如，无为因为不会转变为他性故是无变异圆成实，所以是圆成实。有为是道所摄而非其他，应当配合无颠倒圆成实而称为圆成实。

།ཇི་ ལྟ་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར། ཤེས་བྱའི་དངོས་པོ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ཤེས་པར་བྱ་བ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་མི་འགྱུར་བ་དེའི་ཕྱིར་ལམ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་བསམ་པ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་གཉི་ག་ཡང་ཡོངས་སུ་ གྲུབ་པ་ཡིན་པས་འགལ་བ་མེད་དོ།།དེ་ལ། གཅིག་གིས་འཇིག་རྟེན་གྲགས་པ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་བརྗོད་པ་བཞིན་དུ་མེད་པ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཏེ། དེ་གཞན་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་རང་གི་ངོ་བོ་མི་ཤེས་པས་དེའི་ཕྱིར། དངོས་པོ་གང་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱ་ཆེར་སྨོས་ སོ།།བརྡ་ནི་མིང་དང་མིང་ཅན་འབྲེལ་པར་ཤེས་པའོ། །འདྲིས་པ་ནི་དེ་ལ་ཡང་དང་ཡང་དུ་སྦྱོར་ཞིང་ལྟ་བའོ། །དེ་ལ་རྗེས་སུ་ཞུགས་པའི་བློ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བརྡ་ལ་འདྲིས་པའི་རྗེས་ལ་ཞུགས་པའི་བློ་གང་ཞེ་ན། དེ་དག་དྲན་པ་སྟེ། དེ་ནི་འདི་སྐད་དུ་བརྡ་ལ་འདྲིས་པའི་དྲན་པའི་ རྗེས་སུ་སོང་བའི་བློས་འཇིག་རྟེན་པ་བསྟན་བཅོས་ཤེས་པ་དང་།དེ་མི་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཐ་སྙད་དུ་བཏགས་པའི་དངོས་པོ་གང་ལ་ལ་འདི་ནི་ས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་ལྟ་བ་མཐུན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནི་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་འཇིག་རྟེན་དུ་གྲགས་པའི་ཕྱིར་ དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་གྲགས་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཞེས་བྱའོ།།གསུམ་གྱིས་རིགས་པའི་གྲགས་པའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་དབང་དུ་མཛད་དེ་རིགས་པ་ཞེས་བྱ་བས་ན་དེའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་གྱིས་རིགས་པའི་གྲགས་པའི་དེ་ཁོ་ནར་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །དེ་ཡང་ མི་ཤེས་ཏེ།དེ་བས་ན་དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གང་ཟག་དམ་པ་རིགས་པའི་དོན་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དེ་ལ་དམ་པ་དག་ནི་གང་དག་རིགས་པའི་དོན་ལ་མཁས་པ་དག་གོ། །རྟོག་གེ་པ་དག་ནི་གང་དག་དཔྱོད་པ་ཅན་དག་སྟེ། སྔ་མ་བཤད་པར་ བསམས་ནས་ཚིག་ཕྱི་མ་བརྗོད་དོ།།ཡང་ན་དམ་པ་དག་ནི་དགེ་བ་ཅི་ཞེས་ཚོལ་བ་ཅན་དག་གོ། །རིགས་པའི་དོན་ལ་མཁས་པ་དག་ནི་ལྟོས་པ་དང་། བྱ་བ་བྱེད་པ་དང་། འཐད་པ་དང་། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པ་བཞི་དང་མི་འགལ་བའི་དོན་ལ་མཁས་པ་དག་གོ། །རྟོག་གེ་པ་དག་ནི་ རྟོག་པ་དང་སེལ་ནུས་པ་དག་དང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་རབ་ལ་བརྟེན་ནས་བསྟན་བཅོས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་བྱེད་པའོ།།དཔྱོད་པ་ཅན་དག་ནི་བདག་དང་གཞན་གྱི་བསྟན་བཅོས་ལ་མཁས་པར་གྱུར་པ་དང་། ལེགས་པ་དང་ཉེས་པ་དཔྱོད་པ་དག་གོ། །ཁ་ཅིག་ལས་ནི་དཔྱོད་ པ་ཅན།།ཞེས་མི་འབྱུང་སྟེ། དེ་དག་འདི་སྐད་དུ། དམ་པ་ཞེས་བརྗོད་པའི་དམ་པ་དེ་གང་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། རིགས་པའི་དོན་ལ་མཁས་པ་དག་།ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དེ་དག་ཀྱང་རྟོག་གེ་པའི་ས་དང་། བསྒོམ་པའི་ས་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་རྟོག་གེ་པ་ དག་ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་དག་ལས་ཀྱང་ཁ་ཅིག་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་གྲགས་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བས་ན། དེའི་ཕྱིར་ཚད་མ་གསུམ་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཚད་མ་གསུམ་དང་མི་འགལ་བར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཚད་མ་གསུམ་ནི་མངོན་སུམ་དང་། རྗེས་སུ་དཔག་ པ་དང་།ལུང་ངོ་། །དེ་ལ་མངོན་སུམ་ནི་དབང་པོ་ལྔ་ལས་སྐྱེས་པ་དང་། བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་མྱོང་བའི་ཡིད་དོ། །ཚུལ་གསུམ་པའི་རྟགས་ཀྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བའི་དོན་ལ་ཤེས་པ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པའོ། །ཡིད་ཆེས་པས་བསྟན་པ་ནི་ལུང་སྟེ། ཡིད་ཆེས་པས་ནི་བརྫུན་ དུ་སྨྲ་བའི་རྒྱུ་དང་མི་ལྡན་པ་དག་གོ།།ཡང་ན་མངོན་སུམ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་ལུང་གིས་རབ་ཏུ་གྲུབ་པའི་གཏན་ཚིགས་དང་། དཔེས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་སྒྲུབ་པ་དེ་ཉིད་གཞན་ལ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པས་ཚད་མ་གསུམ་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འཐད་པ་ སྒྲུབ་པའི་རིགས་པས་གྲགས་པའི་དངོས་པོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།འཐད་པ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་ཐབས་ཡིན་པས་ཚུལ་གསུམ་པའི་རྟགས་སོ། །འཐད་པའི་སྒྲུབ་པ་ནི་འཐད་པ་སྒྲུབ་པ་སྟེ། དེས་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཚུལ་གསུམ་པའི་རྟགས་བརྗོད་པའོ། །རིགས་ པ་ནི་ཐབས་ཏེ།སྦྱོར་བ་ངེས་པ་གང་གི་རྟགས་ཀྱི་ཚུལ་གསུམ་བརྗོད་པའོ།

怎么说呢？因此说'由于对所知事物无颠倒'这句话，因为对所知无颠倒的缘故，所以道路圆满成就。因此，由于意乐不同的缘故，有为法和无为法二者都是圆满成就，所以无有相违。
其中，'一者是世间共许'，如所说那样，是以遍计所执自性而言，不是以其他自性。由于不知其自性，所以广说'于诸事物'等。
名言即是了知名称与所指事物的关联。熟习即是对此反复运用观察。关于'随顺于此的心'，什么是随顺于名言熟习的心呢？即是忆念。这是说，随顺于名言熟习的忆念之心，无论是通达论典的世间人还是不通达的一切人，对某些事物施设名言时，都一致认为'这是地'等，这就是共同的见解。
由于这恰恰是世间所共许的，所以称为世间共许的真实性。
'三者是正理共许'是指依据三种自性而言，因为称为正理，所以由三种自性建立正理共许的真实性。
对此也不了知，因此为了说明这点，所以说'诸圣者通达正理义'等。其中圣者即是通达正理义者。论理家即是善于思择者，思考前说后说。或者说，圣者是寻求善法者。通达正理义者即是通达观待、作用、证成、法尔四种正理而不相违之义者。
论理家即是能够思择抉择，并依据如来教法造论而无错谬者。善于思择者即是通达自他论典，能够辨别善恶者。
有些版本中没有'善于思择'这句话，他们这样说：所说的'圣者'是指什么呢？为此说'通达正理义者'。他们也因为安住于论理地和修习地而有两种，所以说'论理家'。
其中有些随顺世间共许，因此说'依据三量'，意思是不违背三量。三量即是现量、比量和圣教量。
其中现量是从五根所生，以及体验苦乐等的意识。对具有三相因相所推度的对境的认识即是比量。可信者所说即是圣教量，可信者即是不具有说妄语因缘者。
或者说，依据现量、比量和圣教量成立的因和喻来成立所立，并以此来向他人证成，所以说'依据三量'。关于'以正理成立而共许的事物'，正理即是通达所立的方法，也就是具三相的因相。
正理成立即是以正理成立，为了通达而宣说具三相的因相。正理即是方法，是确定运用某种具三相因相的陈述。

།ཡང་ན་འཐད་པ་ནི་གཞན་དུ་མི་སྲིད་པའོ། །སྒྲུབ་པའི་རིགས་པ་ནི་ཆའི་སྦྱོར་བ་སྟེ། འཐད་པ་སྒྲུབ་པའི་རིགས་པའོ་ཞེས་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་བའོ། །ཡང་ན་འཐད་པ་ཉིད་སྒྲུབ་པའི་རིགས་པ་ཡིན་པར་ ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་བར་བྱའོ།།སྒྲུབ་པའི་རིགས་པ་གཞན་དག་ལས་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་འཐད་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ཚད་མ་གསུམ་ལ་བརྟེན་ནས་འཐད་པ་སྒྲུབ་པའི་རིགས་པས་གང་གྲགས་པའི་དངོས་པོ་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་གྱི་ནང་ནས་གང་ཡང་རུང་བ་སྟེ་རིགས་པས་གྲགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །གྲགས་ པའི་དེ་ཁོ་ན་བཤད་ཟིན་ཏོ།།དེའི་འོག་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་བརྗོད་དགོས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་དག་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་དེ་ཁོ་ན་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་འགྱུར་བ་དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་དག་ པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་དག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རམ། ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་རྣམ་ པར་དག་པར་བྱེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ།ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་དག་པར་བྱ་བར་དགོས་པའམ། དེའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་དེའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་ཞེས་པའི་ཐ་ ཚིག་གོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་ནི་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་དོ། །དེ་བས་ན་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པ་དང་དེ་དང་ ཉེ་བར་སྤྱོད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་གང་ཡིན་པ་སྡུག་བསྔལ་དང་།ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། འགོག་པ་དང་ལམ་རྣམས་ཀྱི་བདེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ། །ཤེས་པར་བྱ་བ་ནི་ ཤེས་བྱ་སྟེ།དེ་ནི་མདོར་ན་རིག་པའི་གནས་ལྔ་དག་གོ། །དེ་དག་ནི་ནང་དང་། བརྡ་སྤྲོད་པ་དང་། གཏན་ཚིགས་དང་། གསོ་བ་དང་། བཟོ་དང་ལས་ཀྱི་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་དོ། །དེ་ལ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་གེགས་སུ་གྱུར་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་མི་ཤེས་པ་ནི་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་ པའོ།།དེ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་སར་བསྡུས་པ་དང་། རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་ས་བཅུ་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པ་དང་། དེའི་རྗེས་ལས་ཐོབ་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །དེ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། དེ་བཞིན་ གཤེགས་པའི་ཐུགས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་མངའ་བ་སྟེ།དེ་ནི་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་དོན་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་དམིགས་པས་དེའི་ཕྱིར། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་དེ་ཁོ་ན་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ། །འབྲས་བུ་དང་རྒྱུའི་དེ་ཁོ་ན་བཤད་པ་དང་། ཕྲ་བའི་དེ་ ཁོ་ན་བཤད་པས་རྣམ་པར་དག་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱང་བཤད་ཟིན་ན།འདི་བརྗོད་པ་དོན་མེད་པར་མི་འགྱུར་རམ་ཞེ་ན། དོན་མེད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་འབྲས་བུ་དང་རྒྱུའི་དེ་ཁོ་ན་དང་ཕྲ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ནི་དངོས་པོ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཕྱིར་བཤད་དོ། །འདིར་ནི་སྒྲིབ་པ་ ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་བ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་བསྟན་ཏོ། །རྣམ་པར་དག་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་འདི་རྣམ་པ་གཉིས་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་གཅིག་པུས་བརྗོད་དེ། འདིར་རྒྱུ་སྨོས་པ། ངོ་བོ་ཉིད་གཞན་ནི་རྣམ་པར་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་ནོ་ ཞེས་བྱ་བའོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་རྟོག་པ་ནི་གནས་ངན་ལེན་གྱི་དྲི་མ་གཉིས་ཀྱིས་དྲི་མ་ཅན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་བརྟགས་པ་ནི་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

或者说，合理性就是不可能存在于其他方面。证成的道理是部分的结合，即'合理性证成的道理'这样的词语组合。或者应当组合为'合理性本身就是证成的道理'这样的词语。
为了区分其他证成的道理而说'合理性'，如此依靠三种量而以合理性证成的道理，凡是所知的事物在三种自性中的任何一种，称为'以理成立'。已经解释了所知的真实性。
其后需要说明清净的境界，因此说'清净境界的真实性有两种'。为了说明如何成为两种，说'烦恼障清净智慧的境界和所知障清净智慧的境界'。
烦恼障的清净是断除烦恼障，为了清净烦恼障，或者能清净烦恼障的智慧就是烦恼障清净的智慧，意思是需要清净烦恼障或者是其因。烦恼障清净智慧的境界就是境界的意思。
同样也应当说明所知障清净智慧的境界。其中烦恼障是见道和修道所断的一切烦恼和随烦恼。因此，见道、修道及与之相应的智慧的境界，就是声闻和独觉的真实性，即苦、集、灭、道诸谛，这就是烦恼障清净智慧的境界。
所应了知的是所知，简而言之就是五明处。这些是内明、声明、因明、医方明和工巧明等一切处。其中作为智慧障碍的非烦恼性无明就是所知障。
清净它是随顺出世间智慧的胜解行地所摄，以及欢喜地等十一地所摄，以及由此所得的后得智。这也是菩萨和如来心相续中所具有的，由于缘于遍行义等门中的真如，因此所知障清净智慧的境界的真实性就是真如。
已经解释了果与因的真实性和微细的真实性，也已经解释了清净境界的两种，那么说这个不是无意义的吗？不是无意义的，因为果与因的真实性和微细的真实性是为了建立事物而说的。这里是说明障碍如何清净，因此这样说。
这两种清净境界仅以圆成实自性来说明，这里说明原因是：其他自性不是两种清净智慧的境界。为什么呢？因为虚妄分别被两种习气垢染所染污。遍计所执则是因为不存在。

།ཡེ་ཤེས་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་ཡུལ་ནི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་པས་རྣམ་པར་དག་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་དེ་ཁོ་ ན་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།རྣམ་པར་དག་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་དེ་ཁོ་ན་བཤད་ཟིན་ཏོ། །དེའི་འོག་ཏུ་བསྡུ་བའི་དེ་ཁོ་ན་བརྗོད་དགོས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་རྩ་བའི་དེ་ཁོ་ན་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་བསྡུ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཇི་ལྟར་རིག་པར་བྱ་ཞེ་ན་ཞེས་དྲིས་པ་དང་། རྩ་བའི་དེ་ཁོ་ན་རྣམ་པ་ གསུམ་དུ་བསྡུ་བའི་དེ་ཁོ་ན་འདུས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།རྒྱུ་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། །མིང་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བསྡུ། །ཞེས་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་ཏེ། གཞན་གྱི་དབང་དང་ཀུན་བརྟགས་པ་གཉིས་སུ་བསྡུའོ། །དེ་ལ་བསྡུ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཅི་རིགས་སུ་སྦྱར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གར་འོས་པར་རྩ་ བའི་དེ་ཁོ་ནར་དངོས་པོ་ལྔ་དག་འདུས་པར་རིག་པར་བྱ་བའི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དངོས་པོ་ལྔ་ནི་རྒྱུ་མཚན་དང་། མིང་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། ཤེས་པར་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་འདིར་བསྡུ་བའི་ཕྱིར་ དངོས་པོ་རྣམ་པ་འདི་ལྔ་ལ་བསྡུ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཞེས་བྱའོ།།ཁ་ཅིག་ན་རེ་དེ་ལ་རྒྱུ་མཚན་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་དང་། འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཏེ། ཕན་ཚུན་རྒྱུའི་དངོས་པོ་ཡིན་པས་རྒྱུ་མཚན་ནོ། །མིང་ནི་རྒྱུ་མཚན་གང་ཡིན་པ་ དེ་ཉིད་བརྗོད་དུ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་མིག་བརྡ་བཞིན་དུ་གོ་བར་བརྗོད་པའོ།།ཇི་སྐད་དུ་སྨྲས་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱི་རང་བཞིན་དང་བྱེ་བྲག་ཏུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཁམས་གསུམ་པ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ། །ཡང་དག་ པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་སྟེ།དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་དམིགས་པའོ། །དེ་དག་གི་གོ་རིམས་ནི་དེ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་གདགས་པའི་དངོས་པོ་ཡིན་པས་ན་དང་པོར་རྒྱུ་མཚན་ནོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཞེས་བཏགས་པའི་ཕྱིར་དེའི་འོག་ཏུ་མིང་ངོ་། །མིང་ཇི་ལྟ་བ་ དེ་བཞིན་དུ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་གདགས་པའི་དངོས་པོ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཕྱིར་དེའི་འོག་ཏུ་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ།།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དེ་ཡང་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་འགག་པར་འགྱུར་བས་ན་དེའི་འོག་ཏུ་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ སོ་ཞེའོ།།གཞན་དག་ན་རེ། འཁྲུལ་པའི་རྒྱུ་ནི་འཁྲུལ་པ་སྟེ། །དེ་ཡི་རྒྱུ་ནི་གནས་ངན་ལེན། །དེ་བས་འཁྲུལ་པ་དེ་ཡི་རྒྱུ། །རང་བཞིན་ཞི་བདེ་ཤེས་པ། །ཞེས་བྱ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདིས་དངོས་པོ་ལྔའི་དོན་ཏོ་ཞེའོ། །དེ་ལ་ནང་གི་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་ པར་བསྡུས་པ་རྣམས་ཀྱི་འཁྲུལ་པའི་རྒྱུ་ནི་ཕྱི་ནང་གི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དང་།མིག་ལ་སོགས་པར་བསྡུས་པའི་འཁྲུལ་པའོ། །ཕྱི་ནང་གི་འཁྲུལ་པ་དེ་དག་གི་རྒྱུ་ནི་གནས་ངན་ལེན་ཏེ། དེ་ཡང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བག་ཆགས་སོ། །བག་ཆགས་དེའི་རྒྱུ་ནི་ཕྱི་ནང་ གི་འཁྲུལ་པ་དེ་ཉིད་དོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་ལ་བརྗོད་པ་འཇུག་གོ། །བརྗོད་པའི་དབང་གིས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བག་ཆགས་གནས་སོ། །རང་བཞིན་གྱིས་ཞི་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ། རང་བཞིན་གྱིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སོ། །དེ་ཤེས་པ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་དམིགས་པ་ལམ་དུ་གཏོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་གང་ཡིན་པའོ།།དེ་ལ་རྒྱུ་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཉིས་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱིས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་དབང་དུ་བསྡུའོ། །མིང་ནི་ཀུན་བརྟགས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་མིང་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་དོན་མེད་པས་མིང་ནི་ཀུན་བརྟགས་པར་ བསྡུའོ།།དེ་ལྟར་ན་སྐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཀུན་བརྟགས་པར་མིང་བསྡུས་ཀྱི། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་གྲུབ་པ་ལས་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་ལྔས་མ་བསྡུས་སོ་ཞེས་གང་བཤད་པ་དང་འགལ་བ་མེད་དོ། །དེར་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་བསྡུ་ བར་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་དག་ཡེ་ཤེས་རབ་ཁོ་ན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྟག་ཏུའམ་མཛེས་པའི་དེ་ཁོ་ན་སྟེ་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ།

由于二种智慧的对境是法性，故以圆成实性安立清净行境的真实性。已说清净行境的真实性。其后应说总摄的真实性。因此问道：'如何了知根本真实性三种总摄的真实性？'为显示根本真实性三种总摄的真实性所摄，广说：'因及分别与名二种所摄。'即摄于依他起和遍计所执二者。
其中'总摄真实性随应配合'是说五事随应摄入根本真实性中，并非按次第。五事即因相、名、分别、真如、正智，由于一切所知摄于此五种事中，故称此五种事为总摄真实性。
有人说：其中因相是阿赖耶识、染污意及转识等，由于彼此为因故称因相。名即虽然因相不可言说，但如眼之示意般可表达。如所说因相之自性及差别分别即三界相应之心心所是分别。空性即是真如。正智是出世间的，缘于真如。
彼等次第是：首先因相，因为是遍计所执事；其后是名，因为是遍计所执之名言；其后是分别，因为如其名言般于遍计所执事上分别；其后是真如及正智，因为遍计所执由真如及正智而得灭。
其他人说：'迷乱之因即迷乱，彼之因即习气，故彼迷乱之因，自性寂乐智。'此偈颂说明五事之义。其中内在眼等诸识所摄之迷乱因即内外色等及眼等所摄之迷乱。内外诸迷乱之因即习气，也就是阿赖耶识之习气。彼习气之因即内外迷乱本身。
因此言说得以运行。由言说力，习气住于阿赖耶识中。所谓自性寂静即是真如，因为自性中无有烦恼故为法界。所谓了知彼即缘于真如之道智。
其中因与分别二者，由因缘所生故摄于依他起。名摄于遍计所执，因为如其名般无有实义故名摄于遍计所执。如是，因为是此处所说故名摄于遍计所执，而非由自性所摄。此与无自性成就中所说'遍计所执自性非为因等五事所摄'并无相违，因为彼处是欲摄自性故。'唯正智'即常或妙之真实性，即真如。

།སྟོང་པ་ཉིད་ལ་དམིགས་པ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། དེའི་རྗེས་ལས་ཐོབ་པ་དག་པ་འཇིག་རྟེན་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་དང་ཡང་དག་ པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་གཉིས་ནི་འགྱུར་བ་མེད་པ་དང་།ཕྱིན་ཅི་ལོག་མེད་པའི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པས་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་གཅིག་པུས་བསྡུས་སོ། །བསྡུ་བའི་དེ་ཁོ་ན་བཤད་ཟིན་ཏོ། །རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ལ་རྣམ་པ་དུ་མ་ཡོད་ པ་དང་།དེ་རྩ་བའི་དེ་ཁོ་ནར་ཇི་ལྟར་བསྡུ་བ་མི་ཤེས་ནས་དེའི་ཕྱིར། རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་དེ་ཁོ་ན་རྩ་བའི་དེ་ཁོ་ནར་ཇི་ལྟར་རིག་པར་བྱ་ཞེ་ན་ཞེས་དྲིས་པ་དང་དེའི་ཕྱིར། རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་དེ་ཁོ་ན་རྣམ་པ་བདུན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །གང་ཞེ་ན་དེའི་ཕྱིར། འཇུག་པའི་དེ་ཁོ་ན་དང་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ རྒྱ་ཆེར་སྨོས་ཏེ།དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པ་ལས་འཇུག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ནས་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་བར་དུ་དེ་བཞིན་ཉིད་རྣམ་པ་བདུན་བཀའ་སྩལ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་འདིར་འཇུག་པའི་དེ་ཁོ་ན་ནས། ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པའི་དེ་ཁོ་ནའི་བར་དུ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ རྣམ་པ་བདུན་དུ་བཤད་དོ།།དེ་ལ་འཇུག་པའི་དེ་ཁོ་ན་ནི་གང་འཁོར་བ་ལ་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པའོ། །དེ་ཉིད་འཇུག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ། འདི་ལྟར་དེ་ནི་ནམ་ཡང་ཐོག་མ་དང་ལྡན་པར་མི་འགྱུར་རོ། །མཚན་ཉིད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ནི་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་སྟེ། གཞན་དུ་མི་འགྱུར་ བའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ།།རྣམ་པར་རིག་པའི་དེ་ཁོ་ན་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་དོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སམ། རྣམ་པར་རིག་པའི་གནས་འདི་ནི་རྣམ་པར་རིག་པའི་དེ་ཁོ་ནའོ་ཞེའོ། །རྣམ་པར་རིག་པའི་དེ་ཁོ་ན་ནི་གཞན་དུ་འགྱུར་ བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རིག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱའོ།།གནས་པའི་དེ་ཁོ་ན་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་སྟེ། འདུ་བྱེད་རྣམས་སྡུག་བསྔལ་བར་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་རྟག་པར་དེ་བཞིན་པས་ན་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ། །ལོག་པར་སྒྲུབ་པའི་དེ་ཁོ་ན་ནི་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་སྟེ། དེ་ཡང་གང་ འདུ་བྱེད་དེ་དག་ལ་ཡོན་ཏན་དུ་ལྟ་བས་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པར་དག་པའི་དེ་ཁོ་ན་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ། དེ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་འགོག་པའི་བདེན་པའོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་གནས་གྱུར་པའི་བདག་ཉིད་འགོག་པའི་བདེན་པ་ཉིད་དོ་ཞེའོ། །ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པའི་དེ་ཁོ་ན་ ནི་ལམ་གྱི་བདེན་པའོ།།གཞན་དག་ན་རེ་རྣམ་པར་རིག་པའི་དེ་ཁོ་ན་ནི་ཚུལ་བཞིན་དུ་སྦྱོར་བ་སྟེ། ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པའི་དེ་ཁོ་ན་དང་། རྣམ་པར་རིག་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཡང་ལམ་གྱི་བདེན་པ་ཉིད་དོ་ཞེའོ། །དེ་ཁོ་ན་གསུམ་པོ་འདི་དག་ཀྱང་རྟག་ཏུ་དེ་བཞིན་བས་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ལ་འཇུག་པ་དེ་ཁོ་ན་རྣམ་པ་གཉིས། རྩ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཀུན་བརྟགས་པ་དང་། གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་འཇུག་པ་ནི་ཚེའི་རྒྱུན་ཐོག་མ་མེད་པ་ཅན་ཏེ། དེ་ནི་མེད་པས་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །རྒྱུན་དེ་སུ་དག་གི་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་རྒྱུས་རབ་ཏུ་ཕྱེ བའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ།དེ་ལྟར་གང་དག་གིས་ཡིན་པ་དང་། འཇུག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འཇུག་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལས་དང་ཚེ་རྣམས་ཀྱི་འབྱུང་བ་ཐོག་མ་མེད་པ་ཅན་ནི་འཁོར་བར་འཇུག་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཡང་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་ བོ་ཉིད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར། འཇུག་སྟེ་ཁོ་ན་རྣམ་པ་གཉིས། །རྩ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ། གནས་པ་དང་ནི་ངན་པར་ཞུགས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་ལོག་པར་སྒྲུབ་པ་ནི་ངན་པར་ཞུགས་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྩ་བའི་དེ་ཁོ་ན་རྣམ་པ་གཉིས་སུའོ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་གཉིས་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་དང་།ཀུན་རྟོག་པའི་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གནས་པ་དང་། ལོག་པར་སྒྲུབ་པའི་དེ་ཁོ་ན་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བསྡུ་བའོ།

缘空性的无二智慧和从其后所得的清净世间智是真实智慧。如此性和真实智慧这二者是以无变化和无颠倒的圆成实而依次圆成实的缘故，为唯一圆成实自性所摄。
总摄的真实已经宣说完毕。分别的真实有多种相，不知如何摄入根本真实，因此问道：'应当如何了知分别真实摄入根本真实？'为此说：'分别真实有七种。'
是哪些呢？为此说：'趣入真实和相真实'等广说。解深密经中从趣入真如乃至正修真如之间所宣说的七种真如，即在此处从趣入真实乃至正修真实之间解说为七种分别真实。
其中趣入真实是轮回无始无终。这即是趣入真如，如是永远不会有开始。相真实是人法二无我，因为不会改变，所以即是相真实。
了别真实是诸法唯识性。有些人说：'无分别智或识处即是了别真实。'了别真实因为不会改变，所以称为了别真如。
住真实是苦谛，因为诸行住于苦的缘故。因为恒常如是，所以是真如。邪行真实是集谛，这是因为以功德见而趣入彼等诸行的缘故。
清净真实是烦恼障清净，这是真如和灭谛。有些人说：'转依自性即是灭谛。'正修真实是道谛。
其他人说：'了别真实是如理作意，正修真实和了别真实也是道谛。'这三种真实因为恒常如是，所以称为真如。
其中趣入真实有二种，应知根本真实是遍计和依他相。所谓趣入是无始时流，因为无有故是遍计自性。彼等有情的相续因为由因所分别故是依他自性。如是有情和趣入即是所说的趣入真实。
或者烦恼、业和寿命的无始生起称为轮回趣入。这也是由执著遍计自性所分别，因此说：'趣入真实有二种根本真实。'
同样，'住和邪行'中，邪行是邪入。同样根本真实有二种，即苦和集二者因为由因缘所分别且是分别境的缘故，住和邪行真实摄为二种。

།མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་རིག་དང་དག་།ཡང་དག་སྒྲུབ་པ་གཅིག་པུའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་ཉིད་ ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་དང་།རྣམ་པར་རིག་པའི་དེ་ཁོ་ན་དང་། རྣམ་པར་དག་པའི་དེ་ཁོ་ན་དང་། ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པའི་དེ་ཁོ་ན་སྟེ། དེ་ཁོ་ན་འདི་བཞི་ནི་རྩ་བའི་དེ་ཁོ་ན་གཅིག་ཁོ་ན་སྟེ། འདི་ལྟར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་དང་རྣམ་པར་དག་པའི་དེ་ཁོ་ན་གཉིས་ནི་ གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའོ།།རྣམ་པར་རིག་པའི་དེ་ཁོ་ན་དང་། ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པའི་དེ་ཁོ་ན་གཉིས་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའོ། །འདི་ལ་འཇུག་པ་དང་གནས་པ་དང་། ལོག་པར་སྒྲུབ་པའི་དེ་ཁོ་ན་ གསུམ་གྱིས་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་མཉམ་པར་བསྟན་ཏོ།།མཚན་ཉིད་དང་རྣམ་པར་རིག་པའི་དེ་ཁོ་ན་གཉིས་ཀྱིས་ནི་ཆོས་མཉམ་པའོ། །རྣམ་པར་དག་པའི་དེ་ཁོ་ནས་ནི་བྱང་ཆུབ་མཉམ་པའོ། །ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པའི་དེ་ཁོ་ནས་ནི་ཤེས་རབ་མཉམ་པར་ བསྟན་ཏོ།།སྨྲས་པ། སེམས་ཅན་མཉམ་པར་གསུམ་གྱིས་བརྗོད། །ཆོས་རྣམས་མཉམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཏེ། །དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་བློ་མཉམ་པར། །རེ་རེ་རབ་ཏུ་བསྟན་པ་ཡིན། །རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་དེ་ཁོ་ནའི་འོག་ཏུ་མཁས་པའི་དེ་ཁོ་ན་བཤད་དེ། དེ་བས་ན་དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། མཁས་དེ་ ཁོ་ན་རྣམ་བཅུ་ནི།།བདག་ཏུ་ལྟ་བའི་གཉེན་པོའོ། །ཞེས་གསུངས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ལ་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་རྣམ་པ་བཅུ་པོ་དེ་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་པ་དེ་མི་ཤེས་ནས། དེའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ལ་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་རྣམ་པ་བཅུ་པོ་དེ་དག་ཇི་ལྟ་ཞེ་ན་ཞེས་དྲིས་པ་དང་། དེའི་ཕྱིར། གཅིག་དང་རྒྱུ་དང་ཟ་བ་དང་། །བྱེད་པ་དང་ནི་དབང་སྒྱུར་དང་། །བདག་པོའི་དོན་དང་རྟག་པ་དང་། །ཉོན་མོངས་པ་དང་དག་པའི་གནས། །རྣལ་འབྱོར་ཅན་དང་མ་གྲོལ་གྲོལ། །དེ་དག་ལ་ནི་བདག་ཏུ་ལྟ། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །བདག མེད་པ་ལ་འཛིན་པ་རྣམ་པ་འདི་བཅུ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་མེད་པའི་ཕྱིར་མེད་པ་ལ་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།གལ་ཏེ་བདག་མེད་ན་གཟུང་བའི་གཞན་གྱི་དབང་དུ་གྱུར་པའི་འཛིན་པ་ཇི་ལྟར་ཡུལ་མེད་པ་ལ་འཇུག་ཅེ་ན། འདི་ནི་ཡུལ་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ལ་འཇུག་ གོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་གཉེན་པོར་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ལ་མཁས་པ་རྣམ་པ་བཅུ་བཤད་དོ། །ཇི་ལྟར་ན་འདི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ལ་བདག་ཏུ་འཛིན་གྱི་བདག་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་ངེས་ཤེ་ན། འདི་ལྟར་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་མ་གཏོགས་པར་བདག་ཅེས་བྱ་བ་རིགས་པས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་ ན་དམིགས་སུ་མེད་དོ།།བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་བདག་གི་བྱ་བ་དང་རང་བཞིན་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ལ་འཇུག་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་བདག་ཏུ་འཛིན་པའི་གཞི་ཡིན་པར་མངོན་ནོ། །བདག་ཏུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་རྣམས་ནི་རྣམ་པ་འདི་བཅུས་བདག་ཏུ་ འཛིན་པ་འབྱུང་གི་གཞན་དག་གིས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ལ་མཁས་པ་ནི་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཉེན་པོར་རིག་པར་བྱའོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། གཅིག་པུར་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དག་ལ་རིལ་པོའི་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་སྟེ། དེའི་གཉེན་ པོར་ཕུང་པོ་ལ་མཁས་པའོ།།རྒྱུར་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པས་བསྒོ་བའི་ཕྱིར་བདག་ལ་རྒྱུར་འཛིན་པ་སྟེ། དེའི་གཉེན་པོར་ཁམས་ལ་མཁས་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཞན་དག་ལ་ཡང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་གཉེན་པོ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཡང་ན་བདག་ཉིད་ལས་ ཐམས་ཅད་འབྱུང་ངོ་སྙམ་པ་འདི་ནི་རྒྱུད་འཛིན་པ་སྟེ།ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེའི་འབྲས་བུ་ཚེ་འདི་ལ་འདོད་པ་དང་། མི་འདོད་པའི་རྒྱུ་བདག་ཡིན་པར་སེམས་པ་ནི་རྒྱུར་འཛིན་པའོ། །ཟ་བར་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བདག་ནི་ཟ་བའོ། །གསལ་བ་དང་མི་གསལ་ བ་ནི་སེམས་མེད་པའི་ཕྱིར་བཟའ་བའོ།།ཡང་ན་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་རྣམས་ཀྱི་བར་དུ་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་དེའི་འབྲས་བུ་ལ་ཟ་བར་བྱེད་དོ་སྙམ་པ་ནི་ཟ་བར་འཛིན་པའོ།

所谓'相、了知、清净以及真实成就唯一'，是指相的真如、了知的真如、清净的真如以及真实成就的真如，这四种真如是根本真如的唯一，也就是圆成实性。其中相的真如和清净的真如二者是因不变异而圆成实。了知的真如和真实成就的真如二者是因无颠倒而圆成实。
在此，以趣入、安住和颠倒成就三种真如显示众生平等。以相和了知二种真如显示法平等。以清净真如显示菩提平等。以真实成就真如显示智慧平等。
如说：'以三种显众生平等，以二种显诸法平等，如是各别显示菩提和智慧平等。'
在分别真如之后解说善巧真如，因此为显示此义而说'善巧真如有十种，是我见之对治'。
由于不知蕴等中十种我见是何种情况，因此问道：蕴等中十种我见是什么？为此说：'一、因、受者、作者、自在、主宰义、常、烦恼所依、清净所依、瑜伽者及未解脱解脱，于彼等起我见。'这是配合'于蕴等'来理解。
所谓'执著无我的这十种相'，是说因为无我而执著于无。如果无我，那么依他起的能取如何趣入无境？这并非无境，而是趣入蕴等。
因此，作为彼等对治而说十种蕴等善巧。如何确定这是执著蕴等为我，而我实际并不存在？如是，若以正理观察，除蕴等外，不可得所谓我。
诸说我论者所说的我的作用和自性，一切皆趣入蕴等，因此显然蕴等即是我执的所依。诸我执者以此十相生起我执，而非其他，因此应知蕴等善巧是一切我执的对治。
例如，所谓一性执著，是执著五取蕴为整体之我，其对治是蕴善巧。所谓因执著，是因眼等所熏习而执著我为因，其对治是界善巧。其他诸法也应如是说违品和对治。
或者，认为一切从自身生起，这是因执著。认为善不善业于此生中所欲不欲果的因是我，这是因执著。所谓受者执著，是认为我因是心故为受者。明与不明因无心故为所受。
或者，认为善不善业之间所生起者即是能受用其果，这是受者执著。

།བྱེད་པར་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལེགས་པར་བྱས་པ་དང་། ཉེས་པར་བྱས་པའི་ལས་རྣམས་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ བྱེད་པར་འཛིན་པ་གང་ཡིན་པའོ།།ཡང་ན་བྱེད་པ་དང་ལྡན་པ་གང་ཞིག་བྱ་བ་དེ་དང་དེ་དག་བྱེད་པ་ནི་བདག་གོ་ཞེས་བྱེད་པར་འཛིན་པའོ། །རང་དབང་དུ་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་དགར་དབང་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བདག་གོ། །དབང་དུ་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བདག་གོ་ཞེས་བྱ་བར་འཛིན་པ་ གང་ཡིན་པའོ།།ཡང་ན་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་འབྱུང་བ་ལ་དབང་བྱེད་དོ་སྙམ་པ་ནི་རང་དབང་དུ་འཛིན་པའོ། །བདག་པོར་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་པོ་དང་རྗེ་བོ་དང་དབང་ཕྱུག་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བདག་གོ་སྙམ་དུ་སེམས་པའོ། །ཡང་ན་འབྲས་བུ་དང་མཐུན་པར་དེ་ལ་སྤྱོད་པའི་བདག་པོ་ནི་བདག་ གོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་ནི་བདག་པོར་འཛིན་པའོ།།རྟག་པར་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་རྣམ་པ་ལྔས་རྣམ་པར་མ་དག་ཀྱང་བདག་རྟག་པ་ཁོ་ནའོ། །གཞན་དུ་ནམ་བྱས་པ་དང་ཕྲད་པ་དང་། བྱས་པ་ཆུད་ཟོས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་དྲན་པ་དང་། སོ་སོར་ངོ་ཤེས་པ་ཡང་མེད་ པར་འགྱུར་རོ།།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བར་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་རྟེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣལ་འབྱོར་ཅན་དུ་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བདག་ལ་ཡིད་འཛིན་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་རོ། །ཡང་ན་དབུགས་ དང་ཡིད་འགོག་པའོ།།བདག་དང་ཡིད་སྦྱོར་བའི་ཁྱད་པར་ནི་རྣལ་འབྱོར་ཏེ། དེ་ལ་འདི་ཡོད་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་ཅན་ནོ། །མ་གྲོལ་བ་དང་གྲོལ་བ་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་སྔར་བཅིངས་པ་ལས་གྲོལ་ལོ་སྙམ་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གང་ཡིན་པའོ། །མཁས་པ་རྣམ་པ་བཅུ་པོ་འདི་ དག་རྩ་བའི་དེ་ཁོ་ནར་ཇི་ལྟར་འདུ་ཤེས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ།མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ན། དེ་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་པོ་དག་ཏུ་ཇི་ལྟར་འདུས་ཏེ། མི་སྲིད་དོ་སྙམ་ནས་དྲིས་པའོ། །འདི་ལྟར་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་དུ་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ འདུས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཁས་པའི་ཡུལ་ལ་འདིར་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲར་བརྗོད་ཀྱི་མཁས་པ་དེ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟ་བས་ན་མཁས་པའི་དེ་ཁོ་ན་སྐབས་ཀྱིས་དེར་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་ནི་མ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་འབྲས་བུ་དང་རྒྱུའི་དེ་ཁོ་ན་ལམ་གྱི་བདེན་པ་ གསུམ་དུ་འདུས་པར་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ།།དེ་ཉིད་ཇི་ལྟ་འདུས་པའང་མ་ཤེས་ནས། ཇི་ལྟར་འདུས་ཤེས་ན་ཞེས་དྲིས་པ་དང་། དེའི་ཕྱིར། ཀུན་དུ་རྟོག་དང་རྣམ་རྟོག་དོན། །ཆོས་ཉིད་དོན་གྱི་དེ་དག་དེར། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་དུ་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ འདུས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྐབས་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་ཁམས་ལ་སོགས་པ་བས་སྔར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་རྣམས་ཐོག་མར་བསྡུས་ལ་བཤད་པར་བྱའོ། །དེ་དག་ལས་ཀྱང་གཟུགས་སུ་བསྡུ་བར་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། གང་ཞེ་ན་ཀུན་བརྟགས་པའི་གཟུགས་ དང་།རྣམ་པར་བརྟགས་པའི་གཟུགས་དང་། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་སོ། །དེ་ལ་ཀུན་བརྟགས་པའི་གཟུགས་གང་ཞེ་ན། གང་གཟུགས་ཀྱི་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དའང་གང་མིང་དུ་དམིགས་པ་མ་གཏོགས་པར་དེ་ལ་ཡུལ་གྱི་ངོ་བོ་དངོས་པོར་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་ སྟེ།དེ་གཏན་མེད་པའི་ཕྱིར་ཀུན་བརྟགས་ཞེས་བྱའོ། །རྣམ་པར་བརྟགས་པའི་གཟུགས་ནི་གང་གཟུགས་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལ་རག་ལས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཅིའི་ཕྱིར་འདི་རྣམ་པར་བརྟགས་པའི་གཟུགས་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་གཟུགས་ སུ་རྣམ་པར་རྟོག་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།འདི་ལྟར་དེ་ཁོ་ན་མ་མཐོང་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་ཏེ། གཟུགས་སུ་སྣང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་གཟུགས་སུ་འདུ་ཤེས་ནས་གཟུགས་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པར་བྱེད་དེ། དཔེར་ན་ཕུང་པོ་ལ་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་བས་ན་ གཞན་གྱི་དབང་ལ་རྣམ་པར་བརྟགས་པའི་གཟུགས་ཞེས་བྱའོ།

所谓'执作者'，是指执著善业和恶业等诸业是由自己所作。或者说，凡是具有作用者，认为'我'能做这些事情，即是执作者。
所谓'执自在'，是指认为能够随意自在者即是'我'。认为能被支配者即是'我'。或者说，认为能主宰因果生起即是执自在。
所谓'执主宰'，是指认为主人、君主、自在者即是'我'。或者说，认为是与果相应的受用主人即是'我'，这就是执主宰。
所谓'执常'，是指虽然从因等五种事物来看并不清净，但认为'我'一定是常住的。否则就不会有所作、所遇、所作消失，以及忆念、各别认知等。
所谓'执染净'，是指因为是染污和清净的所依。
所谓'执瑜伽'，是指执著于我的心即是瑜伽。或者说是调息和制心。我与心的特殊结合即是瑜伽，具有此者即是瑜伽者。
所谓'执未解脱和解脱'，是指分别认为'我从先前的束缚中解脱了'。
关于'如何了知这十种善巧归属于根本真实'，'善巧'是指通达蕴等，那么它们如何归属于三自性中？因为认为这是不可能的而提出此问。
说'如是蕴等归属于三自性'，这里'善巧'一词是指善巧的对象，而不是善巧本身。因此应当了知，善巧的真实不是依此处归摄的事物，就像说果与因的真实归属于道谛三者一样。
由于不知其如何归属，故问'如何归属'，因此说：'遍计及分别义，法性义中彼等摄。'这是说明蕴等归属三自性的语境。
其中，由于界等已先说过，故首先归摄并解释诸蕴。在诸蕴中，又应归摄色蕴，因此色有三种：遍计所执色、依他起色和法性色。
其中，什么是遍计所执色？即是色的遍计所执自性，也就是说，除了名言所缘外，对其遍计为境界的实体性，因为这完全不存在，故称遍计。
依他起色是指色的依他起自性，意思是依赖因缘。为什么称此为分别色？因此说'于此分别为色'，即是说，未见真实者们不了知，将显现为色的识执著为色而执着，如同执蕴为我一样。因此称依他起为分别色。

།ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་ནི་གང་གཟུགས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་རྣམ་པར་བརྟགས་པའི་གཟུགས་དང་ཀུན་བརྟགས་པའི་གཟུགས་དེ་དག་དང་བྲལ་བའི་བདག་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །གཟུགས་ཇི་ ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་གསུམ་དུ་ཕྱེ་སྟེ་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་དུ་བསྡུས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་དང་།ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དང་འདུ་བྱེད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་ དང་།སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཡན་ལག་རྣམས་དང་། གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་དང་། དབང་པོ་རྣམས་དང་། དུས་གསུམ་དང་། བདེན་པ་བཞི་དང་། ཐེག་པ་གསུམ་དང་། འདུས་བྱས་དང་། འདུས་མ་བྱས་ཏེ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཁམས་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཀྱང་ཀུན་བརྟགས་པ་དང་། རྣམ་པར་བརྟགས་པ་དང་། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་གསུམ་གསུམ་དུ་ཕྱེ་སྟེ། ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་དུ་བསྡུ་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་གཟུགས་སུ་སྣང་བ་རྣམས་ལ་གཟུང་བའི་དངོས་པོར་རྟོག་པ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་ལ སོགས་པར་སྣང་བ་དེ་ལ།གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་དངོས་པོ་གཏན་མེད་པ་བཞིན་དུ་ཡང་ཀུན་རྟོག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ཚོར་བ་ནས་ཀུན་བརྟགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་དུའོ། །གང་ལ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་རྟོག་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་རྣམ་པར་བརྟགས་པའི་ཚོར་བ་ ནས་རྣམ་པར་བརྟགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་དུའོ།།ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ཚོར་བ་ནི་གང་ཚོར་བའི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་དུ་དེ་བཞིན་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ལ་ཡང་ཅི་རིགས་ པར་རྒྱས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ།།གཟུགས་དང་ཚོར་བ་ནས་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་མིང་གིས་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ཀུན་བརྟགས་པ་དང་། གཞན་གྱི་དབང་དང་། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། དེ་ལ་ གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་བརྟགས་པའི་ཕྱིར་ཀུན་བརྟགས་པའོ།།གདགས་པའི་གནས་ཀྱི་དངོས་པོ་ཡིན་པས་གཞན་གྱི་དབང་སྟེ། དེ་ཉིད་རྐྱེན་གཞན་ལ་རག་ལས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་དང་གཏན་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཡོངས་སུ་གྲུབ་ པའོ།།གཞན་གྱི་དབང་ཉིད་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོར་མིང་དུ་བརྗོད་ཀྱི་ཀུན་བརྟགས་པའི་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཀུན་བརྟགས་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་རམ་ཞེ་ན། དོན་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་སྒྲོ་བཏགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟ་བུར་དོན་ལ་མིང་འཇུག་པ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟ་བུར་མེད་མོད་ཀྱི་བྱིས་པ་རྣམས་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་མངོན་པར་ཞེན་ཏོ། །དེའང་ལོག་པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡིན་གྱི་ཡང་དག་པའི་དོན་དུ་མ་ཡིན་པར་ཅི་མངོན་ཞེ་ན། མཐུན་ནམ་མི་མཐུན་ཡང་རུང་སྟེ། མིང་དང་དོན་གཉིས་ཀྱིས་བརྗོད་པར བྱ་བ་དང་།རྗོད་པའི་དངོས་པོ་ལྡོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་ཤིང་ལ་སོགས་པའི་སྒྲ་དང་དེ་དག་གི་དོན་རྣམས་ཐ་དད་པའི་ངོ་བོ་མ་ཡིན་དུ་ཟིན་ན། དེ་ལྟ་ན་ནི་མིང་དང་དེ་དག་གི་དོན་གྱི་ངོ་བོ་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་དོན་བཞིན་དུ་བརྗོད་པ་ལྡོག་པར་འགྱུར་རོ། །དོན་ཀྱང་མིང་གི་ངོ་བོ་དང་ཐ་མི་དད་ ན་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལས་ཉམས་པར་འགྱུར་ཏེ་ངེས་པའི་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་ན་མིང་གིས་བརྗོད་པ་ཡང་གཞན་ལ་དོན་གྱི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡང་གཞན་དུ་འགྱུར་བས་ཐུག་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །དོན་གཅིག་ལ་མིང་མང་པོའམ། མིང་གཅིག་ལ་ཡང་དོན་མང་པོར་གྱུར་ན་ དུ་མའི་ངོ་བོར་འགྱུར་ཏེ།གཅིག་ནི་དུ་མའི་ངོ་བོར་མི་རུང་ངོ་། །དངོས་པོ་མེད་པའི་བརྗོད་པ་དག་ཀྱང་དོན་བཞིན་དུ་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་དོན་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་མིང་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དེའི་དོན་ཀྱང་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ། །མི་མཐུན་པ་ཡང་སྒྲ་དང་མཐུན་པར་དོན་ ཤེས་པ་མེད་དེ།དེ་ལ་ཤིང་ནི་སྒྲ་ཉིད་དེ་དོན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དོན་ནི་ཤིང་ཡང་མ་ཡིན་ཤིང་མ་ཡིན་པའང་མ་ཡིན་ནོ།

法性之色即是由色所圆成的体性，这是离开遍计所执色和依他起色的空性自体。所谓如色，是将色分为三种，摄入三种体性中，同样也要应用于受等诸蕴、界和处等。即受、想、行、识蕴，以及界和处，缘起支分，处非处，诸根，三世，四谛，三乘，有为法和无为法，受等以及界等这些也都由遍计所执、依他起和法性体性的差别而分为三种三种，摄入三种体性中。
其中，如同对色相显现者执著为所取事物一样，对受等显现者，虽然完全没有能取所取的事物，但仍有分别，这就是从遍计所执受乃至遍计所执识。对其执著为能取所取者，即是从依他起受乃至依他起识。法性受即是受的圆成实体性，乃至法性识也应如是说。
同样，对界和处等也应当如理广说。从色和受乃至有为和无为所说的名言事物，也应当了知为遍计所执、依他起和圆成实体性。如何呢？其中，由于执著为色等体性，故为遍计所执。由于是假立处的事物，故为依他起，因为它依赖其他缘故。与色等事物完全相离即是圆成实。
依他起本身以色等事物的名言来说，而遍计所执则不是。若问遍计所执分别岂不成为无义？答非无义，因为对此增益为色等体性故。如同义上安立名称那样虽然并不存在，但是凡夫们执著为其体性。
为何显现为颠倒执著而非真实义呢？无论相符与否，因为名称和义二者能诠所诠的事物是相违的。假使树等声音和它们的义不是异体，那么由于名称和它们的义体性无别，则如同义一样诠说也会相违。
若义与名称体性无别，则会失去所诠，因为没有决定因。或者，名称的能诠是一个，义的所诠又是另一个，这样就会成为无穷。若一义多名或一名多义，则成多体性，因为一不应成为多体。
无实物的诠说也将如义般不存在，因为其义无实故。或者，因为有名称，其义也将成为有。不相符者也无与声相符的义理解，其中树是声音本身而非义。义既非树也非非树。

།དེའི་ཕྱིར་ཤིང་གི་སྒྲའི་དོན་ནི་ཤིང་ཞེས་པའི་ཡུལ་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ། དེའི་དོན་ནི་ཤིང་གི་བདག་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་སྒྲ་དང་དོན་གཉིས་རྗོད་པ་དང་ བརྗོད་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ལས་ལྡོག་གོ།།མི་མཐུན་ན་ཡང་ངེས་པའི་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྗོད་པ་དང་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ངེས་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །མིང་གིས་དོན་བསྐྱེད་དམ་གསལ་བར་བྱེད་གྲང་ན། དེ་ལ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེས་ཟིན་པའི་དོན་ལ་མིང་འདོགས་པའི་ ཕྱིར་རོ།།ཡང་དང་ཡང་མིང་འདོགས་པས་སྐྱེས་ཟིན་པ་ཡང་ཡང་དང་ཡང་བསྐྱེད་དགོས་པར་ཐལ་བར་ཡང་འགྱུར་རོ། །གསལ་བར་བྱེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་དོན་རྟོགས་ནས་མིང་འདོགས་ན་རྟོགས་ཟིན་པ་ལ་ནི་གསལ་བར་བྱ་བ་མི་རིགས་སོ། །མིང་དེ་ཉིད་ཀྱིས་དོན་ དེ་ཉིད་ཡིན་པར་སུ་དེ་མི་ཤེས་པ་གཞན་དག་གིས་ནི་མི་རྟོགས་སོ།།དེ་ཉིད་དོན་དེ་ཉིད་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཡང་ཡིན། གསལ་བར་མི་བྱེད་པ་ཡང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བར་ནི་མི་རུང་སྟེ། གསལ་བར་བྱེད་པ་སྒྲོན་མ་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་གསལ་བར་བྱ་བའི་དོན་ཤེས་པ་ལ་ལྟོས་ནས་གསལ་བར་ བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།གསལ་བར་བྱ་བ་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པ་ལ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ངེས་པ་ཡང་མ་མཐོང་བས་དོན་ཐམས་ཅད་ལ་མིང་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་གསལ་བར་བྱེད་པར་འགྱུར་དུ་འོང་ངོ་། །དྲི་ལ་སོགས་པས་ངེས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་སྟེའུ་དང་ཆུ་ལ་སོགས་པ་ནི་ དྲི་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེད་པ་པོར་འདོད་ཀྱི་གསལ་བར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་བས་ན་རྗོད་པ་དང་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་བཞིན་དུ་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་མངོན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་དུ་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་འདུས་པའི་ཕྱིར་མཁས་ པའི་དེ་ཁོ་ན་རྣམ་པ་བཅུ་ནི་རྩ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་བལྟའོ།།བདག་ཏུ་ལྟ་བའི་གཉེན་པོར་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ནི་བཤད་དེ། དོན་གང་ལ་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ལ་མཁས་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ནི་མ་བཤད་ པས་དེ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ།ཐོག་མར་དུ་མ་ཉིད་དང་ནི། །བསྡུས་དང་ཡོངས་སུ་ཕྱེ་བའི་དོན། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཐོག་མར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དང་པོར་བརྗོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་ཐོག་མ་ཁོ་ནར་ཕུང་པོ་བཤད་དེ། དེ་དག་ཀྱང་དོན་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དུ་མའི་ དོན་ནི་གཟུགས་གང་ཅིའང་རུང་སྟེ།འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བ་འམ་ནང་གི་འམ་ཕྱིའི་འམ་རགས་པ་འམ་ཕྲ་བ་འམ་ངན་པ་འམ་གྱ་ནོམ་པ་འམ་རྒྱང་རིང་པོ་འམ་ཐག་ཉེ་བ་དེ་ལྟ་བུ་དག་ནི་དུ་མའི་དོན་ཏེ། འདས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྫས་མང་པོ་དག་ལ་ཕུང་པོ་ ཞེས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།བསྡུས་པའི་དོན་ནི་ཕུང་པོ་སྟེ། བསྡུས་ནས་གཅིག་ཏུ་བྱས་པའོ། །ཡོངས་སུ་ཕྱེ་བའི་དོན་ཡང་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་སྦྱར་ཏེ། ཀྱང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་དུ་མའི་དོན་དང་བསྡུས་པའི་དོན་གཉིས་ཀྱང་བསྡུ་བའི་དོན་ཏོ། །འདིར་རྒྱུ་སྨོས་པ། གཟུགས་ཀྱི་ མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ནི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ལས་ཐ་དད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའོ།།ཐ་དད་པ་ཡང་ཡོངས་སུ་ཕྱེ་བ་ནི་རྣམ་གྲངས་སུ་གཏོགས་པའོ། །འདིར་ཅིའི་ཕྱིར་ན་ཡན་ལག་འདི་གསུམ་གྱི་ཕུང་པོའི་དོན་རྣམ་པར་གཞག་ཅེ་ན། ཕུང་པོའི་ དོན་ནི་སྤུངས་པའི་དོན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བས་ན་དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ།འཇིག་རྟེན་ན་ཡང་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ན་ཡང་དུ་མ་དང་བསྡུས་པ་དང་ཡོངས་སུ་ཕྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་སྤུངས་པ་ཞེས་བརྗོད་པར་མཐོང་ངོ་། །གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་ དུ་ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཡང་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་ཇི་ལྟར་བྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དང་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ནི་སྐྱེས་བུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བདག་གཅིག་པུར་འཛིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་གཉེན་པོར་ཇི་ནས་ཕུང་པོའི་དོན་ལ་མཁས་པར་བྱ་ བ་བཤད་དེ།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། འདས་པ་ལ་སོགས་པ་ཐ་དད་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པར་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པ་རྣམས་ལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོར་གདགས་པའི་ཕྱིར་རོ།

因此，树的声音的含义不会成为树这个对境，因为它的含义不是树的本性。如是，声音和义二者从能诠和所诠的事物中脱离。即使不相顺，也因为没有决定的因，能诠和所诠就会成为无有决定。
名称是产生义还是明显呢？对此，不是产生，因为是对已生的义安立名称。反复安立名称，也会有已生的一再产生的过失。也不是明显，如此，了知义后安立名称，对已了知的就不应该明显。不了知那个名称即是那个义的其他人就不了知。
说'即是明显那个义，也是不明显'是不合理的，因为明显者如灯等，不是依靠了知明显义而明显的。因为未见到明显瓶子和毛毯等的明显性决定，所以会成为一切名称明显一切义。
香等也不是决定，如此，认为茴香和水等是香等的产生者，而不是明显者。因此，执著能诠和所诠如同执著所取和能取一样显然是无义的。
如是，因为蕴等摄于三自性，智者的真实十种应视为根本真实。为对治我见而解说蕴等义，对于蕴等所知的违品我见，蕴等义未说，故当说彼。
首先说'最初即多性，摄集及分别义'。'最初'即配合为'首先说'。其中最初即说蕴，彼等应知有三种义：多义即任何色，过去、未来、现在，或内或外，或粗或细，或劣或胜，或远或近如是等即是多义，因为说蕴是对过去等多事物而言。
摄集义即蕴，即摄集成一。分别义也与蕴结合，'也'字是摄集多义和摄集义二者的含义。此中说因，色蕴的相与受等相不同而安立，故差别也分别即是异名。
此中为何以此三支分安立蕴义？因为说'蕴义即积聚义'，故如是安立，因为世间也见到。如是世间也见到多、摄集、分别即说为积聚。如色蕴，受蕴等也应如是了知。
其中，对于执著'凡是已生和将生等这一切都是士夫'的执一我，为对治彼而说应善巧蕴义。云何？因为对过去等差别的色等摄为一者安立为色等蕴。

།དེ་ཡང་རྨོངས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་གཉེན་པོར་ཕུང་པོ་རྣམ་གསུམ་གཞག་སྟེ། རྨོངས་པ་རྣམ་པ་ གསུམ་ནི་གཅིག་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་།བཟླུམ་པ་ལ་རྨོངས་པ་དང་། མཚན་ཉིད་འདྲེས་པ་ལ་རྨོངས་པའོ། །ཕུང་པོའི་འོག་ཏུ་ཁམས་རྣམས་བསྟན་ཏེ། དེ་བས་ན་ཕུང་པོའི་དོན་གྱི་འོག་ཏུ་ཁམས་ཀྱི་དོན་གསུངས་པ། འཛིན་དང་གཟུང་དང་དེ་འཛིན་པ། །ས་བོན་དོན་དེ་གཞན་དུ་ འདོད།།ཅེས་བྱ་བའོ། །གཞན་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ཁམས་ཉིད་དང་སྦྱར་ཏེ་ཕུང་པོའི་འོག་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་བཤད་པ་བྱེད་པས་ཀྱང་། གཞན་གང་ཞེ་ན། ཁམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ས་བོན་གྱི་དོན་ནི་ཁམས་ཀྱི་དོན་ཏེ། དཔེར་ན་གསེར་ཡོད་པའི་རྡོ་རྗེ་ལ་གསེར་ གྱི་ཁམས་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།གསེར་གྱི་ས་བོན་ཞེས་བྱ་བར་མངོན་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ཡང་འབྲས་བུ་ཐ་དད་པས་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་དབྱེ་སྟེ། འཛིན་པའི་ཁམས་དང་། གཟུང་བའི་ཁམས་དང་། དེ་འཛིན་པའི་ཁམས་སོ། །དེ་ལ་འཛིན་པའི་ས་བོན་གྱི་དོན་ནི་མིག་གི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་ སྟེ།གང་དག་མིག་གི་ཁམས་ནས་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་ལ་ཐུག་གི་བར་གྱི་ཁམས་དེ་དག་མིག་གི་ཁམས་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་དག་ཀྱང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་འཛིན་པའི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་འཛིན་པ་དག་གོ། །རིགས་མཐུན་པའི་མིག་ལ་སོགས་པ་དག་གི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་ཁམས་རྣམས་ཞེས་བྱའོ།།གཟུང་བའི་ས་བོན་གྱི་དོན་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་ནས་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ལ་ཐུག་གི་བར་དག་གོ། །མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཟུང་བ་དག་གོ། །དེ་དག་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མཚུངས་ པ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུའི་དངོས་པོ་ཡིན་པས་ཁམས་རྣམས་ཞེས་བྱའོ།།དེ་འཛིན་པའི་ས་བོན་གྱི་དོན་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་སྟེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་འཛིན་པ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནས་ ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཐུག་གི་བར་དག་གོ།།དེ་དག་ཀྱང་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་མཚུངས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཁམས་རྣམས་ཞེས་བྱ་སྟེ། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ནས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ཀྱི་བར་ དག་གོ།།ཁ་ཅིག་ན་རེ་མིག་ལ་སོགས་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་བསྒོས་པའི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའི་ས་བོན་ཏེ་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་བསྒོས་ པའི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ས་བོན་ཏེ་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་བསྒོས་པའི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ས་བོན་ཏེ་གོ་རིམས་ བཞིན་ནོ།།དེ་ལྟར་ན་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་ལ་ཁམས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲར་བརྗོད་ཀྱི། མིག་ལ་སོགས་པ་ལ་ནི་མི་བྱའོ་ཞེས་ཏེ། འདི་ནི་བསམ་དགོས་པའོ། །བྱེད་པ་དང་བྱ་བ་དང་། ལས་རྣམས་ལ་རྨོངས་པ་ལྡོག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ས་བོན་གྱི་དོན་རྣམ་པ་གསུམ་ལ་ཁམས་ རྣམ་པར་གཞག་གོ།།འདི་ལ་མིག་ལ་སོགས་པ་སྔ་མ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་ཕྱི་མ་དག་གི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཡིན་གྱི། འདི་ལ་རྒྱུ་བདག་ཅེས་བྱ་བ་གཞན་གང་ཡང་མེད་དོ། །དེ་ལྟར་ན་ཁམས་ལ་མཁས་ན་བདག་ལ་རྒྱུར་འཛིན་པ་ལྡོག་པར་འགྱུར་རོ། །ཁམས་ཀྱི་དོན་གྱི་འོག་ཏུ་སྐྱེ་ མཆེད་རྣམས་ཀྱི་དོན་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར། ཚོར་དང་དོན་རྣམས་ཡོངས་གཅོད་ཀྱི། །ཉེར་སྤྱོད་འབྱུང་སྒོ་གཞན་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །ཁམས་རྣམས་ལས་གཞན་པ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་མང་ཞིག་ཀྱང་ཡོད་ལ། གཞན་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་སྤྱིར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། གཞན་གང་ཡིན་ཞེས་དྲིས་པ་དང་། ཁམས་རྣམས་ཀྱི་འོག་ཏུ་བཤད་པའི་ཕྱིར་དོན་གྱིས་ན་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ལས་གཞན་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་འདི་གནས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྐྱེ་མཆེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དེ་ལ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག པོ་དག་ནི་ཚོར་བའི་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་སྐྱེ་བའི་སྒོའི་ཕྱིར་རོ།

此外，为对治三种愚痴而建立三蕴，三种愚痴是：一性愚痴、圆满性愚痴、相混杂愚痴。在蕴之后宣说诸界，因此在蕴义之后宣说界义：'能取与所取及彼能取，种子义即是异界。'
'异'字即与界字相连，因为是在蕴之后宣说的缘故。因此论释中也说：'何为异？即界。'种子义即是界义，如含有黄金的矿石称为金界，即显现为金种子。
此复由果差别分为三种：能取界、所取界、能取彼界。其中能取种子义即眼界等，从眼界乃至意界之间的诸界即是眼界等。由于它们是执取色等境的所依，故为能取。由于它们是同类眼等之因，故称为界。
所取种子义即从色界等乃至法界。由于是眼等识的对境，故为所取。同样，由于它们是色等相似法之因性，故称为界。
能取彼种子义即眼识界等，由于是了知色等的本性，故能取色等的眼识乃至意识。由于它们是眼识等相似法之因，故称为界，即从眼识界乃至意识界。
有些人说：由执著眼等熏习业习气的阿赖耶识是眼等种子，依次类推。同样，由执著色等熏习业习气的阿赖耶识是色等种子，依次类推。同样，由执著眼等识熏习业习气的阿赖耶识是眼识等种子，依次类推。
如是，唯阿赖耶识可称为界，而眼等则不可称为界，此说应当思考。为了遣除对作者、作业和业的愚痴，故于三种种子义建立诸界。
此中，前眼等是后眼等之因，除此之外再无所谓因我。如是，通达界义则能遣除执我为因。界义之后当说诸处义，因此说：'受用诸境界，生门即异处。'
虽然除界之外还有处、缘起等众多法，'异'字是泛指，因此问'何为异？'由于是在界之后宣说，故实际上此'异'字表明是处，因此说'即处'。其中内六处是受用生起之门。

།ཕྱིའི་དྲུག་པོ་དག་ནི་དོན་ཡོངས་སུ་གཅོད་པའི་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་སྐྱེ་བའི་སྒོའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། སྐྱེ་བའི་སྒོའི་དོན་ནི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་དོན་ཏོ། །སྐྱེ་བ་ནི་འབྱུང་བ་སྟེ་ཚོར་བ་དང་དོན་ཡོངས་སུ་གཅོད་པའི་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་གཉིས་ ཀྱི་སྐྱེ་བ་དེ་མཆེད་པར་བྱེད་པས་སྐྱེ་མཆེད་དོ།།ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་སྐྱེ་བའི་སྒོའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཕྱི་དང་ནང་དུ་དབྱེ་སྟེ། ཚོར་བ་ནི་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་ཉིད་ཉེ་བར་སྤྱོད་པས་ན་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་སྟེ། མྱོང་བ་ ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ནི་ཚོར་བའི་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་དེ་སྐྱེ་བའི་སྒོར་བཤད་དོ། །ཡུལ་རྣམས་ཀྱང་དེ་སྐྱེ་བའི་སྒོ་ཡིན་མོད་ཀྱི་གནས་མིག་ལ་སོགས་པ་ནི་ཕན་འདོགས་པ་དང་། གནོད་པ་བྱེད་པ་དང་། དེ་ལ་ཡང་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་དང་། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པས་ གནས་སུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་མིག་ལ་སོགས་པ་ཡོད་ན་དེའི་སྒོ་ནས་ཚོར་བ་ལས་སྤྱོད་པར་འགྱུར་གྱི།མེད་ན་ནི་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དོན་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་ནི་འདུ་ཤེས་ཏེ། དོན་ལ་མཚན་མར་འཛིན་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་དོན་རྟོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པས་ཡུལ་ རྣམས་ལ་ཉེ་བར་སྤྱོད་དོ།།དེ་སྐྱེ་བའི་དངོས་པོའི་སྒོ་ཡིན་པས་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་བཤད་ཀྱི། ནང་གི་རྣམས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེ་བའི་སྒོ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་འདི་ལྟར་ཡུལ་གྱི་དངོས་པོ་མེད་ན་ནང་གི་མིག་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཡོད་ཀྱང་དོན་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་ལ་ཉེ་ བར་སྤྱོད་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ།།ཚོར་བ་དང་དོན་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་བཅས་པ་དག་སྐྱེ་བའི་སྒོའི་དངོས་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་མཆེད་འདི་དག་རིག་པར་བྱ་སྟེ། གཙོ་བོར་ནི་གཉིས་གཟུང་ངོ་། །གཙོ་བོར་གཟུང་བ་ནི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ལ་སྤྱོད་པ་དང་། དོན་ ཡོངས་སུ་གཅོད་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཚོར་བ་དང་དོན་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་ལ་ཉེ་བར་སྤྱོད་པའི་སྒོ་ནས་ཟ་བ་པོར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འབྱུང་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དོན་གཉིས་ཀྱིས་སྐྱེ་མཆེད་རྣམ་པར་གཞག་པ་བྱས་སོ། །དེ་ལྟར་སྐྱེ་མཆེད་ལ་མཁས་པ་ཟ་བ་པོ་ནི་ནང་གི་སྐྱེ་ མཆེད་རྣམས་ཡིན་ལ།བཟའ་བར་བྱ་བ་ནི་ཕྱིའི་རྣམས་ཡིན་ཏེ། ཟ་བ་པོའི་བདག་མེད་དོ་སྙམ་ནས་བདག་ཟ་པ་པོར་འཛིན་པ་ལྡོག་པར་འགྱུར་རོ། །མིག་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་ཕན་པ་དང་། གནོད་པའི་ཕྱིར་དེའི་གནས་ཉིད་ཟ་བ་པོར་ཐ་སྙད་བཏགས་སོ་ ཞེས་གང་བཤད་པ་དེ་མི་རིགས་ཏེ།གཟུགས་བཀག་པའི་ཕྱིར་བདག་བཞིན་དུ་མིག་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། འདི་ནི་ཀླན་ཀར་མི་རུང་སྟེ། འདི་ལྟར་ཀུན་བརྟགས་པའི་གཟུགས་ཁོ་ན་འདིར་དགག་པར་བྱའི། རྣམ་པར་བརྟགས་པའི་ གཟུགས་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་མིག་ལ་སོགས་པར་སྤྲོས་པས་བསྒོས་པའི་ལས་ཀྱིས་འཕངས་པས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འགྱུར་བའི་ཁྱད་པར་རྙེད་པ་ནི་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་དོ། །རྒྱུ་དེ་ལས་བྱུང་བ་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པར་སྣང་བ་ནི་ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་དོ། ། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐུན་མོང་གི་དོན་དུ་སྣང་བ་གང་ཡིན་པ་དང་། སེམས་ཅན་དུ་སྣང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་སྣང་བ་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་བདག་པོའི་རྐྱེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་བྱའི། དེ་ཡུལ་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན གོ་མདོ་སྡེ་ལས་གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེའོ་ཞེས་འབྱུང་བ་དང་མི་འགལ་ལམ།གཟུགས་ལ་སོགས་པར་སྣང་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་ཐ་དད་ན་དེ་ཉིད་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་དུ་དེ་ཉིད་འགྱུར་བར་ནི་མི་རིགས་ཏེ། སྐྱེས་པ་དང་མ་སྐྱེས་པའི་དུས་ན་ཡོད་པ་ དང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།བདག་ཉིད་ལ་འཇུག་པ་འགལ་བའི་ཡང་ཕྱིར་རོ།

关于'外六者是为断定对境之作用生起之门'等所说，生起之门的含义即是处的含义。生起即是产生，由于使感受和断定对境之作用二者的生起增长，故称为处。由感受和想的作用生起之门的差别而分为外内，感受即是乐、苦以及非乐非苦。由于正在作用故称为作用，即是'体验'的意思。
内处是说为彼感受作用生起之门。境虽也是其生起之门，但眼等处所是有益、有害以及对此了知和不共，因为成为处所，故有眼等时从其门生起感受作用，若无则不然。断定对境即是想，因为是执取对境相之本性。彼即是了知对境之本性，故于境作用。
由于是生起事物之门故说外处，而非内处，即使是生起之门，如此若无境之事物，虽有内眼等处，也将无有断定对境之作用。由于感受和断定对境俱有相应而是生起之门之事，故应知此等处，主要是取二者。主要取者，是因为是受用业果和断定对境之本性。
从感受和断定对境作用之门而生起受者分别，因此以二义安立处。如是通达处者，受者是内处，所受用是外处，思维'无有受者之我'而能遣除执著受者之我。
所说眼等处因有益有损故其处所即假立为受者，此说不应理，因为如同遮破我一样，眼等处也不存在。此不应作为诘难，如是唯应遮破遍计执色，而非分别色。
其中由眼等戏论熏习之业所引发阿赖耶识获得转变差别即是内处。从彼因所生转识显现为色等即是外处。阿赖耶识显现为共同对境者以及显现为有情者，由于是执取所取能取显现之转识生起的增上缘，故称为外处，而非因为是境。
如是则与经中所说'依二者生起眼识等'不相违耶？显现为色等若异于识，则彼成为彼生起之缘实不应理，因为生起时与未生起时有无之故。也因为于自体趣入相违之故。

།དེ་ལྟ་བས་ན་གདོན་མི་ཟ་བར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྣང་བ་ལས་ཐ་དད་པར་གྱུར་པ་གཟུགས་ལ་སོགས་པར་ཁས་བླང་བར་བྱའོ་ཞེ་ན། འདི་ཡང་ཀླན་ཀར་མི་རུང་སྟེ། འདི་ལྟར་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་སྣང་བའི་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་འདྲ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བག་ཆགས་འཇོག་གོ།།བག་ཆགས་ཡོངས་སུ་གྱུར་ནས་ཡང་གཟུགས་ལ་སོགས་པར་སྣང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་སྟེ། དེ་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཟུགས་ལ་སོགས་པར་སྣང་བའི་བདག་ ཉིད་ཀྱི་བག་ཆགས་བསྐྱེད་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་ཡིན་པར་བཤད་པས་ན་མདོ་སྡེ་དང་འགལ་བར་འགྱུར་བ་མེད་དོ།།དེ་ལྟར་ན་རང་སྣང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་སོགས་པར་སྣང་བ་ནི་དམིགས་པའི་དོན་དུ་འཐད་དོ། །ཡང་ན་ཇི་ལྟར་ཕྱིའི་དོན་དུ་སྨྲ་བ་དག་ གིས་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་དང་།སྐྱེད་པ་པོ་ལྟ་བུར་མེད་ཀྱང་དེ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་པ་དང་མེད་པར་འགྱུར་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ནི་དམིགས་པའི་རྐྱེན་དུ་འཇོག་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སྣང་བའི་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་དང་སྐྱེད་པ་པོའི་དངོས་པོར་མེད་ཀྱང་དེ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་པ་དང་མེད་པར་འགྱུར་བ་འཁྲུལ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྐྱེན་དང་རྐྱེན་ཅན་དུ་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།གཟུགས་སུ་སྣང་བ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཉིས་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར། དཔེ་དང་དངོས་སུ་མི་ འདྲེའོ་ཞེ་ན།མ་ཡིན་ཏེ། ཐ་དད་པར་གདགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དཔེར་ན་རྨི་ལམ་དང་སྒྱུ་མ་དང་དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དོན་དམ་པར་ཐ་མི་དད་མོད་ཀྱི། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་ཐ་སྙད་ཀྱི་ཐ་ དད་པ་ལྟ་བུར་དམིགས་པར་བྱ་བ་དང་དམིགས་པར་བྱེད་པའི་དངོས་པོར་རྣམ་པར་གཞག་པ་དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ལ་ཡང་འགལ་བ་མེད་དོ།།གཞན་ཡང་དམིགས་པར་བྱ་བ་དང་དམིགས་པར་བྱེད་པའི་དངོས་པོ་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་གདགས་པ་ཉིད་དུ་ཟད་ཀྱི་དངོས་སུ་མེད་དེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ སྐྱེས་པའམ་མ་སྐྱེས་པས་ཀྱང་ཡུལ་ལ་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ།སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་ཞིག་པའི་ཕྱིར་དམིགས་པར་བྱེད་པའི་ཚེ་མི་སྡོད་པ་དང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡུལ་ཡང་སྐྱེས་པ་དང་མ་སྐྱེས་པ་གཉིས་ཀ་ལ་ཡང་དམིགས་སུ་མི་རུང་སྟེ། སྐྱེས་པ་ནི་གནས་པ་མེད་པ་དང་། མ་སྐྱེས་ པ་ནི་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ།གཞི་མེད་པ་ལ་ནི་དམིགས་པར་བྱར་མི་རུང་ངོ་། །གང་གི་ལྟར་ཡོད་པ་ཙམ་གྱིས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་དེ་ཉིད་དམིགས་པར་བྱ་བ་དང་དམིགས་པར་བྱེད་པར་འཇོག་པ་དེའི་ལྟར་ན་ཡང་ད་ལྟར་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་ནི་དོན་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ བདག་ཉིད་དུ་གྲུབ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྐྱེ་བའི་ཚེའང་དོན་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེ་བའི་ཚེ་དོན་མེད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་ཡུལ་གྱི་དངོས་པོ་ཡོད་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེར་སྣང་བའི་བདག་ཉིད་འཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་ཡུལ་དུ་སྣང་ བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟ་ན་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་དེའི་དོན་མེད་པས་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །རྐྱེན་མ་ཚང་བ་ནི་འབྲས་བུ་འབྱུང་བར་མི་རུང་སྟེ། ཧ་ཅང་ཐལ་བར་ འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།མེད་པ་ནི་རྐྱེན་དུ་མི་རུང་ངོ་། །ཕྱིའི་དོན་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དམིགས་པའི་རྐྱེན་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་མེད་ཀྱང་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་རབ་རིབ་ཅན་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ཕྱིའི་དོན་དམིགས་པ་ལ་མི་ལྟོས་པ་ཉིད་ཁས་བླང་བར་བྱའོ། ། སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་དོན་གྱི་འོག་ཏུ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་དོན་བརྗོད་དགོས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་དོན་ཏེ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་རྩོལ་བ་ལ། །སྒྲོ་འདོགས་མེད་ཅིང་སྐུར་འདེབས་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །གཡོ་བ་མེད་པ་དང་མི་རྟག་པ་དང་ནུས་པའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང བའི་དོན་ཏོ།

因此，如果说必须承认识与显现不同的色等，这也不能成为过失。如是，显现为色等的识是为了生起相似的识，因缘在识上熏习习气。习气完全转变后又生起显现为色等的识。如是说识显现为色等自性的习气所生是识的缘，因此不会与经典相违。如是，由于是自显识的缘，显现为色等是合理的所缘。
或者，如同外境论者虽无所生和能生的关系，但依据彼有无而识有无的情况，安立与识俱生为所缘缘。同样在此，虽无显现为色等的识的所生和能生的实体，但由于无错乱地依其有无而识有无，故安立为缘和有缘。
若说由于显现为色和识二者无别，因此实例与事例不相符。不然，因为可以假立为异。譬如虽然梦境、幻化、干闼婆城等的识胜义无别，但由于是所取能取分别的所依，故如同所取能取名言上的差别一样，安立为所缘和能缘的实体，同样于其他也无相违。
复次，所缘和能缘的实体在一切处也仅是假立而已，实际并不存在。因为识已生或未生都不能缘境，已生刹那即灭故，缘时不住且无故。境已生未生二者也都不可缘，已生无住，未生则无，无有所依则不可缘。
若如某者认为仅由存在即安立因果实体为所缘能缘，则现在识的所缘将成无义，因为已成就彼自性故。生时也将成无义，因为无故。若说生时不成无义，如是境实有则识获得彼显现自性故。
若外境是显现为境的识的因，则过去、未来、梦境等识将无相，或因无彼境而成无。缘不具足则果不应生，因为将有太过之失。无法不可为缘。外境也不成为识的所缘缘，因为无彼亦生故。因此应当承许一切眼翳等识都不依赖缘外境。
处的含义之后应说缘起的含义，因此说缘起的含义：'于因果观察中，无增益亦无损减。'即无动摇、无常、从功能缘所生的含义。

།མདོ་སྡེ་ལས་ཀྱང་འདི་སྐད་དུ། འདི་ཡོད་པས་འདི་འབྱུང་། འདི་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་འདི་སྐྱེ་བ་སྟེ། འདི་ལྟར་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །འདི་ཡང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དང་བྱེད་པ་རྣམས་ལ་སྒྲོ་ འདོགས་པ་དང་སྐུར་པ་འདེབས་པ་དགག་པར་འདོད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དང་བྱེད་པ་རྣམས་ལ་སྒྲོ་འདོགས་པ་མེད་པ་དང་། སྐུར་པ་འདེབས་པ་མེད་པའི་དོན་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་དོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །རྩོལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་བྱེད་པར་བཤད་དོ། །དེ་ལ་ རྒྱུ་ལ་སྒྲོ་འདོགས་པ་ནི་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་བོར་ནས་སྐྱེས་བུ་དང་དབང་ཕྱུག་དང་བདག་དང་གཙོ་བོ་ལ་སོགས་པ་ལ་རྒྱུ་ཉིད་དུ་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་པ་ཐ་མ་རྒ་ཤི་ལ་ཐུག་པ་དག་གི་མི་མཐུན་པའི་རྒྱུ་ལ་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། ། འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་པ་མི་རྟག་པ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་སྐྱེས་བུ་ལ་སོགས་པ་རྟག་པ་ནི་མི་མཐུན་པ་སྟེ། མི་འདྲ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཡང་ན་རྒྱུའི་རང་བཞིན་འགྱུར་བ་ལ་ལྟོས་ནས་ས་བོན་ལ་སོགས་པ་ལ་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་མཐོང་སྟེ། རང་བཞིན་རྟག་པ་ལ་ནི་འགྱུར་བ་མེད་དོ། །མི་མཐུན པའི་རྒྱུ་ཉིད་ལ་རྒྱུར་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་ལ་སྒྲོ་འདོགས་པའོ།།རྒྱུ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་ནི་རྒྱུ་མེད་པ་ཅན་དུ་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་པ་རྒྱུ་མེད་པར་སྐྱེ་བར་ཁས་བླངས་པས་འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་གསལ་བ་ཡིན་ནོ། །འབྲས་བུ་ལ་སྒྲོ་ འདོགས་པ་ནི་བདག་དང་བཅས་པའི་འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་པ་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་ལས་འབྱུང་བར་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཁ་ཅིག་ན་རེ་བདག་ཡོད་ན་ནི་འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་པ་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་རྣམས་ལས་འབྱུང་གི། མེད་ན་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྲས་བུ་ འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་པར་བདག་སྒྲོ་འདོགས་ན་འབྲས་བུ་ལ་སྒྲོ་འདོགས་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེའོ།།གཞན་དག་ན་རེ་བདག་གི་རྫས་དང་ལྡན་པས་སམ། དེ་ཕན་པ་དང་གནོད་པ་བྱེད་པས་བདག་དང་བཅས་པའི་འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་པ་ནི་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་ལས་འབྱུང་བར་རྟོག་པའི་ ཕྱིར་འབྲས་བུ་ལ་སྒྲོ་འདོགས་པ་ཞེས་བྱའོ།།འབྲས་བུ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་ནི་འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་པ་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འབྱུང་བ་མེད་པར་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ལེགས་པར་སྤྱད་པ་ཡང་མེད། ཉེས་པར་སྤྱད་པ་ཡང་མེད། འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ ཡང་མེད་དོ་ཞེས་མེད་པ་རྣམས་ལེགས་པར་སྤྱད་པ་དང་།ཉེས་པར་སྤྱད་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པར་སྨྲ་བའོ། །བྱེད་པ་ལ་སྒྲོ་འདོགས་པ་ནི་འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་སྐྱེ་བ་ལ་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པར་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་ པ་སྐྱེ་བ་ལ་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ཞིག་བྱེད་པར་རྟོག་པ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་བྱེད་པ་ལ་སྒྲོ་འདོགས་པའོ།།བྱེད་པ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་ནི་ནུས་པ་མེད་པར་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་ཙམ་གྱིས་འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་པ་ སྐྱེ་བར་ནུས་པ་ཡིན་ཡང་ནུས་པ་མེད་པར་རྟོག་པའི་ཕྱིར་བྱེད་པ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པའོ།།དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་སྐུར་པ་འདེབས་པ་མེད་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དང་བྱེད་པ་རྣམས་ལ་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་སྐུར་པ་འདེབས་པ་དེ་མེད་ པའི་ཕྱིར་སྒྲོ་འདོགས་པ་མེད་པ་དང་སྐུར་པ་འདེབས་པ་མེད་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལྟར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ་མཁས་པ་འདི་ནི་མ་རིག་པ་ལས་གཞན་པ་བདག་གམ་གཞན་ཡང་རུང་སྟེ། བྱེད་པར་འཛིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །འདི་ལ་ མ་རིག་པ་མ་གཏོགས་པར་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་རྣམས་བྱེད་པ་ནི་བདག་གམ་གཞན་ཡང་རུང་སྟེ་མེད་དོ།།འདུ་བྱེད་རྣམས་མ་གཏོགས་པར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བྱེད་པ་གཞན་མེད་དོ།

经中也如是说：'由此有故彼生，由此生故彼生，即如无明缘行'等广说。为了说明想要遮止对缘起的因、果、作用增益执著和诽谤，所以说'无增益执著因果作用，无诽谤因果作用的含义就是缘起的含义'。'作'字即解释为作用。
其中，对因的增益执著，是舍弃无明等，而执著神我、自在天、我、胜性等为因。为了说明这点，所以说'对行等乃至老死的不相顺因的执著'。行等无常诸法的因若是神我等常法则不相顺，即是说不相符的意思。或者，观待因的自性变化而见到从种子等生出苗芽等，而常住的自性是无有变化的。执著不相顺因为因，即是对因的增益执著。
对因的诽谤是执著无因，即承许行等无因而生，明显否定了行等的因即无明等。
对果的增益执著是执著有我的行等从无明等缘而生。对此，有人说：若有我则行等从无明等诸缘而生，若无则不生。如是对果行等增益执著我，即名为对果的增益执著。
其他人说：由具有我的实体，或由我作利害，而执著有我的行等从无明等缘而生，即名为对果的增益执著。
对果的诽谤是执著行等不从无明等缘而生，即如说：'无善行，无恶行，无后世'等，说无善行、恶行和后世的诽谤论。
对作用的增益执著是执著无明等对行等的生起有作用，即若执著行等生起时，无明等事物的自性成为另外的东西在起作用，如是即是对作用的增益执著。
对作用的诽谤是执著无作用，即虽然无明等仅由存在就能生起行等，却执著无有作用，即是对作用的诽谤。
由无彼故，应知无增益执著和诽谤，即由无对因果作用的增益执著和诽谤故，应知无增益执著和诽谤。
如是通达缘起者，应知是除无明外，执著我或他人等为作者的对治。此中除无明外，无有我或他人能作善不善业。除诸行外，无有其他识的作用。

།ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་གཡོ་བ་ མེད་པ་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་ནུས་པ་ཡོད་པ་དག་ལས་འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་དོན་གྱི་འོག་ཏུ་གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པའི་དོན་བརྗོད་དགོས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར། མི་འདོད་འདོད་དང་རྣམ་དག་དང་། །མཉམ་དུ་འབྱུང་དང་དབང་བྱེད་དང་། ། འཐོབ་དང་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་དག་།གཞན་དབང་ཉིད་ཀྱི་དོན་དེ་གཞན། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་ཉིད་རྣམ་པ་བདུན་གྱི་དོན་གྱིས་རིག་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་གནས་ནི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །གནས་མ་ཡིན་པ་ནི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། བདེན པར་སྨྲ་ཞིང་ཁྲོ་བ་མེད།།སློང་ལ་ཆུང་ཡང་སྦྱིན་པར་བྱ། །རྣམ་པ་འདི་གསུམ་གནས་ཀྱིས་ནི། །ལྷ་ཡི་ནང་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །ཞེས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལས་འབྱུང་བ་ལྟ་བུ་སྟེ་རྒྱུ་ཡིན་པར་མངོན་ནོ། །ཡང་ན་གནས་ནི་སྲིད་པའོ། །གནས་མ་ཡིན་པ་ནི་མི་སྲིད་དོ། །དེ་ལ་མཁས་པ་ནི་ གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་ལ་མཁས་པའོ།།གཞན་གྱི་དབང་གི་དངོས་པོ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་ཉིད་དེ། གཞན་ལ་རག་ལས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རྣམ་པ་དེ་བདུན་ཡང་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཚེའི་གཞན་གྱི་དབང་ཉིད་གསུམ་དུ་འདུས་སོ། །དེ་ལ་མི་འདོད་པའི་གཞན་གྱི་དབང་ཉིད་ནི་ ཞེས་བྱ་བ་ལ།མི་འདོད་པ་ནི་ངན་འགྲོ་རྣམས་ཏེ། དེར་འགྲོ་བ་གཞན་གྱི་དབང་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་སུ་བསྡུས་པ་སྦྱོར་བ་དང་བཅས་པ་དང་མཇུག་གིས་མི་འདོད་བཞིན་དུ་ཡང་ངན་འགྲོར་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ སྨོས་སོ།།ངན་འགྲོ་དག་ནི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དང་ཡི་དྭགས་དང་དུད་འགྲོའོ། །དེ་དག་ནི་ཤིན་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་བའི་ཕྱིར་དེར་འགྲོ་འདོད་པ་ནི་སུ་ཡང་མེད་མོད་ཀྱི། ལས་རྣམས་སྟོབས་དང་ལྡན་ལ་ངན་འགྲོའི་རྒྱུ་ཡང་ཡིན་པས་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་ནི་མི་འདོད་བཞིན་དུ་ལས་ཀྱི་དབང་གིས་དེར་འགྲོ་ བར་འགྱུར་རོ།།འདོད་པའི་གཞན་གྱི་དབང་ཉིད་ནི་ལེགས་པར་སྤྱད་པས་བདེ་འགྲོར་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདོད་པ་ནི་བདེ་འགྲོར་འགྲོ་བའོ། །བདེ་འགྲོ་ནི་ལྷ་དང་མིའོ། །ལེགས་པར་སྤྱོད་པ་ནི་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་སྦྱོར་བ་དང་བཅས་པ་དང་། འཇུག་པ་རྣམས་ལས་ལོག་པ་ དང་།སྟོན་པ་དང་། བླ་མ་དང་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྦྱིན་པ་དང་རིམ་གྲོ་དང་བཀུར་སྟི་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པ་དང་བྱམས་པ་དང་སྙིང་རྗེ་ལ་སོགས་པ་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་རྣམས་སོ། །གཞན་གྱི་དབང་ཉིད་ནི་ལེགས་པར་སྤྱད་པ་མེད་པར་གཞན་གྱིས་ནི་འདོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་བདེ་ འགྲོར་འགྲོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ།བདེ་འགྲོར་སྐྱེ་བ་ནི་ལེགས་པར་སྤྱད་པ་ལ་རག་ལུས་པ་ཉིད་དོ། །རྣམ་པར་དག་པའི་གཞན་གྱི་དབང་ཉིད་ནི་ཆེས་རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་བ་ལ་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པའོ། །སྒྲིབ་པ་ལྔ་ནི་འདོད་པ་ལ་འདུན་པ་དང་། གནོད་སེམས་དང་། རྨུགས་པ་ དང་།གཉིད་དང་། རྒོད་པ་དང་། འགྱོད་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་མོ། །རྨུགས་པ་དང་གཉིད་གཅིག་ཏུ་བསྡུས། རྒོད་པ་དང་འགྱོད་པ་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ཏེ་ལྔར་འགྱུར་རོ། །དགེ་བའི་ཕྱོགས་ལ་སྒྲིབ་པར་བྱེ་བྲག་མེད་པས་སྒྲིབ་པ་རྣམས་སོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་ནི་སྒྲིབ་པ་རྣམས་ཞེས་མངོན་པར་དགའ་བ་དང་། ལུས་དང་ངག་ གི་ལས་མི་ཆ་བ་ལ་ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ལེགས་པར་བླངས་པ་ལ་ལེགས་པར་སྒྲུབ་པ་དང་།ཞི་གནས་ཀྱི་དུས་ན་མ་བྱིང་བ་དང་། རབ་ཏུ་འཛིན་པའི་དུས་ན་མི་གཡེང་བ་དང་། ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་དུས་ན་རང་གི་ངང་གིས་འཇུག་པ་ལ་རིམ་པ་བཞིན་དུ་ བསྒྲིབས་པས་ན་སྒྲིབ་པ་རྣམས་ཞེས་བྱའོ།།དེ་དག་མ་སྤངས་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་བཏང་བའོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་གྱི་བར་དུ་མ་བསྒོམས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བར་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐའ་བརྗོད་པ་སྟེ། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་རྣམས་དང་། ཡང་དག་ པར་སྤོང་བ་རྣམས་དང་།རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་རྣམས་དང་། དབང་པོ་རྣམས་དང་། སྟོབས་རྣམས་ཀྱང་བསྡུའོ།

在一切处都应当如理宣说，因为从无明等无动摇、无常等具有功能者中生起诸行等。
在缘起义之后应当宣说处非处义，因此说：'不欲、欲求及清净，同时生起与作主，获得及诸行为等，他力性义即为他。'
处与非处应当以七种他力性义来了知，其中处即是因。非处即非因。如偈颂中所说：'说实语无瞋，虽少亦行施，如是三种处，当生于天中。'此即显示为因。
或者，处即是可能，非处即不可能。其中，通达即是通达处与非处。他力性即是依他起，意思是依赖于他。
这七种也归摄于业、烦恼、寿命三种他力性中。其中关于不欲求的他力性，不欲求即是恶趣，为显示往生彼处是他力性故，说'造作杀生等身语意恶业，以及加行和后续，即使不愿意也将往生恶趣'。
恶趣即是地狱、饿鬼、畜生。由于彼等极为痛苦，虽然没有任何人愿意往生彼处，但诸业力强大且为恶趣之因，所以虽不愿意但由业力而往生彼处。
欲求的他力性即由善行往生善趣，欲求即是往生善趣。善趣即是天与人。善行即是远离杀生等加行与趋入，以及对导师、上师、具德者等行布施、承事、恭敬等，以及慈悲等功德差别。
他力性即是无善行则虽欲求也无法往生善趣，因为往生善趣唯依善行。
清净的他力性即是广大生起中，清净是断除烦恼。五盖即是贪欲、害心、昏沉、睡眠、掉举、悔恨、疑惑。昏沉与睡眠合为一，掉举与悔恨合为一，故成五种。
由于对善法无差别地遮蔽故称为诸盖。特别而言，诸盖即是对于欢喜、身语业不调柔者，同梵行者们善加摄受而善巧成办，止时不沉没，精进时不散乱，止观时自然趣入，由于依次遮蔽故称为诸盖。
所谓未断即是未舍。若未修习乃至七觉支者，其中'乃至'是说到边际，也包括诸念住、诸正断、诸神足、诸根、诸力。

།སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཐའ་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཐའ་ནི་གང་ན་སྡུག་བསྔལ་མེད་པ་སྟེ། དེ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། །དེ་མི་བྱེད་པ་ནི་ མི་འཐོབ་པ་སྟེ།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མི་འཐོབ་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཡང་ན་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཐའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གཞན་དང་མཚམས་མི་སྦྱོར་བའོ། །དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དེ་ལྟ་བུ་དང་མཚམས་སྦྱོར་བར་མི་བྱེད་པ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་དུ་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྒྲིབ་པ་ལྔ་སྤངས་པ་ལ་རག་ལུས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་དག་པ་གཞན་གྱི་དབང་ཉིད་དོ། །མཉམ་དུ་འབྱུང་བའི་གཞན་གྱི་དབང་ཉིད་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་གཉིས་གཉིས་སྔ་ཕྱི་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷན་ཅིག་ཅེས་པའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ གཉིས་དང་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་གཉིས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གཅིག་ཏུ་མི་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ཁ་ཅིག་ན་རེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གཉིས་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སུ་མི་འབྱུང་བར་འདོད་ཀྱི། འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་ནི་གླིང་བཞི་པར་འབྱུང་བར་མི་འདོད་དོ་ཞེའོ། ། གཞན་དག་ན་རེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གཉིས་ཀྱང་གླིང་བཞི་པ་ཉིད་དུ་མི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་དབང་གིས་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སུ་གླིང་བཞི་པ་རེ་རེར་ཡང་སྤྲུལ་པའི་སྐུས་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་དང ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་སྟོན་ཏོ།།འདི་ལྟར་གླིང་བཞི་པ་གཅིག་ཏུ་དགའ་ལྡན་དང་། མི་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་ཡང་ཚེ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་དགོངས་པ་སྟེ། དེ་ནི་གླིང་བཞི་པ་གཞན་དུའང་འདྲའོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་འོག་མིན་གྱི་གནས་ ཉིད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་མངོན་པར་སངས་རྒྱས་ནས་སྤྲུལ་པའི་སྐུས་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པའི་གླིང་བཞི་པ་རེ་རེར་ཡང་དགའ་ལྡན་དུ་སྐྱེ་བ་དང་།འཆི་འཕོ་དང་། མིའི་ནང་དུ་ཚེ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་སྟོན་ ཏོ་སྙམ་དུ་སེམས་སོ།།འདི་ལ་སངས་རྒྱས་དང་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་འབྱུང་བ་ནི་མཉམ་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་པའི་ལས་ལ་རག་ལུས་པས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་གཞན་གྱི་དབང་ཉིད་དོ། །དབང་བྱེད་པའི་གཞན་གྱི་དབང་ཉིད་ནི་བུད་མེད་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་ལ་སོགས་པ་མི་བྱེད་ པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བར་འགྱུར་བའི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་སྐྱེས་པའི་ལུས་ཀྱིས་སྨིན་པར་ནུས་ཏེ།བུད་མེད་ལ་ནི་བུད་མེད་རིན་པོ་ཆེ་ལ་སྤྱོད་པའི་མཐུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་བརྒྱ་བྱིན་ལ་སོགས་པ་བསྡུའོ། །འཐོབ་ པའི་གཞན་གྱི་དབང་ནི་བུད་མེད་ཀྱིས་རང་བྱང་ཆུབ་དང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།འཐོབ་པ་ནི་སངས་རྒྱས་དང་རང་བྱང་ཆུབ་ཉིད་འཐོབ་པའོ། །དེ་ལ་གཞན་གྱི་དབང་ཉིད་ནི་སྐྱེས་པས་འཐོབ་པར་འགྱུར་གྱི་བུད་མེད་ ཀྱིས་འཐོབ་པར་མི་འགྱུར་ཏེ།དེ་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་བསེ་རུ་ལྟ་བུར་འདྲེ་བ་མེད་པ་དང་། ས་གསུམ་གྱི་སྟོན་པར་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེའང་སྐྱེ་བོ་གཡོན་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཆུང་བས་སློབ་དཔོན་མེད་པར་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་ པའི་འོས་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཀུན་དུ་སྤྱོད་པའི་གཞན་གྱི་དབང་ཉིད་ནི་ལྟ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གསོད་པ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་དུ་མི་སྤྱོད་ལ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ནི་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་བདེན་པ་མཐོང་བའོ། །གསོད་པ་ནི་སྲོག་གཅོད་པ་ ཡིན།སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ལ་སོགས་པ་བསྡུས་ཏེ། གསོད་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ནི་ལུས་དང་ངག་གི་བྱ་བའི་རང་བཞིན་ནོ། །མཐོང་བའི་ལམ་ཉིད་ཀྱི་གསོད་པ་ལ་སོགས་པ་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ཀུན་ནས་སློང་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤོངས་པའི་ཕྱིར་ལྟ་ བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་ཀུན་དུ་མི་སྤྱོད་དོ།།སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ནི་དེ་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཀུན་དུ་སྤྱོད་དོ།

关于'不作苦的边际'，苦的边际即是无苦之处，那就是涅槃。不作是指不获得，意思是不获得涅槃。或者说苦的边际是指不与其他痛苦相连。这就是不与如是痛苦相连，因为不造作痛苦。
由于依赖断除五障，清净是他力性。同时生起的他力性是指如来和转轮王二者无有先后，'同时'是指一起的意思。如来二位和转轮王二位不会在同一世界中出现，对此有人说如来二位不会在三千大千世界中出现，而转轮王不会在四大部洲中出现。
其他人说如来二位也不会在四大部洲中出现。诸佛世尊以法身之力在三千大千世界的每一个四大部洲中都以化身示现成正觉和示现涅槃。如是在一个四大部洲中兜率天和人间受生等，是诸菩萨的意趣，这在其他四大部洲中也是相同的。
因此，世尊在色究竟天成佛后，以化身在三千大千世界所属的每一个四大部洲中都示现兜率天受生、死亡、人间受生等一切，我如是认为。
在此，佛陀和转轮王的出现依赖于不平等业，故成为同时出生的他力性。主宰的他力性是指女人不能成为转轮王等，这是因为转轮王业的果报只能由男身成熟，女人没有享用女宝的能力。'等'字包含帝释等。
获得的他力性是指女人不能成就独觉菩提和无上正等正觉。获得是指获得佛果和独觉菩提。其他力性是指由男人获得而非女人获得，这是因为按次第而言，独觉如独角兽般不与他合，且不可能成为三界导师，这是因为她们是一切邪恶众生的对境，且因智慧微小而不适合无师自证。
行为的他力性是指见圆满者不行杀生等，而凡夫则行持。见圆满是指见谛。杀是指杀生。'等'字包含不与取等，这些杀生等是身语行为的自性。见道本身断除了引发杀生等恶行的烦恼，故具见圆满者不行持。凡夫因未断除故而行持。

།དེ་མ་སྤངས་པ་ཡང་དེའི་གཉེན་པོར་ལམ་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་མི་འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་གཞན་གྱི་དབང་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་སོང་བ། གནས་ དང་གནས་མ་ཡིན་པ་ལ་མཁས་པ་ནི་སྐྱེས་བུ་དང་།དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་རང་དབང་ཅན་དུ་འཛིན་པའི་གཉེན་པོའོ། །གལ་ཏེ་རང་དབང་ཅན་འགའ་ཞིག་ཡོད་ན་ནི་ཉེས་པར་སྤྱད་པ་ལས་ངན་འགྲོར་འགྲོ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཞན་དག་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པའི་དོན་བསྟན་པའི་འོག་ཏུ་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་དོན་བརྗོད་དགོས་པས་དེའི་ཕྱིར་དབང་པོ་ནི་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། མིག་གི་དབང་པོ་ནས་ཀུན་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་དབང་པོ་ལ་ཐུག་གི་བར་དུའོ། །དེ་ལ་དབང་པོའི་དོན་ནི་དབང་བྱེད་པའི དོན་ཏོ།།གང་ཞིག་གང་ལ་དབང་བྱེད་པ་དེ་མི་ཤེས་ནས། དེའི་ཕྱིར། འཛིན་དང་གནས་དང་རྒྱུན་མི་འཆད། །སྤྱོད་དང་དག་པ་གཉིས་ཀྱི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། འདི་ལ་གཉིས་པ་དབང་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་རིགས་པ་ལས་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་དང་མཐུན་པར་བྱ་བའི་ ཕྱིར་དབང་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་མི་སྨོས་པར་བལྟའོ།།དེ་བས་ན་བཤད་པ་བྱེད་པས། དེ་དག་ལ་དེ་དབང་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །འཛིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་འདིར་དགོས་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་དེ། འཛིན་པའི་དགོས་པ་སྟེ་ཆེད་ཡིན་ལ། དེ་བཞིན་དུ་གཞན་དག་ལ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་དག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལའོ། །དབང་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ལྷག་པར་དབང་བས་ན་དབང་བྱེད་པ་སྟེ་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཆོས་ལ་ཐུག་པ་དག་ནི་གཟུགས་ལ སོགས་པ་ཡུལ་རྣམས་ཏེ།དེ་དག་ལ་འཛིན་པ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །དེ་ལ་མིག་ལ་སོགས་པ་དབང་པོ་དྲུག་དབང་བྱེད་པ་ནི་མིག་ནི་གཟུགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་མ་ལུས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྟེན་ཡིན་པས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་ལྷག་པར་དབང་བྱེད་ པས་ན་དབང་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ།གཟུགས་སྔོན་པོ་ནི་གཟུགས་སེར་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྣ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་ཅི་རིགས་སུ་རྒྱས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །གནས་པར་བྱ་བ་ལ་ནི་སྲོག་གི་དབང་པོ་དབང་བྱེད་དེ་ཞེས་བྱ་ བ་ལ།སྲོག་གི་དབང་པོ་ནི་སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཀྱིས་འཕངས་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུད་ལ་བར་དུ་གཅོད་པའི་རྐྱེན་མེད་ན་སྐད་ཅིག་སྔ་མ་སྔ་མས་འདྲ་བའི་སྐད་ཅིག་ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་རྣམས་སུ་མཚམས་སྦྱོར་བའི་མཐུ་ཡོད་པའོ། །གནས་པར་བྱ་བ་ལ་ནི་སྲོག་གི་དབང་པོ་དབང་ བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་རྒྱུ་སྨོས་པ།འདིའི་དབང་གིས་མི་འཆི་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། མི་འཆི་བ་ནི་སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱིས་འཕངས་པ་རིགས་མཐུན་པའི་རྗེས་སུ་འཇུག་གོ། །ཁ་ཟས་ལ་སོགས་པ་ནི་སེམས་ཅན་གནས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་དབང་པོ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ཡོད་ བཞིན་དུ་ཚེ་ཟད་པ་གནས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ན་ཁམ་གྱིས་ཟ་བའི་ཟས་རྣམས་མེད་ཀྱང་སྲོག་གི་དབང་པོ་ཉིད་ཀྱིས་གནས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ན་རེག་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་གནས་པར་དབང་བྱེད་པར་མི་རུང་སྟེ། འགོག་པ་དང་ འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་གནས་དང་འདུ་ཤེས་མེད་པ་དག་ལ་རེག་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་ཀྱང་སེམས་ཅན་རྣམས་གནས་པར་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ།།རིགས་འཚོབ་པ་ལ་ཕོ་དང་མོའི་དབང་པོ་གཉིས་དབང་བྱེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བུ་བྱུང་ན་རིགས་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་འགྱུར་ བས་བུ་འབྱུང་བ་ནི་རིགས་འཚོབ་པའོ།།དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འབྱུང་བར་དབང་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ལུས་ཀྱི་དབང་པོའི་ཕྱོགས་འགའ་ཉིད་དེ། དབང་བྱེད་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཕོ་དང་མོའི་དབང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་འཐོབ་པོ། །གང་ན་ཕོའི་དབང་པོ་དང་མོའི་དབང་པོ་ ཡོད་པ་དེ་ན་རིགས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡོད་དེ།དེའི་དབང་གིས་རིགས་རྒྱུན་མི་འཆད་དོ། །འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷ་རྣམས་ལ་ནི་ཕོའི་དབང་པོ་དང་མོའི་དབང་པོ་ཡོད་པ་ལ་རིགས་རྣམ་པར་གཞག་གི་མེད་པ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

由于未断除它，也是因为其对治道尚未生起。如是，随顺他力的不欲等，通达处非处者是对执著补特伽罗、自在天等为自主的对治。若有某个自主者，则不会因恶行而堕恶趣。如是对其他也应当宣说。
宣说处非处义之后，应当宣说诸根义，因此说'根有二十二种'，从眼根乃至具一切智根。其中根义即是主宰义。由于不知何者主宰何者，因此说'为执持、安住、相续、受用及二种清净故'。此中应知'为二种主宰故'这一句，为了与偈颂相顺而省略'主宰'二字。
因此论释者说'彼等于彼为主宰故'。关于'为执持故'中的'故'字，此处表示目的，即执持的目的，如是于其他也应当随理解说。'彼等'是指执持义等。'主宰'是指殊胜主宰，即因的意思。
色等乃至法等是色等境，于彼等的执持是眼等识。其中眼等六根的主宰，是因为眼为一切色差别识的所依，对色等有殊胜主宰故名为根。蓝色不会成为黄色等识的所缘。如是对耳等也应当随理广说。
关于'命根主宰安住'，命根是由先前业习气所引的异熟相续中，若无间断缘时，前前刹那能与后后刹那相续的力用。关于'命根主宰安住'所说的原因是'由此力故不死'，不死即随顺前业所引的同类相续。
饮食等虽是有情安住的因，但非根，因为即便有彼等，寿尽者也无安住故。色界无色界虽无段食，但由命根力而有安住故。彼处触等不应为安住主宰，因为灭尽定、无想定处及无想天虽无触等，有情仍可安住故。
关于'男女二根主宰种族延续'，生子则种族不断，故生子即是种族延续。为显示此义故说'为生起主宰故'。即身根的某分，由主宰差别而得男根女根之名。
何处有男根女根，彼处有种族建立，由彼力故种族不断。欲界天虽有男根女根，但有者立为种族，无者则不立。

།དྲི་ཟ་ལ་སོགས་པ་ལ་དབང་བྱེད་པ་མེད་དེ་དྲི་ཟ་ལ་ སོགས་པ་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་།ཕོ་དང་མོའི་དབང་པོ་མེད་པ་མ་ནིང་ལ་སོགས་པ་ལ་བུ་འབྱུང་བའི་མཐུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཟས་ལ་སོགས་པ་ནི་དབང་བྱེད་པ་ཡིན་ཡང་སེམས་ཅན་གྱི་གྲངས་སུ་མ་གཏོགས་པས་དབང་པོ་ཞེས་མི་བྱའོ། །ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་ལ་ནི་ ཚོར་བའི་དབང་པོ་རྣམས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་དང་སྦྱར་ཏེ།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན་དེའི་ཕྱིར། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ལ་ཉེ་བར་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཚོར་བའི་དབང་པོ་ནི་ལྔ་སྟེ། བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་། ཡིད་བདེ་བ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་། བཏང་ སྙོམས་སོ།།དེ་དག་ནི་མྱོང་བའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་སྤྱོད་ཀྱི། མིང་དང་གཟུགས་ནི་དེ་ལ་དབང་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཚོར་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་རྒྱུའི་དངོས་པོ་ནི་ཚོར་བ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཇིག་རྟེན་པའི་རྣམ་ པར་དག་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤང་པའོ།།དེ་ལ་དད་པ་ལ་སོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། དྲན་པ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོ་དང་ལྔ་སྟེ། དབང་བྱེད་ཅེས་བྱ་བར་སྙེགས་སོ། །དེ་དག་ནི་མ་དད་པ་ལ་སོགས་པའི་ གཉེན་པོ་ཡིན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ།།གཞན་ན་རེ་ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེའོ། །འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་བྱེད་དོ་ཞེས་ བྱ་བར་སྙེགས་ཏེ།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གྱིས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤངས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་རྣམ་པར་དག་པའོ། །དེ་ལ་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དབང་པོ་དང་། ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོ་དང་། ཀུན་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་དབང་པོ་གསུམ་ནི་ དབང་བྱེད་པ་སྟེ།དེ་དག་མཐོང་བ་དང་། བསྒོམ་པ་དང་། མི་སློབ་པའི་ལམ་དུ་རིམ་པ་བཞིན་དུ་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་དད་པ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་དང་། ཡིད་དང་། བདེ་བ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་རྣམས་ནི་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་བརྟེན་པའི་ བྱེ་བྲག་གིས་ཅི་རིགས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ།དབང་པོ་དགུ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་ནི་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དབང་པོའོ། །བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་ནི་ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོའོ། །མི་སློབ་པའི་ལམ་ལ་ནི་ཀུན་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་དབང་པོ་ཞེས་བྱའོ། །རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ནི་ གཞན་དུ་རྣམ་པར་འཇོག་སྟེ།ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དབང་པོ་དང་། ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོ་གཉིས་ལ་ནི་དབང་པོ་བཅུ་སྟེ། སྔར་སྨོས་པ་དགུའི་ནང་དུ་ཡིད་མི་བདེ་བ་བསྣན་ན་བཅུར་འགྱུར་རོ། །ཀུན་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་དབང་པོ་ལ་ནི་དགུ་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ ཆ་དང་མཐུན་པའི་བདག་ཉིད་སྦྱོར་བའི་ལམ་དང་།མཐོང་བའི་ལམ་སྐད་ཅིག་བཅོ་ལྔ་དག་ལ་ནི་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་དང་། དད་པ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་དང་། མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་བརྟེན་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཅི་རིགས་པར་བདེ་བ་དང་། ཡིད་བདེ་བ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བའོ། །ཡིད་མི་བདེ་བའི་དབང་པོ་ནི་སྦྱོར་བའི་དུས་ན་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་འོག་ཏུ་ཐར་པ་མཆོག་འདོད་པས་བསྡུས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དབང་པོ་འདི་བཅུ་ནི་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ། སྔོན་ཀུན་མི་ཤེས་པའི དེ་ཁོ་ན་ཀུན་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་པས་མི་ཤེས་པ་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དབང་པོ་ཞེས་བྱའོ།།མཐོང་བའི་ལམ་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་ནས་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བར་དུ་སློབ་པའི་ལམ་དེ་ལ་དབང་པོ་རྣམ་པ་བཅུ་པོ་དེ་ཉིད་ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། སྔོན་མི་ ཤེས་པ་ཤེས་པར་བྱར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།མི་སློབ་པའི་ལམ་ལ་ཡིད་མི་བདེ་བའི་དབང་པོ་མ་གཏོགས་པར་ལྷག་མ་རྣམས་ཀུན་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་དབང་པོའི་མིང་འཐོབ་པོ། །ཀུན་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་དབང་པོ་ཡིན་པས་ཀུན་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་དབང་པོ་ཞེས་བྱའོ།

对于干闼婆等没有支配权，即使有干闼婆等，因为没有男女根的阉人等没有生子的能力。食物等虽然有支配权，但因不属于有情数故不称为根。
对于受用则是诸受根，此句与'支配'相连。如何呢？因此说'因为受用善恶业果的缘故'。受根有五种：乐、苦、喜、忧、舍。
这些因为是感受的本质，所以受用善恶业果，而名色对此没有支配权，因为是受的因。其因的事物是受异熟的主要，因此。
世间清净是断除世间烦恼。其中信等是指信、精进、念、定、慧五根，与'支配'相连。这些是不信等的对治，以及由世间道所分别的缘故。
另有说是由解脱分所分别的缘故。出世间清净是遍知根等，此句与'支配'相连。以出世间道断除烦恼是出世间清净。
其中遍知根、已知根、具知根三者是支配，因为这些分别摄于见道、修道和无学道中。
其中信等五根、意根、乐根、忧根、舍根，依据不动等差别，随其所应。九根在见道中是遍知根，在修道中是已知根，在无学道中称为具知根。
瑜伽师们另有安立：遍知根和已知根二者有十根，即在前述九根中加上忧根成为十。具知根则仅有九根。
其中在顺决择分自性的加行道和见道十五刹那中，有意根、信等五根，以及依不动等差别随其所应的乐、喜、忧、舍根中任何一种。
忧根应知在加行时顺决择分之后由希求最胜解脱所摄。这十根应随其所应配合，因为为了遍知先前所不知的真实而趣入，故称为遍知根。
从见道第十六刹那乃至金刚喻定的学道中，那十根即称为已知根，因为没有先前未知而应知的缘故。
在无学道中，除去忧根，其余诸根获得具知根之名。因为具有遍知，故称为具知根。

།དེ་ ལྟར་ན་དབང་པོ་ལ་མཁས་པ་ནི་སྐྱེས་བུ་དང་།མཐུ་བོ་ཆེ་དང་སྲེད་མེད་ཀྱི་བུ་ལ་སོགས་པ་ལ་དབང་པོར་འཛིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལྡོག་པར་འགྱུར་རོ། །དབང་པོའི་དོན་གྱི་འོག་ཏུ་དུས་གསུམ་གྱི་དོན་བརྗོད་དགོས་པས། དེའི་ཕྱིར། འབྲས་བུ་རྒྱུ་རྣམས་སྤྱད་ཟིན་དང་། །དེ་བཞིན་མ་སྤྱད་ གཞན་ཡིན་ནོ།།ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལ་རྒྱུ་ནི་སྐྱེ་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུའོ། །འབྲས་བུ་ནི་ཚེས་བསྡུས་པའོ། །རྒྱུ་སྤྱད་ཟིན་པ་ནི་འབྲས་བུ་ཕྱུང་ཟིན་པའོ། །འབྲས་བུ་སྤྱད་ཟིན་པ་ནི་མྱོང་ནས་ཡོངས་སུ་ཟད་པ་སྟེ། རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་རྒྱུ་དང་དེའི་འབྲས་བུ་ནི་འདས་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་ འབྲས་བུ་དང་དེའི་རྒྱུ་སྤྱད་ཟིན་པའི་ཕྱིར་འདས་པའི་དུས་སོ།།རྣམ་པ་འདི་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་དང་། རྒྱུ་མ་སྤྱད་པའི་ཕྱིར་མ་འོངས་པའི་དུས་སོ། །ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་ནི་ད་ལྟར་གྱི་ཚེའི་རྒྱུས་འབྲས་བུ་བྱིན་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་སྤྱད་པའི་དོན་དང་དེའི་འབྲས་བུ་ནི་ད་ལྟར་གྱི་ཚེ་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཉིད་དེ། འབྲས་བུ་མ་སྤྱད་པའི་ཕྱིར་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་སུ་རིག་པར་བྱའོ། །དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་སོ་སོ་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་ཡིན་པས་སྐད་ཅིག་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་དུས་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་རྒྱུ་སྤྱད་ཟིན་པ་ནི་རང་གི་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འབྲས་བུ སྤྱད་ཟིན་པ་ནི་འབྲས་བུ་སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་འཇིག་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟར་འབྲས་བུ་དང་རྒྱུ་མ་སྤྱད་པའི་ཕྱིར་མ་འོངས་པའི་དུས་ཏེ། དགོས་པ་མ་བསྐྱེད་པ་དང་མ་སྐྱེས་པ་ལ་ཞིག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་དང་རྒྱུ་མ་སྤྱད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །རྒྱུ་སྤྱད་ལ་འབྲས་བུ་མ་སྤྱད་པའི་ཕྱིར་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགོས་པ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་སྤྱད་པ་ཞེས་བྱའོ།།དགོས་པ་མ་ཞིག་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་མ་སྤྱད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་དུས་ལ་མཁས་པ་ནི་དུས་མ་གཏོགས་པར་གཞན་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་བདག་རྟག་པར་འཛིན་པ་ལྡོག་པར་འགྱུར་རོ། །དུས་གསུམ་གྱི་དོན་ གྱི་འོག་ཏུ་བདེན་པ་བཞིའི་དོན་བརྗོད་དགོས་པས།དེའི་ཕྱིར། ཚོར་བ་རྒྱུ་དང་བཅས་པའི་དོན། །དེ་ཡི་རྒྱུ་ནི་སྒྲུབ་པ་ཡིན། །ཞེས་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་སོ། །ཚོར་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་དོན་ཏོ་ཞེས་འཇིག་རྟེན་ན་གྲགས་སོ། །བསྟན་བཅོས་ལས་ཀྱང་གང་ཅི་ཚོར་ཡང་རུང་སྟེ། དེ་ནི་ འདིར་སྡུག་བསྔལ་ལོ་ཞེའོ།།བདེན་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པའི་དོན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བཤད་པ་བྱེད་ པས་ཀྱང་།དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ནི་ཚོར་བ་རྒྱུ་དང་བཅས་པའི་དོན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཚོར་བ་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་པར་ཅི་མངོན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གང་ཅི་ཚོར་ཡང་རུང་སྟེ། དེ་ནི་འདིར་སྡུག་བསྔལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཚོར་བ་དེ་དག་ཀྱང་ སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དང་།འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དང་། འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་རྣམས་སུ་ཇི་ལྟར་མཐུན་མཐུན་དུ་སྦྱར་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་བའོ། །ཡང་ན་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་བའོ། །ཚོར་བའི་རྒྱུ་ནི་ཚོར་བའི་གནས་ཀྱི་ཆོས་ རྣམས་སུ་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ཆོས་རྣམས་ནི་ཚོར་བའི་གནས་རྣམས་སོ། །དེ་ལྟར་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དག་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་རྒྱུ་ནི་ སྒྲུབ་པ་ཡིན།།ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེའི་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་དང་སྦྱར་རོ། །སྒྲུབ་པ་གང་གིས་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེད་པ་ནི་བསྒྲུབ་པ་སྟེ་ཀུན་འབྱུང་བའོ། །དེ་ཡང་ཚོར་བ་དང་ཚོར་བའི་གནས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་སྲེད་པའི་རྒྱུ་སྔོན་དུ་སོང་བའི་ ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་རབ་ཏུ་གཡོ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ།།མདོར་ན་ཡང་སྲིད་པ་ཀུན་ནས་སློང་བའི་ལས་ནི་ཀུན་འབྱུང་བར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།

如此，对于根的善巧，即是对于补特伽罗、大力天和无爱子等执为根的见解将会转变。在根的含义之后需要阐述三时的含义，因此说道：'果与因已经受用，同样未受用为他。'其中，因是能生之因。果是蕴所摄。已受用因是已生果。已受用果是已经领受并完全穷尽，如此类型的因及其果是过去。因此，由于果及其因已经受用故为过去时。
由于此类果及因未受用故为未来时。现在时是由于现在世的因给予果故，因已受用的意义及其果是现在世随行，由于果未受用故应知为现在时。诸事物的刹那各自是因果事物，应知是依据刹那性而安立时间。其中，因已受用是由于已生自果。果已受用是由于果生即灭。
如此，由于果与因未受用故为未来时，由于未生作用及未生故无有灭，应知果与因未受用。'因已受用而果未受用'是说由于已生作用故说因已受用，由于作用未灭故说果未受用。如此，对于时间的善巧，由于除时间外不见其他，故执著常我的见解将会转变。
在三时的含义之后需要阐述四谛的含义，因此广说：'受及具因义，其因是造作。'受是苦的含义，如世间所知。论中也说：'凡是任何受，此即是苦。'谛的安立是说明一切有漏乐受、苦受及不苦不乐受及其因都是苦谛的含义，因此解说者也说：'其中苦谛即是受及具因义。'
为何显示一切受都是苦？因此说：'由于凡是任何受，此即是苦。'彼等诸受也随顺配合于苦苦性、坏苦性及行苦性，是苦。或者由行苦性而是苦。受因应知是诸受处法，即是乐受、苦受及不苦不乐受诸法是诸受处。如此宣说五蕴即是苦谛。
'其因是造作'是集谛，'其'字与苦谛相连。由何造作生苦即是造作，即是集。彼即是对受及受处诸法贪爱为因，先行的身语意动摇自性。总之，宣说能引发后有的业是集。

།དེ་གཉིས་ཞི་བའི་ཕྱིར་འགོག་པའི་བདེན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་གཉིས་སོ། ། ཞི་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་རྒྱུ་དང་བཅས་པའི་སྡུག་བསྔལ་མི་སྐྱེ་བའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འགོག་པ་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། ཀུན་འབྱུང་བ་ཞི་བའི་ཕྱིར་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའོ། །སྡུག་བསྔལ་ཞི་བའི་ཕྱིར་ཕུང་པོའི་ལྷག མ་མེད་པའོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་གཉིས་ཀྱི་གཉེན་པོའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་འགོག་པར་འགྱུར་བའི་ལམ་ནི་ལམ་གྱི་བདེན་པའོ། །དེ་ལྟར་བདེན་པ་ལ་མཁས་པ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཙམ་རྟོགས་ནས་དེ་ དག་ལས་གཞན་པ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་།རྣམ་པར་བྱང་བར་འཛིན་པ་ལྡོག་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདེན་པ་རྣམས་ཀྱི་དོན་གྱི་འོག་ཏུ་ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་དོན་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར། ཡོན་ཏན་སྐྱོན་དང་རྣམ་མི་རྟོག་།ཤེས་པས་ གཞན་ལས་བདག་གིས་ནི།།ངེས་པར་འབྱུང་ཕྱིར་གཞན་ཞེས་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ཡོན་ཏན་དང་སྐྱོན་ཤེས་པ་དང་། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་གཉིས་ཀ་དང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཡང་ན་བར་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་།ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ ཞིག་མ་སྨོས་པར་བལྟ་བར་བྱའོ།།དེ་ལ་ཡོན་ཏན་དང་སྐྱོན་ཤེས་པ་ནི་གཞན་ལས་དང་བདག་གིས་ཞེས་ཕྱེ་སྟེ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཏེ། དེ་བས་ན་འགྲེལ་པ་ལས་ཅི་རིགས་སུ་སྦྱར་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དེ་ལ་མྱ་ངན་ལས་ འདས་པ་དང་།འཁོར་བ་ལ་ཡོན་ཏན་དང་སྐྱོན་དུ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་འདིར་ལམ་དང་འགོག་པར་གཟུང་སྟེ། དཔེར་ན་རབ་ཏུ་ཞི་བ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་འགོག་པ་ལ་ནི་ཞི་བའི་རྣམ་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། ལམ་ལ་ངེས་པར་འབྱིན་ པའི་རྣམ་པ་ལ་སོགས་པར་ཤེས་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ཡོན་ཏན་དུ་ཤེས་པའོ།།འཁོར་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདག་ཉིད་དེ། །དེ་ཡང་མི་རྟག་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བའི་རྣམ་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་དང་རྐྱེན་གྱི་རྣམ་པ་ལ་སོགས་པར་ཤེས་པ་ནི་འཁོར་བ་ལ་ སྐྱོན་དུ་ཤེས་པའོ།།གཞན་ལས་ཐོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་སོགས་པ་ལས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་འཁོར་བ་གཉིས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་དང་སྐྱོན་ཇི་སྐད་དུ་སྨོས་པ་ཐོས་པའོ། །ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཉན་ཐོས་ ཀྱི་ཐེག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་སྒྲ་ལ་བརྟེན་ནས་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལས་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྟོན་ཏོ། །དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་། འཁོར་བ་གཉིས་ལ་ཡོན་ཏན་དང་སྐྱོན་དུ་ཤེས་ནས་སངས་ རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཞན་ལས་མ་ཐོས་པར་བདག་གིས་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པའོ།།གཞན་ལས་མ་ཐོས་པར་བདག་གིས་ཤེས་པར་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལས་བྱེ་བྲག་ཏུ་བསྟན་ཏོ། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་ བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་གཉིས་བརྗོད་དུ་མེད་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ།གཞན་ལས་མ་ཐོས་པར་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི། །འདིར་ནི་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལས་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱས་སོ། ། གཞན་དག་ན་རེ་གཞན་ལས་ཐོས་ནས་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པའི་ཡུལ་ཅན་ཡོན་ཏན་དང་སྐྱོན་དུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པའོ། །མཉན་པ་ལ་མི་ལྟོས་པར་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ནི་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པའོ། །མི་གནས པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པའི་ཡུལ་ཅན་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ།

关于'为息灭彼二而有灭谛'一句：'彼二'指苦谛和集谛二者。'为息灭'是指为不生起。如是因为具有令带有因的苦不生起的特征，所以灭有两种形式：为息灭集而有余依，为息灭苦而无余依。
正是基于此，为对治苦和集二者而息灭苦和集的道即是道谛。如是通达诸谛者，仅了知染污和清净，便能遮止执著彼等之外的染污和清净，因为彼等之外无有染污和清净。
在诸谛义之后当说三乘之义，为此说：'由知功德过，及无分别智，从他及自身，定出故名他。'
'知'字应当连接'知功德过患'和'无分别智'二者。或者应视为中间省略了'分别'一词。
其中，知功德过患分为'从他'和'自身'来说。无分别智则是自身的，因此注释中说'应当如理配合'。
关于'知涅槃和轮回的功德过患'：此处'涅槃'一词应理解为道和灭，如'寂静'一词。其中，了知灭谛的寂静等行相，了知道谛的出离等行相，即是知涅槃功德。
轮回即是苦和集的本质，了知其无常、苦等行相以及集、缘等行相，即是知轮回过患。
'从他闻'是指从佛和菩萨等处听闻所说的涅槃和轮回二者的功德过患。'为定出'是指从轮回出离。
'声闻乘'是依他言而定出，以'声闻乘'区别于独觉乘。'自身'是指了知涅槃和轮回二者的功德过患后，不从佛和菩萨等他处听闻而自身定出，故为独觉乘。
不从他闻而自知，是区别于声闻乘的特点。'以无分别智'是指因通达轮回和涅槃二法不可言说，故为无分别智。不从他闻而自身定出，故为大乘。此处是以智慧区别于独觉乘。
其他人说：从他闻已，以缘补特伽罗无我为境的功德过患无分别智定出者是声闻乘。不依闻而自身定出者是独觉乘。以缘法无我为境的无分别智自身定出而获得不住涅槃者是大乘。

།རྣམ་པར་བཤད་པ་འདི་ནི་འགྲེལ་པ་དང་འགལ་ལོ། །དེ་ལྟར་ཐེག་པ་གསུམ་ལ་མཁས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་ ཙམ་དུ་ཟད་པར་མཐོང་བས་བདག་རྣལ་འབྱོར་ཅན་དུ་འཛིན་པ་ལྡོག་པར་འགྱུར་རོ།།ད་ནི་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བཏགས་བཅས་རྒྱུར་བཅས་རྒྱུ་མཚན་དང་། །རབ་ཏུ་ཞི་བ་དོན་བཅས་ནི། །ཐ་མ་ཉིད་དུ་བཤད་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །ཐ་ མར་བཤད་པ་དེ་གང་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར། འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐ་མར་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་འདུས་བྱས་ནི་བཏགས་པ་དང་བཅས་ཤིང་རྒྱུ་དང་བཅས་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །འདུས་མ་བྱས་ནི་དོན་དང་བཅས་པའི་རབ་ ཏུ་ཞི་བས་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།བཏགས་པ་དང་རྒྱུ་དང་རྒྱུ་མཚན་ཡང་མི་ཤེས་ནས་དེ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལ་བཏགས་པ་ནི་མིང་གི་ཚོགས་ལ་སོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །མིང་དང་ཚིག་གི་ཚོགས་ཀྱི་དངོས་པོ་དག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། ཁྱད་པར་གཉིས་བཏགས་པས་ན་ མིང་དང་ཚིག་གི་ཚོགས་གཉིས་ནི་བཏགས་པའོ།།ཡི་གེའི་ཚོགས་ནི་དེ་གཉི་ག་གསལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་བཏགས་པའོ། །རྒྱུ་ནི་ས་བོན་དུ་བསྡུས་པའི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བག་ཆགས་ཀྱི་ རྗེས་སུ་སོང་བ་འབྲས་བུ་མ་བྱིན་པ་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པར་བསྡུས་པ་ཉིད་དེ།འབྲས་བུ་བྱིན་པ་ལས་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་ཕྱིར། ས་བོན་དུ་བསྡུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །རྒྱུ་མཚན་ནི་གནས་དང་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་དུ་བསྡུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། ། འཇུག་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བསྡུས་པ་ཡིད་དང་འཛིན་པ་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པར་བསྡུས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་གནས་ནི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ཏེ། དེར་སྣང་བའི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །གནས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དུ་བསྡུས་པས་ན་གནས་སུ་བསྡུས་པའོ། །ལུས་སུ་སྣང་བའི་རང་བཞིན་ལ་ལུས སུ་བསྡུས་པ་ཞེས་བྱའོ།།ལུས་ནི་དབང་པོ་དང་བཅས་པའི་ཁོག་པ་ལུས་དེར་སྣང་བའི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །ལུས་སུ་བསྡུས་པ་ནི་ལུས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ལོངས་སྤྱོད་དུ་བསྡུས་པ་ནི་གོང་དུ་བཤད་པ་དེ་ཉིད་དེ། དེ་གཉིས་ལ་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་ པ་གཞན་དག་དབང་བྱེད་པའི་དངོས་པོར་ལོངས་སྤྱོད་པས་ན་ལོངས་སྤྱོད་དོ།།ཡང་ན་བཟའ་བ་དང་བཏུང་བ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པས་ན་ལོངས་སྤྱོད་དེ། དེར་སྣང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་དུ་བསྡུས་པའོ། །བཏགས་པ་དང་བཅས་ཤིང་རྒྱུ་དང་བཅས་པའི་རྒྱུ་ མཚན་དེ་ནི་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་བཅས་པ་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་སུ་རིག་པར་བྱའོ།།མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་བཅས་པ་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་སྟེ། འདུས་བྱས་དེ་ནི་དེ་ཉིད་འབའ་ཞིག་མ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །དེ་ཡང་གང་གི་རྒྱུ་མཚན་ཞེ་ན། མིང་ གི་ཚོགས་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཏེ།དེ་ནི་དེ་དག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་ཁྱད་པར་རྗོད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་གི་རྗེས་སུ་འབྲང་བས་རང་བཞིན་དང་བྱེ་བྲག་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཡིད་དང་འཛིན་པ་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་ ཡང་ཡིན་ནོ།།ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཡིད་དང་འཛིན་པ་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཏེ། དེ་ལ་བག་ཆགས་བརྟས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེའོ། །གཞན་དག་ནི་རང་བཞིན་བྱེ་བྲག་ཏུ་འདོགས་པས་ན་འདོགས་པའི་མཚན་མ་ནི་འདུ་ཤེས་ཏེ། མཚན་མར་ འཛིན་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།།གནས་དང་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་དུ་བསྡུས་པ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་བག་ཆགས་བརྟས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་གཞིའི་རྒྱུ་མཚན་ནོ། །ཡིད་དང་འཛིན་པ་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་ནི་དམིགས་པ་མཚན་མར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དམིགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ ཡང་ཡིན་ལ།གཉི་ག་མཚན་མར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དམིགས་པ་དང་། དམིགས་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་སོ།

这个解释与注释相违背。如是通达三乘，仅见为瑜伽，因此将断除执著自我为瑜伽者。现在为了显示有为法和无为法的意义，故说'有假立、有因缘、有因相，及寂静有义，是为最后所说。'
什么是最后所说？为此说'有为法和无为法'，因为是一切中最后所说。其中有为法是以具有假立、具有因缘的因相而安立。无为法是以具有义利的寂静而安立。
为了说明不知假立、因缘和因相，故说'其中假立是名身等'。由于假立名和句身二者的自性和差别，故名身和句身二者是假立。字身是为了显明这二者而假立。
所谓'因是摄为种子的阿赖耶识'，即是随顺一切有漏法习气、未生果报、摄于集谛者。为了区别已生果报，故说'摄为种子'。'因相是摄为处所、身体和受用'是连接'阿赖耶识'。
转识是摄为意识、执取和分别。其中处所是器世间，即显现为处所的阿赖耶识。由摄为处所的自性，故称为摄为处所。显现为身体的自性称为摄为身体。
身体是具有根的躯体，显现为该身体的阿赖耶识。摄为身体即是具有身体自性的意思。摄为受用即如前所说，由于其二者为其他诸识所受用，故为受用。
或者由于受用饮食等义利，故为受用，显现为该受用的识即是摄为受用。具有假立及具有因缘的因相，由于摄持俱有及依他起自性，故应知为有为法。
俱有即是心所，说明有为法不仅是彼性。其因相又是什么？是名身等的因相，因为它们能诠说自性和差别。由于随顺它们而执著自性和差别的心和心所，意识、执取和分别等的因相也是。
有些人说意识、执取和分别也是阿赖耶识的因相，因为能增长其习气。其他人认为，由于假立自性差别，故假立相是想，因为是执相的自性。
摄为处所、身体和受用的阿赖耶识，由于能增长习气，故是所依因相。意识、执取和分别等，由于能作所缘相，故是所缘因相，由于二者皆能作相，故也是所缘和能缘的因相，如是思维。

།དེ་ལ་ཡིད་ནི་གང་རྟག་ཏུ་རློམ་སེམས་པའི་རྣམ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བདག་གམ་བདག་གི་ཞེས་གང་རྟག་པར་རློམ་སེམས་པ་དེ་ནི་ཡིད་ཅེས་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་བདག་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་། བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དང་། བདག་ལ་ཆགས་པ་དང་། ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་དང་། ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ལྔ་པོ་ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། སེམས་པ་དང་། རེག་པ་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ནོ། །འཛིན་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི ཚོགས་ལྔ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་གྱི་རང་བཞིན་གྱི་ངོ་བོ་འཛིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།།རང་རིག་པ་ཡིན་པས་བརྗོད་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་འཛིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། དེ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཅན་གྱི་ ཕྱིར་རོ།།བཏགས་པ་དང་བཅས་ཤིང་རྒྱུ་དང་བཅས་པའི་རྒྱུ་མཚན་འདི་ལས་ཉོན་མོངས་པ་གཉིས་ཀྱིས་མངོན་པར་འདུས་བྱས་པའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་སོ། །འདུས་མ་བྱས་ནི་རབ་ཏུ་ཞི་བའི་འགོག་པ་དང་རབ་ཏུ་ཞི་བའི་དོན་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྒྱུ་དང་བཅས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ རབ་ཏུ་ཞི་བའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འགོག་པ་ནི་རབ་ཏུ་ཞི་བའི་བར་རུང་ན།དེ་བཞིན་ཉིད་ཇི་ལྟར་རབ་ཏུ་ཞི་བའི་དོན་ཅེས་བྱ་ཞེ་ན། རབ་ཏུ་ཞི་བའི་དོན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འགོག་པ་དང་དེ་བཞིན་ཉིད་གཉིས་འབྲེལ་པ་ཅི་ཡང་མེད་པ་སྙམ་ན། ཇི་ལྟར་རབ་ཏུ་ཞི་བའི་དོན་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་ལམ་གྱི་དམིགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ན་ལམ་ཡང་རབ་ཏུ་ཞི་བ་ཉིད་ཅེས་བྱ་ཞེ་ན། དེས་རབ་ཏུ་ཞི་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རབ་ཏུ་ཞི་བའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་རབ་ཏུ་ཞི་བའོ། །འདིས་རབ་ཏུ་ཞི་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ལམ་ཡང་རབ ཏུ་ཞི་བའོ།།དེ་ལྟར་ན་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་བ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་བརྗོད་པ་གཅིག་གིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་ལམ་གཉི་ག་རབ་ཏུ་ཞི་བ་ཞེས་བྱ་བར་བཟུང་ངོ་། །ཅི་ལམ་གྱི་བདེན་པ་འདུས་བྱས་སམ་འོན་ཏེ་འདུས་མ་བྱས་ཤེ་ན། བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་འདུས་བྱས་སོ། །གལ་ ཏེ་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པས་མངོན་པར་འདུས་མ་བྱས་པ་དང་།འདུས་མ་བྱས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་འདུས་མ་བྱས་ཞེས་བརྗོད་ན་ཉེས་པ་མེད་དོ། །དེ་ལྟར་དོན་འདིས་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཤེས་པ་ནི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ལ་མཁས་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཐོག་མ་དུ་མ་ ཉིད་དང་ནི།།བསྡུས་དང་ཡོངས་སུ་ཕྱེ་བའི་དོན། །ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། རྒྱས་པར་ཐམས་ཅད་ལ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་ཁོ་ནའི་དོན་བསྡུས་པ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་དེ་ཁོ་ན་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། །རྒྱས་པར་ནི་རྣམ་པ་བཅུར་བཤད་དོ། །དེ་བས་ན་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། ། རྣམ་པ་གཉིས་པོ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་དེ་ཁོ་ན་དང་། སྣང་བའི་དེ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དེ་ལ་རྩ་བའི་དེ་ཁོ་ན་དེ་ནི་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་དེ་ཁོ་ན་སྟེ། དེ་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་མོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ལ་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་དེ་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། མཚན་ཉིད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ལ་སོགས་པ་ལྷག མ་རྣམས་དེར་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ།།སྣང་བའི་དེ་ཁོ་ན་ནི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ལ་སོགས་པ་སྔར་བསྟན་པ་རྣམ་པ་དགུ་གང་ཡིན་པའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དེ་དག་སྣང་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། རྩ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ལ་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ང་རྒྱལ་མེད་པ་སྣང་བའི་དེ་ཁོ་ན་ནི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་སྟེ། གང་ཟག་དང་། ཆོས་དང་། གཟུང་བ་དང་། འཛིན་པ་དང་། དངོས་པོ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་སྒྲོ་མི་འདོགས་པ་དང་། སྐུར་པ་མི་འདེབས་པའི་ཕྱིར་དེས་ང་རྒྱལ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་གཉེན་པོ་སྣང་བའི་དེ་ཁོ་ན་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་མཚན་ཉིད་དེ། དེ་ནི རྟག་པ་ལ་སོགས་པར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་གཉེན་པོར་གྱུར་པའོ།

关于'意即是经常执著思维的形相'这句话，所谓经常执著思维'我'或'我所'的即称为意，它与我痴、我见、我爱、我慢以及遍行五法即受、想、思、触、作意相应。
'执取即是五识聚'这句话，是因为具有执取境性本体的特征。因为是自证故不可言说，所以称为执取。分别即是意识，因为它对诸法的自相和共相进行分别。
由于这个带有假立且具有因缘的理由，为二烦恼所造作，故是有为。无为是寂灭的灭和寂灭义的真如。关于这点，因为具有因缘苦寂灭的特征，所以灭是寂灭的话，那么真如为何称为寂灭义呢？因为是寂灭义的缘故。
如果认为灭和真如二者毫无关联，那为何称为寂灭义呢？因为真如是道的所缘。那么道为何也称为寂灭呢？因为它能令寂灭的缘故。因为寂灭故涅槃是寂灭。因为能令寂灭故道也是寂灭。
如是，因为词语安立不同，所以用一个表述来理解涅槃和道二者都是寂灭。道谛是有为还是无为呢？因为是所生故是有为。如果说因为不是业和烦恼所造作，且由无为所区分，称为无为的话则无过失。
如是，通过此义理了知蕴等，应知通达蕴等，即是'最初多性及，摄略与分别义'，应广说一切。真实义摄略即略说有二种真实。广说则分为十种。因此说'略说有二种'。
二种是什么呢？即说'如镜真实和显现真实'。其中根本真实即是如镜真实，它也有三自性。为何称其为如镜真实呢？因为相真实等其余诸真实显现于此故。显现真实即是前述相真实等九种真实。为何称彼等为显现真实呢？因为显现于根本真实故。
无慢显现真实即是相真实，因为不增益也不诽谤补特伽罗、法、所取、能取、有事、无事，所以由此成为无慢。颠倒对治显现真实即是无颠倒相，它是常等颠倒的对治。

།ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་སྣང་བའི་དེ་ཁོ་ན་ནི་འབྲས་བུ་དང་རྒྱུའི་དེ་ཁོ་ན་སྟེ། འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་རབ་ཏུ་རྟོགས་ཤིང་བསྒོམས་པས་ཉན་ཐོས་ངེས་པར་འབྱུང་ངོ་། །ཐེག་པ་ཆེན་པོས་ངེས་པར་འབྱུང་ བ་སྣང་བའི་དེ་ཁོ་ན་ནི་ཕྲ་བ་དང་རགས་པའི་དེ་ཁོ་ན་སྟེ།རགས་པ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་དང་། ཕྲ་བ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་ཆེན་པོས་ངེས་པར་འབྱུང་བའོ། །ཕས་ཀྱི་རྒོལ་བ་ཚར་གཅོད་པ་ སྣང་བའི་དེ་ཁོ་ན་ནི་གྲགས་པའི་དེ་ཁོ་ནའོ།།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། དཔེ་ལ་བརྟེན་ཏེ་རིགས་པས་ཚར་གཅོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཚར་གཅད་པ་ལ་དཔེ་ནི་འཇིག་རྟེན་དུ་གྲགས་པའོ། །རིགས་པ་ནི་རིགས་པས་རབ་ཏུ་གྲུབ་པ་ལ་བརྟེན་པའོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ མངོན་པར་བརྗོད་པ་སྣང་བའི་དེ་ཁོ་ན་ནི་རྣམ་པར་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་དེ་ཁོ་ན་སྟེ།དེས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་ལུང་གཞན་མངོན་པར་བརྗོད་པ་སྟེ། དེ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའོ། །ཤེས་བྱའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ ལ་འཇུག་པ་སྣང་བའི་དེ་ཁོ་ན་ལ་བསྡུ་བའི་དེ་ཁོ་ན་དངོས་པོ་ལྔ་སྟེ།དེ་ནི་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་ནོར་བ་དེ་བཞིན་ཉིད་མངོན་པར་བརྗོད་པ་སྣང་བའི་དེ་ཁོ་ན་ནི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་དེ་ཁོ་ན་སྟེ། དེས་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་མ་ནོར་བ་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་གཞན་མ་ཡིན་ པ་དེ་བཞིན་ཉིད་མངོན་པར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།བདག་ཏུ་འཛིན་པའི་གཞི་ལ་དགོངས་པ་ཐམས་ཅད་རྟོགས་པར་སྣང་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཁས་པའི་དེ་ཁོ་ན་སྟེ། དེས་བདག་ཏུ་འཛིན་པའི་གཞི་ལ་དགོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོ་ནས་རྟོགས་ཏེ། བསམ་པ་བཅུ་པོ་དག་གིས་ཕུང་པོ་ ལ་སོགས་པ་ལ་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་འཇུག་པར་སྔར་ཇི་སྐད་དུ་བསྟན་པའོ།།དེ་ཁོ་ནའི་དོན་བསྡུས་པ་སྨོས་པ་ནི་བདེ་བླག་ཏུ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དོན་གྱིས་ཚིག་འདྲེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྨོངས་པ་མེད་པ་དང་ཡོངས་སུ་སྐྱོ་བ་ཡང་མེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། སྐབས་ཀྱི་མགོ་མཇུག་ཡོངས་ སུ་མཐོང་ན་ཡོངས་སུ་སྐྱོ་བ་མི་སྐྱེའོ།།ཇི་ལྟར་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་བཤད་པ་རྟོགས་པས་རྨོངས་པ་ཡང་མི་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ཁོ་ན་བཤད་ཟིན་ཏོ། །བསྟན་བཅོས་དབུས་དང་མཐའ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ལས་དེ་ཁོ་ནའི་ལེའུར་བཅད་པ་སྟེ་གསུམ་པའི་འགྲེལ་བཤད་དོ།། །། དེ་ཁོ་ན་བཤད་པའི་འོག་ཏུ་གཉེན་པོ་བསྒོམ་པ་དང་། དེའི་གནས་དང་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་བཤད་དགོས་ཏེ། དེ་བས་ན་དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ལེའུར་བཅད་པ་བཞི་པ་བརྩམས་སོ། །དེ་ཁོ་ནའི་འོག་ཏུ་བསྟན་པ་དང་གཉེན་པོ་བསྒོམ་པ་ལ་རག་ལུས་པའི་ཕྱིར་དེའི་གནས་དང་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་གཉིས ཀྱང་སྨོས་སོ།།བསྟན་པའི་མདོར་བྱས་པ་ལས་གཉེན་པོ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་བཞེད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གཉེན་པོ་བསྒོམ་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་བསྒོམ་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དེ་དག་བསྒོམས་ན་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྒྲིབ་པ་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་རྣམས་སྤང་བར་བྱ་བ་ལ་མཐུ་ཡོད་ པར་འགྱུར་བས་གཉེན་པོ་རྣམས་ཞེས་བྱའོ།།དེ་རྣམས་ཀྱང་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་ཏེ། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་ནས་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་བར་དུའོ། །དེ་རྣམས་བསྒོམ་པ་ནི་སྤེལ་བ་དང་། བསྐྱེད་པ་དང་། གོམས་པར་བྱ་བ་དང་། ལན་མང་དུ་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ རྣམ་གྲངས་སོ།།དེ་ཡང་དེ་ཁོ་ནའི་འོག་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་བསྒོམས་པ་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བསྒོམ་པ་ཉིད་ཐོག་མར་བཤད་ཀྱི་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ལ་རེ་ཞིག་དང་པོར། གནས་ངན་ལེན་ཕྱིར་སྲེད་རྒྱུའི་ཕྱིར། །ཞེས་ རྒྱ་ཆེར་སྨོས་སོ།།དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་བསྒོམས་པ་ལའོ། །རེ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རིམ་གྱི་དོན་ཏེ། ཐོག་མར་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བསྒོམ་པ་ཇི་བཤད་ལ། གཞན་ཡང་ཕྱིས་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་རོ།

声闻乘的出离显现真如是果与因的真如，即通过完全了悟并修习四圣谛而声闻得以出离。大乘的出离显现真如是细与粗的真如，即以粗相世俗谛使众生得以成熟，以细相胜义谛使其解脱，因此大乘得以出离。
降伏他论显现真如是共许的真如。如何呢？因此说'依靠比喻以理降伏'，降伏中的比喻是世间共许，理则是依靠理性成立。
宣说大乘显现真如是清净智慧境界的真如，由此宣说清净烦恼障和所知障的智慧境界的其他教法，这就是大乘。
趣入一切所知相显现真如是总摄真如五法，因为这能趣入一切所知。
宣说无误如是显现真如是差别真如，因为宣说诸法的无误如是和非他如是。
了知一切执我所依意趣显现真如是智者真如，由此通过一切执我所依意趣而了知，如前所说以十种意乐对蕴等执我而趣入。
说真如义摄颂是为了易于掌握，因为义能引文。为了无迷惑和无厌倦，因为若见章节始终则不生厌倦。如所说般了解解释则不生迷惑。
真如已说讫。此为《辨中边论》真如品第三之释。
说真如之后，应说对治修习、其所依及获得果位，因此造作第四品。在真如之后说此是因为对治修习依赖于所依及获得果位二者。
为显示略说中对治即是菩提分，故说'对治修习即是修习菩提分'。修习彼等能有力断除如所说障碍等违品，故称对治。
彼等共三十七，从四念住乃至八支圣道。修习彼等即是增长、生起、串习、数数修习等异名。
这也在真如之后说，故当宣说。为何修习菩提分时首先说修习念住而非他者？对此首先广说'由习气及贪因'。'对此'是指修习菩提分。'首先'是表次第义，即先说修习念住如何，其他后说。

།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་འཁོར་བ་གཉིས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་དང་ ཉེས་པ་མོ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་བདེ་བ་དང་གཙང་བ་དང་རྟག་པ་དང་བདག་ཏུ་མངོན་པར་ཞེན་པས་བྱིས་པ་རྣམས་སྲིད་པ་དང་ལོངས་སྤྱོད་ལ་མངོན་པར་དགའ་ཞིང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པས་སྐྲག་གོ།།ཡོན་ཏན་དང་ཉེས་པ་མ་རྟོགས་པ་དང་། བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དེ་ ཡང་བདེན་པ་མཐོང་ནས་ལྡོག་པར་འགྱུར་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་ལ་སྐྱོ་བར་བྱ་བའི་དོན་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་དོན་དུ་བདེན་པ་བཞི་ལ་འཇུག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བསྒོམ་པ་ཉིད་ཐོག་མར་བཤད་དོ། །ལུས་ཀྱིས་ནི་གནས་ངན་ལེན་རབ་ཏུ་ སྟོན་ཞེས་བྱ་བ་ལ།གནས་ངན་ལེན་ནི་ངན་པར་གནས་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་ཉིན་གཅིག་བཞིན་མངོན་པར་འདུས་བྱས་ཀྱང་ལུས་འགྱུར་བ་ཉིད་པས་ལུས་ཀྱིས་ནི་གནས་ངན་ལེན་རབ་ཏུ་སྟོན་ཏོ། །དེའི་ཕྱིར་ལུས་ལ་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ལ་འཇུག་གོ། ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེའི་མཚན་ཉིད་ནི་གནས་ངན་ལེན་དང་བཅས་པའི་འདུ་བྱེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། འདི་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པའི་མཚན་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་གནས་ངན་ལེན་དང་བཅས་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཡིན་ལ། ལུས་ཀྱིས་ཀྱང་གནས་ངན་ལེན་དུ་རབ་ཏུ སྟོན་པས།དེའི་ཕྱིར་ལུས་ལ་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ལ་འཇུག་གོ། །གནས་ངན་ལེན་མི་ཤེས་པས་དེའི་ཕྱིར། གནས་ངན་ལེན་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །འདུ་བྱེད་ནི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བའོ། །དེ་ཡང་གནོད་པ་ ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཞི་ཡིན་པས་གནས་ངན་ལེན་ཡིན་ལ།འཕགས་པ་རྣམས་དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དེ། ཇི་སྐད་དུ། སྐྱེ་འདི་གནོད་ཡིན་སྐྱེ་བ་ཡོད་ན་རྒ་དང་འཆི་བ་དང་། །ནད་དང་ཕོངས་དང་གསོད་དང་འཆིང་བ་ལ་སོགས་དགྲ་རྣམས་ཡོད། །གལ་ཏེ་འཇིགས་ མང་སྐྱེ་བ་མེད་གྱུར་གནོད་པ་དེ་དག་མེད།།ཤིང་སྐྱེས་མེད་ན་མེ་དང་རླུང་དང་ནགས་མེས་འགྱེལ་མི་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །དེས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་གཉིས་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་ ཏེ།དེ་གཉིས་ཁྱབ་པ་མ་ཡིན་པ་དང་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་འཕགས་པས་སྡུག་བསྔལ་དུ་གཟིགས་ཀྱི་ཟག་པ་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ལམ་གྱི་བདེན་པ་ནི་ཆེའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་ བསམ་པ་ཉམས་པའི་ཕྱིར་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།མདོའི་སྡེ་ལས་ཀྱང་མདོར་ན་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །གཞན་དག་ན་རེ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ནི་ལས་སུ་མི་རུང་བའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གཞན་ན་རེ་ལས་ སུ་མི་རུང་བ་ནི་གནས་ངན་ལེན་མ་ཡིན་ནོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ལས་སུ་མི་རུང་བའི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་ངེས་པར་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ནི་ས་བོན་གྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བར་ཁས་བླང་དགོས་ན། དེ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པའི་རྒྱུད་ལ་ས་བོན་མེད་ཀྱང་རེས་འགའ་ཁ་ཟས་དང་གནས་པ་ལ་སོགས་པ་ དྲགས་པ་ལས་འབྱུང་ངོ་།།དེ་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གནས་ངན་ལེན་ཞེས་བྱར་མི་རུང་ངོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་བས་ན་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་ཀྱིས་ས་བོན་གནས་པ་ནི་འདིར་གནས་ངན་ལེན་དུ་འདོད་དོ། །བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དང་ལྷན་ཅིག་པའི་ལུས་འདི་ནི་དེའི་འབྲས་བུའོ། །དེ་བས་ན་བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་དང་ལྷན་ཅིག་པ་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་འབྱུང་བའི་ལུས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་དེ་རབ་ཏུ་སྟོན་ཏེ། ཤེས་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། དཔེར་ན་མྱུ་གུས་གཡུལ་གྱི་སེར་གའི་ནང་དུ་སོང་བའི་ས་བོན་མངོན་པ་ལྟ་བུའོ། །དེའི་ཕྱིར་ལུས་ལ་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ལ་འཇུག་གོ།

由于未能了知涅槃与轮回二者的功德与过患，愚者们对诸行执著为乐、净、常、我，贪著于三有和受用，而畏惧涅槃。
对于功德与过患的不了知，以及对乐等的执著，在见到真谛后将会消除。
因此，为了厌离轮回和现证涅槃的目的，为了趣入四谛，首先宣说修习四念住。
关于'以身显示随眠'，随眠即是不善住，如此每日虽造作，身体也是无常的，故以身显示随眠。
因此，通过观察身体而趣入苦谛。
为什么呢？因为其特征是具有随眠的诸行，如是苦谛的特征本性是具有随眠的诸行，而身体也显示为随眠。
因此，通过观察身体而趣入苦谛。由于不知随眠，所以说'随眠即是行苦'。
诸行即是诸法的生起。这也是一切损害的基础故为随眠，因与诸圣者相违故为苦。
如说：'此生即是害，有生则有老死，疾病贫穷杀缚等诸敌存在。若无多怖生，则彼诸害无。树若无生，则不为火风林火所倒。'
所说'由此'即是由行苦。
不是由坏苦和苦苦二者，因为这二者非遍及且行苦是因。
圣者见一切有漏法为苦，而无漏法则不然，因为道谛是对治。
由于颠倒分别损坏，凡夫则不然。
经中也说：'略说五取蕴即是苦。'
有人说行苦即是不堪能性。
另有人说不堪能性非随眠。为什么呢？因为不堪能性有漏，必须承认有漏是从种子因所生，然而阿罗汉相续中虽无种子，有时也会因饮食和住处等过度而生起。
由于那是无漏，故不应称为随眠。
因此，这里认为阿赖耶识中有漏法的种子住处是随眠。
与乐、苦、不苦不乐俱行的此身是其果。
因此，显示与乐等状态俱行的刹那刹那生起的身体的随眠，'显示'是词义。
譬如以芽显示战场中的种子。

།འདིར་རྒྱུ་སྨོས་པ། དེའི་མཚན་ཉིད་ནི་གནས་ངན་ལེན་དང་བཅས་པའི་འདུ་བྱེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ས བོན་དང་བཅས་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ནི་འགྱུར་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ངག་གནས་ངན་ལེན་གཉིས་ཀྱི་རྗེས་སུ་སོང་བ་དང་། དེའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་དུ་བཤད་དོ། ། དེ་བས་ན་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཀྱིས་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དུ་གཟིགས་སོ། །དེ་ལྟར་ན་ལུས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ལ་འཇུག་གོ། །སྲེད་པའི་རྒྱུ་ནི་ཚོར་བ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བར་དགོས་པ་སྟེ།ཟག་པ་མེད་པ་ནི་དེའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་བདེ་བའི་ཚོར་བ་ནི་དེ་དང་ལྡན་ཞིང་མི་འབྲལ་བར་སྲེད་པའི་རྒྱུའོ། །སྡུག་བསྔལ་ནི་དེ་དང་མི་ཕྲད་པ་དང་བྲལ་བར་སྲེད་པའི་རྒྱུའོ། །སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་ བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་འགའ་ཞིག་ལ་དེའི་གནས་སྐབས་ལ་མངོན་པར་དགའ་བའི་སྲེད་པའི་རྒྱུ་དང་།དེ་དང་ཕྲད་ཅིང་མི་འབྲལ་བར་སྲེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །དེ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བས་རེག་ན་འདོད་པའི་བདེ་བ་ལ་མངོན་པར་དགའོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། སྡུག་བསྔལ་བའི་ཚོར་བ་ཡང་བདེ་བ་ལ་སྲེད་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པས་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་ལ་འཇུག་གོ། །དེ་ལ་ཚོར་བ་རྣམས་ལ་རང་བཞིན་དང་འབྲས་བུ་དང་མི་རྟག་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་དུ་ཉེ་བར་ཡོངས་སུ་རྟོག་ན་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་ལ འཇུག་སྟེ།སྲེད་པ་ནི་དེའི་འབྲས་བུར་ཁོང་དུ་ཆུད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །མདོ་སྡེ་ལས་སྲེད་པ་ནི་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པར་གསུངས་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་བ་གང་ཞེ་ན། ཡང་འབྱུང་བའི་སྲེད་པ་དགའ་བའི་འདོད་ཆགས་དང་ལྡན་པའོ་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ལྟར་ཚོར་ བ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པས་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་ལ་འཇུག་གོ།།བདག་ཏུ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་གཞི་ནི་སེམས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་བདག་གཞན་མེད་པས་ན་བདག་ཏུ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་དམིགས་པ་ནི་སེམས་ཉིད་དོ། །དེ་བས་ན་དེ་ ཡོངས་སུ་བརྟགས་པས་འགོག་པའི་བདེན་པ་ལ་ཞི་བ་ཉིད་དུ་འཇུག་སྟེ།འདིར་རྒྱུ་སྨོས་པ། བདག་ཆད་པར་དོགས་པའི་འཇིགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། སེམས་ལ་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པར་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པས་བདག་ཏུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ལྡོག་ཅིང་སྡུག་བསྔལ་དུ་ འདུ་ཤེས་འབྱུང་ངོ་།།དེའི་ཕྱིར་བདག་ཆད་པའི་འཇིགས་པ་མེད་པས་སྡུག་བསྔལ་བ་ཙམ་ཞིག་གཅོད་པའི་ཕྱིར་འགོག་པའི་བདེན་པ་ལ་ཞི་བ་ཉིད་དུ་འཇུག་སྟེ། དེ་ལྟར་སེམས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པས་འགོག་པའི་བདེན་པ་ལ་འཇུག་ཅེས་བྱའོ། །ཆོས་ལ་ཡོངས་སུ་བརྟགས་ པས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་ལ་རྨོངས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ལམ་གྱི་བདེན་པ་ལ་འཇུག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སོ།།རྣམ་པར་བྱང་བ་རྣམས་ནི་ཉེ་བའི་ གཉེན་པོར་གྱུར་པ་རྣམས་ཏེ།མི་སྡུག་པ་དང་བྱམས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་དེ་རྣམས་ལ་གཉེན་པོ་དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ངོ་བོར་ཤེས་ནས་གནོད་པ་ཐམས་ཅད་གཏན་དུ་སྤང་བའི་ཐབས་ལམ་གྱི་བདེན་པ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པས་ལམ་གྱི་བདེན་པ་ལ་འཇུག་གོ། །འཇུག་པ་ནི་འདིར་བདེན་པ་སོ་སོ་ལ་བདེན་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་རྟོགས་པའོ། །དེ་ལ་ལུས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བསྒོམ་པ་ནི་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྟོང་པ་དང་། བདག་མེད་པ་དང་། མི གཙང་བ་དུ་མའི་རྫས་ཀྱི་རང་བཞིན་དང་།མི་གཙང་བའི་ས་བོན་དང་། མི་གཙང་བའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་དང་། མི་གཙང་བ་གནས་པའི་རྒྱུ་དང་། མི་གཙང་བར་འགྱུར་བ་དང་། དབུ་བ་རྡོས་པ་བཞིན་དུ་སྙིང་པོ་མེད་པ་དང་། འགྲོ་བ་དང་སྐྱེ་གནས་ཡིན་པར་བསྒོམ་མོ།

此处说明其因，其性质是由于具有随眠的诸行之故，意思是由于具有种子的诸行之自性之故。
行苦性是变化，苦苦性是随顺二种随眠，以及是其因故说为行苦。因此诸圣者以行苦性见一切有漏事物为苦性。如是由身念住而趣入苦谛。
'渴爱之因是受'，是指无明触所生受，无漏受非其因故。其中乐受是对其贪著不离之渴爱之因。苦受是对其不遇及离之渴爱之因。不苦不乐受是对某些等至之状态生起欢喜的渴爱之因，以及对其相遇不离之渴爱之因。
由于经中说'为苦受所触时则喜乐欲乐'，故苦受亦成为对乐的渴爱之因。对此遍观察则趣入集谛。
对诸受观察其自性、果报、无常及苦性则趣入集谛，意思是了知渴爱是其果报。
经中说渴爱是集谛：'何为苦集？即是能引发未来、具喜贪的渴爱'等广说。如是由受念住而趣入集谛。
'我执所依是心'，由于无有具常等殊胜功德的他我，故我执所缘即是心。因此遍观察彼则以寂静性趣入灭谛。
此处说明其因：由于无有断我之怖畏故。对心观察无常等则能遣除我执而生起苦想。因此由无断我之怖畏，为断除纯苦故以寂静性趣入灭谛。如是由心念住而趣入灭谛。
由遍观察法，于杂染清净诸法无有愚痴故趣入道谛。其中杂染诸法是烦恼及随烦恼。清净诸法是对治品，即不净观、慈心等。
了知彼等杂染清净为对治及所对治之本性后，趣向永断一切过患之方便道谛。如是由法念住而趣入道谛。
此处趣入是对各别谛了解为谛相。
其中修习身念住是观修无常、苦、空、无我、不净众多实质自性、不净种子、不净等流、不净住因、成为不净、如水泡无实质、是趣处及生处。

།ཚོར་བ་དང་སེམས་དང་། ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་རྣམས་བསྒོམ་པ་ཡང་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྟོང་པ་དང་། བདག་མེད་པ་དང་། སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དང་། རང་གི་མཚན་ཉིད་དང་། རྒྱུ་དང་། འབྲས་བུ་དང་། ཁམས་དང་། ས་དང་། འགྲོ་བ་དང་། དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ བསྟན་པ་དང་།མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་། གཉེན་པོ་ཡིན་པར་བསྒོམ་མོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བསྒོམ་པ་ནི་འདི་ལྟ་བུ་ཡང་ཡིན་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་མི་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་ཡང་བསྒོམ་མོ། །དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་རྣམས་ཤེས་ རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པའི་ཚིག་ནི་དྲན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཉེ་བར་གནས་པའི་ཕྱིར་རམ།འདི་དག་གིས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གནས་པས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཞེས་བྱའོ། །དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བསྒོམ་པའི་འོག་ཏུ་ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་བསྒོམ་པ་བཤད་དེ། དེ་ཅིའི་ ཕྱིར་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་འདི་ལྟར། མི་མཐུན་ཕྱོགས་དང་གཉེན་པོ་རྣམས། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་ཤེས་ནས། །ཞེས་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་སོ། །དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བསྒོམས་ནས་ཞེས་ཁྱད་པར་མེད་པར་བརྗོད་ཀྱང་ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བསྒོམ་པ་ཉིད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། ། ཁམས་དང་སའི་སྤངས་པ་དང་། སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་དང་། ཁམས་དང་། ས་དང་། སློབ་པ་དང་། མི་སློབ་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་གཉེན་པོ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོངས སུ་ཤེས་ན་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་གསལ་བ་ནི་འདིར་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུན་ཆད་པ་དང་།མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་མི་སྐྱེད་པའོ། །གཉེན་པོ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཉེན་པོ་བསྐྱེད་པ་ནི་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུན་གྱིས་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་དང་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་སྐྱེད་པའོ། །བརྩོན་འགྲུས་རྣམ་པ་བཞི་ རབ་ཏུ་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་གཉེན་པོ་གཉིས་སྐྱེས་པ་དང་མ་སྐྱེས་པ་ཐ་དད་པས་བརྩོན་འགྲུས་རྣམ་པ་བཞི་འབྱུང་སྟེ།སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་སྐྱེས་པ་རྣམས་སྤང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ལུང་གིས་བརྩོན་འགྲུས་ཉིད་རྣམ་པ་བཞི་འབྱུང་བར་ སྟོན་ཏོ།།རྒྱ་ཆེར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་ལྷག་མ་དང་སྦྱར་བའོ། །དེ་ལ་འདི་ནི་ཚིག་ལྷག་མ་སྟེ་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་སྐྱེས་པ་རྣམས་སྤངས་པའི་ཕྱིར་འདུན་པ་སྐྱེད་དོ། །འབད་དོ། །བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་མོ། །སེམས་རབ་ཏུ་འཛིན་ཏོ། །ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་འཇོག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་མི་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་འདུན་པ་བསྐྱེད་དོ་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་བའོ།།དེ་བཞིན་དུ་དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་འདུན་པ་བསྐྱེད་དོ་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་བྱའོ། །དགེ་བའི་ཆོས་སྐྱེས་པ་རྣམས་གནས་པ་དང་ཕྱིར་ཞིང་འབྱུང་བ་དང་། ཡོངས་སུ་རྫོགས་ པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འདུན་པ་བསྐྱེད་དོ།།འབད་དོ། །བརྩོན་འགྲུས་བརྩམ་མོ། །སེམས་རབ་ཏུ་འཛིན་ཏོ། །ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་འཇོག་གོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །སྐྱེས་པ་རྣམས་གནས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་པའོ། །ཕྱིར་ཞིང་འབྱུང་བ་ནི་རྒྱུན་དུ་སྐྱེ་བའོ། །ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བ་ནི་ཕུལ་དུ་ཕྱིན་པར་ འགྱུར་བའོ།།འདུན་པ་སྐྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གུས་པར་བརྩོན་འགྲུས་བསྒོམ་པའི་སྦྱོར་བ་སྟོན་ཏོ། །འབད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ལེ་ལོ་སྤངས་ཏེ། ལུས་དང་སེམས་མངོན་དུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱིང་བ་དང་རྒོད་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ རྩོམ་ཞེ་ན།ཡང་དག་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་། དགའ་བར་བྱ་བའི་ཆོས་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་བྱིང་བའི་སེམས་རབ་ཏུ་འཛིན་ཏོ། །སེམས་རྒོད་པར་གྱུར་ན་དམིགས་པ་དེ་ཉིད་ལ་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་འཇོག་སྟེ། འཛིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལྟར་ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་རྣམས་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ།འདི་རྣམས་ཀྱིས་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཡང་དག་པར་འཛིན་པས་ན་ཡང་དག་པར་འཛིན་པ་རྣམས་སོ།

修习受、心、法念住时，应当观修无常、苦、空、无我、共相、自相、因、果、界、地、趣、善、不善、无记、违品、对治。诸菩萨修习念住，不仅如此，为断分别，也修习无所缘行相。虽然诸念住是慧的本性，但称为念住，是因为以念力安住，或由此等令念安住故称念住。
在修习念住之后，解说修习正断。为什么呢？因此如是说：'遍知一切种，违品与对治'等。虽然说修习念住，但应当了知就是修习法念住。
由界、地的断除，以及共相等行相，如是有漏、无漏、界、地、有学、无学等差别，遍知一切种违品与对治。此中，明显违品是已生者令断，未生者令不生。关于为生对治，对治生起是已生者相续随转，未生者令生。
四种精进生起，是由违品与对治二者的已生未生差别而生四种精进，即'为断已生恶不善法'等广说。此即以教证说明精进有四种生起。'广说'是与余文相连。
其余文即是：为断已生恶不善法，发起意乐，精勤，发起精进，摄持其心，正住其心。如是，为令未生恶不善法不生而发起意乐等广说。如是，为令未生善法生起而发起意乐等广说。为令已生善法住、增长、广大、修习、圆满故发起意乐，精勤，发起精进，摄持其心，正住其心。
已生者住是不退失。增长是相续生起。圆满是达到究竟。'发起意乐'是表示恭敬修习精进的加行。'精勤'是断除懈怠，意思是令身心趣入。'发起精进'是为了断除昏沉掉举。
如何发起？以作意应当了知、应当欢喜的法，摄持昏沉的心。若心掉举，则于所缘正住其心，意思是摄持。如是诸正断是以精进为本性而宣说，由此等正持身语意故称为正持。

།དེར་གནས་ལས་སུ་རུང་བ་ཉིད། །ཅེས་རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་བ་ལ་དེར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་བསལ་བའི་ཕྱིར་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པ་དེ་ལའོ། །སེམས་ གནས་པའི་ལས་སུ་རུང་བ་ཉིད་ནི་དོན་ཐམས་ཅད་འབྱོར་པར་ནུས་པ་ཉིད་དེ་ལས་སུ་རུང་བ་ཉིད་དོ།།ལས་སུ་རུང་བ་དེ་ཡང་འདུན་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། སེམས་པ་དང་། དཔྱོད་པའི་དབང་གིས་བྱུང་བས་ན་དེའི་ཕྱིར། ལས་སུ་རུང་བ་ཉིད་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞི་པོ་དག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ སོ།།མངོན་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་དོན་ཐམས་ཅད་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་ལོ། །དེའི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་བས་ན་དོན་ཐམས་ཅད་འབྱོར་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་འདུན་པའི་ཏིང་ངེ་ འཛིན་སྤོང་བའི་འདུ་བྱེད་དང་ལྡན་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་དང་།བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྤོང་བའི་འདུ་བྱེད་དང་ལྡན་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་དང་། སེམས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྤོང་བའི་འདུ་བྱེད་དང་ལྡན་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་དང་། དཔྱོད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྤོང་བའི་འདུ་བྱེད་དང་ ལྡན་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་ཞེས་བྱ་བའོ།།དེ་ལ་འདུན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་གང་གི་ཚེ་འདུན་པའི་དབང་གིས་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པ་ལ་གུས་པར་འཇུག་པ་ན་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་ལ་རེག་པའོ། །བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་གང་གི་ཚེ་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པ་ན་རྟག་པར་སྦྱོར་བས་སེམས་ རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་ལ་རེག་པའོ།།སེམས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་གང་གི་ཚེ་སྔོན་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ས་བོན་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་འཛིན་ཅིང་གང་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་ལ་རེག་པའོ། །དཔྱོད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་གང་གི་ཚེ་དམིགས་པ་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ན་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་ལ་རེག་པའོ། ། གནས་པ་ནི་འདིར་སེམས་གནས་པ་སྟེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཏིང་ངེ་འཛིན་སྨོས་པ་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལས་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པ་ནི་སེམས་ལས་སུ་རུང་བ་ཉིད་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞིར་གྱུར་པ་དེའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པར་སྤོང་བའི་འོག་ཏུ་རྫུ འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་རྣམས་བསྟན་ཏོ།།ལས་སུ་རུང་བ་དེ་ཡང་དགོས་པ་ནི་གང་། རྒྱུ་ནི་གང་ཞེ་ན་དེའི་ཕྱིར། ཉེས་པ་ལྔ་སྤང་བའི་ཕྱིར་འདུ་བྱེད་བསྒོམ་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཉེས་པ་ལྔ་པོ་དེ་དག་མི་ཤེས་ནས། དེའི་ཕྱིར། ཉེས་པ་ལྔ་པོ་དེ་དག་གང་ཞེ་ན་ཞེས་དྲིས་པ་དང་། དེ་དག་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ལེ་ལོ་དང་ནི་གདམས་ངག་རྣམས། །བརྗེད་དང་བྱིང་དང་རྒོད་པ་དང་། །ཞེས་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་སོ། །དེ་དག་ནི་ཉེས་པ་དྲུག་ཏུ་འགྱུར་རོ་སྙམ་པ་ལ། དེའི་ཕྱིར། དེ་ལ་བྱིང་བ་དང་རྒོད་པ་ནི་ཉེས་པ་གཅིག་ཏུ་བསྡུའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ལྔར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་ལེ་ལོ་ནི སྦྱོར་བའི་ཚེ་ན་ཉེས་པ་སྟེ།དེས་མི་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་རོ། །བརྩོན་པའི་ཚེ་གདམས་ངག་བརྗེད་པ་ནི་ཉེས་པ་སྟེ། དེས་སེམས་མཉམ་པར་གཞག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཉམ་པར་གཞག་པ་ལ་བྱིང་བ་དང་རྒོད་པ་ནི་ཉེས་པ་སྟེ། དེས་སེམས་ལས་སུ་རུང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱིང་བ་དང་རྒོད་པར་ གྱུར་པའི་ཚེ་མངོན་པར་འདུ་མི་བྱེད་པ་ཉེས་པའོ།།མངོན་པར་འདུ་མི་བྱེད་པ་ནི་བཏང་སྙོམས་ཏེ། དེས་དེ་གཉིས་རབ་ཏུ་ཞི་བར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རབ་ཏུ་ཞི་བའི་ཚེ་ནི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེས་པ་ཞེས་བྱ་བར་སྙེགས་སོ། །མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ནི་སེམས་པའོ། །བྱིང་བ་དང་ རྒོད་པ་དང་བྲལ་བས་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་ཞི་བ་ཞེས་བྱའོ།།སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་སྤོང་བའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་སོ། །གང་སྤང་བའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བཤད་མ་ཐག་པའི་ཉེས་པ་ལྔ་རྣམས་སྤང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་དེས་དེ་དག་སྤོང་བའི་འདུ་བྱེད་བརྒྱད་ཇི་ལྟར་རྣམ་ པར་གཞག་པ་བརྗོད་དགོས་སོ།

如广说'于彼处成为堪能性'中，'于彼处'是指为了断除违品而精进努力之处。心的堪能性是指能成办一切义利之性，即堪能性。
此堪能性是由欲、精进、心、观察的力量而生，因此说'堪能性即是四神足'。
神通等一切义利的成就是神通。因为是其所依故称为神足，即是说是因的意思。因此说是一切义利成就之因。
这些是欲三摩地断行具足之神足、精进三摩地断行具足之神足、心三摩地断行具足之神足、观察三摩地断行具足之神足。
其中欲三摩地是当由欲的力量而恭敬趣入精进时，触及心一境性。精进三摩地是当发起精进时，由恒常加行而触及心一境性。
心三摩地是当依止往昔三摩地种子而摄持心时，触及心一境性。观察三摩地是当善加分别所缘时，触及心一境性。
此处所说'住'是心住，应知即是三摩地。说三摩地是为了从有为相中区分。
如是发起精进即是心堪能性成为四神足，因此在正断之后宣说诸神足。
此堪能性有何作用？何为因？为此说'应知从修习断行之因而生，为断除五过'。
不知彼五过故，因此问'彼五过是什么？'为显示彼等故，广说'懈怠与忘教授，沉掉及不作行'。
认为这些应成六过时，为此说'其中沉与掉合为一过'，因此成为五过。
其中懈怠是加行时之过失，因为由此不加行故。精进时忘失教授是过失，因为由此无心等持故。等持时沉掉是过失，因为由此心不堪能故。
当沉掉生起时不作行是过失。不作行即是舍，因为由此不能善寂彼二故。当寂静时作行，此是指过失。作行即是思。
由离沉掉而成平等性故称为善寂。
为断除故之诸行即是断行。为断何者？为断前说之五过。若如是则应说由此如何安立八断行。

།དེ་ལ་ལེ་ལོ་སྤང་བའི་ཕྱིར་བཞི་སྟེ། འདུན་པ་དང་། རྩོལ་བ་དང་། དད་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པའོ། །དེ་ལ་འདུན་པ་ནི་འདོད་པའོ། །རྩོལ་བ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་སོ། །དད་པ་ནི་མངོན་པར་ཡིད་ཆེས་པའོ། །ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ནི་ལས་ སུ་རུང་བ་ཉིད་དོ།།ཇི་ལྟར་ན་ལེ་ལོ་སྤང་བའི་ཕྱིར་དེ་དག་རྣམ་པར་གཞག་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར། དེ་དག་ཀྱང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། གནས་དང་དེ་ལ་གནས་པ་དང་། །རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཉིད་དུའོ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དེ་དག་གཅིག་ལས་གཅིག་འབྱུང་བས་ན་ལེ་ལོ་སྤོང་བར་འགྱུར་བ་སྟོན་ཏོ། ། རྩོལ་བའི་གནས་ནི་འདུན་པའོ། །གནས་པ་ནི་རྩོལ་བ་སྟེ། འདོད་པ་ནི་རྩོལ་བའི་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གནས་འདུན་པའི་རྒྱུ་ནི་དད་པ་སྟེ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། ཡིད་ཆེས་པར་གྱུར་ན་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ལ་དད་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་བྱ་བ་ལ་འདོད་པར འགྱུར་རོ།།གནས་པ་རྩོལ་བ་དེའི་འབྲས་བུ་ནི་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་སྟེ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན་དེའི་ཕྱིར། བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཁྱད་པར་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཁྱད་པར་དུ་འགྲོ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པའི་རྒྱུའོ། །དེའི་ཕྱིར། བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ ཁྱད་པར་དུ་འགྲོ་བས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ནི་རྩོལ་བའི་འབྲས་བུར་བཤད་དོ།།དེ་ལྟར་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པ་གནས་ངན་ལེན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཉེས་པ་དང་བྲལ་བས་དགའ་བ་སྐྱེའོ། །ཡིད་དགའ་བས་ལུས་དང་སེམས་གཉིས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་ཏེ་ལས་སུ་རུང་བ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དོ། །དེ་ བས་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཁྱད་པར་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའོ།།འདིར་ནི་བརྩོན་འགྲུས་རྒྱུ་དང་བཅས་ཤིང་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་ལེ་ལོའི་གཉེན་པོར་བཤད་དོ། །ཉེས་པ་བཞིའི་གཉེན་པོར་གྲངས་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ། དྲན་པ་ནི་གདམས་ངག་བརྗེད་པའི་གཉེན་པོའོ། །ཤེས་བཞིན་ནི་བྱིང་ བ་དང་རྒོད་པའི་གཉེན་པོའོ།།སེམས་པ་ནི་མངོན་པར་འདུ་མི་བྱེད་པའི་གཉེན་པོའོ། །བཏང་སྙོམས་ནི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའི་གཉེན་པོ་སྟེ། འདིར་འདུ་བྱེད་ཀྱི་བཏང་སྙོམས་སུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །དྲན་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་བརྗོད་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར། དེ་དག་ཀྱང་ངན་པ་ ལ་སོགས་པ་རིག་པར་བྱ་སྟེ་གོ་རིམས་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་འདི་སྨོས་སོ།།དྲན་པ་ནི་དམིགས་པ་མ་བརྗེད་པའོ་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་བ་ལ། དྲན་པ་ནི་དམིགས་པ་མ་བརྗེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་གནས་པར་བྱ་བའི་གདམས་ངག་ཡིད་ཀྱིས་བརྗོད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཤེས་བཞིན་ནི་དྲན་པ་ མ་བརྗེད་པར་གྱུར་ན་བྱིང་བ་དང་རྒོད་པ་རྟོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གནས་པ་ཤེས་བཞིན་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་དྲན་པ་མ་བརྗེད་པར་གྱུར་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། བྱིང་བ་དང་རྒོད་པ་རྟོགས་ནས་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གཉིས་ཟུང་དུ་འབྲེལ་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་བསྒྲིམ་མི་ དགོས་པར་འཇུག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།བཏང་སྙོམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་གཞན་ལ་མངོན་པར་འདུ་མི་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། དེ་ནི་འདི་སྐད་དུ་གདམས་ངག་ལ་དྲན་པ་ཤིན་ཏུ་ཉེ་བར་གནས་པ་ནི་བྱིང་བ་དང་རྒོད་པའི་སེམས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་ཤིང་། བྱིང་བ་ དང་རྒོད་པ་དང་འབྲལ་བའི་ཕྱིར་དེ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་ལ།བྱིང་བ་དང་རྒོད་པ་དང་འབྲལ་ན་ཡང་བཏང་སྙོམས་སུ་བྱེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་དེའི་སེམས་རྣལ་དུ་འཇུག་པ་ལས་སུ་རུང་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པའི་འོག་ཏུ་དབང་པོ་ལྔ་རྣམས་ཏེ། དད་པ་ལ་སོགས་ པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།དེ་དག་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་གཞག་ཅེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་དགོངས་པའོ། །དེའི་ཕྱིར། ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་བསྐྱེད་ན། །འདུན་དང་སྦྱོར་བ་དབང་བྱེད་དོ། །ཞེས་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་སོ། །དབང་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བར་སྙེགས་སོ་ཞེས་ བྱ་བ་འདིས་ནི་འདུན་པ་དང་སྦྱོར་བ་དབང་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་འདིར་སྨོས་པ་འོག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་སྙེགས་སོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ།

关于断除懈怠有四种方法：欲求、精进、信心和轻安。其中欲求是希望，精进是努力，信心是深信，轻安是适业性。
如何安立这些为断除懈怠的方法呢？因此说：'应当依次了知，即是所依、能依、因和果。'这表明它们互相生起而能断除懈怠。
精进的所依是欲求，能依是精进，因为欲求是精进的先导。欲求的因是信心，为什么呢？因此说：'由于深信而生起欲求'，即具足因果信心者会对所作生起欲求。
能依精进的果是轻安，为什么呢？因此说：'由于发起精进而获得殊胜三摩地'，殊胜三摩地是轻安的因。因此，由精进所发起的殊胜三摩地而生起轻安，说明轻安是精进的果。
如是发起精进时，远离随眠分别过失而生起欢喜。由心生欢喜，身心二者轻安，具有适业性的特征。因此说'为获得殊胜三摩地'。
此处说明精进及其因果是懈怠的对治。四种过失的对治依次是：正念是对治忘失教授，正知是对治昏沉掉举，作意是对治不作加行，舍是对治过分加行，此处应知是行舍。
为说明正念等的特征，故说：'彼等亦应依次了知为不善等'。
广说'正念是不忘失所缘'等中，'正念是不忘失所缘'是指心住所依的教授意念宣说的意思。
正知是'不忘失正念时能觉察昏沉掉举'，意思是正念现前时具足正知。因此说'不忘失正念时'，觉察昏沉掉举后，止观双运而入，不需勤勉而入的意思。
舍是指不对他境作意的意思，即是说：对教授正念极为现前时，如实了知昏沉掉举心，为离昏沉掉举而作加行，离昏沉掉举时则安住于舍。如是则其心安住调柔成为适业性。
神足之后宣说五根，即信等。如何安立彼等？因此广说：'生起解脱分时，欲求及加行为增上'。'为增上'一词也贯通下文。

།རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ལས་སུ་རུང་བ་ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྐྱེད་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ལས་སུ་རུང་བ་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་ཐར་པའི་ ཆ་དང་མཐུན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་རབ་ཏུ་འཇོག་པ་འཐོབ་སྟེ།འདུན་པ་ནི་དབང་བྱེད་པ་ནས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ནི་དབང་བྱེད་པའི་བར་དུ་འགྱུར་གྱི། སེམས་ལས་སུ་མི་རུང་བ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །སེམས་ལས་སུ་རུང་བ་ཉིད་དེ་ཡང་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་རྣམས་ཀྱིས་འགྱུར་རོ། ། དེ་བས་ན་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པའི་འོག་ཏུ་ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྐྱེད་པ་ལ་དབང་བྱེད་པས་དད་པ་ལ་སོགས་པ་དབང་པོ་ལྔ་རྣམས་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །འདུན་པ་ནི་དབང་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་བཏགས་ནས་དད་པ་ཉིད་ལ་འདིར་འདུན པའི་སྒྲར་བཤད་དེ།དཔེར་ན་ཞོ་དང་ག་གོན་ལ་འཕྲལ་དུ་རིམས་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །ཡང་ན་ཡོད་པ་ཉིད་དང་ཡོན་ཏན་ཅན་དང་ནུས་པ་རྣམས་ལ་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་མངོན་པར་ཡིད་ཆེས་པ་དང་། དང་བ་དང་འདོད་པ་རྣམས་ནི་དད་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །དེ་བས་ན་འདུན་པ་སྨོས་པས་འདིར་ འདོད་པའི་མཚན་ཉིད་དད་པ་སྨོས་པར་འགྱུར་གྱི་འདུན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།སྦྱོར་བ་ནི་དབང་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིས་སྦྱོར་བར་བྱེད་པས་ན་སྦྱོར་བ་སྟེ། སྦྱོར་བའི་སྒྲ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ལ་བྱ་བར་དགོངས་པའོ། །དམིགས་པ་མི་བརྗེད་པ་ནི་དབང་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲན་པའི་དབང་པོ་དབང་བྱེད་པ་སྟེ། དམིགས་པ་གསལ་བའི་མཚན་ཉིད་ནི་དྲན་པའི་དབང་པོའོ། །མི་འཕྲོ་བ་ནི་དབང་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དབང་པོ་དབང་བྱེད་པ་སྟེ། སེམས་རྩེ་གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པས་མི་འཕྲོ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དབང་པོའོ། །རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ནི་དབང་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས རབ་ཀྱི་དབང་པོ་དབང་བྱེད་པ་སྟེ།ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོ་ཆོས་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཀྱང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྐྱེད་པ་ལ་དབང་བྱེད་པས་དད་པ་ལ་སོགས་པ་དབང་པོ་དག་དང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་ བར་སྟོན་ཏོ།།དད་པར་གྱུར་པ་ནི་འཁོར་བའི་བཙོན་ར་ནས་འབྱུང་བར་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་མོ། །བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པ་བསླབ་པ་གསུམ་སྒྲུབ་སྟེ། དྲན་པ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོ་རྣམས་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟར་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་ སྦྱོར་བའི་ས་ལ་དབང་པོ་འདི་རྣམས་གཙོ་བོར་འདོད་དོ།།གཞན་དག་ན་རེ་ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྐྱེད་པ་ལ་དབང་བྱེད་པ་ལ་དད་པ་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་ཞེས་མི་བྱའོ། །ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྐྱེད་ནས་འདུན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་དབང་བྱེད་པས་ན་ འདི་དག་དབང་པོ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འདུན་པ་ནི་དབང་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དད་པའི་དབང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་སྦྱར་རོ། །སྦྱོར་བ་ནི་བྱེད་པའོ། །མི་བརྗེད་པ་ནི་དམིགས་པ་ཆུད་མི་ཟ་བའོ། །འཕྲོ་བ་མེད་པས་ན་མི་འཕྲོ་བའོ། །རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པས་ན་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་ འབྱེད་པའོ།།སྦྱོར་བ་དང་མི་བརྗེད་པ་དང་མི་འཕྲོ་བ་དང་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དེ་དག་ལ་བརྩོན་འགྲུས་དང་དྲན་པ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཤེས་རབ་ཅེས་བྱ་བའི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་དབང་བས་ན། དབང་པོ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །འདིར་ནི་ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྐྱེད་པ་དང་མ་བསྐྱེད་པ་གཉིས་ཀྱི་དུས་ན་འདུན་པ་ལ་སོགས་པ་དབང་བྱེད་པ་དང་། དད་པ་ལ་སོགས་པ་རང་བཞིན་དུ་བྱེ་བྲག་ཏུ་གྱུར་པ་གང་ཡང་མེད་དེ། འདི་ལྟར་དེའི་དུས་ན་དབང་བྱེད་པས་དེ་དག་དབང་པོར་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །དད་པ་ལ སོགས་པ་དེ་དག་ཉིད་སྟོབས་དང་ལྡན་པར་གྱུར་པ་ལ་སྟོབས་རྣམས་ཞེས་བྱ་སྟེ།དབང་པོའི་འོག་ཏུ་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་སྟོབས་ལྡན་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། མི་མཐུན་ཕྱོགས་ནི་བསྲབས་པའི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྲབ་མོར་གྱུར་ པའི་ཕྱིར་རོ།

神通足通过使心调顺而生起与解脱相应的善根，这是说心调顺在心相续中建立与解脱相应的善根。从欲为主直至胜观为主，但对于心不调顺则不然。心调顺也是由神通足而成。因此，在神通足之后，以主导生起与解脱相应的善根而建立信等五根。
'欲为主'是说以果标因，此处将信本身解释为欲的名称，如同说酸奶和牛奶会立即发热一样。或者说，对于存在性、具功德性和能力性，依次生起确信、净信和希求，这些是信的特征。因此，说欲即是说具有希求特征的信，而不是欲。
'精进为主'是说由此而精进，故称精进，精进一词是指勤勉。'不忘所缘为主'是说念根为主，明记所缘是念根的特征。'不散乱为主'是说定根为主，因为一心专注是其特征，不散乱即是定根。'胜观为主'是说慧根为主，因为慧根本质是择法。
'亦'字表明应当依次了知信等诸根以主导生起与解脱相应的善根。生起信心即从轮回牢狱中得以解脱，因此发起精进。发起精进即修习三学，念根、定根和慧根是依次而言。如是在见道加行位，认为这些根是主要的。
有些人说，主导生起与解脱相应的善根不称为信等根。生起与解脱相应的善根后，由于主导欲等，故称为根。为显示此义，故说'欲为主'，与'信根'相连。精进即是造作。不忘即是不失所缘。由于无散乱故称不散乱。由于胜观故称胜观。
对于精进、不忘、不散乱和胜观等，由于精进、念、定、慧等心所具有主导作用，故称为诸根。此处应如是解释：在生起与未生起与解脱相应的善根二时，欲等主导与信等自性并无差别，如是由于彼时主导而建立为根。信等具足力量即称为力，因为在根之后说故。
问：彼等如何具足力量？为此说：'由减微违品故'，即因对治品微弱之故。

།དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གང་གི་ཚེ་དེ་དག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དད་པ་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་རྣམས་སོ། །མ་དད་པ་ལ་སོགས་པ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་དད་པ་དང་ལེ་ལོ་དང་བརྗེད་པ་དང་གཡེང་བ་དང་ཤེས་བཞིན་མེད་པ་རྣམས་སོ། ། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་རྣམས་དང་། དད་པ་ལ་སོགས་པ་མི་འདྲེ་བ་ནི་རབ་ཏུ་སྲབ་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སྐབས་སྐབས་སུ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་མེད་པས་ན་སྐབས་མི་ཐོད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེའི་ཚེ་ན་སྟོབས་རྣམས་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་ཚེ་ན་ནི་དེ་དག་གིས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མ་བསྲབས་པས དབང་པོ་དེ་དག་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་རྣམས་དང་འདྲེའོ།།གལ་ཏེ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་རྣམས་མ་ཐུལ་བར་དབང་པོ་རྣམས་ཞེས་བྱ་ན། །ཇི་ལྟར་མཁས་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལས་འཇིག་རྟེན་པའི་རྣམ་པར་དག་པའི་དབང་གིས་དད་པ་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོར་བཤད་ཅེ་ན། དེར་ནི་དབང་པོ་ རྣམས་ལ་བྱེ་བྲག་མེད་པར་དགོངས་པའོ།།འདིར་ནི་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བའི་བྱེ་བྲག་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བྱེ་བྲག་ཡོད་དེ། དེ་བས་ན་འགལ་བ་མེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར། འདིར་དབང་པོ་དེ་དག་ཉིད་སྟོབས་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དད་པར་ གྱུར་པ་དེ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ལ་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་སྟེ།འབྲས་བུ་འདི་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་འདིའོ། །རྒྱུ་འདི་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་ནི་འདིའོ་ཞེས་དེ་ལྟར་དད་པར་གྱུར་པ་ནི་འབྲས་བུ་ལ་དད་པས་དེའི་རྒྱུ་ལ་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་མོ། །བརྩོན་འགྲུས་བརྩོམས་པ་ནི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གནས་སོ། །དྲན་པ་ཉེ་བར་གནས་པ་ནི་ གཡེང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་སེམས་མཉམ་པར་འཇོག་སྟེ།རྩེ་གཅིག་པར་འགྱུར་རོ། །སེམས་མཉམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ཏེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་རྗེས་སུ་བཟུང་བའི་ཤེས་རབ་ནི་གསལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་བསྐྱེད་ཟིན་པ་ལ་དབང་པོ་ རྣམས་བསྟན་ན་ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་འོག་ཏུ་ནི་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་རྣམས་དང་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་འོག་ཏུ་ནི་སྟོབས་རྣམས་བསྟན་ན་དེའི་ཕྱིར།ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་རྣམས་ཀྱི་དབང་པོའི་དུས་ན་རིག་པར་བྱ་བའམ། འོན་ཏེ་སྟོབས་ཀྱི་དུས་ལ་རིག་པར་བྱ། དེ་ བཞིན་དུ་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་རྣམས་ཀྱི་དབང་པོ་དང་སྟོབས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནམ།འོན་ཏེ་དེ་ལས་གཞན་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པ་བརྗོད་དགོས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར། དབང་པོ་རྣམས་དང་སྟོབས་རྣམས་ལ། །ངེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན་གཉིས་གཉིས་སོ། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། ། ཡང་ན་ཇི་ལྟར་ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་རྣམས་གཉེན་པོ་རྣམས་བསྒོམས་ནས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའམ། དད་པ་ལ་སོགས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བར་གྱུར་པ་དེ་ལྟར་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་རྣམས་ཀྱང་ངོ་། །དེའི་ཕྱིར་ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་བསྐྱེད་ཟིན་ནས་དབང་པོ་རྣམས་བསྟན་ན་ཞེས་བྱ བྱ་རྒྱ་ཆེར་སྨོས་སོ།།དེའི་ཕྱིར། ངེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན་གཉིས་གཉིས་སོ། །ཞེས་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་གསུངས་སོ། །དྲོ་བར་གྱུར་པ་རྣམས་དང་རྩེ་མོ་དག་གི་ཚེ་ནི་དབང་པོ་རྣམས་སོ། །དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་དག་ཆུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་དག་རྣམས་སུ་མི་རིགས་པས་དེ་དག་དབང་པོ་ཉིད་དོ། །བཟོད་ ད་དག་དང་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་རྣམས་ཀྱི་ཚེ་ནི་སྟོབས་རྣམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་ཆེ་བའི་ཕྱིར་ཏེ།བཟོད་པ་དང་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་དེ་དག་ནི་དབང་པོ་རྣམས་སུ་མི་རིགས་ཀྱི་སྟོབས་རྣམས་ཉིད་དོ། །ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་པོ་དང་ཆེན་པོའི་བྱེ་བྲག་གིས་དང་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྣམ་པ་ གསུམ་མོ།། །དེ་ལ་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་པོ་དག་ནི་དབང་པོ་རྣམས་སོ། །ཆེན་པོ་དག་ནི་སྟོབས་རྣམས་སོ། །ཆུང་ངུ་གང་ཡིན་པ་དག་ནི་དྲོ་བར་གྱུར་པ་རྣམས་སོ། །འབྲིང་པོ་དག་ནི་རྩེ་མོ་རྣམས་སོ། །ཆེན་པོ་ལ་ཡང་བཞིར་དབྱེ་སྟེ། དེ་ལ་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་པོ་དང་ཆེན་པོ་རྣམས་ནི་བཟོད་པ་ཆུང ངུ་དང་འབྲིང་པོ་དང་ཆེན་པོ་དག་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ།།ཆེན་པོའི་ཡང་ཆེན་པོ་དག་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་རྣམས་སོ།

为了说明此义，说'当彼等'等，即信等诸根。'不信等违品'是指不信、懈怠、忘念、散乱、不正知等。
违品与信等不相杂，是因为极其微弱，由于不时时生起，故称'不相交'。
彼时称为力。彼时因为未被违品削弱，故诸根与违品相杂。
若未降伏违品而称为诸根，则如何在智者真实中依世间清净力而说信等为根？彼处是就诸根无差别而言。此处为显示顺决择分善根差别故有差别，因此无相违。
是故说'此处彼等根即是力'。有信者于因果精进，即'此是此果之因，此是此因之果'，如是有信者由于对果有信故而于其因精进。
已发起精进者则正念安住。正念安住者因无散乱故心平等安住，成为专注。
心平等安住者如实了知，由三摩地所摄持的智慧变得明晰。
若于已生起顺解脱分后说诸根，而顺解脱分之后是顺决择分，诸根之后是诸力，因此，应知顺决择分是在根位还是力位？
同样，应说顺决择分的根力自性，还是说是其他自性？因此说'于诸根及诸力，顺决择分各二'。
或者，如同顺解脱分由修对治或由信等而区分，顺决择分亦复如是。
因此广说'若于已生起顺解脱分后说诸根'等。因此说'顺决择分各二'等一切。
暖位与顶位时是诸根，因为彼等善根微小，于彼等不应理，故彼等是根性。
忍位与世第一法位时是诸力，因为彼等广大，忍与世第一法不应为根而是力性。
由小、中、大差别，信等各有三种。其中小与中是诸根，大是诸力。
其中小者是暖位，中者是顶位。大又分为四：其中小、中、大依次是下、中、上品忍，大中之大是世第一法。

།ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ཏེ། མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་སོ། ། དེ་ལ་དྲོ་བའི་རྣམ་པ་ནི་དྲོ་བར་གྱུར་པ་སྟེ། དཔེར་ན་གཙུབ་ཤིང་གཙུབས་པ་ལས་ཤིང་ཚིག་པར་ནུས་པའི་མེའི་མཚན་མ་ཐོག་མར་བྱུང་བ་ནི་དྲོ་བར་འབྱུང་བའོ། །དེ་བཞིན་དུ་འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་མེས་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཤིང་སྲེག་པར་ནུས་པའི་ཐོག་མའི་རང་བཞིན་ཡིན པས་དྲོ་བར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱའོ།།དགེ་བའི་རྩ་བ་གཡོ་བ་རྣམས་ལས་རྩེ་མོར་ཕྱིན་པས་ན་རྩེ་མོའོ། །བདེན་པའི་དོན་ལ་རབ་ཏུ་བཟོད་པས་ན་བཟོད་པའོ། །ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡང་ཡིན་ལ། ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་གཞན་པས་དམ་པ་ཡིན་པས་ན་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་ རྣམས་ཞེས་བྱའོ།།དེ་མ་ཐག་ཏུ་མཐོང་བའི་ལམ་སྐྱེ་བས་ན་དེ་དག་མཆོག་ཅེས་བྱ་སྟེ། དེ་དག་ནི་སྐད་ཅིག་པའོ། །ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ལྷག་མ་རྣམས་ནི་རྒྱུན་ཅན་ནོ། །དེ་ལ་ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ནི་འཁོར་བར་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བའི་མཐུ་འཇོམས་པའི་ཚུལ་དུ་ རིག་པར་བྱའོ།།ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་འབྱུང་བའི་མཐུ་སྐྱེད་པའི་ཚུལ་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་མཆོག་གི་འོག་ཏུ་མཐོང་བའི་ལམ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་སྟོབས་ཀྱི་འོག་ཏུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ རྣམས་བཤད་དོ།།དེ་དག་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་གཞག་ཅེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅིའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་གཞག་ཅེས་བྱ་བར་དགོངས་པའོ། །དེའི་ཕྱིར། རང་བཞིན་ཡན་ལག་གནས་ཡན་ལག་།ཅེས་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་སོ། །མཐོང་བའི་ལམ་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ཏུ་གྱུར་པ་དག་ ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་རྣམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་མཐོང་བ་ལས་དེ་ཐོག་མ་ཉིད་དུ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་མཐོང་བའོ།།འཕགས་པའི་སར་ཕྱིན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ལམ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་མཐོང་བའི་ལམ་ཞེས་བྱ་བའོ། །ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་ཚེ་ན་ནི་དར་ལས་ ཆོད་པ་ལྟ་བུར་བདེན་པ་རྣམས་རྟོགས་སོ།།མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་ཚེ་ན་ནི་དེ་བསལ་བ་ལྟ་བུར་རྟོགས་སོ། །དེ་ལ་དེ་ཁོ་ན་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །དེ་ལ་དྲན་པ་ལ་སོགས་པ་དྲུག་ནི་བྱང་ཆུབ་དང་མཐུན་པའི་ཕྱིར་དེའི་ཡན་ལག་རྣམས་སོ། །ཆོས་ རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ནི་རྟོགས་པའི་བདག་ཉིད་པས་ན་བྱང་ཆུབ་སྟེ།དེ་དག་གིས་གྲོགས་སུ་གྱུར་པས་ཆ་ཡན་ལག་གོ། །གཞན་ན་རེ་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་དུ་གཏོགས་པའི་ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་དུ་གཏོགས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ ཅེས་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་ལ་དྲན་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་གནས་ཀྱི་ཡན་ལག་སྟེ། དྲན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་དམིགས་པ་དེ་ལས་མི་གཡེང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ནི་རང་བཞིན་གྱི་ཡན་ལག་སྟེ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བརྩོན་འགྲུས་ནི་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཡན་ ལག་སྟེ།བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ས་ལས་ཤིན་ཏུ་འདའ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དགའ་བ་ནི་ཕན་ཡོན་གྱི་ཡན་ལག་སྟེ། དེས་ལུས་དང་སེམས་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པ་གསུམ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་ཡན་ལག་སྟེ། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ བཏང་སྙོམས་སོ།།དེ་དག་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་གཞི་དང་། གནས་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་ཡན་ལག་རྣམ་པ་གསུམ་བསྟན་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅིའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་གསུམ་ དུ་བཤད་སྙམ་དུ་བསམས་པ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར། འདི་ལ་གཞི་དང་གནས་དང་ནི། །ངོ་བོ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་སོ། །ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་གཞི་སྟེ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་ནི་རྣམ་པར་དག་པའོ། །གཞི་ནི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།

这一切顺决择分都是以三摩地和智慧为自性，以及与之相应的诸法。其中暖相是暖位，譬如钻木取火时，最初出现能燃烧木材的火相时是暖相。同样，以圣道之火能烧尽一切烦恼之木的最初自性，故称为暖相。
从动摇善根中达到顶点，故称为顶位。于谛理能忍，故称为忍位。虽是有漏，但较其他有漏法殊胜，故称为世间第一法。
因为紧接着生起见道，故称为最胜，这些是刹那性的。其余顺决择分是相续性的。其中解脱分善根应当了知是以摧毁轮回中再生之力的方式。顺决择分应当了知是以生起无漏法之力的方式，因为在世第一法之后生起见道。
又因为由菩提分所分别，故在力之后说菩提分。如何安立这些呢？是思考为何安立之意。因此广说'自性支、住支'等。
见道中成为菩提分的即是诸菩提分，即因为最初见到未见真如的缘故是见。因为能到达圣地故称为道，因此称为见道。在顺决择分时如隔绢般了悟诸谛。在见道时如除去遮蔽般了悟。
其中现证真如即是无分别智。其中念等六法因为随顺菩提，故为其支分。法择即是以了悟为自性故为菩提，由于它们成为助伴故为支分。
另有说无间道所摄的择法即是菩提分，解脱道所摄的是菩提。
其中念是菩提住支，因为以念力于所缘不散乱故。择法是自性支，因为是菩提的本质故。精进是出离支，因为以精进能完全超越凡夫地故。喜是利益支，因为它对身心有益故。
三种是无烦恼支，即轻安、三摩地和舍。这些是因为成为烦恼的对治故。或者因为无烦恼的所依、所住和自性有差别故。
问为何说三种无烦恼支？是思考为何说为三种，因此说'此中所依、所住及自性而说'。轻安是无烦恼的所依，无烦恼即是清净。所依即是因。

།ཇི་ ལྟར་གཞི་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ནི་གནས་ངན་ལེན་གྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་དེ་ནི་དེའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དེ་ནི་འདི་སྐད་དུ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་གཞིའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་གཞི་ཡིན་ནོ་ཞེས་ བསྟན་པར་འགྱུར་རོ།།ལུས་དང་སེམས་ལས་སུ་མི་རུང་བ་ཉིད་ནི་གནས་ངན་ལེན་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཡོད་ན་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་སེམས་གཡེངས་པར་འགྱུར་རོ། །སེམས་གཡེངས་པ་ལ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལྟར་ གནས་པ་ན་ལེན་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།།གནས་ངན་ལེན་དེའི་གཉེན་པོ་ནི་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པའོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པས་ན་ལུས་དང་སེམས་གཉིས་ལས་སུ་རུང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་གཞིར་རྣམ་པར་ གཞག་གོ།།ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་དང་སེམས་གཉིས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པས་རྗེས་སུ་བཟུང་བས་ན་སེམས་མཉམ་པར་འཇོག་གོ། །སེམས་མཉམ་པར་གཞག་ན་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཐོང་བས་ཉོན་མོངས་པ་ རྣམས་སྤོང་སྟེ།དེ་ལྟར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་གནས་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། །བཏང་སྙོམས་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་གྱུར་པ་དང་མཐུན་པའི་སེམས་མི་མཉམ་པ་དང་། སེམས་རྣལ་དུ་མི་འཇུག་པ་དང་། སེམས་རྩོལ་བ་དང་བཅས་པའི་གཉེན་པོ་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟར་ན་བཏང་སྙོམས་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །གཞན་ན་དེ་སྤོང་བའི་ལམ་རྣམས་ཀྱིས་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤངས་པས་ཉོན་མོངས་པའི་རྗེས་སུ་འཆིང་བ་དང་བྲལ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་དག་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ ལམ་དུ་གཏོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཤེས་བྱ་ལ་ངེས་པ་སྐྱེ་བ་དེ་འདིར་བཏང་སྙོམས་ཞེས་བྱ་སྟེ།དགོས་པ་བྱས་པའི་ཕྱིར་ཟད་པ་ལ་ཟད་དོ་སྙམ་དུ་བཏང་སྙོམས་སུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེའོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གི་འོག་ཏུ་ལམ་གྱི་ཡན་ལག་རྣམས་ཏེ། དེ་དག་ཇི་ལྟར་ རྣམ་པར་གཞག་ཅེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་འོག་ཏུ་བསྒོམ་པའི་ལམ་སྟེ།དེ་ལ་ལམ་གྱི་ཡན་ལག་རྣམས་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གི་འོག་ཏུ་ལམ་གྱི་ཡན་ལག་རྣམས་བརྗོད་དོ། །དེ་དག་གང་གི་དོན་དུ་རྣམ་པར་གཞག་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར། ཡོངས་ སུ་གཅོད་དང་གོ་བྱེད་དང་།།ཞེས་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་སོ། །མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལོག་པར་ལྟ་བ་ནས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལོག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བར་གྱིས་ཡང་དག་པར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ལམ་གྱི་ཡན་ལག་བརྒྱད་པོ་དག་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །ཡང་དེ་དག་གི་གོ་ རིམས་ནི་བྱེད་པའི་རིམ་གྱིས་ཏེ།བསྒོམ་པའི་ལམ་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་བའོ། །བརྟེན་པར་བསྒོམ་པས་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་ན་བསྒོམ་པའི་ལམ་མོ། །བསྒོམ་པའི་ལམ་དེ་ལ་མཐོང་བའི་ལམ་ཐོབ་པར་བསྒོམ་པས་བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པའི་ཡན་ལག་ནི་ཡང་དག་པའི་ ལྟ་བའོ།།འཇིག་རྟེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་པའི། །དེ་འབྱུང་བའི་མཐུ་རྙེད་པས་ལམ་ལ་མཉམ་པར་གཞག་ན་ཡང་དེ་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའོ། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་པར་གྱུར་ཀྱང་ཡང་ དག་པར་ལྟ་བའི་གནས་སུ་གྱུར་པས་ན།ཡང་དག་པར་ལྟ་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་རྗེས་ལས་ཐོབ་པ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་རྗེས་ལས་ཐོབ་པ་ནི་སྐྱེས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེའི་ཡུལ་གང་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དེས་ རང་གིས་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས་རྟོགས་པ་ལ་བདག་གིས་འདི་ལྟ་བུ་རྟོགས་སོ་ཞེས་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་སྟེ། མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་ཡུལ་ཡིན་པས་ན་ཡང་དག་པར་ལྟ་བ་ཞེས་བྱའོ།

如何称为基础？为此说道：'由于烦恼是从不善习气的因而生，所以这是它的对治。'这是说，由于是烦恼基础的对治，所以是无烦恼的基础。
身心不堪能性称为不善习气，有此则无专注心，因此心会散乱。散乱心会生起贪欲等烦恼，如是，不善习气是烦恼的因。
不善习气的对治是轻安。如何呢？由轻安故身心二者变得堪能，如是轻安被安立为无烦恼的基础。
'三摩地是住处'是说由身心二者轻安所摄持故心得等持。心得等持则如实了知。由如实见故断除烦恼，如是三摩地是无烦恼的住处。
'舍是自性'是说因为是对治住处成为烦恼相应的心不平等、心不正行、心有功用的对治。如是，舍是无烦恼的自性。
其他，由断道见所断烦恼故，远离烦恼随缚的自性清净解脱道所摄的智慧对所知生起决定，在此称为舍，因为已作所作故，于尽作舍故。
菩提分之后是道分，如何安立彼等呢？是说见道之后是修道，其中称为道分。因此在菩提分之后宣说道分。
为何安立彼等？为此广说：'遍知及了知'等。由不顺品邪见乃至不顺品邪定，对应安立正见等八道分。
复次，彼等的次第是作用次第，如广说'修道'。由数数修习所应修故为修道。
于彼修道中，由修得见道故，遍知修分支是正见。
'世间'是说由有分别故为世间的。由得生起力故，于道等持时亦安立彼。出世间是无分别。
虽成无分别，由成为正见处故，称为正见。因此说'从出世间后得'，即从出世间见道后所得而生的意思。
其境界是什么？为此说'由彼自所证'。对见道所证作'我如是证悟'的遍知，由是见道的境界故称为正见。

།གཞན་གོ་བར་བྱེད་པའི་ཡན་ལག་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་བ་ནི་ཡང་ དག་པའི་ལྟ་བ་དེས་ཡོངས་སུ་བཅད་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཡང་དག་པའི་དག་དང་།ཡང་དག་པའི་རྟོག་པས་གཞན་ལ་གོ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་དང་ཡང་དག་པའི་ངག་ནི་གཞན་ཡིད་ཆེས་པར་བྱེད་པའི་ཡན་ལག་སྟེ། དེའི་ཕྱིར། ཀུན་ནས་སློང་བ་དང་བཅས་པའི་ངག་གིས་དེ་ གོ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་ནི་ངག་ཀུན་ནས་སློང་བ་སྟེ། མ་བརྟགས་མ་དཔྱད་པར་ཚིག་མི་སྨྲའོ་ཞེས་མདོ་ལས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་འབྱུང་བའི་མཐུ་རྙེད་པའི་ཕྱིར་མཉམ་པར་གཞག་པ་ན་ཡང་དེ་གཉིས་དང་ལྡན་པར་རིག་པར་བྱའི། མཉམ་ པར་གཞག་པ་ན་ཡང་དག་པར་རྟོག་པར་བྱེད་པའམ་སྨྲ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།གཞན་ཡིད་ཆེས་པར་བྱེད་པའི་ཡན་ལག་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཡང་དག་པའི་ངག་དང་ལས་ཀྱི་མཐའ་དང་ལས་ཀྱི་འཚོ་བའོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན་དེའི་ཕྱིར། དེ་དག་གོ་རིམས་བཞིན་དུ། ལྟ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡོ་བྱད་ བསྙུངས།།གཞན་ལ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་འདོད། །ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཡང་དག་པའི་ངག་དང་ལས་ཀྱི་མཐའ་དང་འཚོ་བ་དང་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །ཡང་དག་པའི་ངག་གིས་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་བ་ལ། །བསྙད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་བསྟན་པའོ། །འབྲེལ་པའི་གཏམ་རྣམ་པར་ངེས་ པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི།མངོན་པར་རྟོགས་པ་ལས་བརྩམས་ནས་གཞན་དག་ལ་རྒོལ་ཞིང་ལན་འདེབས་པ་སྟེ། བསྙད་པ་དང་འབྲེལ་བའི་གཏམ་རྣམ་པར་ངེས་པ་འདིས་ནི་འདི་ལྟར་འདི་ཐོགས་པ་མེད་པ་དང་། དོན་ཤིན་ཏུ་གཏན་ལ་ཕབ་པ་དང་འགལ་བ་མེད་པ་དང་དོན་གསལ་བ་བརྗོད་པ་ལས་ན་ འདིས་དེ་ཁོ་ན་ངེས་པར་རྟོགས་སོ་ཞེས་ཤེས་རབ་ལ་གཞན་དག་ཡིད་ཆེས་པར་འགྱུར་རོ།།ཡང་དག་པའི་ལས་ཀྱི་མཐའ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ཆེས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན་དེའི་ཕྱིར། བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། ། ཡང་དག་པའི་ལས་ཀྱི་མཐའ་ནི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་དང་མི་མཐུན་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་དང་ལྡན་ན་སྲོག་གི་ཕྱིར་ཡང་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་མི་བྱེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་འདིར་ནི་འཕགས་པ་དགྱེས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་ནོ་ཞེས་ཡིད་ཆེས་པ་འབྱུང་ངོ་། །ཡང་དག་པའི་འཚོ་བས་ནི་ཡོ་བྱད བསྙུངས་པ་ལ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ཆེས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན་དེའི་ཕྱིར། ཆོས་ཀྱིས་གོས་ལ་སོགས་པ་ཚོད་ཟིན་པར་ཚོལ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །འཚོ་བའི་ཡོ་བྱད་ཀྱི་ཕྱིར་ཚུལ་འཆོས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཉེས་པ་མེད་པའི་ ལུས་དང་ངག་གིས་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་འཚོ་བ་སྟེ།དེས་འདི་ལྟར་འདི་ནི་ལུས་གནས་པ་ཙམ་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་རིགས་པ་དང་ཚོད་ཟིན་པར་ཆོས་གོས་ལ་སོགས་པ་ཚོལ་བས་ན་གདོན་མི་ཟ་བར་འདི་ནི་ཡོ་བྱད་རྣམས་ལ་སྲེད་པ་སྤངས་སོ་ཞེས་ཡོ་བྱད་བསྙུངས་པར་ཡིད་ཆེས་པར་ འགྱུར་རོ།།དེ་ལ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བས་ནི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། རང་གི་རྟོག་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་དག་པའི་རྟོག་པས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་ཚིག་གིས་ནི་སེང་གེའི་སྒྲ་སྒྲོག་གོ། །ཡང་དག་པའི་ངག་དང་། ལས་ཀྱི་མཐའ་ དང་།འཚོ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་རང་གིས་དམ་བཅས་པ་ཡང་དག་པར་བརྗོད་དོ། །དེ་ལ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་གཉེན་པོའི་ཡན་ལག་རྣམ་གསུམ་མི་ཤེས་ནས་དེའི་ཕྱིར། ཡང་དག་པའི་རྩོལ་བ་དང་དྲན་པ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དེ་དག་ཀྱང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ གང་གི་གཉེན་པོ་ཡིན་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ། ཉོན་མོངས་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་དབང་། །མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཀྱི་གཉེན་པོའོ། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་དང་པོའི་གཉེན་པོ་ནི་ཡང་དག་པའི་རྩོལ་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་ པ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་པོ་སྟེ།དེའི་གཉེན་པོ་ནི་ཡང་དག་པའི་རྩོལ་བའོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན་དེའི་ཕྱིར། དེས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཡང་དག་པའི་རྩོལ་བས་ལམ་བསྒོམ་པའི་ཕྱིར་རོ།

所谓'使他人理解的支分'广说为：以正见所确定的真实性，以正思维使他人理解，因此正思维和正语是使他人生信的支分。因此说'以具有发起的语言使其理解'。正思维是语言的发起，因为经中说'不经观察思维不说话'。为获得生起彼等的力量，应知在等持时也具有这两者，但在等持时并非正在思维或说话。
使他人生信的支分有三种：正语、正业和正命。如何？因此说'依次为见、戒律和少欲资具，欲使他人了知'。依次是正语、正业和正命。
在'以正语'的广说中，'宣说'是指说法。'确定相关谈论'是指基于证悟而对他人进行辩论和回答。通过这种宣说和确定相关谈论，由于无碍、究竟决定、无违和明晰地阐述义理，使他人对智慧生起信心，确信这就是真实。
'正业是关于戒律'是指'生起信心'。如何？因此说'因为不作非理之事'。正业与不善行相违，因此具足此者即使为了生命也不作非理之事。因此这里生起'此人具足圣者欢喜的戒律'的信心。
'以正命于少欲资具'是指'生起信心'。如何？因此说'因为如法寻求衣等知量'。正命是指为了生活资具而无有装腔作势等过失的身语行为，由此'此人仅为维持色身而如理知量地寻求衣等，必定已断除对资具的贪著'，对少欲生起信心。
其中，以正见则无增上慢，因为如实遍知自己的正确认知。以正思维所发起的言语则能作狮子吼。以正语、正业和正命则能如实宣说自己的誓言。
关于对治违品支分的三种，因不知故，因此说'正精进、正念和正定'。这些是何种违品的对治？因此依次说'烦恼、随烦恼力，是违品之对治'。
其中'第一对治是正精进'中，修所断烦恼是第一违品，其对治是正精进。如何？因此说'由彼'，即因为以正精进修道。

།བྱིང་བ་དང་རྒོད་པ་དང་བྲལ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དུས་ཀྱི་བརྩོན་འགྲུས་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བས་ བསྡུས་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་རྩོལ་བ་སྟེ།དེས་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེའི་གཉེན་པོ་ལམ་བསྒོམ་མོ། །དེའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྒྲུབ་པས་ཡང་དག་པའི་རྩོལ་བ་ནི་དང་པོའི་གཉེན་པོ་ཞེས་བྱའོ། །ལམ་བསྒོམ་པ་དེ་ཉིད་ལ་གཉིས་པ་ ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་བྱིང་བ་དང་རྒོད་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཡང་དག་པའི་དྲན་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉེན་པོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན་དེའི་ཕྱིར། ཞི་གནས་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་རྣམས་ལ་དྲན་པ་ཤིན་ཏུ་ཉེ་བར་གནས་པས་བྱིང་བ་དང་རྒོད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སོགས་པ་ཞེས་ བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་རབ་ཏུ་འཛིན་པའི་རྒྱུ་དང་།བཏང་སྙོམས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་གཡེང་བའི་རྒྱུ་ཉེ་བར་ཞི་བར་བྱེད་པས་ཞི་གནས་སོ། །ཞི་གནས་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་ནི་ཞི་གནས་ལ་སོགས་པའི་བྱེད་རྒྱུའོ། །དེ་ལ་སེམས་རྒོད་པའམ་རྒོད་དུ་དོགས་པ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ན། སྐྱོ་བར་ འགྱུར་བའི་དངོས་པོ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་ཞི་གནས་ཀྱི་རྒྱུའོ།།སེམས་བྱིང་བའམ། བྱིང་དུ་དོགས་པ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ན། མངོན་པར་དགའ་བར་གྱུར་པའི་དངོས་པོ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་རབ་ཏུ་འཛིན་པའི་རྒྱུའོ། །ཞི་གནས་ལ་གཅིག་ཏུ་ངེས་པའི་ལམ་མམ། ལྷག་མཐོང་ལ་གཅིག་ཏུ་ངེས་ པའམ།ཟུང་དུ་འབྲེལ་བས་འཇུག་པའང་རུང་སྟེ། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དེ་གཉིས་ཀྱིས་ཉེ་བར་ཉོན་མོངས་པར་གྱུར་པ་ལ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་རྒྱུའོ། །མངོན་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོན་ཏན་གྱི་རང་བཞིན་གྱི་དབང་འབྱོར་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་གང་ཡིན་པ་ནི། སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྒྲིབ་པའི་རང་བཞིན་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་མི་ཤེས་པའོ། །གསུམ་པ་ནི་དེའི་ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏེ་གཉེན་པོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན་དེའི་ཕྱིར། བསམ་གཏན་ལ་གནས་ནས་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོན་ཏན་མངོན་པར་བསྒྲུབ པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨོས་སོ།།བསམ་གཏན་ནི་ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཅན་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་གནས་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོན་ཏན་མངོན་པར་སྒྲུབ་པའི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པ་ནི། སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྒྲིབ་པའི་གཉེན་པོའོ། །དེ་བས་ན་ དེ་ལྟར་ཡང་དག་པའི་རྩོལ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་བྲལ་བ་སྟོན་ཏོ།།ཡང་དག་པའི་དྲན་པས་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་དག་པའོ། །ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་བྲལ་བའོ། །གཉེན་པོ་བསྒོམ་པ་མདོར་བསྡུས་ན་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་རིག་ པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།རྩོམ་པ་དང་ཐོབ་པ་དང་གྲུབ་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་སོ། །རྒྱས་པར་བྱས་ན་རྣམ་པ་དུ་མ་ཡོད་དོ། །དེ་ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། རྗེས་སུ་མཐུན་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་།ཅེས་རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་བ་དེ་ལ། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་སྟེ། དེ་ཁོ་ན་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཕྱིར་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའོ། །འདི་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་སྒོམ་པ་ཡིན་པས་དེ་ཁོ་ན་ཡུལ་དུ་མ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་སྟེ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་མ་ལུས་པ མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཇི་ལྟར་ན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མེད་པའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ཐོས་པའི་བག་ཆགས་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བསྒོམ་པ་ནས་བརྩམས་ཏེ། སྟོབས་ བསྒོམ་པའི་བར་དུའོ།།ཕྱིན་ཅི་ལོག་མེད་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་སློབ་མ་རྣམས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བསྒོམ་པ་དང་། ལམ་བསྒོམ་པ་སྟེ། དེ་ཁོ་ན་ཡུལ་དུ་གྱུར་པས་ན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མེད་པའོ། །བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཕྱིན་ ཅི་ལོག་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པའོ།

以正见所摄的远离昏沉掉举的三摩地时的精进是正精进，为了断除应当以修行断除的烦恼，修习其对治之道。因此，由成就正定而正精进是第一对治。
在修道时，第二种近烦恼即昏沉掉举的特征，正念是其对治。如何呢？因此说'由于对止等因极为正念安住，故无昏沉掉举'。'等'字应知是指策励因和舍因。其中，能寂灭散乱因即是止。止等因即是止等的能作因。
其中，当心掉举或怀疑会掉举时，作意厌离事物是止的因。当心昏沉或怀疑会昏沉时，作意欢喜事物是策励因。无论是一向决定于止道，还是一向决定于观，或是双运而入，对于被这两种近烦恼所染污者，自然成就作意是舍因。
神通等功德自性所对治的违品，即是等持障的自性非烦恼性无知。第三是其正定即对治。如何呢？因此说'安住禅定后，为成就神通等功德故'。禅定是一切殊胜功德成就的所依，因此成为神通等功德成就的顺品，是等持障的对治。
因此如是正精进显示远离烦恼障，正念则是定的清净，正定则是远离等持障。应当了知对治修习略说有三种，即开始、获得和成就的差别。若广说则有多种。
如何呢？'随顺颠倒'等广说中，对于无颠倒随顺的颠倒是指：无颠倒是见道，因为是真实境界。由随顺彼故为无颠倒随顺。此是凡夫的修行，因为非真实境界故为颠倒，因为凡夫未断尽一切烦恼故。
云何颠倒的无颠倒随顺能成为随顺呢？因为从法界极清净的等流闻熏习而生故。此从修习念住乃至修习力为止。
无颠倒相续颠倒是指声闻们修习菩提分和道，因为是真实境界故为无颠倒，因有应以修行断除的烦恼故为相续颠倒。

།ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཀྱང་མེད་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཀྱང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བ་ཡང་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་མི་སློབ་པའི་བསྒོམ་པ་སྟེ། དེ་ཁོ་ན་ཡུལ་དུ་གྱུར་པས་ན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མེད་པའོ། །དགྲ་བཅོམ་པས་ནི་དྲི་མ་རྣམས་མ་ལུས་པར་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཕྱིན་ཅི་ ལོག་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བ་མེད་དོ།།ད་ནི་ཉན་ཐོས་རྣམས་ལས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་བསྒོམ་པ་ཁྱད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ནི། །དམིགས་དང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། །འཐོབ་པས་དེ་ནི་ཁྱད་པར་འཕགས། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལ་དམིགས་པ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ནི། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་རང་གི་རྒྱུད་དུ་གཏོགས་པའི་ལུས་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ལུས་དང་ཚོར་བ་དང་སེམས་དང་ཆོས་རྣམས་ལ་དམིགས་སོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་བདག་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་དུ་གཏོགས་པ་རྣམས སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་དང་ཚོར་བ་དང་སེམས་དང་ཆོས་རྣམས་ལ་དམིགས་སོ།།ཅིའི་ཕྱིར་དམིགས་པ་ཐ་དད་ཅེ་ན། འདི་ལྟར་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ནི་རང་གི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གཉེན་པོ་བསྒོམ་པ་ལ་འཇུག་གོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་གྱི་དབང་དུ་མཛད་ པའི་ཕྱིར་རོ།།མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྟོང་པ་དང་བདག་མེད་པའི་རྣམ་པར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་སོགས་པ་དེ་ལྟར་ཡིད་ལ་བྱེད་ཅེ་ན། དེ་དག་ལ་སྐྱོ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སྐྱོ་བར་མ་གྱུར་པ་དེ་ དག་འབྲལ་བར་མི་འགྱུར་རོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་དམིགས་པའི་ཚུལ་དུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཡིད་ལ་མཛད་ཅེ་ན། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་སྤང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ནི་དེ་དག་གི་ཁྱད་ པར་ཞེས་བྱའོ།།མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཡིད་ལ་མཛད་པ་ཡང་མ་ཡིན་གྱི། མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཡང་ཡིད་ལ་མཛད་དེ། དེ་ལྟར་ན་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་སོ། །ཅི་ནས་ཀྱང་ལུས་ལ་སོགས་པ་དང་འབྲལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་ལུས་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་བ་ནི།ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་། དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་འབྲལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡང་མ་ཡིན། མི་འབྲལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ལུས་ ལ་སོགས་པ་དང་ཤིན་ཏུ་བྲལ་བ་དང་མ་བྲལ་ན་ཡང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བར་མི་ནུས་པར་འགྱུར་ཏེ།ཉོན་མོངས་པ་ཟད་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཕལ་པ་བཞིན་ནོ། །གལ་ཏེ་འབྲལ་བའི་ཕྱིར་ཡང་མ་ཡིན་མི་འབྲལ་བའི་ཕྱིར་ཡང་མ་ཡིན་ན་ཅིའི་ཕྱིར་གཉེན་པོ་རྣམས་བསྒོམ་ཞེན་དེའི་ཕྱིར། ཅི་ནས་ ཀྱང་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་བསྒོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དེ་གང་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚེ་ན་ནི་ལས་དང་སྐྱེ་བ་ལ་དབང་བ་ལ་གནས་ནས་སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་འཁོར་བར་སྐྱེ་བ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་དེར་ཀུན་ནས་ ཉོན་མོངས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ།འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །འཁོར་བ་ན་གནས་ཀྱང་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་བཞིན་དུ་ཉོན་མོངས་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ལ། ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་ འདས་པར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དུས་ན་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པས་འཁོར་བ་ལ་མི་གནས་ལ། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་རྒྱུན་མི་འཆད་ཅིང་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་དང་། སྤྲུལ་པའི་སྐུ་གཉིས་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་ཇི་སྲིད་པ་དེ་སྲིད་དུ་གཞན་གྱི་དོན་མཛད་པའི་ཕྱིར། ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ཡང་མི་གནས་སོ། །དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་བསྒོམ་པ་འདི་ནི་དམིགས་པ་དང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་རྣམས་ཀྱིས་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་སོ། །གཉེན་པོ་བསྒོམ་པ བཤད་ཟིན་ཏོ།

所谓'既无颠倒，也无随逐颠倒'，这是阿罗汉无学的修行。因为以真实为所缘，故无颠倒。阿罗汉已断尽一切烦恼，故无随逐颠倒。
现在为显示菩萨修对治较声闻殊胜，故说：'诸菩萨以所缘、作意及所得而殊胜。'
其中所缘殊胜者，声闻与独觉仅缘自相续所摄之身等，即缘身、受、心、法。诸菩萨则缘自他相续所摄之身、受、心、法。
为何所缘不同？因为声闻等是为自利而修对治，菩萨则是为自他二利。
所谓'以无常等行相'，即是无常、苦、空、无我之行相。为何声闻与独觉如此作意？为令厌离，若不生厌离则不能解脱。
诸菩萨则以所缘方式，即以所观察之本性为所缘行相。为何如此作意？为断一切分别，此是彼等之殊胜。
不仅仅以无所缘方式作意，也以无常等行相作意，如是以作意殊胜而超胜。
所谓'为令与身等脱离'，与身等脱离即是无余涅槃及断除缘于彼之烦恼。
诸菩萨既非为脱离，亦非为不脱离。为何如此？因为若与身等完全脱离或不脱离，则不能利益众生，如烦恼已尽者与凡夫众生。
若非为脱离亦非为不脱离，为何修对治？为此说'为无住涅槃而修'。
何为无住涅槃？菩萨时住于业与生自在，因具悲心而生于轮回，然以智慧力而不为彼所染，此即称为菩萨之无住涅槃。
虽住轮回而不如凡夫般染著，亦不如声闻等入无取涅槃。
如来时分则因断除烦恼障与所知障而不住轮回，法身相续不断，以圆满报身与化身二者尽世间际利益他众，故亦不住无余涅槃。
如是，诸菩萨此修对治以所缘、作意及果之殊胜而超胜声闻等。
对治之修行已说竟。

།གཉེན་པོ་བསྒོམ་པའི་འོག་ཏུ་དེའི་གནས་བཤད་དེ། དེའི་ཕྱིར་དེའི་གནས་གང་ཞེ་ན་ཞེས་དྲིས་སོ། །དེའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉེན་པོ་བསྒོམ་པ་དེའི་སྟེ། དེའི་ཕྱིར། རྒྱུ་ཡི་གནས་སྐབས་ཞུགས་པ་དང་། །ཞེས་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་རྒྱུའི་གནས་ནི་གང་རིགས་ལ་གནས་ པའི་གང་ཟག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།རིགས་ནི་རྒྱུ་དང་ས་བོན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལ་གང་རིགས་ཉིད་དུ་གྱུར་གྱི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་འདིར་རིགས་ལ་གནས་པར་འདོད་དོ། །དེ་ནི་གོང་མའི་གནས་རྣམས་སུ་རྗེས་སུ་འཇུག་སྟེ་མི་ལྡོག་གོ། །ཁ་ཅིག་ན་དེ་རིགས་དེ་ ཡང་དགེ་བའི་རྩ་བའི་རང་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ།དགེ་བའི་རྩ་བ་ཉིད་ལ་ཁ་ཅིག་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ཀྱི་བར་དུའོ་ཞེའོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་གནས་ལས་བརྩམས་ཏེ། དབང་པོའི་བྱེ་བྲག་ལ་རིགས་ཞེས་བྱ་སྟེ། སེམས་ ཀྱི་ས་བོན་གྱི་མཐུ་ལ་རིགས་ཞེས་དེ་སྐད་ཀྱང་ཟེར་ཏེ་དེ་ཡོད་ན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་དུས་དང་སློབ་པའི་དུས་ན་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ཀྱི་བར་དུའོ་ཞེའོ།།མི་སློབ་པའི་དུས་ན་ནི་ཉན་ཐོས་ཤེའམ། རང་སངས་རྒྱས་ཤེའམ། སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་ གནས་སྐབས་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པའི་ཕྱིར་དེ་ནི་རིགས་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཡང་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་གསུམ་དུ་དབྱེའོ། །ངེས་པ་དང་མ་ངེས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་དྲུག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །ཞུགས་པའི་གནས་ནི་སེམས་བསྐྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་དེ་བཞིན་གཤེགས་ པའི་རིགས་རྣམས་དང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ།ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པས་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ནི་སྦྱོར་བའི་རྩ་བར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་དེ་བྱུང་ན་སྦྱོར་བར་ཞུགས་པ་ཡིན་པས་ན། དེ་བསྐྱེད་པ་ལ་སྦྱོར་བར་ཞུགས་པའི་ གནས་ཞེས་བྱའོ།།དེའི་ཕྱིར་སྦྱོར་བའི་གནས་ནི་སེམས་བསྐྱེད་ནས་འབྲས་བུ་མ་ཐོབ་ཚུན་ཆད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། སེམས་བསྐྱེད་པའི་སྦྱིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་ནས་སྟོབས་བསྒོམ་པ་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ། དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡང་དག་པར་བརྩམས་ཤིང་ཐོག་མའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་ པར་བྱེད་པའི་ཐབས་ཡིན་པས་དེ་ལ་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱའོ།།ཇི་ལྟར་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་གནས་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་བསྒོམ་པའི་གནས་ཞེས་བཤད་ཅེ་ན། དེའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་བས་ན་འདི་སྐད་དུ་རིགས་ནས་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་འབྲས་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བཤད་ དོ།།འབྲས་བུའི་གནས་ནི་ཐོབ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དང་པོའི་འབྲས་བུ་སྟེ། འབྲས་བུའི་ཕྱིར་སྦྱོར་རོ། །དེ་བས་ན་སྦྱོར་བའི་འོག་ཏུ་འབྲས་བུའི་གནས་སོ། །བྱ་བ་མེད་པའི་གནས་ནི་མི་སློབ་པའོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཁམས་གསུམ་གྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་མི་སློབ་པ་སྟེ། དེའི་འབྲས་ བུ་རྣམས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པས་ན།འབྲས་བུ་གཞན་ཐོབ་པར་བྱ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་བྱ་བ་མེད་པའི་གནས་སོ། །ཁྱད་པར་གྱི་གནས་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་གྱི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པར་མཚུངས་པ་ལས་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལ་ སོགས་པ་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་རྣམས་དང་ལྡན་པས།གཞན་ལས་ཁྱད་ཞུགས་པར་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་བསྒྲུབ་པའི་གནས་ལ་ཁྱད་པར་གྱི་གནས་ཞེས་བྱའོ། །བླ་མའི་གནས་ནི་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་བས། སར་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་བྱེད་པ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་བདག་མེད་པ་གཉིས་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་ཐོབ་པས། དེ་ལས་གཞན་པའི་ཐེག་པའི་བླ་མར་གྱུར་པས་ན། གནས་དེ་ལ་བླ་མའི་གནས་ཞེས་བྱའོ། །བླ་ན་མེད་པའི་གནས་ནི་སངས་ རྒྱས་ཏེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་དེའི་ཕྱིར། དེའི་གོང་ན་གནས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།

在修习对治之后解说其住处。因此问道：其住处是什么？'其'是指修习对治的'其'，因此广说'入于因位住处'等。
其中因位住处是指安住于种姓的补特伽罗。种姓是因与种子的异名。
其中不是指仅仅成为种姓而发心等，这里是指安住于种姓。此人随入上位诸住处而不退转。
有些人说此种姓即是善根自性。对于善根，有些说是从声闻种姓乃至菩萨种姓。
有些人从凡夫位开始，说根据根器差别称为种姓。也说心的种子力即是种姓。若有此种姓，则从凡夫位和有学位时称为从声闻种姓乃至菩萨种姓。
在无学位时则称为声闻、独觉或佛，因为那是阶位的究竟，所以那不是种姓。
此又依声闻等差别分为三种。依决定与不决定的差别成为六种。
入位住处是发心，即声闻、独觉、如来诸种姓依次第发起声闻、独觉、正等正觉菩提心而成为三种。
因为这是加行的根本，所以生起时即是入于加行，因此称发起此心为入加行住处。
因此加行住处是从发心直至未得果位，即从发心后的布施、持戒等直至修习力，是善根正式开始并获得初果的方便，故称为加行。
如何解释预流果位是修习菩提分法的住处？因为是其因，所以说从种姓到发心，后后是果。
果位住处是获得，即初果，为了果位而修行。因此在加行之后是果位住处。
无作住处是无学，因为已离三界贪欲故为无学。因为其诸果已圆满，故无需获得其他果位，因此是无学住处。
殊胜住处是具足神通等功德殊胜差别，即于阿罗汉平等中具足神通等功德殊胜，超胜于他，成就神通等功德殊胜的住处称为殊胜住处。
上位住处是较声闻等更胜的入地菩萨。因为获得了世间出世间道、通达二无我、成办自他二利，超胜其他乘，故彼住处称为上位住处。
无上住处是佛陀。为什么？因为其上无有住处。

།ཡོན་ཏན་དང་ཉེས་པ་ཐམས་ཅད་ཕུལ་དུ་ཕྱིན་པ་དང་བརྩལ་བའི་མཐར་ཕྱིན་པས་ན་སངས་རྒྱས་སུ་གྲུབ་པ་སྟེ། དེའི་གོང་དུ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་གནས་གཞན་མེད་པས་དེ་ཉིད་ལ་བླ་ན་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། ། དེ་སྙེད་དུ་བཤད་པས་གནས་མ་ལུས་པར་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ས་བཅུ་གཅིག་ཏུ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། མོས་པས་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པའི་གནས་ནས། དབང་བསྐུར་བའི་གནས་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་ཡང་བཤད་དོ། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་སྐུ་གསུམ རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ཕྱི་མའི་གནས་ལ་སོགས་པ་ཡང་གསུམ་དུ་བསྟན་ཏེ། །དེ་ལ་རྒྱུ་དང་ཞུགས་པའི་གནས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་གཞན་དག་ཐུན་མོང་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་མོས་པའི་གནས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ཐམས་ ཅད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་བསྐྱེད་ནས་ས་ལ་མ་ཞུགས་ཚུན་ཆད་དེ།བར་དེར་དེ་ཁོ་ན་མ་མཐོང་ཡང་དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བ་དང་འདྲ་བར་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་མོས་པས་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་ཆོས་རྣམས་སྒྲུབ་ཅིང་། དེ་ལས་གཞན་པ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་བྱ་དཀའ་ བ་སྦྱིན་པ་དང་།ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་སུ་འགྲུབ་པའི་ཚོགས་རྣམས་ལ་འཇུག་པ་སྟེ། དེ་བས་ན་གནས་མོས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་པས་མོས་པས་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཡང་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པའམ་དེ་བས་ལྷག་པའོ། །འཇུག་པའི་གནས་ནི་ས་དང་པོའོ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས།དང་པོ་ཁོ་ནར་དེ་ཁོ་ན་རང་གིས་རིག་ཅིང་རྟོགས་པས་ན་འཇུག་པའི་གནས་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ཉིད་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མཐོང་བའི་ལམ་མོ། །དེས་པར་འབྱུང་བའི་གནས་ནི་དེའི་གོང་མ་ས་དྲུག་པོ་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་མཚན་མ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤངས་པའི་མཐར་ཐུག་པར་འགྲོ་བ་དང་རྩོལ་བ་དང་བཅས་པའི་སྦྱོར་བའི་མཐར་ཐུག་པར་འགྲོ་བའི་ཕྱིར།ས་འདི་དག་ལ་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་གནས་ཞེས་བྱའོ། །ལུང་བསྟན་པའི་གནས་ནི་ས་བརྒྱད་པའོ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་ལ་འབད་པ་དང་འདུ་ཤེས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་བྲལ་བས་ས་བརྒྱད་པ་ནི་སངས་རྒྱས་སུ་འགྲུབ་པར་ངེས་པ་ཡིན་ཏེ།སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་ལུང་བསྟན་པས་ལུང་སྟོན་ཏོ། །བརྗོད་པའི་གནས་ནི་དགུ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་ དགུ་པར་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམ་པས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་རྙེད་པས་ན་བླ་ན་མེད་པའི་ཆོས་ཆེན་པོ་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ།།དབང་བསྐུར་བའི་གནས་ནི་བཅུ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བཅུ་པ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་གྱི་མཐར་ཕྱིན་པས་ན། ཕྱོགས་ བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ན་རྣམ་པར་བཞུགས་པའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱིས་འོད་ཟེར་དག་གིས་མངོན་པར་དབང་བསྐུར་བས་དབང་བསྐུར་བའོ།།ཕྱིན་པའི་གནས་ནི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་དང་། དེའི་གཉེན་པོ་ ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་ས་བོན་རབ་ཏུ་རྒྱས་པས་གནས་གྱུར་པའི་རང་བཞིན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དབང་བྱེད་པ།ཀུན་གཞི་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའོ། །དེས་ན་ཆོས་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་མཐར་ཕྱིན་པས་ན་ཕྱིན་པའི་གནས་ཞེས་བྱའོ། །གཞན་དག་ན་རེ་གློ་བུར་གྱི་ དྲི་མ་མ་ལུས་པར་བསྩལ་བས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡིན་པས་ཆོས་ཀྱི་སྐུའོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།གཞན་དག་ན་རེ་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་ཆགས་པ་མེད་པ་དང་ཐོགས་པ་མེད་པར་འཇུག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཁྱད་པར་ཅན་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའོ། །ཕན་ཡོན་གྱི་གནས་ནི་ལོངས་སྤྱོད་ རྫོགས་པའི་སྐུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་སྟེ།སྐུ་གང་ལ་བཞུགས་ནས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་སྟེ། སྐུ་དེ་མཐར་ཕྱིན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འཁོར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་རྣམས་ནི་ཆོས་ཀྱི་འགྲོ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའོ།

由于一切功德和过失都达到了究竟和圆满，故成就为佛，在其之上再无其他殊胜境界，因此称之为无上。
虽然以上所说已经完整阐述了所有境界，但为了显示菩萨十一地的详细分类，从胜解行等境界直至灌顶境界都将详细阐述。为了显示诸佛三身的详细分类，后面的境界等也分为三种来阐述。
其中因位和入位境界应当了知是菩萨与其他众生所共同的。其中胜解境界是指菩萨一切胜解行地，即从发心直至未入地之前，虽然在此期间尚未见到真如，但如同见到真如一般，以三自性门对诸佛菩萨生起胜解而修行诸法，并从事其他众生难以做到的布施、持戒等成佛资粮，因此以胜解来分类此境界，故称为胜解行。这需要历经无量劫或更长时间。
入位境界是初地，即以三自性无分别智慧，最初自己亲证真如而了悟，故称为入位境界，这就是菩萨见道。
出离境界是其上六地，即由于修行断除对种种相的执著，达到究竟，以及达到有功用修行的究竟，故称这些地为出离境界。
授记境界是第八地，即由于完全远离一切相的勤勉和一切分别念，第八地是必定成佛的，诸佛世尊亲自授记，故称授记。
宣说境界是第九地，即在第九地获得超胜于声闻缘觉的四无碍解，故能宣说无上大法。
灌顶境界是第十地，即由于在第十地圆满菩萨道，故十方世界诸佛世尊以光明灌顶，故称灌顶。
到达境界是诸佛法身，即断除一切障碍，其对治无漏法种子圆满增长而转依，于一切法得自在，无有阿赖耶，称为诸佛法身。由于达到了通达诸法的究竟，故称为到达境界。
有些人说，由于清净一切暂时垢染，法界极其清净即是法身，故称为法身。
另有人说，于一切所知无著无碍而趣入的殊胜智慧即是法身。
受用境界是圆满受用身，即自性身，安住于此身而现证菩提，与究竟菩萨众一起在眷属坛城中享受法乐，这就是圆满受用身。

། བྱ་བ་སྒྲུབ་པའི་གནས་ནི་སྤྲུལ་པའི་སྐུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་ཅན་གྱི་བསམ་པ་ལ་གཟིགས་ཏེ། འདུལ་བའི་ཕྱིར་བྱ་བ་ལ་ཞུགས་པ་དང་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་མཐའ་ཡས་པ་ནི་སྤྲུལ་པའི་སྐུའོ། །གནས་རྣམ་པ་མང་པོ་འདི་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མདོར བསྡུ་ན་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བར་རིག་པར་བྱའོ།།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན་དེའི་ཕྱིར། མ་དག་མ་དག་དག་པ་དང་། །རྣམ་པར་དག་པ་ཅི་རིགས་སྦྱར། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་མ་དག་པའི་གནས་ནི་རྒྱུའི་གནས་ནས་ཉེ་བར་བཟུང་སྟེ་སྦྱོར་བའི་བར་དུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དང་ ཞུགས་པ་དང་སྦྱོར་བ་དང་མོས་པའི་གནས་རྣམས་བཟུང་ངོ་།།གནས་དེ་དག་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དྲི་མ་མ་ལུས་པར་མ་སྤངས་པས་ན་མ་དག་པའི་གནས་ཞེས་བྱའོ། །མ་དག་པ་དང་དག་པའི་གནས་ནི་སློབ་པ་རྣམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་ཡང་འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་དང་བཅས་པ་དང་། ཁྱད་ པར་ཅན་དང་།བླ་མ་དང་བཅས་པ་དང་། འཇུག་པ་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་བ་དང་། ལུང་བསྟན་པ་དང་། བརྗོད་པ་དང་། དབང་བསྐུར་བའི་གནས་རྣམས་བཟུང་སྟེ། གནས་འདི་དག་ན་ཡང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པ་དང་། མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་མ་དག་པ་དང་དག་པ་ ཞེས་བྱའོ།།རྣམ་པར་དག་པའི་གནས་ནི་མི་སློབ་པ་རྣམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱ་བ་མེད་པ་དང་། ཁྱད་པར་ཅན་དང་། བླ་ན་མེད་པ་དང་། ཕྱིན་པ་དང་། ཕན་ཡོན་དང་། བྱ་བ་སྒྲུབ་པའི་གནས་རྣམས་ལ་རྣམ་པར་དག་པའི་གནས་ཞེས་བྱ་སྟེ། མི་སློབ་པ་རྣམས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་མ་ལུས་ པར་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།གནས་འདི་དག་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་། སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་རྣམས་ལ་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །དེ་དག་གི་རྣམ་པར་གཞག་པ་རྣམ་པ་མང་པོ་དེ་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་རིག་པར་བྱ་ཞེ་ན་དེའི་ཕྱིར། འདི་ལས་ཇི་ལྟར་འོས་འོས་སུ། །གང་ཟག་རྣམ་པར་གཞག་པར་ འདོད།།ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །འདི་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཇི་ལྟར་འོས་འོས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་མཐུན་པ་སྟེ། འདི་ནི་རིགས་ལ་གནས་པའོ། །འདི་ནི་ཞུགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །སོགས་པ་སྨོས་པས་ནི་ འདི་ནི་སྦྱོར་བའོ།།རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའོ། །ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའོ། །ཕྱིར་མི་འོང་བའོ། །དགྲ་བཅོམ་པའོ། །རྒྱན་དང་བཅས་པའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའོ། །མོས་པས་སྤྱོད་པའོ། །ལྷག་པའི་བསམ་པ་དག་པ་ལ་སྤྱོད་པའོ། །ངེས་ པར་འབྱུང་བའོ།།ལུང་སྟོན་པའོ། །ཆོས་བརྗོད་པའོ། །དབང་བསྐུར་བའོ། །བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པའོ། །ལོངས་སྤྱོད་པའོ། །གཞན་གྱི་དོན་མཛད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་དག་གོ། །གནས་བཤད་ཟིན་ཏོ། །གནས་ནི་འབྲས་བུའི་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་གནས་ཀྱི་འོག་ཏུ་འབྲས་བུ་བཤད་པའི་ཕྱིར་ འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་དྲིས་པ་དང་།དེའི་ཕྱིར། སྣོད་གྱུར་རྣམ་པར་སྨིན་བརྗོད་དང་། །ཞེས་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་སོ། །འདིར་མདོར་བསྡུ་ན་འབྲས་བུ་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། སྣོད་དུ་གྱུར་པ་དང་། སྟོབས་དང་། འདོད་པ་དང་། འཕེལ་བ་དང་། རྣམ་པར་དག་པའོ། །དེ་ལ་སྣོད་དུ་ གྱུར་པ་ནི་གང་དགེ་བ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཡང་མི་ཁོམ་པ་བརྒྱད་སྤངས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཁྱད་པར་ཅན་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་སྟེ།དགེ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བའི་གཞི་ཡིན་པས་སྣོད་ཅེས་བྱའོ། ། སྟོབས་ནི་གང་སྣོད་དུ་གྱུར་པའི་དབང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ལས་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བ་ཆུང་བའི་ཕྱིར། དགེ་བ་ཤས་ཆེར་གྱུར་པ་དེ་རྒྱས་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདི་ནི་སྟོབས་ཞེས་བྱའོ། །འདོད་པ་ནི་གང་སྔོན་གོམས་པར་བྱས་པས་དགེ་བ་འདོད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདས་པའི ཚེ་རབས་རྣམས་སུ་དགེ་བའི་ཆོས་གོམས་པའི་ཕྱིར།ད་ལྟར་གྱི་ཚེ་དགེ་བའི་ཆོས་ལ་སེམས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདོད་པའོ། །འཕེལ་བ་ནི་གང་ད་ལྟར་བྱུང་བ་དགེ་བའི་ཆོས་ལ་གོམས་པར་བྱས་པས་སྔོན་མེད་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་ཁྱད་པར་ཅན་སྐྱེ་བ་སྟེ། དགེ་བའི་རྩ་བ་རྒྱས་པའོ་ ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་པའོ།

所谓'成办事业处是化身'，是指依靠法身，观察众生意乐，为调伏而趣入事业，以及无边差别即是化身。这一切诸多处所，总之应当了知为法界三种。如何呢？为此说：'不净、不净净、及遍净，随应配合。'其中，不净处，是从因位开始直至加行为止，是说摄取因位、趣入、加行及胜解处。这些处所因为尚未断尽法界一切垢染，故称为不净处。
所谓'不净净处是有学'，是指此中摄取具特殊果位、殊胜、具上、趣入、决定出离、授记、宣说、灌顶等处，因为这些处所的法界中有已断烦恼和未断烦恼，故称为不净净。所谓'遍净处是无学'，是指无作用、殊胜、无上、已至、利益、成办事业等处称为遍净处，因为无学已断尽一切烦恼。
这些处所是针对凡夫、有学、无学而安立。如何了知这些众多安立呢？为此说：'从此如何相应，许为诸补特伽罗安立。''从此'是指从处所差别之意。'如何相应'是指如何相顺，即此是住种姓、此是趣入等。等字所表为：此是加行、预流、一来、不还、阿罗汉、具庄严、菩萨、如来、胜解行、清净增上意乐行、决定出离、授记、说法、灌顶、证菩提、受用、利他等。
处所已说完毕。因为处所是果之前行，故处所之后为说果，问：'所获果为何？'为此广说：'器成熟所说等。'此中略说有五种果：器成就、力、欲乐、增长、清净。其中，器成就是'随顺善业之异熟'，即远离八无暇而具有殊胜六处，有漏菩提分法之异熟，因为是一切善法生起之基础故称为器。
力是'由器成就力'，是说因为从身体生起烦恼微少，善业增盛广大，此即是力。欲乐是'由往昔串习而欲善'，是说因为过去生中串习善法，故今生中思维善法，此即是欲乐。增长是'由现在生起善法串习，生起先前所无殊胜善法'，意为善根增长。

།སྟོབས་དང་འཕེལ་བའི་ཁྱད་པར་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། སྟོབས་ནི་དགེ་བ་ཆུང་ངུའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་ཡང་ལྟོས་ནས་མི་འགྱུར་བའོ། །འཕེལ་བ་ནི་དགེ་བ་རྣམས་གོང་ནས་གོང་དུ་ཁྱད་པར་དུ་འགྱུར་བའོ། །གཞན་དག་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྒྱས་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་བག་ཆགས་ལ་འདིར་རྒྱས་པ་ཞེས་བྱའོ་སྙམ་དུ་སེམས་སོ།།རྣམ་པར་དག་པ་ནི་གང་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་རྣམས་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པས་རྣམ་པར་དག་གོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པའོ། །འདི་དག་ནི་འབྲས་བུ་རྣམ་པ་ལྔ་དང་གོ་རིམས་བཞིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་གང་དགེ་བའི་ཆོས་དང་མཐུན་པར་རྣམ་པར་སྨིན་པའོ། །བདག་པོའི་འབྲས་བུ་ནི་གང སྣོད་དུ་གྱུར་པའི་དབང་གིས་དགེ་བ་ཤས་ཆེར་གྱུར་པའོ།།རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་གང་སྔོན་གོམས་པར་བྱས་པས་དགེ་བ་འདོད་པའོ། །སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ནི་གང་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ན་དགེ་བའི་ཆོས་གོམས་པར་བྱས་པས་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྒྱས་པའོ། །བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་ནི་གང་ སྒྲིབ་པ་སྤངས་པའོ།།ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་ཐོག་མ་དང་། །ཞེས་རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་བས་ནི་འབྲས་བུ་མདོར་བཤད་པ་ལྔ་པོ་ཉིད་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་མདོར་སྟོན་ཏོ། །ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་འབྲས་བུ་ནི་རིགས་ལས་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལས་སྦྱོར་བ་དང་། དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། གནས་གཅིག་ ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པ་ཞེས་ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པས།རིག་པར་བྱའོ། །ཐོག་མའི་འབྲས་བུ་ནི་དང་པོར་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཐོབ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མཐོང་བའི་ལམ་ཐོབ་པའོ། །གོམས་པར་བྱ་བའི་འབྲས་བུ་ནི་དེའི་ཕ་རོལ་སློབ་པའི་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མཐོང་བའི་ལམ་ ཕན་ཆད་སློབ་པའི་གནས་ལ་གང་ཟག་ལྔས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་དང་།ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་སྟེ། སྦྱོར་བ་དང་བཅས་པའི་རྗེས་ལ་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་ན། གོམས་པར་བྱས་པའི་འབྲས་བུའོ། །རྫོགས་པའི་འབྲས་བུ་ནི་མི་སློབ་པའི་ ཆོས་རྣམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།དེ་དག་ཀྱང་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་རྟོག་པ་དང་། ངག་དང་། ལས་ཀྱི་མཐའ་དང་། འཚོ་བ་དང་། རྩོལ་བ་དང་། དྲན་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བའི་ཞེས་བྱ་བ་རྣམས་ཏེ། འབྲས་བུ་ ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཐའ་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་རྫོགས་པའི་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱའོ།།རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་རྒྱུ་དངོས་པོས་ཕྱི་མ་ཕྱི་མས་འབྲས་བུ་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ནི་རིགས་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཕྱིར་སེམས་བསྐྱེད་པ་ནི་འབྲས་བུའོ། །ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་ འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ལས།སོགས་པ་སོ་སོར་སྨོས་པ་ནི་བསྟན་པ་དང་བཤད་པར་རིམ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ནི་སྤོང་བའི་ལམ་སྟེ། ཐོག་མའི་འབྲས་བུ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་དེ། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཉིད་ འབྲས་བུ་ཡིན་པས་ན།མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་འབྲས་བུ་སྟེ། སྤོང་བའི་ལམ་དེས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་དང་འབྲལ་ལོ། །ཐོག་མའི་འབྲས་བུ་ནི་གོང་དུ་བཤད་པའི་ཐོག་མར་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཐོབ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པའོ། །མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་སྒྲ་ནི་གཉེན་ པོའི་གེགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར།སྒྲིབ་པ་ལ་བྱར་ཟིན་ཀྱང་། འདིར་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་གཉེན་པོ་ལ་བྱ་བར་འདོད་དོ། །སྒྲིབ་པ་གཞོམ་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་པས་ན། གཉེན་པོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱོར་རོ། །བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་ནི་གོམས་པར་བྱས་པའི་འབྲས་བུ་དང་རྫོགས་པའི་འབྲས་བུ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བ་ནི་སློབ་པ་དང་། མི་སློབ་པ་དང་། རིམ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གོམས་པས་བྱས་པའི་འབྲས་བུ་བྲལ་བ་ནི་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ལ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པ་སློབ་པ་ལྔ་རྣམས་ཏེ། ཉོན་མོངས་པའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་རོ།

力与增长的区别是这样的：力是即使对于小善的异熟果也不会改变。增长是诸善法逐渐殊胜变化。其他人认为，所谓善根增长，是指殊胜善法的习气在此称为增长。
所谓清净是断除障碍，其中声闻和独觉种性是由断除烦恼障而清净。菩萨种性的清净是断除烦恼障和所知障。
这些与五种果次第相应：异熟果是随顺善法而成熟。增上果是由成为法器的力量而善法增盛。等流果是由往昔串习而欲求善法。士用果是现在生起时由串习善法而善根增长。离系果是断除障碍。
如广说'后后初'等，是略说五种果的分类。后后果是从种性生起发心，从发心生起加行等如是等，如所说由一处至一处相续而知。初果是最初获得出世间法，即获得见道。
修习果是其后学处，即见道以后由五种补特伽罗分类的学处：一来果和不还果，因为是具有加行的修道自性，故为修习果。圆满果是无学法，即正见、正思维、正语、正业、正命、正精进、正念、正定、解脱和解脱知见，因为安住于一切果的究竟故称为圆满果。
随顺果是由因事后后为果，其中发心是随顺种性故发心是果。后后果等和随顺果等分别宣说，应知是次第显示和解释。
违品果是断道，即前说的初果，因为违品本身是果故称为违品果。由彼断道与诸烦恼相离。初果即前说最初获得出世间法。违品声虽可用于障碍因是对治的障碍，但此处意为违品对治。因为是摧毁障碍的方面，故称为对治。
离系果是修习果和圆满果，与烦恼相离是学和无学次第。修习果的离系是一来果向等五种学人，因为具有烦恼的余习。

།རྫོགས་པའི་འབྲས་བུ་ནི ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་ལ་སོགས་པའི་མི་སློབ་པ་རྣམས་ཡིན་ཏེ།དེ་དྲུག་ཀྱང་ཁམས་གསུམ་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་མ་ལུས་པར་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གོང་མ་ནི་ཕྱེ་སྟེ་བཤད་པའོ། །འདིར་ནི་མ་ཕྱེ་བ་སྟེ་ཁྱད་པར་རོ། །ཁྱད་པར་གྱི་འབྲས་བུ་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལ་ སོགས་པ་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་ཡང་གོམས་པར་བྱས་པ་དང་།རྫོགས་པའི་འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཕྱིར་མི་འོང་བ་རྣམས་དང་། དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ཡིན་ཏེ། རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ རྣམས་དང་།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་ཅན་ཐོབ་པ་བརྗོད་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བླ་མའི་འབྲས་བུ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་རྣམས་ཏེ། འདིར་རྒྱུ་སྨོས་པ། དེ་མ་ཡིན་པའི་ཐེག་པ་ལས་བླ་མར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་རྣམས་ནི།མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པས། ཐོག་མའི་འབྲས་བུ་དང་། གོམས་པར་བྱ་བའི་འབྲས་བུ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་ལྟོས་ནས། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ཡིན་ པ་དང་།བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་བླ་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །བླ་ན་མེད་པའི་འབྲས་བུ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡང་རྫོགས་པའི་འབྲས་བུ་ཉིད་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་། བག་ཆགས་དང་བཅས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་དང་།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་མི་ཤེས་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར། དེའི་གོང་ན་གཞན་མེད་པས་བླ་ན་མེད་པའི་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱའོ། །འབྲས་བུ་གཞན་འདི་དག་ནི་མདོར་བསྟན་ཏེ། རྒྱས་པར་བྱ་ན་དཔག་ཏུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱས་པར་བྱ་ན། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་རྣམས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་སྟེ། བཤད་ན་ཚད་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །གཉེན་པོ་བསྒོམ་པའི་དོན་བསྡུས་པ་ལས་བྱང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྒོམ་པ་ནི། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བསྒོམ པ་སྟེ།འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་པ་བྱང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །བསྲབ་པའི་བསྒོམ་པ་ནི་ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་བསྒོམ་པ་སྟེ། མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་བསྲབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོངས་སུ་སྦྱང་བར་བྱ་བའི་བསྒོམ་པ་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བསྒོམ་པ་སྟེ། དེ་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་སྦྱང་ བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཉེས་པ་ལྔ་སྤངས་པའི་འདུ་བྱེད་བརྒྱད་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་རོ།།གོང་མ་ཡང་དག་པར་བརྩམ་པའི་བསྒོམ་པ་ནི་དབང་པོ་བསྒོམ་པ་སྟེ། དེ་ནི་ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདྲེ་བའི་བསྒོམ་པ་ནི་སྟོབས་བསྒོམ་པ་སྟེ། མཐོང་བའི་ལམ་ དང་འདྲེ་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཞུགས་པའི་བསྒོམ་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བསྒོམ་པ་སྟེ། དེར་དེ་ཁོ་ན་ལ་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་རམ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ལ་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་རམ། འཕགས་པའི་ལམ་ལ་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཆོག་གི་བསྒོམ་པ་ནི་ལམ་བསྒོམ་པ་སྟེ། མཐོང་བའི་ལམ་པས་བསྒོམ་པའི་ལམ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐོག་མའི་བསྒོམ་པ་ནི། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་གནས་སྐབས་ཏེ། རྗེས་སུ་མཐུན་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པའོ། །བར་མའི་བསྒོམ་པ་ནི་སློབ་པའི་གནས་སྐབས་ཏེ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་མེད་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པའོ། ། མཐའི་བསྒོམ་པ་ནི་མི་སློབ་པའི་གནས་སྐབས་ཏེ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཀྱང་མེད་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་ཡང་མེད་པའོ། །བླ་མ་དང་བཅས་པའི་བསྒོམ་པ་ནི་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའོ། །བླ་ན་མེད་པའི་བསྒོམ་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྟེ། གང་དམིགས་པ་དང་ཡིད་ལ་བྱེད པ་དང་ཐོབ་པ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།གནས་སྐབས་རྣམས་ཀྱི་དོན་བསྡུས་པ་ནི་སྐལ་བ་ཡོད་པའི་གནས་སྐབས་ནི་རྒྱུའི་གནས་སྐབས་སོ། །རྩོམ་པའི་གནས་སྐབས་ནི་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་བཅས་པའི་སྦྱོར་བའོ། །མ་དག་པ་དང་དག་པའི་གནས་སྐབས་ནི་གནས་གཉིས་ཏེ། འབྲས་བུའི་གནས་དང་། བྱ་བ་དང་བཅས་པའི་གནས་སོ།

圆满果位就是诸无学者，即具有完全损坏法性等，这六种也是因为完全断除三界一切烦恼的缘故。上面是分开解说的，这里是未分开的差别。殊胜果位是神通等功德的殊胜，对于这些也应当了知是修习和圆满果位的殊胜。为什么呢？因为想要说明诸不还、诸阿罗汉、诸独觉、诸菩萨和诸如来所获得的功德殊胜。
殊胜果位是诸菩萨地，此处说明原因，是因为超胜于其他乘故。诸菩萨地虽然是见道和修道的本性，是初果和修习果，但是相对于声闻乘和独觉乘而言，因为是无分别、是佛种性、是大菩提果，所以应当了知诸菩萨是殊胜果位。
无上果位是佛地，这虽然也是圆满果位，但因为断除了一切带有习气的烦恼和随烦恼，以及断除了非烦恼性的无明，因为在其之上再无其他，所以称为无上果位。
其他这些果位是略说，若广说则无量。若广说声闻、独觉、菩萨和正等觉佛的诸果位，分别解说则成无量。
对治修习的总义中，为了清净而修习是修习念住，为了清净四圣谛的缘故。减轻的修习是修习正断，为了减轻诸不善法的缘故。遍净的修习是修习神足，为了遍净三摩地而依止断除五过患的八行为的缘故。
上进精进的修习是修习诸根，这是为了生起解脱分善根的缘故。相杂的修习是修习诸力，因为与见道相杂的缘故。趣入的修习是修习觉支，因为趣入真实的缘故，或因为趣入出世间法的缘故，或因为趣入圣道的缘故。最胜的修习是修习道，因为修道胜过见道的缘故。
初始的修习是凡夫阶段，是随顺而颠倒。中间的修习是有学阶段，是无颠倒而与颠倒相随。最后的修习是无学阶段，既无颠倒也无与颠倒相随。有上的修习是声闻等。无上的修习是诸菩萨的，即所说的所缘、作意和证得殊胜。
诸阶段的总义是：具缘阶段是因位阶段。发起阶段是具有发心的加行。不清净和清净阶段是两种位，即果位和有作用位。

།ཤིན་ཏུ་དག་པའི་གནས་སྐབས་ནི་བྱ་བ་མེད་པའི་གནས་སྐབས་སོ། །རྒྱན་དང་བཅས་པའི་གནས་སྐབས་ནི་ཁྱད་པར་གྱི་གནས་སྐབས་སོ། །ཁྱད་པར་བྱ་བའི་གནས་སྐབས་ནི་བླ་མའི་གནས་སྐབས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས བཅུས་ཁྱབ་པས་ན་ཁྱབ་པར་བྱ་བའི་གནས་སྐབས་སོ་ཞེས་བྱའོ།།བླ་ན་མེད་པའི་གནས་སྐབས་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཏེ། དེའི་གོང་ན་གནས་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་ཕྱིན་པའི་གནས་སྐབས་དང་། ཕན་ཡོན་གྱི་གནས་སྐབས་དང་། བྱ་བ་སྒྲུབ་པའི་གནས་སྐབས་ཏེ། གང་སྔར་བཤད་པའོ། །འབྲས་བུ་རྣམས་ཀྱི་དོན་བསྡུས་པ་ནི་བསྡུས་པ་དང་དེའི་བྱེ་བྲག་དང་། སྔོན་གོམས་པར་བྱས་པ་དང་། གོང་ནས་གོང་དུ་སྒྲུབ་པ་དང་། བསྟན་པ་དང་། བཤད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་དག་ནི་བཤད་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་བཤད་པ་སྟེ། དེ་ལ་བསྡུས་པ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ཕྱི་མ་ཕྱི་མ འབྲས་བུ་ནི་རིགས་ལས་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལས་སྦྱོར་བ་དང་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།གནས་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པ་ཞེས་ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པས་རིག་པར་བྱའོ། །ཐོག་མའི་འབྲས་བུ་ནི་དང་པོར་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཐོབ་པའོ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་ཐོབ་པའོ།།གོམས་པར་བྱས་པའི་འབྲས་བུས་ནི་དེའི་ཕ་རོལ་སློབ་པའི་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་ཕན་ཆད་སློབ་པའི་གནས་ལ། གང་ཟག་ལྔས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་སྟེ། སྦྱོར་བ་དང་བཅས་པའི་ རྗེས་ལ་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་གོམས་པར་བྱས་པའི་འབྲས་བུའོ།།རྫོགས་པའི་འབྲས་བུ་ནི་མི་སློབ་པའི་ཆོས་རྣམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་ཀྱང་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་། རྟོག་པ་དང་། ངག་དང་། ལས་ཀྱི་མཐའ་དང་། འཚོ་བ་དང་། རྩོལ་བ་དང་། དྲན་པ་ དང་།ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམས་ཏེ། འབྲས་བུ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཐའ་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་རྫོགས་པའི་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱའོ། །རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་རྒྱུའི་དངོས་པོས་ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་འབྲས་བུར་རིག་པར་བྱའོ། ། ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ནི་རིགས་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ནི་འབྲས་བུའོ། །ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པ་དང་། རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པ་སོ་སོར་སྨོས་པ་ནི་བསྟན་པ་དང་བཤད་པར་རིམ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས ཀྱི་འབྲས་བུ་ནི་སྤོང་བའི་ལམ་སྟེ།ཐོག་མའི་འབྲས་བུ་གང་ཡིན་པ་ཉིད་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཉིད་འབྲས་བུ་ཡིན་པས་ན་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་འབྲས་བུ་སྟེ། སྤོང་བའི་ལམ་དེས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་དང་འབྲལ་ལོ། །ཐོག་མའི་འབྲས་བུ་ནི་གོང་དུ་བཤད་པ་ཐོག་མར་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་ པའི་ཆོས་ཐོབ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པའོ།།མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་སྒྲ་ནི་གཉེན་པོའི་གེགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྒྲིབ་པ་ལ་བྱར་ཟིན་ཀྱང་། འདིར་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་གཉེན་པོ་ལ་བྱ་བར་འདོད་དོ། །སྒྲིབ་པ་གཞོམ་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་པས་ན་གཉེན་པོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། ། བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་ནི་གོམས་པར་བྱས་པའི་འབྲས་བུ་དང་རྫོགས་པའི་འབྲས་བུ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བ་ནི་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་དང་། རིམ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གོམས་པར་བྱས་པའི་འབྲས་བུ་བྲལ་བ་ནི། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ལ་ཞུགས་པ་སློབ་པ་ལྔ་རྣམས་ཏེ། ཉོན་མོངས པའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྫོགས་པའི་འབྲས་བུ་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་ལ་སོགས་པ་མི་སློབ་པ་རྣམས་ཡིན་ཏེ། དྲུག་ཅར་ཡང་ཁམས་གསུམ་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་མ་ལུས་པར་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གོང་མ་ནི་ཕྱེ་སྟེ་བཤད་པའོ། །འདིར་ནི་མ་ཕྱེ་བ་སྟེ་ཁྱད་པར་རོ། ། ཁྱད་པར་གྱི་འབྲས་བུ་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡང་གོམས་པར་བྱས་པ་དང་རྫོགས་པའི་འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱའོ།

极其清净的阶段是无所作为的阶段。具有庄严的阶段是殊胜的阶段。殊胜作为的阶段是上师的阶段，由于遍及菩萨十地故称为遍及作为的阶段。
无上的阶段是诸佛世尊，因为在其之上再无其他境界。此又有到达的阶段、功德的阶段、成就事业的阶段，即前所说。
诸果的总义是总摄及其差别、先前所修习、渐次增上修持、宣说、解说。这些是由解说者本身所解说。其中总摄是后后异熟果，即从种姓生起发心，从发心生起加行等，如前所说应知是从一处至一处相续。
初果即最初获得出世间法，即获得见道。由修习果则是其后学处，即见道以后学处，由五补特伽罗分别一来果和不还果，由于是具有加行的修道自性故为修习果。
圆满果即无学法，即正见、正思维、正语、正业、正命、正精进、正念、正定、解脱、解脱知见，由于住于一切果的究竟故称为圆满果。
随顺果即由因事了知后后为果。其中发心是种姓，随顺种姓的发心是果。后后果等及随顺果等分别宣说，应知是次第宣说和解说。
违品果即断道，初果即是违品果，由于违品本身是果故为违品果，由彼断道与诸烦恼相离。初果即如上所说最初获得出世间法。
违品声虽可用于障碍，因为是对治的障碍，但此处意为违品对治。由于是摧毁障碍的方面故称为对治。
离系果即修习果和圆满果，与烦恼相离即学和无学次第。修习果离系即趣入一来果的五种有学，因为尚有烦恼残余。
圆满果即退失法等无学，六种皆完全断除三界烦恼故。上者是分别解说，此处未分别即差别。
殊胜果即神通等功德殊胜，此亦应知即是修习果和圆满果的殊胜。

།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཕྱིར་མི་འོང་བ་རྣམས་དང་། དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཅན་ཐོབ་པར་བརྗོད་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བླ་མའི་འབྲས་བུ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་རྣམས་ཏེ། འདིར་རྒྱུ་སྨོས་པ། དེ་མ་ཡིན་པའི་ཐེག་པ་ལས་བླ་མར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས དཔའི་ས་རྣམས་ནི་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་ཐོག་མའི་འབྲས་བུ་དང་གོམས་པར་བྱས་པའི་འབྲས་བུ་ཟིན་ཀྱང་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་ལྟོས་ནས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དང་།སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ཡིན་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པ་ འབྲས་བུ་ལྔ་སྟེ།དེ་དག་ཏུ་འབྲས་བུ་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་བྱེ་བྲག་ནི་ལྷག་མ་རྣམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འབྲས་བུ་ལྔ་པོ་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ནི་ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །སྔོན་གོམས་པར་བྱས་པ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་ པའི་འབྲས་བུའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་གྱི་ཚེ་རབས་སུ་དགེ་བ་བསགས་པ་ད་ལྟར་གྱི་ཚེ་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་སྟེ།དགེ་བ་དང་མཐུན་པར་སྐྱེ་བས་ན། དེའི་ཕྱིར་སྔོན་གོམས་པར་བྱས་པ་ཞེས་བཤད་དོ། །གོང་ནས་གོང་དུ་སྒྲུབ་པ་ནི་དེ་མ་ཡིན་པ་གཞན་བཞིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བདག་པོའི་འབྲས་བུ་དང་། རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་དང་། སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་དང་། བྲལ་བའི་འབྲས་བུའོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པས་སྒྲུབ་པ་ནི་སྟོབས་སོ། །སྟོབས་ཀྱིས་སྒྲུབ་པ་ནི་འདོད་པའོ། །འདོད་པས་སྒྲུབ་པ་ནི་འཕེལ་བའོ། །འཕེལ་བས་སྒྲུབ་པ་ནི་རྣམ་པར་དག་པ པའོ།།ཁ་ཅིག་ན་རེ་གོང་ནས་གོང་དུ་བཤད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བས་ན་གོང་ནས་གོང་དུ་སྒྲུབ་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེའོ། །བསྟན་པ་ནི་ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པ་བཞིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་འབྲས་བུ་དང་། ཐོག་མའི་འབྲས་བུ་དང་། གོམས་པར་བྱས་པའི་འབྲས་བུ་དང་། རྫོགས་པའི་ འབྲས་བུའོ།།བཤད་པ་ནི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པ་དྲུག་སྟེ། བཞི་པོ་དེ་དག་ཉིད་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ། རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་འབྲས་བུའི་བཤད་པའོ། །མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ནི། ཐོག་མའི་འབྲས་བུའི་བཤད་པའོ། ། བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་ནི་གོམས་པར་བྱས་པ་དང་། རྫོགས་པའི་འབྲས་བུའི་བཤད་པའོ། །ཁྱད་པར་གྱི་འབྲས་བུ་དང་། བླ་མའི་འབྲས་བུ་དང་། བླ་ན་མེད་པའི་འབྲས་བུ་ནི་རྫོགས་པའི་འབྲས་བུ་ཉིད་ཀྱི་བཤད་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་ལ་རྒྱན་དང་བཅས་པར་བརྗོད་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁ་ཅིག་ན རེ་ཁྱད་པར་གྱི་འབྲས་བུ་ནི་གོམས་པར་བྱས་པའི་འབྲས་བུ་དང་།རྫོགས་པའི་འབྲས་བུ་གཉིས་ཀྱི་བཤད་པ་སྟེ། ཕྱིར་མི་འོང་བ་ལ་ཡང་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོན་ཏན་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །བླ་ན་མེད་པའི་འབྲས་བུ་ནི་རྫོགས་པའི་འབྲས་བུའི་བཤད་པའོ་ཞེའོ། །བསྟན་ བཅོས་དབུས་དང་མཐའ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ལས་གཉེན་པོ་བསྒོམ་པའི་ལེའུར་བཅད་པ་སྟེ་བཞི་པའི་འགྲེལ་བཤད་དོ།། །།མཚན་ཉིད་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་དྲུག་བཤད་པའི་འོག་ཏུ་ཐེག་པ་བླ་ན་མེད་པ་བསྟན་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་བཤད་པའི་འོག་ཏུ་ཐེག་པ་བླ་ན་མེད་པ བཤད་པའི་སྐབས་སུ་བབ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར། དེ་ནི་ཐེག་པ་བླ་ན་མེད་པ་བཤད་དགོས་པས་དེ་བརྗོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་ཉིད་ལ་སོགས་པ་དྲུག་བཤད་པའི་འོག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་དག་གི་འོག་ཏུ་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་དུ་དགོངས་པའོ། །ཡང་ན་གཉེན་པོ་ བསྒོམ་པ་དང་།གནས་དང་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་དག་ནི་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཐུན་མོང་ཡིན་པར་བཤད་དོ། །ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་གནས་སྐབས་སུ་བབ་པས་ན་ཐེག་པ་བླ་ན་མེད་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དང་། ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པར་ ཐུན་མོང་མ་ཡིན་ཏེ།འདིར་གཙོ་བོར་བཤད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ད་ནི་ཐེག་པ་བླ་ན་མེད་པ་བཤད་དགོས་པས་དེ་ལ་བརྗོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།

为什么呢？因为想要宣说获得不还果者、阿罗汉、独觉、菩萨和如来的殊胜功德。
最上果即是诸菩萨地，此处说其因，因为较其他乘更为殊胜故。
诸菩萨地虽然是见道和修道的本性，虽已得初果和修习果，但相对于声闻乘和独觉乘而言，是无分别、佛种性、大菩提果等五果，因为其中摄集一切果故。
其差别即是余者，即是对这五果的详细分类。余者应当了知是后后果等。
昔日所修习即是异熟果，是指往昔生世所积累的善业在今生成熟，由于与善业相应而生，因此称为昔日所修习。
渐次修证即是其余四种，即是增上果、等流果、士用果和离系果。其中以异熟修证即是力，以力修证即是欲，以欲修证即是增长，以增长修证即是清净。
有些人说，由于从上至上宣说分别，故称为渐次修证。
所说的是后后果等四种，即是后后果、初果、修习果和圆满果。
所解释的是随顺果等六种，即是为解释这四种故。其中，随顺果是后后果的解释，违品果是初果的解释，离系果是修习果和圆满果的解释。
殊胜果、最上果和无上果是圆满果的解释，因为想要以庄严来说明彼故。
有些人说，殊胜果是修习果和圆满果二者的解释，因为不还果也会生起神通等功德故。无上果是圆满果的解释。
《辨中边论》中对治修习品第四释文。
在解释相等六法之后，为显示无上乘，因此在解释这些之后，到了解释无上乘的时候，所以说'今当解说无上乘'。
'今'即是在解释相等六法之后的意思。意为应当在这些之后解释。
或者，修习对治、所依和获得果位等是声闻等和诸菩萨共同的。到了不共同的阶段，无上乘是诸菩萨与声闻等不共同的，此处主要解释这一点，为了显示这一点，所以说'今当解说无上乘'。

།འདི་ལས་གོང་ན་མེད་པས་ན་བླ་ན་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་རྣམ་གྲངས་སུ་གཏོགས་པའོ། །དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན་ཐེག་པ་ ཆེན་པོ་སྟེ།ཇི་ལྟར་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་དག་ལས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་དེ་ལྟར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལས་ནི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་དམ་པ་གཞན་མེད་དེ། དེ་ལ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་གཉིས་ཤིན་ཏུ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །བླ་ན་མེད་པའི་དངོས་པོ་ནི་བླ་ན་ མེད་པ་ཉིད་དོ།།དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། བླ་མེད་ཉིད་ནི་སྒྲུབ་པ་དང་། །ཞེས་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་སོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཉིད་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་གང་ཞེ་ན། རྣམ་པ་གསུམ་པོ་དེ་དག་ཉིད་དེ། སྒྲུབ་པ་དང་། དམིགས་པ་དང་། ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པའོ། །དེ་ལ་སྒྲུབ་པ་བླ་ན་མེད་པ་ཉིད་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཅུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དེ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་སྒྲུབ་པ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྒྲུབ་པ་བླ་ན་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དམིགས་པ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་དང་། ཆོས་ཀྱི དབྱིངས་ཏེ།དམིགས་པ་འདིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་གཞན་གྱི་དོན་མ་ལུས་པར་མཛད་ནུས་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་དོན་བྱེད་ནུས་པའི་རྒྱུའི་དམིགས་པ་ནི་དམིགས་པ་བླ་ན་མེད་པ་ཉིད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ དམིགས་པ་དེ་བླ་ན་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཡང་དག་པར་གྲུབ་པ་ནི་རིགས་དང་མོས་པ་དང་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་སྟེ། དེ་ནི་རིགས་ལ་སོགས་པ་ལས་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར། འཐོབ་པར་འགྱུར་བས་ན་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཡང་ དེ་ལས་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་གཞན་མེད་པས་ན་བླ་ན་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་བས་ན་འདིར་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་དེ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་གཞན་མེད་པའི་དངོས་པོ་ཉིད་བླ་ན་མེད་པ་ཉིད་དོ། །འདིར་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ རྣམས་ཀྱི་སྒྲུབ་པ་བཞི་དང་བཅས་པ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་ལ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ཡང་བླ་ན་མེད་པ་ཉིད་རྣམ་པ་གསུམ་བཤད་མ་ཐག་པས་བླ་ན་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་ཡེ་ཤེས་མཚུངས་ པར་ལྡན་པ་དང་བཅས་པ་ཚོགས་དང་བཅས་པ།སྦྱོར་བ་དང་བཅས་པ། རྗེས་ལས་ཐོབ་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་བཅས་པ། ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ཡོན་ཏན་དང་བཅས་པ། དམིགས་པ་དང་བཅས་པ། འབྲས་བུ་དང་བཅས་པའོ། །དེ་ལ་དམིགས་པ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ། །འབྲས་བུ་ནི་མི་ གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ།།ཐེག་པ་ཆེན་པོ་འདི་སྟོན་པའི་མདོ་སྡེ་ལ་སོགས་པ་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཀྱང་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་ནོ། །ཚིག་ཀྱང་གཞི་དང་འདྲ་བར་གདགས་ཏེ། དཔེར་ན་ཁར་བ་བསད་པ་དང་རིན་པོ་ཆེ་ཕྲོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །འདིས་ཐེག་ཆེན་མི་གནས་པའི་མྱ་ ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པས་ཐེག་པའོ།།དེ་ཡང་ཆེན་པོ་རྣམ་པ་བདུན་དང་ལྡན་པས་ན་ཆེན་པོའོ། །དེ་ནི་ཐེག་པ་ཡང་ཡིན་ལ་ཆེན་པོ་ཡང་ཡིན་པས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའོ། །ཆེན་པོ་རྣམ་པ་བདུན་ནི་དམིགས་པ་དང་། སྒྲུབ་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། ཐབས་ མཁས་པ་དང་།འཐོབ་པ་དང་། ལས་ཆེན་པོའོ། །དེ་ལ་དམིགས་པ་ཆེན་པོ་ནི་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ་པ་ལ་སོགས་པ་མདོ་སྡེ་མཐའ་ཡས་པའི་ཆོས་རྣམས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་གྱི་དམིགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྒྲུབ་པ་ཆེན་པོ་ནི་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་མཐའ་དག་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་ནི་གང་ཟག་དང་། ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བརྩོན་འགྲུས་ཆེན་པོ་ནི་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་དུ་བྱ་དཀའ་བ་བརྒྱ་སྟོང་ཕྲག་དུ་མ་ལ་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཐབས་མཁས་པ་ཆེན་པོ་ནི་འཁོར་བ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འཐོབ་པ་ཆེན་པོ་ནི་སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོན་ཏན་དཔག་ཏུ་མེད་པ་གྲངས་མེད་པ་འཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ།

由于此上再无更高，故称为'无上'之声，是殊胜的异名。那是什么呢？即是大乘。如同声闻乘和独觉乘相比，大乘更为殊胜，同样再无比大乘更为殊胜的殊胜法，因为其因果二者皆为最胜故。无上之事即是无上性。那又是什么呢？为此广说'无上性即是修行'。大乘有三种无上性，所谓大乘是什么呢？即是这三种：修行、所缘和现证。
其中修行无上性即是修行十波罗蜜多，菩萨们修行波罗蜜多的修行称为无上修行。所缘即是波罗蜜多等诸法和法界，以此所缘菩萨们能圆满成办利他。因此，能成办利他之因的所缘即是无上所缘性。为什么呢？因为具足彼故，称为菩萨们的无上所缘。
现证即是种姓、胜解、发心等之果，彼从种姓等而现证、获得，故称现证。彼亦无有比此现证更为殊胜者，故称无上。因此，此中即是无有比此现证更为殊胜的事体即是无上性。此中说明菩萨们具四种修行及果即是大乘，彼即如前所说三种无上性故称无上。
或者，大乘即是远离一切分别戏论的智慧，具相应、具资粮、具加行、具后得智、具殊胜功德、具所缘、具果。其中所缘即是真如，果即是不住涅槃。宣说此大乘的经典等亦是大乘。言词亦如基础般安立，如说杀死毒蛇、夺取珍宝。以此大乘获得不住涅槃故为乘，彼具七种大故为大。彼既是乘又是大故为大乘。
七种大即是：所缘大、修行大、智慧大、精进大、方便善巧大、获得大和事业大。其中所缘大是因为百千等无量经典诸法是菩萨道之所缘故。修行大是因为圆满成办自他一切利益故。智慧大是因为了知补特伽罗和法无我故。精进大是因为于三无数劫中投入百千难行故。方便善巧大是因为不住轮回和涅槃故。获得大是因为获得力、无畏、佛不共法等无量无数功德故。

།ལམ་ཆེན་པོ་ནི་འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་པ་དེ་སྲིད་དུ་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་སྟོན་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པ་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་དག་ཉིད་ནི་ཐེག པ་ཆེན་པོ་བླ་ན་མེད་པ་སྟེ།དེ་ལས་ཐེག་པ་ཁྱད་པར་ཅན་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་སྒྲུབ་པ་དང་དམིགས་པ་དང་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་དེ་དག་དང་ལྡན་པས་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བླ་ན་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །སྒྲུབ་པ་ཉིད་བླ་ན་མེད་པ་ཡིན་པས་སྒྲུབ་པ་བླ་ན་མེད་པ་ཉིད་དེ། དེ་ བཞིན་དུ་དམིགས་པ་དང་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་བླ་ན་མེད་པ་ཉིད་ཀྱང་རིག་པར་བྱའོ།།བླ་ན་མེད་པ་ཉིད་དེ་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་དང་། དེའི་གནས་དང་དེའི་འབྲས་བུའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ། གོ་རིམས་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་རབ་ཀྱིས་ཀྱང་ སྒྲུབ་པ་དང་དམིགས་པ་དང་དེའི་འབྲས་བུ་དང་འདི་རྣམས་ཙམ་ཞིག་བཤད་པར་ཟད་དོ།།དམིགས་པ་ནི་སྒྲུབ་པའི་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་དམིགས་པ་སྔར་བཤད་པའི་རིགས་པ་ལས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་སྒྲུབ་པ་སྙིང་པོར་བྱ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྒྲུབ་པ་སྔར་བཤད་དོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་ སྒྲུབ་པ་བླ་ན་མེད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར། སྒྲུབ་པ་བླ་ན་མེད་པ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཅུ་ལ་སྒྲུབ་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་སྒྲུབ་པ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ལ་ནན་ཏན་བྱེད་པའོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྒྲུབ་པ་དེ་ཡང་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཉིད་དུ་བཤད་ ཀྱི།གཞན་ནི་མ་ཡིན་པས་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཉིད་བླ་ན་མེད་པར་སྟོན་ཏོ། །སྒྲུབ་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་གང་གིས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ལ་སྦྱོར་བ་ནི་བླ་ན་མེད་པར་འགྱུར་བའི་རྣམ་པ་དེ་དག་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྒྲུབ་པ་དག་ནི་རྣམ་དྲུག་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །ཕ་རོལ་ ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ལ་སྒྲུབ་པ་ཇི་ལྟར་ན་དམ་པར་འགྱུར་བ་ནས།ཇི་ལྟར་ན་ཁྱད་པར་ཅན་མེད་པའི་བར་དུ་འགྱུར་བ་མི་ཤེས་ནས། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ། དམ་པ་བཅུ་གཉིས་བདག་ཉིད་དེ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དམ་པ་ནི་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་ཏེ། ཆེ་བ་དང་བླ་ན་མེད་ཅེས་བྱ་བའི་ ཐ་ཚིག་གོ།།དེའི་རྣམ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། །རྒྱ་ཆེ་བ་དང་ཡུན་རིང་དང་། །ཞེས་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་སོ། །རྒྱ་ཆེ་བ་དམ་པ་ནས་འགྲུབ་པ་དམ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་པ་དེ་དག་ནི་དམ་པའོ། །དེ་ལ་རྒྱ་ཆེ་བ་དམ་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཕུན་སུམ་ ཚོགས་པ་ཐམས་ཅད་མི་འདོད་པ་དང་མཆོག་ཏུ་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་མཐོ་བའོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། རྙེད་པ་དང་མ་རྙེད་པའོ། །དེ་ལ་བདག་གི་བདེ་བ་ལ་མི་ཆགས་པ་དང་། གཞན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་བ་བསལ་བར་ཞུགས་ པའི་ཕྱིར་རྙེད་པ་ལ་མི་ཆགས་ཤིང་མ་རྙེད་པ་མི་འཚོལ་བའོ།།ཇི་སྐད་དུ། དགེ་བ་ཁྱོད་ཀྱི་བསོད་ནམས་འབྲས་བུ་གང་། །ཐམས་ཅད་གཞན་གྱི་དོན་ཏེ་བདག་གི་དོན་རྒྱུར་མིན། །ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟ་བུའོ། །སྤོང་བ་དང་ཡེ་ཤེས་དང་མཐུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཉིད་འབྲས་བུ་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་མཆོག་གོ།།ཡང་ན་འཇིག་རྟེན་ན་རྒྱ་ཆེ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བརྗོད་དེ། ཆེ་བར་མངོན་པ་དང་ལན་དུ་ཕན་འདོགས་པ་མི་འདོད་པའོ། །དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐམས་ཅད་མི་འདོད་ཀྱང་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཕ་རོལ་ ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ལ་ཇེ་བས་ཇེ་ཆེར་སྦྱོར་ཏེ།དེ་བས་ན་དེ་སྒྲུབ་པ་རྒྱ་ཆེ་བ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །ཡུན་རིང་བ་དམ་པ་ནི་ཡུན་རིང་བའི་ཕྱིར་མཆོག་སྟེ། ཡུན་རིང་བ་ཉིད་ཀྱང་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡུན་རིང་པོར་གོམས་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་ཡང་དུས་ཇི་སྲིད་པ་མི་ཤེས་ ནས་དེའི་ཕྱིར།བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་དུ་ཡོངས་སུ་བསྒོམ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་བསྒོམ་པ་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་གྱི་མཐར་ཐུག་པར་བྱེད་པས་ཤིན་ཏུ་ཡུན་རིང་བ་ཡིན་ནོ།

大道即是在轮回期间显示菩提，为成就佛陀事业。这些即是无上大乘，因为除此之外再无其他殊胜乘。此又有修行、所缘和圆满成就，由于具足这些，故称为无上大乘。修行本身无上故为无上修行，如是所缘和圆满成就无上性亦应了知。这些无上性是依菩萨道、其处所及其果位而依次安立。即如佛陀教法中也仅说修行、所缘及其果位而已。所缘是修行的前行，从说所缘的道理中，为显示菩萨们应以修行为心要故先说修行。
其中，云何称为无上修行？为此说'应知无上修行即是修行十波罗蜜多'。修行诸波罗蜜多即是精进于诸波罗蜜多。修行波罗蜜多唯在大乘中说，非在他处，故显示大乘即是无上。为显示以何种方式修行诸波罗蜜多才成为无上，故说'修行有六种'。
由于不知修行诸波罗蜜多如何成为殊胜乃至如何成为无有殊胜，故说'十二种殊胜自性'。殊胜有十二种，即是广大和无上的异名。为显示其种类，广说'广大和长久'等。从广大殊胜乃至成就殊胜，这十二种即是殊胜。
其中，广大殊胜是不希求一切世间圆满且了知为最胜。圆满即是增上。这又有二种：得与未得。其中由于不执著自乐且致力于除他苦，故于所得不执著，于未得不追求。如说：'善者汝之福德果，一切为他非为己。'由于断除、智慧和力量圆满的佛果是果位，故为最胜。
或者，世间所说广大有二种：显为伟大和不求回报。如是，菩萨虽不希求一切世间圆满，却于布施等诸波罗蜜多愈加精进，因此称其修行为广大性。长久殊胜是因长久故为最胜，长久性即是长时修习布施波罗蜜多等。由于不知时间多长，故说'因为修习三无数劫'，菩萨们修习布施波罗蜜多等直至三无数劫圆满，故为极其长久。

།ཆེད་ དུ་བྱ་བ་དམ་པ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་བྱ་བའི་ཆེད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བདག་གི་བདེ་བ་ལ་མི་ཆགས་པ་རྣམས་ནི། སེམས་ཅན་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བར་བྱ་བའི་ཆེད་དུ་སྦྱིན་པ་ལ་ཞུགས་པས་དེའི་ཕྱིར་ཆེད་དུ་བྱ་བ་དམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཟད་མི་ཤེས་པ་ དམ་པ་ནི་མི་ཟད་པའི་ཕྱིར་དམ་པ་སྟེ།ཟད་མི་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོར་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པས། གཏན་དུ་ཡོངས་སུ་གཏུགས་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོར་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ནི། སྐྱེ་བའི་ གནས་ཐམས་ཅད་དུ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་བྱིན་ཡང་གཏན་དུ་རྒྱུན་ཆད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ།གནས་གྱུར་པའི་མཚན་ཉིད་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་སྒྲུབ་པ་དང་། དེ་ཡང་མི་ཟད་པས་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་གཏན་དུ་ཡོངས་སུ་གཏུགས་པར་མི་འགྱུར་གྱི། ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པ་ནི་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་ལུས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རྒྱུན་ཆད་པས་རྒྱུན་ཆད་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོར་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བས་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་མི་ཟད་པར་འགྱུར ཏེ།རྣམ་པར་སྨིན་པ་མང་བའི་ཕྱིར་རོ། །མང་བ་ལ་ཡང་མི་ཟད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་སྦྱིན་པས་གཏན་དུ་ཡོངས་སུ་གཏུགས་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པ་ལ་ནི་དེ་ལྟར་མི་ཟད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་ སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་དགེ་བའི་རྩ་བ་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོར་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པ་དང་།སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་བཞིན་དུ་མི་ཟད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་བཞིན་དུ་གཏན་དུ་ཡོངས་སུ་གཏུགས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །རྒྱུན་མི་འཆད་པ་ དམ་པ་ནི་བདག་དང་གཞན་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་མོས་པའི་ཕྱིར་ཏེ།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་དོན་རྟོགས་ པས་བདག་དང་གཞན་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་མོས་སོ།།དེ་བདག་དང་གཞན་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་མོས་པའི་ཕྱིར་བདག་དང་གཞན་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤངས་པས། རང་གི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་གཞན་གྱི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པས་ཀྱང་སེམས་ཤིན་ཏུ་དགའ་བ་ཐོབ་པོ། །དེ་བས་ན་སྐད་ཅིག་རེ་ རེའམ་ཡུད་ཙམ་རེ་རེའམ་ཉི་མ་རེ་རེར་ཡང་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་དེའི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ།།ཚོགས་མེད་པ་དམ་པ་ནི་གཞན་གྱི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་ཙམ་གྱིས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་ནས་ཀྱང་དེ་དག་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་ཙམ་གྱིས་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས ལ་རབ་ཏུ་དགའ་བའི་ཡིད་ཀྱིས་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བར་བྱེད་དོ།།དབང་འབྱོར་བ་དམ་པ་ནི་ནམ་མཁའ་མཛོད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པས་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྟོགས་པ་བསྒོམ་ པས།ཏིང་ངེ་འཛིན་ནམ་མཁའ་མཛོད་ཅེས་བྱ་བ་འཐོབ་སྟེ། དེ་ཐོབ་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་བསམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་བསྐང་བའི་ཕྱིར་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་དབང་གིས་ནམ་མཁའ་ཉིད་མཛོད་དམ་ཡང་ན་ནམ་མཁའ་ལ་མཛོད་ འཆའ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ནམ་མཁའ་མཛོད་ཅེས་བྱ་བར་བརྗོད་དེ།འདི་ལྟར་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེའི་མཐུས་ཡོ་བྱད་ཐམས་ཅད་ནམ་མཁའ་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་མདོ་ལས་འབྱུང་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་བསྡུའོ།

关于'殊胜的目的'是为了利益一切众生而做的目的这一点，菩萨们不执著于自身安乐，为了利益众生获得安乐而行布施，因此称为殊胜的目的。
关于'殊胜的无尽'是因为不会穷尽而殊胜。什么是无尽呢？为此说道：'因为回向于大菩提，永远不会穷尽的缘故'。回向大菩提的布施等，虽然在一切生处都给予异熟果报，但永远不会间断。以转依为相的法身成就，由于它也是无尽的，所以在无余涅槃中永远不会穷尽。而回向声闻等菩提则会在无余涅槃界中一切相续断绝而成为断灭。
或者说，由于回向大菩提，布施等成为无尽，因为异熟果报众多。对于众多也称为无尽，因为给予异熟果报永远不会穷尽。而回向声闻等菩提则不会如此成为无尽。
或者说，菩萨们为了众生而将善根回向大菩提，如同众生界一样无尽，因此如同众生界一样永远不会穷尽。
关于'殊胜的相续不断'是因为信解自他平等的缘故，为了圆满一切众生的布施等波罗蜜多的缘故。在欢喜地，菩萨通达法界遍行的意义，因此信解自他平等。由于信解自他平等，舍弃了自他分别，对他人的布施等也如同自己的布施等一样获得极大欢喜。因此在每一刹那、每一须臾、每一日中，他的布施等波罗蜜多都不间断地得以圆满。
关于'殊胜的无需积累'是因为仅仅随喜他人的布施等就能圆满波罗蜜多的缘故。菩萨们以欢喜心随喜众生的布施等善根，使得仅仅以随喜就能圆满布施等波罗蜜多。
关于'殊胜的自在'是因为以虚空藏等三昧圆满布施等的缘故。菩萨们通过修习通达法界而获得名为虚空藏的三昧。获得此三昧后，为了满足众生的一切愿望而圆满布施波罗蜜多。由于其力量，称为虚空藏，或者说建立虚空藏的三昧称为虚空藏，因为通过这个三昧的力量，一切资具都从虚空中显现。'等'字包含了经中所说的般若波罗蜜多等三昧。

།ཡོངས་སུ་བཟུང་ བ་དམ་པ་ནི།རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་སྦྱིན་བདག་དང་སྦྱིན་པར་བྱ་བ་དང་། ལེན་པ་གསུམ་ནི་དམིགས་པས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་ པར་བྱེད་པ་དང་།ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་། ཤེས་པ་གསུམ་གྱིས་བར་དུ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དམ་པ་དེས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་སྒྲུབ་པོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན་དེའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་དེ་ལ་དམིགས་ པའི་ཕྱིར་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་དམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །རྩོལ་བ་དམ་པ་ནི་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་བཟོད་པ་ཆེར་གྱུར་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་དང་པོ་ནི་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ཞེས་བྱ་སྟེ། རིགས་དང་བཤེས་གཉེན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་ནས། ངོ་བོ་ཉིད་ གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་བདག་མེད་པར་ཤིན་ཏུ་མོས་པའི་བཟོད་པ་ཆེ་བ་སྟེ།མ་དད་པ་ལ་སོགས་པ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལས་རྒྱལ་བ་ལ་བྱའོ། །དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྩོམ་པའི་དུས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་བཟོད་པ་ཆེན་པོ་ནི་རྩོམ་པ་དམ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འཐོབ་པ་དམ་པ་ནི་ས་དང་པོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་དང་པོ་ལ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་རྟོགས་པས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་འཐོབ་པོ། །སྔར་ས་དང་པོ་ལ་སྦྱོར་བས་བསྡུས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་ཉིད་དེ། དེའི་ཕྱིར་ས་དང་པོ་ལ་འཐོབ་པ་དམ་པ་ཞེས་བྱའོ། ། རྒྱུ་མཐུན་པ་དམ་པ་ནི་དེ་མ་ཡིན་པ་གཞན་བརྒྱད་པོ་དག་ལའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་མ་ཡིན་པ་གཞན་ས་བརྒྱད་པོ་དག་ལ་གོང་ནས་གོང་དུ་ཁྱད་པར་ཐོབ་པ་ནི་ས་དང་པོ་ལ་ཐོབ་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ཡིན་པས་རྒྱུ་མཐུན་པ་དམ་པའོ། །ཡང་ན་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་བསྒོམས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ས་དང་པོ་འཐོབ་པ་ནི་འཐོབ་པ་དམ་པ་སྟེ།ས་དང་པོ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་མཐོང་བའི་ལམ་དུ་བསྡུས་པ་དེར་ཞུགས་ན། དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་རབ་ཏུ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་སུ་ སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་མདོ་ལས་འབྱུང་ངོ་།།ས་ལྷག་མ་རྣམས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་བསྒོམ་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཐོབ་པའི་ས་དང་པོའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་དམ་པའོ། །ཡང་ན་ས་བརྒྱད་པོ་འདི་དག་ནི་ས་དང་པོ་ལ་རབ་ཏུ་ཐོབ་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་མཐུན་པར་གྱུར་པས་རྒྱུ་མཐུན་ པ་དམ་པའོ།།འགྲུབ་པ་དམ་པ་ནི་ས་བཅུ་པ་དང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ས་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འགྲུབ་པ་དང་སངས་རྒྱས་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་བཅུ་པ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ཐམས་ཅད་ཚར་ཕྱིན་ནས་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱལ་ཆབ་ཏུ་དབང་བསྐུར་ཏེ།བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། ས་བཅུ་པ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་འགྲུབ་པ་དམ་པའོ། །སྤོང་བ་དང་ཡེ་ཤེས་དང་མཐུ་ཁྱད་པར་ཅན་རྣམས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྟོན་པ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་སུ་འགྲུབ་པས་འགྲུབ་པའོ། །འགྲུབ་པ་དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ སེམས་དཔའི་ཆོས་རྣམས་དང་།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པའོ། །ཡང་ན་སློབ་པའི་སར་བསྡུས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་ནི་ས་བཅུ་པ་སྟེ། དེ་བས་ན་དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡོངས་སུ་འགྲུབ་པོ། །མི་སློབ་པའི་སར་བསྡུས་ པ་རྣམས་ཀྱི་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་སྟེ།ས་དེ་ན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ལ་སློབ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། སངས་རྒྱས་སུ་ཡོངས་སུ་འགྲུབ་པས་འགྲུབ་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ས་བཅུར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡོངས་སུ་འགྲུབ་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སར་སངས་རྒྱས་ ཡོངས་སུ་གྲུབ་པས་འགྲུབ་པ་དམ་པར་རིག་པར་བྱའོ།

所谓'完全执持殊胜'是由于以无分别智完全执持的缘故。菩萨们的无分别智即是施主、所施物、受施者三者无所缘的无分别智。同样，能知、所知、知三者也无所缘，故为无分别智。以此殊胜无分别智完全执持布施等修行。
如何呢？由于随顺彼智及缘于彼智，故称为殊胜。所谓'殊胜精进'是在胜解行地获得广大忍。第一无数劫称为胜解行地，由种姓及善知识力而发菩提心，从三自性门对一切法无我深生胜解的广大忍，即是对治不信等违品而获胜。
这是菩萨开始修行的阶段，因此广大忍即是殊胜精进。所谓'殊胜获得'是初地，在初地证悟法界遍行性，获得出世间诸波罗蜜多。先前初地摄属加行时是世间性，因此称初地为殊胜获得。
所谓'殊胜随顺'是在其余八地中。在其余八地中逐渐获得殊胜，是初地所得波罗蜜多的随顺，故为殊胜随顺。或者，由于在胜解行地修习诸波罗蜜多力而获得初地是殊胜获得。
经中说：初地摄属菩萨见道，若入此地，由于获得彼自性法故，即生如来种姓。余地由修习波罗蜜多力所得，是初地的殊胜随顺。或者，此八地是初地所得波罗蜜多的随顺，故为殊胜随顺。
所谓'殊胜成就'是在第十地和如来地中，由于菩萨成就和佛陀成就的缘故。在第十地中，菩萨圆满一切菩萨行后，受诸如来灌顶，圆满不可思议福德智慧资粮，远离一切法分别，为成办一切自他利益，故第十地是菩萨们的殊胜成就。
由于获得殊胜断除、智慧和神通力，世尊是一切众生的导师，因此成就佛果即是成就。此成就又是什么呢？即是圆满成就一切菩萨法和佛法。
或者，学地所摄波罗蜜多的究竟即是第十地，因此菩萨于彼圆满成就。无学地所摄的究竟即是佛地，于彼地中无需学习波罗蜜多，故成就佛果即是成就。如是应知，于十地中菩萨圆满成就，于如来地中佛陀圆满成就，即是殊胜成就。

།དེའི་ཕྱིར་དམ་པའི་དོན་གྱིས་ན། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཅུར་འདོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་དམ་པ་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་པོ་འདི་དག་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡོད་ཀྱི། ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་སྦྱིན་པ་ ལ་སོགས་པ་ལ་ནི་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར།དམ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དོན་འདིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཉིད་ཀྱི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་ལ་ཐུག་པ་རྣམས་ངེས་པའི་ཚིག་གི་ཚུལ་གྱིས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཅུ་པོ་དག་ཏུ་སྟོན་ཏོ། །དེ་བས་ན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ལ་སྒྲུབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ དམ་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཁ་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གང་དག་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ཀྱི་མིང་ཙམ་ཡང་མི་ཤེས་པ་དེ་རྣམས་ལ་དེ་དག་གི་མིང་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སྦྱིན་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་བཟོད་བརྩོན་འགྲུས། །བསམ་གཏན་དང་ནི་ཤེས་རབ་ཐབས། །སྨོན་ལམ་སྟོབས་དང་ཡེ་ཤེས་དང་། ། འདི་དག་ཕ་རོལ་ཕྱིན་བཅུའོ། །ཞེས་བྱ་བ་བརྗོད་དེ། ཆེད་དུ་བྱ་བ་དམ་པ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་བྱ་བའི་ཆེད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བཤད་པ་དེའི་ཕྱིར། འདི་དག་གི་སོ་སོའི་ལས་ཅི་ཞེ་ན་ཞེས་དྲིས་པ་དེའི་ཕྱིར། ལས་ནི་རྗེས་སུ་འཛིན་བྱེད་དང་། །གནོད་མི་བྱེད་དང་དེ་ལ་བཟོད། །ཞེས་རྒྱ ཆེར་གསུངས་སོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྦྱིན་པས་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་རྗེས་སུ་འཛིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་མཆོད་པ་དང་། ཕན་གདགས་པར་འདོད་པས། ཕྱི་དང་ནང་གི་དངོས་པོ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པས་ལན་དུ་ཕན་འདོགས་པ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་མི་ལྟ་བར་སེམས་ པ་གང་གིས་ཡོངས་སུ་གཏོང་ཞིང་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་ཀྱིས་ཀྱང་སྒྲུབ་པ་འདི་ནི།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཟང་ཟིང་གི་སྦྱིན་པ་སྟེ། འདིས་བཀྲེས་པ་དང་སྐོམ་པ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་སེལ་བས་སེམས་ཅན་རྣམས་རྗེས་སུ་འཛིན་ཏོ། །སྙིང་རྗེ་སྔོན་དུ་བཏང་སྟེ་སེམས་ཅན་ རྣམས་ལ་མི་གནོད་པའི་འཚོ་བ་དང་།བསྟན་བཅོས་དང་། སྒྱུ་རྩལ་དང་། བཟོ་རྣམས་སྟོན་པ་དང་། བདེ་འགྲོ་དང་ཐར་པའི་ལམ་སྟོན་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་སྟེ། འདིས་ཀྱང་འཚོ་བ་མེད་པ་དང་། ངན་འགྲོ་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་སེལ་བས་སེམས་ཅན་རྗེས་སུ་འཛིན་ཏོ། །རྒྱལ་ པོ་དང་ཆོམ་རྐུན་དང་བགོ་སྐལ་ལ་སྤྱོད་པ་དང་།གཅན་གཟན་ལ་སོགས་པས་ཟིན་པ་དེ་དག་ལས་ཐར་བར་བྱེད་པ་ནི་མི་འཇིགས་པ་སྦྱིན་པ་སྟེ། འདིས་ཀྱང་སྲོག་དང་ལོངས་སྤྱོད་དང་། བུ་དང་ཆུང་མ་ལ་སོགས་པས་ཕོངས་པའི་འཇིགས་པ་སེལ་བས་སེམས་ཅན་རྣམས་རྗེས་སུ་འཛིན་ ཏོ།།ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་ནི་དེ་དག་ལ་གནོད་པར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་དང་ངག་གིས་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ཐམས་ཅད་སྤྱོད་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་དང་མཐུན་པའི་བཀག་པ་དང་། བསྒོ་བས་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་ལྡོག་ཅིང་སྒྲུབ་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཏེ། ཚུལ་ཁྲིམས་དེ་ལ་རྣམ་པར་ གནས་པས་སེམས་ཅན་ལ་གནོད་པ་དང་མི་བདེ་བར་སྒྲུབ་པ་སྲོག་གི་ཕྱིར་ཡང་བདག་ཉིད་ཀྱང་མི་བྱེད་ཅིང་གཞན་ལ་ཡང་བྱེད་དུ་མི་འཇུག་པའོ།།བཟོད་པ་ནི་གཞན་དག་གིས་གནོད་པར་བྱས་པ་ལ་ཇི་མི་སྙམ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙིང་རྗེའི་སེམས་སྔོན་དུ་བཏང་བས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་པ་ ཐམས་ཅད་ལ་ཇི་མི་སྙམ་པར་བྱེད་ཅིང་དང་དུ་ལེན་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་བཟོད་པ་སྟེ།དེས་གཞན་དག་གིས་གསོད་པ་དང་འཆིང་བ་དང་རྡེག་པ་ལ་སོགས་པ་བྱས་པ་ལ་སླར་གནོད་པ་མི་བྱེད་པས་ཇི་མི་སྙམ་པར་བྱེད་པའོ། །བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་ནི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ འཕེལ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱིར་སྤྲོ་བ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཏེ།དེས་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་གོམས་པར་བྱས་པས་ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པར་འགྲུབ་པ་ནི་འཕེལ་བའོ། །བསམ་གཏན་གྱིས་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པས་མགུ་བར་བྱས་ཏེ་འཛུད་དོ་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི།སེམས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཤེས་པ་བསྡུའོ། །བསམ་གཏན་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སེམས་རྩེ་གཅིག་པའོ། །རྫུ་འཕྲུལ་ནི་ནམ་མཁའ་ལ་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །འཛུད་པ་ནི་བསྟན་པའི་ཆོས་ཉིད་སྟོན་པ་སྟེ། བསམ་གཏན་གྱི་འབྲས་བུ་རྫུ་ འཕྲུལ་དང་།ཀུན་བརྗོད་པའི་ཆོ་འཕྲུལ་གཉིས་ཀྱིས་མགུ་བར་བྱས་ན་བསྟན་པ་ལ་འཛུད་ནུས་པར་འགྱུར་རོ།

因此，就胜义而言，承许有十波罗蜜多，即如是十二种殊胜法，菩萨的布施等具有此等，而声闻等的布施等则无此等，因此称为殊胜。以此义理，通过词源学的方式，显示菩萨们自身的布施等乃至智慧等为十波罗蜜多。因此，于诸波罗蜜多中的修行即是殊胜。
有些，是指对于连波罗蜜多之名都不知者，为了向他们显示其名而说：'布施与持戒忍辱精进，禅定以及智慧方便，愿力与力及智慧等，此等即是十波罗蜜。'所作殊胜即是为利益一切众生之故。
若问此等各自之业用为何？因此说：'业即摄受与，不害及忍受'等广说。
菩萨布施能摄受诸众生，即以供养及欲利益之心，以无过失的内外诸物回报利益，不观待异熟等果报，以此心行舍施并以身语二业成办，此即是菩萨财施，以此能除饥渴等苦而摄受众生。
以悲心为先，向众生传授无害生计、论典、技艺、工巧，开示善趣与解脱之道，此即法施，此亦能除无生计及恶趣轮回之苦而摄受众生。
从国王、盗贼、分赃者及野兽等处解救众生，此即无畏施，此亦能除命财子妻等匮乏之怖而摄受众生。
以戒律则不害彼等，即身语一切恶行及顺世间之禁止教令，以身语二业止作，此即戒律。住于此戒律者，即使为命亦不自作损害不安众生之事，亦不令他作。
忍辱即于他人加害无所动念，即以悲心为先，于一切苦相无所动念而能安忍之自性即是忍辱。以此于他人杀缚打等加害不作反害，故为无所动念。
以精进令功德增长，即于布施等生起欢喜心是为精进，以此熟习布施等功德而成就殊胜功德即是增长。
以禅定则以神通等令欢喜而引导，等字所摄即是知心差别。禅定即心一境性。神通即行空等。引导即开示教法，以禅定果报之神通及记说神变二者令欢喜则能引导入教。

།ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་ཡང་དག་པའི་གདམས་ངག་བྱིན་པས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཤེས་རབ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་ མཚན་ཉིད་དོ།།དེའི་ལས་ནི་ཡང་དག་པའི་གདམས་ངག་སྦྱིན་པ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བ་ཡང་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་ལ་རག་ལུས་པའོ། །དེ་བས་ན་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཡང་དག་པའི་གདམས་ངག་བྱིན་པས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་བྱེད་དོ། །ཐབས་ལ་མཁས་པའི་ ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་ནི།བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོར་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པས། སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་མི་ཟད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་གང་འགྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་། རྣམ་པར་འཕེལ་བར་བྱ་བ་དང་། འཐོབ་པར་བྱ་བ་དང་། སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རིགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཐབས་ཡིན་ ནོ།།དེ་ལ་མཁས་པ་ནི་ཐོག་ཏུ་ཕེབས་པ་སྟེ། ཐབས་ལ་མཁས་པའོ། །དེའི་ལས་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་བྱས་ཤིང་བསགས་པ་རྣམས་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོར་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པས་མི་ཟད་པར་བྱེད་པའོ། །བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོར་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་ནི་བྱང་ཆུབ་ ཆེན་པོ་བཞིན་དུ་མི་ཟད་པར་འགྱུར་རོ།།སྨོན་ལམ་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་ནི་མཐུན་པའི་སྐྱེ་བ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པས་ཚེ་རབས་ཐམས་ཅད་དུ་སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་མཉེས་པར་བྱེད་ཅིང་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་རྟག་ཏུ་འཇུག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྨོན་ལམ་ནི་རྣམ་པ་དུ་མར་སྨོན་པའི་བདག་ཉིད་ ཡིན་མོད་ཀྱི།འདིར་ནི་དགེ་བ་དང་མཐུན་པའི་སྐྱེ་བ་ལ་སྨོན་པས་སྨོན་ལམ་དུ་འདོད་དོ། །དེའི་ལས་ནི་ཚེ་རབས་ཚེ་རབས་སུ་སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་མཉམ་པར་བྱེད་པ་དང་། སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་རྟག་ཏུ་འཇུག་པའོ། །སྟོབས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་ནི་སོ་སོར་རྟོག་པ་དང་། བསྒོམ་པའི་ སྟོབས་གཉིས་ཀྱིས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་ཟིལ་གྱིས་མི་ནོན་པའི་ཕྱིར་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ངེས་པར་འཇུག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པ་ནི་ཤེས་རབ་པོ།།བསྒོམ་པ་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་གོམས་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་གཉིས་ལ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་ཟིལ་གྱིས་མི་ནོན་པ་ནི། སྟོབས་ ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེའི་ལས་ནི་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་ཡང་གདོན་མི་ཟ་བར་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་འཇུག་པའོ། །ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་རྒྱུན་མི་འཆད་པའི་རྣམ་གྲངས་སོ། །སོ་སོར་རྟོག་པ་དང་བསྒོམ་པའི་སྟོབས་དང་ལྡན་པའི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་དགེ་བ་ལ་མི་མཐུན་པའི་ ཕྱོགས་རྣམས་ཀྱིས་ཟིལ་གྱིས་མི་ནོན་ཏོ།།ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་ནི། ཆོས་ལ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་དུ་རྨོངས་པ་དང་བྲལ་བས། སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་དབང་དུ་མཛད་པའི་ཆོས་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་མྱོང་བ་དང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་ པོའི་ཆོས་བསྟན་པ་ཐམས་ཅད་ལ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་དུ་རྨོངས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཡེ་ཤེས་ནི།ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །སྒྲ་ཇི་བཞིན་དུ་རྨོངས་པ་དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། གང་གིས་དགོངས་པའི་དོན་སྤངས་ཏེ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་ཉིད་དུ་རྟོག་པ་འདི་ནི་སྒྲ་ཇི་བཞིན་དུ་རྨོངས་པའོ། །སྦྱིན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ པ་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་དམིགས་ནས།མདོ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་སྦྱིན་པའི་དབང་དུ་མཛད་པའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བཟོད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ལ་སོགས་པའི་དབང་དུ་མཛད་པ་དེ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལས་བརྩམས་ཏེ།ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་འབྲེལ་པའི་གཏམ་ངེས་པར་མཛད་པ་དང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ཆོས་བསྟན་པས། ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་མཛད་པས་ཆོས་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་མྱོང་བ་དང་། སེམས་ཅན་ཡོངས་ སུ་སྨིན་པར་མཛད་པ་ནི།ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ལས་ཏེ། མདོ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་བསྟན་པ་ནི། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དམ་པ་སྒྲུབ་པ་བཤད་པའི་འོག་ཏུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་སྒྲུབ་པ་བརྗོད་དགོས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྒྲུབ་པ་ གང་ཞེ་ན་ཞེས་དྲིས་པ་དང་།དེའི་ཕྱིར། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཇི་ལྟ་བུར། །ཆོས་རྣམས་བཏགས་པ་མཛད་པ་དག་།ཞེས་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་སོ།

关于'以智慧给予正确教诫而使解脱'这句话，智慧是指能在一切方面善于分别诸法的特征。其作用是给予正确的教诫，断除烦恼也依赖于不颠倒的教导。因此，以智慧给予正确教诫而使解脱。
方便波罗蜜是指，以回向大菩提，使布施等功德永不穷尽。所谓方便，是指为成就、增长、获得、断除诸法而运用的方法。精通于此即是善巧方便。其作用是将所作所集的布施等功德回向大菩提而使之不竭。回向大菩提的善根如同大菩提一样永不穷尽。
愿波罗蜜是指，通过摄受相应的投生，在一切生世中令诸佛欢喜并恒常行持布施等。愿虽有多种形式，但此处是指愿求与善法相应的投生。其作用是在生生世世中亲近诸佛并恒常行持布施等。
力波罗蜜是指，以观察和修习二力，因不被违品所胜而决定行持布施等。观察即是智慧，修习是指熟习善法，这两者不被违品所胜即是力波罗蜜。其作用是在每一刹那必定行持布施等。'决定'一词是表示相续不断的异名。具足观察和修习二力的布施等善法不被诸违品所胜。
智波罗蜜是指，远离对法义的文字执著，而体验以布施等为主的法义受用，并令诸有情成熟。即对一切大乘法教远离文字执著的智慧是智波罗蜜。何为文字执著？舍弃了密意义而执著字面意思即是文字执著。
以布施为主是指依布施而宣说的经等法教。同样地，也应当如此理解以持戒、忍辱、精进等为主的法教。诸佛菩萨依大乘而宣说不颠倒的相关开示，以不颠倒法教化众生，从而体验法义受用并令众生成熟，这是智波罗蜜的作用，因为经等法教是由智波罗蜜所分别开显的。
在解说胜解行后，应当说明作意行，因此问道：'何为作意行？'为此而广说'如是大乘中，诸法假立等'。

།སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བཟོད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ལ་ སོགས་པའི་ཆེད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།།མདོ་ལ་སོགས་པ་ཇི་ལྟར་བཏགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རྣམ་པ་གང་གིས་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་དབང་དུ་མཛད་དེ། མདོ་དང་དབྱངས་ཀྱིས་བསྙད་པ་དང་། ལུང་དུ་བསྟན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་གསུངས་ པ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་དག་གི་དོན་དང་།ཚིག་འབྲུ་ལ་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་། སྐུར་བ་འདེབས་པ་མེད་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྒྲུབ་པ་སྟེ། གཞན་དུ་མ་ཡིན་ནོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་བདག་གི་དོན་ཉིད་དུ་སྦྱིན་པ་ ལ་སོགས་པ་བཤད་ཀྱི།ཇི་ལྟར་ཐེག་པ་ཆེན་པོར་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་བྱེད་པ་ལྟ་བུ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཉིད་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་དབང་དུ་མཛད་དེ། མདོ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཇི་ལྟར་བཏགས་པ་རྣམས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སྒྲུབ་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་ པ་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྒྲུབ་པའོ།།ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པར་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་དབང་དུ་མཛད་དེ། གསུངས་པའི་མདོ་ལ་སོགས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་ལོག་པར་སྒྲུབ་པ་སྟེ། རང་གི་དོན་ཙམ་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ཀྱང་ཕལ་ཆེར་སེམས་སྙོམས་ པ་ཉིད་དང་།མི་ཆགས་པ་དང་། མ་ཁེངས་པ་དང་། མི་དམིགས་པ་རྣམས་ཀྱི་དབང་དུ་མཛད་དེ་གཞག་པའོ། །དེ་ལ་གང་ཡོན་ཏན་ཅན་དང་། ཡོན་ཏན་མེད་པ་རྣམས་ལ་མཚུངས་པར་ཕན་འདོགས་པར་འདོད་པ་འདི་ནི་སེམས་སྙོམས་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་གང་སྲིད་པ་དང་ལོངས་སྤྱོད་ལ་ འདོད་པ་མེད་པར་གཞན་གྱི་དོན་ཉིད་དུ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྦྱོར་བ་འདི་ནི་མི་ཆགས་པའོ།།དེ་ལ་གང་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པས་བདག་རློམ་སེམས་སུ་མི་བྱེད་ཅིང་། གཞན་ལ་མི་བརྙས་པ་འདི་ནི་མ་ཁེངས་པའོ། །དེ་ལ་གང་སྦྱིན་པ་དང་སྦྱིན་བདག་དང་། ལེན་པ་རྣམས་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་ གྱིས་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་མི་དམིགས་པའོ།།ཐོས་པ་དང་། བསམས་པ་དང་། བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་ཡིད་ཆེས་པའི་གསུང་རབ་ལས་སྐྱེས་པའི་ངེས་པ་ནི་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བའོ། །རིགས་པ་དང་ངེས་པར་སེམས་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ ནི་བསམས་པ་ལས་བྱུང་བའིའོ།།བསྒོམས་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའིའོ། །རྒྱུན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡང་དང་ཡང་དུའོ། །འཇུག་པ་ཐམས་ཅད་ནི་འབྲས་བུའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་བས་ན་ཤེས་རབ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་ཡོན་ཏན་ཅི་ཞིག་བྱེད་ཅེ་ན་ཞེས་དྲིས་པ་དང་། དེའི་ ཕྱིར།ཁམས་བརྟས་བྱེད་དང་འཇུག་བྱེད་དང་། །དེ་ཡི་དོན་རྣམས་འགྲུབ་པར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་སོ། །ཁམས་ནི་རིགས་དང་ས་བོན་ནོ། །དེའི་བརྟས་པ་ནི་འཕེལ་བའོ། །ཁམས་བརྟས་པས་ནི་ཚེ་ཕྱི་མ་ཤེས་རབ་ཆེ་ཞིང་གསལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཐོས་པ་དེའི་དོན་ལ་སྙིང་ནས་འཇུག་པར་ བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐོས་པ་དེའི་དོན་ལ་རིགས་པའི་སྟོབས་སྐྱེད་པས།བསམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དོན་ཡོད་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ལ་བསམ་པ་ཐག་པ་ནས་འཇུག་པའོ། །བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་དོན་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དོན་གྲུབ་པ་ནི་དེ་ ཁོ་ན་ཁོང་དུ་ཆུད་པའོ།།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། ས་ལ་འཇུག་པ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་དག་པས་ས་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ས་ལ་འཇུག་པར་བསྟན་ཏོ། ། དེ་བས་ན་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པས་ས་ལ་འཇུག་པར་གྱུར་པ་རྣམས་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བས་དོན་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ། ས་ལ་འཇུག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྒྲུབ་པ་འདི་ཡང་འཁོར་དང་བཅས པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ།འབའ་ཞིག་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་འཁོར་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་ཆོས་སྤྱོད་རྣམ་བཅུ་དང་། །ཡང་དག་ལྡན་པར་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་གསུངས་སོ།

关于'以布施等为主'这句话，是为了布施、持戒、忍辱、精进等而说的。
关于'如经等所说诸法'这句话，是指世尊以何种方式为布施等而宣说经、应颂、授记等诸法，如是对其义理和文字不增不减地作意，这就是作意修行，而非其他。
所谓'大乘'，并非声闻乘，因为声闻乘只是为自利而说布施等，不像大乘那样为自他二利。因此，唯有大乘以布施等为主，对经等所说诸法，菩萨们如实作意修行，这才是作意修行。
在声闻乘中以布施等为主所说的经等作意，是邪行，因为仅依于自利的缘故。
这些大多是依平等心、无执著、无慢心、无所缘而建立的。
其中，对有功德者和无功德者平等欲作饶益，这就是平等心。
其中，对三有和受用无所贪求，唯为利他而行布施等，这就是无执著。
其中，不因布施等而生起我慢，也不轻蔑他人，这就是无慢心。
其中，以不执著布施、施主、受施者的方式而三轮清净，这就是无所缘。
关于'以闻思修所生慧'，其中从可信的经典中生起的定解是闻所生。从理性和思维中生起的是思所生。从修习中生起的是修所生。
'恒常'即反复不断。一切趣入都是为了果。因此，当问及以三种智慧作意有何功德时，
故说：'增长界及能趣入，彼诸义利皆得成就。'界即种性和种子。其增长即是增益。由界增长，来世智慧将更大更明。
'于所闻义由衷趣入'是指对所闻经等法义，以思所生慧生起理性力量，从内心趣入不颠倒的真实义理。
修所生即'义利得成就'，义利成就即通达真实义。
如何通达？为此说'为清净入地故'，即由念住等清净而入地的缘故。因此即说以念住等入地。
所以，对于以念住等入地者，由修所生慧清净而得义利成就，即入地之意。
此作意修行也应知是具有眷属的，并非单独。其眷属是什么？故说：'应知此与十法行，相应而转。'

།ཡོངས་སུ་ཟིན་པར་རིག་པར་བྱ་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ནས་བསྐོར་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཆོས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ དུའམ་ཆོས་ཀྱི་ཆེད་དུ་སྤྱོད་པ་དག་ནི་ཆོས་སྤྱོད་པ་དག་གོ།།དེ་དག་ཀྱང་མི་ཤེས་ནས། དེའི་ཕྱིར། ཆོས་སྤྱོད་རྣམ་པ་བཅུ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་དྲིས་པ་དང་། དེའི་ཕྱིར། ཡི་གེ་འདྲི་མཆོད་སྦྱིན་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་ཡི་གེར་འདྲི་བ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡུན་རིང་དུ་ གནས་པར་བྱ་བའམ།མཉན་པའམ་ཀླག་པའི་ཕྱིར་བདག་གམ་གཞན་གྱིས་སོ། །མཆོད་པ་ནི་མེ་ཏོག་དང་། བདུག་པ་དང་། མར་མེ་དང་། སྤོས་ལ་སོགས་པས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་མཆོད་པའོ། །སྦྱིན་པ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཞུགས་པ་གཞན་དག་ལ་ཡི་གེར་བྲིས་པའི་གླེགས་ བམ་ལ་སོགས་པ་བསྟི་སྟང་དུ་བྱས་ཏེ་སྦྱིན་པའོ།།གཞན་ཀློག་པ་ལ་ཉན་པ་ནི་བསྟི་སྟང་དུ་བྱས་ཏེ་ཉན་པའོ། །བདག་ཉིད་ཀློག་པ་ནི་གུས་པ་ཆེར་བྱས་ཏེ་ཀློག་པའོ། །ལེན་པ་ནི་དང་བ་ཆེན་པོས་བདག་ལ་བདོག་པར་བྱེད་པའོ། །ཚིག་དང་དོན་འཆད་པ་ནི་འབད་པ་ཆེན་པོས་འོས་པ་རྣམས་ ལ་སྟོན་པར་བྱེད་པའོ།།ཁ་ཏོན་དུ་བྱེད་པ་ནི་བླངས་པའི་ཕྱིར་ཞིང་གོམས་པར་བྱེད་པའོ། །སེམས་པ་ནི་རིགས་པའི་དོན་ལ་དེའི་སྒོ་ནས་སྤྱོད་པའོ། །བསྒོམ་པ་ནི་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་གོམས་པར་བྱེད་པའོ། །དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྡུ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལ་ཡི་གེར་འདྲི་བ་དང་། མཆོད་པ་དང་། སྦྱིན་པ་དང་། ཉན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་བཞི་པོ་འདི་དག་གིས་ནི། ལུས་ཀྱི་ལས་རབ་ཏུ་བསྟན་ཏོ། །ཀློག་པ་དང་། ལེན་པ་དང་། འཆད་པ་དང་། ཁ་ཏོན་དུ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་བཞི་པོ་འདི་དག་གིས་ནི་ངག་གི་ལས་རབ་ཏུ་སྟོན་ཏོ། །སེམས་པ་དང་སྒོམ་པ་ཞེས བྱ་བ་དེ་དག་གིས་ནི་ཡིད་ཀྱི་ལས་རབ་ཏུ་སྟོན་ཏོ།།སྤྱོད་པ་དེ་བཅུའི་བདག་ཉིད་ནི། །བསོད་ནམས་ཕུང་པོ་དཔག་ཏུ་མེད། །གང་ཆོས་ལ་སྤྱོད་པ་རྣམ་པ་བཅུ་གསུངས་པ་དེ་ལ་ཆོས་སྤྱོད་པ་གཅིག་ལས་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ཤིན་ཏུ་མང་བའི་ཕྱིར། བདག་ གམ་གཞན་གྱིས་ཚོད་བཟུང་བར་མི་ནུས་སོ།།སྦྱིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་འདྲ་བར་བསྟན་པ་ལས། ཅིའི་ཕྱིར་མདོ་དག་ལས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་སྤྱོད་པ་ཤིན་ཏུ་འབྲས་བུ་ཆེ་བར་བསྟན་གྱི། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་སྤྱོད་པ་འབྲས་བུ་ཆེ་བར་བསྟན་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་སྤྱོད་པ་འབྲས་བུ་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བར་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །རྣམ་པ་གཉིས་པ་གང་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། ཁྱད་པར་ཕྱིར་དང་མི་ཟད་ཕྱིར། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱང་མི་ཤེས་ནས་དེའི་ཕྱིར་ཁྱད་པར་གྱི་ཕྱིར་ནི་ཇི་ལྟ་བུ། མི་ཟད་པའི་ཕྱིར་ནི་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན་ཞེས་དྲིས་པ་དང་། དེའི་ཕྱིར། གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་མ་ཞི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོར་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་སྦྱིན པ་ལ་སོགས་པ་སྒྲུབ་པས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་བྱ་བར་རོ་གཅིག་པར་བསྟན་གྱི།ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལས་ནི་བདག་གི་དོན་གཙོ་བོར་བཤད་དོ། །དེ་བས་ན་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་ཕྱིར་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་ཏེ། དེ་ལྟར་རྒྱུ་བརྗོད་པས་ ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་སོ།།བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་འབྲས་བུ་སྐུ་གསུམ་དུ་བསྡུས་པ། འཇིག་རྟེན་ཇི་སྲིད་དུ་ཡོད་པ་དེ་སྲིད་དུ་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་པར་མཛད་པར་ཞུགས་པ། ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ ངན་ལས་འདས་པ་ན་ཡང་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་གནས་གྱུར་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པས་མི་ཟད་པ་ཡིན་ནོ།།ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ནི་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པའི་ཕྱིར་ཟད་པར་ བཤད་དོ།།དེ་ལྟར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ན་ཡང་འབྲས་བུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་བསྟན་པས། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་སོ།

'完全掌握应当了知'是'周遍'的同义词。为法而行或为法性而行者即是修法者。由于不知彼等，因此问道：'十种修法是什么？'为此说道：'书写、供养、布施等'等广说。其中，书写是为了大乘长久住世，或为了听闻、阅读，由自己或他人所为。供养是以花、香、灯、涂香等供养大乘。布施是恭敬地将书写的经典等施予其他入大乘者。
听他人读诵是恭敬地听闻。自己读诵是以大恭敬而读。受持是以大信心使自己领受。解说文句义理是以大精进向合适者开示。诵持是为了领受而反复熟习。思维是通过理路思考其义。修习是以等持智慧而熟习。'和'字是总摄之义。
其中，书写、供养、布施、听闻这四种词说明身业。读诵、受持、解说、诵持这四种词说明语业。思维和修习这两者说明意业。'此十种行为的本质，是无量福德之蕴'，对于所说的十种修法，即使仅从一种修法所生的福德之蕴，也因极其广大，自他都无法衡量。
关于布施、持戒、禅定等相似之法的教示，为何经中说唯大乘修法果报极大，而声闻乘则不然？这是说修法果报大的意思。因为两种原因而说大乘修法果报极大。什么是两种原因？为此说道：'因殊胜及不尽故'。由于不知其义，因此问：'何为殊胜因？何为不尽因？'为此说道：'利他及无寂故'。
在大乘中，菩萨通过修行布施等，显示为一味利益一切众生，而声闻乘则主要说明自利。因此，大乘较声闻乘殊胜是因为利他，如是说明原因即显示大乘较声闻乘殊胜。
不可思议福德智慧资粮的果报摄于三身，只要世间存在便持续利益众生，即使在无余涅槃中也相续不断，以显示转依之相而为不尽。声闻乘则不然，声闻资粮的果报在无余涅槃中一切相续断绝故说为尽。如是显示涅槃后果报相续不断，故大乘较声闻乘殊胜。

།ཡང་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་དོན་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ ཕན་གདགས་པར་ཞུགས་པའོ།།ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པའི་དོན་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། ཉན་ཐོས་རྣམས་རང་གི་དོན་ལ་བརྩོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དག་གི་ཆོས་རྣམས་ཟག་པ་མེད་པའི་ལུས་སུ་གྱུར་པས། མྱ་ངན་ལས་འདས་ ཀྱང་རྒྱུན་འཆད་པར་མི་འགྱུར་གྱི།ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་ལམ་ནི་གཟིངས་ལྟ་བུ་ཡིན་པས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་རྒྱུན་འཆད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་དག་གིས་ནི་མི་ཟད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་སྤྱོད་པ་འབྲས་བུ་ཆེན་པོར་རིགས་ཀྱི་ ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྒྲུབ་པའི་འོག་ཏུ་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་སྒྲུབ་པ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་སྒྲུབ་པ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་དྲིས་པ་དང་། དེའི་ཕྱིར། མི་གཡེང་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར། །འགྱུར་བར་རྗེས་སུ་ མཐུན་པའི་ཆོས།།ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །བསམ་གཏན་དུ་བྱ་བ་དང་། ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་སོང་བ་རྗེས་སུ་ཞུགས་པའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་བསྒོམ་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྒྲུབ་པ་ནི། རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་སྒྲུབ་པའོ། །དེ་ལ་ཞི་གནས་བསྒོམ་ པའི་བདག་ཉིད་ནི་མི་གཡེང་བའོ།།ལྷག་མཐོང་བསྒོམ་པའི་བདག་ཉིད་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། འདི་རྣམ་གཉིས་ནི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་སྒྲུབ་པའོ། །མི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་མང་ཞིག་ཏུ་ཡང་བསྙེགས་པས་མི་གཡེང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་པར་ མི་ཤེས་ནས།དེའི་ཕྱིར། དེ་ལ་གཡེང་བ་རྣམ་པ་དྲུག་མེད་པའི་ཕྱིར་མི་གཡེང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །གཡེང་བ་རྣམ་པ་དྲུག་མི་ཤེས་ཏེ། ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་སྙམ་པ་ལ། དེའི་ཕྱིར། གཡེང་བ་རྣམ་པ་དྲུག་ནི་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་སྨོས་སོ། །དེ་ལྟར་ཡང་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཙམ་ཞིག་ བསྟན་གྱི་གཡེང་བའི་རང་གི་ངོ་བོ་ནི་མ་བཤད་པས་ན།གཡེང་བ་རྣམ་པ་དྲུག་པོ་འདི་དག་གི་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བུར་རིག་པར་བྱ་ཞེ་ན་ཞེས་དྲིས་པ་དང་། དེའི་ཕྱིར། ལྡང་དང་ཡུལ་ལ་འཇུག་པ་དང་། །ཞེས་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་སོ། །བློ་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བློ་ཅན་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའོ།།དེ་ལ་ལྡང་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔ་རྣམས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་ལྡང་བ་སྟེ། ཞེས་བྱ་བ་ནི། གང་གི་ཚེ་མཉམ་པར་གཞག་པ་ལ་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔ་རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་གཅིག་ཅིག་འབྱུང་བ་དེའི་ཚེ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་ལངས་པར་གྱུར་པ་འདི་ནི་ངོ་བོ་ ཉིད་ཀྱི་གཡེང་བ་སྟེ།ཕྱི་རོལ་དུ་བལྟས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་རྣམས་གཡེང་བའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་རྣམས་ཀྱིས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་ལྡང་བར་གྱུར་པས་ན་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གཡེང་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཡུལ་ལ་འཇུག་ པ་ནི་ཕྱི་རོལ་དུ་གཡེང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ཁ་ཅིག་ན་རེ་གང་གི་ཚེ་མཉམ་པར་གཞག་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དམིགས་པ་ལས། མི་འདོད་བཞིན་དུ་དམིགས་པ་གཞན་ལ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འཇུག་པ་དེའི་ཚེ། དམིགས་པ་གཞན་ལ་འཕོས་པས་ཕྱི་རོལ་དུ་གཡེང་བའོ་ཞེའོ། ། གཞན་ན་རེ་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དམིགས་པ་སྤངས་ཏེ། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡུལ་གཞན་དུ་འཕོས་པ་ནི་ཕྱི་རོལ་དུ་གཡེང་བའོ་ཞེའོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རོ་མྱང་བ་དང་བྱིང་བ་དང་རྒོད་པ་ནི་ནང་གི་གཡེང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གལ་ཏེ་མཉམ་པར་གཞག པས་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ཉིད་ལ་སྲེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པས་རོ་མྱངས་ན།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཉེ་བར་གནས་པའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལས་གཡེང་བར་འགྱུར་རོ། །བྱིང་བ་དང་རྒོད་པ་དག་གིས་ཀྱང་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་མཉམ་པར་འཇུག་ པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་གཡེང་བར་འགྱུར་རོ།།རོ་མྱང་བ་དང་བྱིང་བ་དང་རྒོད་པས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཉམས་པར་འགྱུར་བས་ན། རོ་མྱང་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ནང་གི་གཡེང་བའོ།

或者说大乘的意义是布施等，即为利益一切众生而趋入。声闻乘的意义则不是如此，因为声闻们精进于自利。
布施等菩萨诸法成为无漏之身，故即使涅槃也不会断绝相续，而声闻们的道如同筏喻，完全涅槃后将断绝相续，因为他们不是无尽的。
因此，应当了知大乘法行才是大果，而声闻乘则不是。
其中，在作意修习之后，应当宣说随顺法修习，因此问道'何为随顺法修习'，为此说道：'不散乱、无颠倒，成为随顺法'。
随顺于应当禅修和应当了知之法，随入奢摩他和毗婆舍那修习本质的修习，即是随顺法修习。
其中奢摩他修习的本质是不散乱，毗婆舍那修习的本质是无颠倒，这两者即是随顺法修习。
因为'不'字有多种含义，不知'不散乱'是什么样的，因此说道'由于无六种散乱故为不散乱'。
不知六种散乱是什么样的，为此广说'六种散乱是'。
如是仅仅显示了分类，而未说明散乱的自性，因此问道'应当如何了知这六种散乱的相？'
为此广说'起及趣入境'等。
'智者'即具慧者，是菩萨。
其中'起'是从五识的三摩地中起，即当安住时，从眼等五识中任何一识生起时，即从三摩地起，这是自性散乱，因为向外看故。
由于五识蕴是散乱的本质，因五识蕴从三摩地起，故称为自性散乱。
趣入境即外散乱，有人说当安住三摩地所缘时，意识不由自主地趣入其他所缘，此时由于转向其他所缘故为外散乱。
另有人说，舍弃安住三摩地的所缘，意识转向其他境，即是外散乱。
三摩地的味著、昏沉和掉举是内散乱，即如果安住者以贪等烦恼味著彼三摩地，由于有染污三摩地近住的缘故，将从彼正确三摩地散乱。
以昏沉和掉举也将从奢摩他和毗婆舍那平等趣入的三摩地散乱。由于味著、昏沉和掉举使三摩地退失，故味著等是内散乱。

།ཡིད་ཆེས་པའི་བསམ་པ་ནི་མཚན་མའི་གཡེང་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བདག་ལ་འདི་ནི་བསམ་གཏན་པ་ སྟེ།ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ་ཞེས་དེ་ལྟར་ཡིད་ཆེས་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་པའི་མཚན་མ་དེས། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བརྩོན་པ་ནི་བསམ་པ་ལོག་པར་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་དགེ་བའི་ཕྱོགས་ཐོབ་པའམ། མ་ཐོབ་པ་ལས་གཡེང་བས་མཚན་མའི་གཡེང་བ་ཞེས་བྱ་ སྟེ།འདིར་རྒྱུ་སྨོས་པ། དེ་ལ་མཚན་མར་བྱས་ནས་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཤེས་ཀྱི་ཁེ་འདོད་པས་ཡིད་ཆེས་པའི་བསམ་པ་དེ་མཚན་མར་བྱས་ནས་བདག་ལ་ཡིད་ཆེས་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་སྟེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ངར་འཛིན་པ་དང་བཅས་པའི་ཡིད་ལ་ བྱེད་པ་ནི་གནས་ངན་ལེན་གྱི་གཡེང་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙིང་ནས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཡོན་ཏན་འདོད་ཀྱང་།བདག་ནི་བསམ་གཏན་པའོ་ཞེས་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་དང་ལྡན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར། བདག་ལ་ནི་བསྟོད་གཞན་ལ་ནི་ཁྱད་དུ་གསོད་པས་ན། ངར་འཛིན་པ་དང་བཅས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་འདི་ལ་གནས་ངན་ལེན་གྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། གནས་ངན་ལེན་གྱི་དབང་གིས་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་ཀུན་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དེ་ནི་འདི་སྐད་དུ། གཡེང་བ་ནི་གནས་ངན་ལེན་གྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེའོ་ཞེས་སྟོན་པར་འགྱུར་རོ། །གནས ངན་ལེན་ཅི་ཞེ་ན།ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་གྱི་བག་ཆགས་ཡོངས་སུ་བརྟས་པ་སྟེ། དེས་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བས། དེའི་དབང་གིས་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ནི་གནས་ངན་ལེན་ཏོ་ཞེའོ། །དམན་ པའི་སེམས་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་གཡེང་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་རིགས་སུ་མ་ངེས་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་ལྡན་པ་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་སྐྲག་པ་དང་།སེམས་ཅན་ལོག་པར་ཞུགས་པ་དང་། མི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱིས་བསྟེན་པས་ན་ཉན་ ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སེམས་བསྐྱེད་པར་འགྱུར་ཏེ།རང་གི་དོན་ཙམ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ནི་སེམས་དམན་པའོ། །ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སེམས་དེ་ནི། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལས་གཡེང་བར་བྱེད་པས་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་གཡེང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདིར་རྒྱུ་སྨོས་པ། ཐེག་པ་དམན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཐེག་པ་དམན་པ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་སྟེ། བདག་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་བྱ་བའི་ཆེད་དུ་ཞུགས་པ་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་གཡེང་བ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལས་གཡེང་བར་བྱེད་པས་ན།དམན་པའི་སེམས་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་གཡེང་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ན་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཡེང་བ་རྣམ་པ་དྲུག་གི་སྐྱོན་དང་བྲལ་བའི་ཞི་གནས་བསྒོམ་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་གཡེང་བ་མེད་པས་ཇི་ལྟར་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་ པར་གྱུར་པའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་སྒྲུབ་པ་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་དེ་ལྟར་འཆད་དེ།ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་བདག་ཉིད་དུ་ཞུགས་པ་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་གྱུར་པའོ། །དེ་ལ་གང་ཇི་ལྟར་གནས་པའི་གཞི་དེ་ལ་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་པ་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་སྟེ། གཞི་དེ་ཡང་རྣམ་པ་དུ་ཡོད་ མི་ཤེས་ནས།དེའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ནི་དངོས་པོ་རྣམ་པ་བཅུར་རིག་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་གཞི་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདི་ལྟ་སྟེ། ཡི་གེ་དོན་དང་ཡིད་བྱེད་དང་། །མི་འཕྲོ་བ་དང་མཚན་ཉིད་གཉིས། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ད་ནི་གཞི་དེ་དག་ ལ་ཇི་ལྟར་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་གྱུར་པ་དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ།འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་དང་འདྲིས་ཕྱིར་དང་། །མ་འབྲེལ་ཕྱིར་དང་མ་འདྲེས་ཕྱིར། །དོན་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་སྟེ། །དེ་ནི་ཡི་གེར་མ་ལོག་པའོ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཡི་གེ་རྣམས་འབྲེལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འབྲེལ་པ་ ནི་ཕན་ཚུན་འབྱར་བ་ཡིན་ན།ཅིག་ཅར་འབྱུང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་ཡི་གེ་རྣམས་ལ་མེད་དོ།

所谓'相信的意念是相的散乱'，是指认为'我是禅修者，是具有大我性的人'，如此相信的相，由于精进于禅定时心入于邪念，故从所得或未得善法中散乱，称为相的散乱。此处说其因，是因为以此为相而修习。由于希求名闻而以相信的意念为相，认为'我将得到信任'而入于禅定。
所谓'带有我执的作意是随眠的散乱'，是指虽然内心渴求禅定功德，但具有'我是禅修者'的我慢傲心，因此赞叹自己而轻视他人，这就是带有我执的作意。为何称此为随眠的作意呢？为此说'由于随眠力故生起我慢'。这是说明散乱是由随眠所分。什么是随眠？是我慢习气的完全增长，由此生起我慢，因为由其力故生起我慢。其他人说见取见是随眠。
所谓'下劣心是作意的散乱'，是指未定于声闻等种性者，虽具大乘作意，但因怖畏轮回苦，随顺恶行众生，亲近恶知识，而发起声闻缘觉之心，因为仅执著自利，这就是下劣心。声闻缘觉之心使人从大乘作意中散乱，故称作意的散乱。此处说其因：'因为生起小乘作意'。小乘即声闻缘觉乘，为了自己涅槃而趣入，因为生起作意的散乱，使人从大乘作意中散乱，故称下劣心是作意的散乱。
如是应知菩萨修习远离六种散乱过失的止。如是由无散乱，应当如何修习随顺无颠倒法，为此解说。入于无颠倒自性即是无颠倒。对于某法如其所住而了知即是无颠倒。不知彼基有几种，为此说'于此应知无颠倒有十种'。为显示无颠倒基础，说'即是：文字、义、作意、不散乱及二相'。
今为显示于彼等基如何成为无颠倒，为此说'由相连故及熟习故，不相连故不混杂故，有义无义，此为文字无颠倒'。关于'文字相连'，相连是互相粘着，由于无同时生起，故文字中亦无此相连。

།ཡི་གེ་རྣམས་ལ་ཅིག་ཅར་བརྗོད་དུ་མི་རུང་སྟེ། སྔར་བརྗོད་པ་རྣམས་ནི་བརྗོད་མ་ཐག་ཏུ་ཞིག་པས་ཡི་གེ་ཕྱི་མ་བརྗོད་པའི་དུས་སུ་མི་སྡོད་དོ་སྙམ་པའི་དོགས་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར། རྒྱུན་མི་འཆད་པར་བརྗོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་ནི་འདི་སྐད་དུ། མ་ནོར་བ་དང་མ་ཐོགས་པར་བརྗོད་པ་ལ་འདིར་ཡི་གེ་རྣམས་འབྲེལ་པར་འདོད་ཀྱི། ཡི་གེ་རྣམས་ཕན་ཚུན་འབྱར་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །འདིའི་མིང་ནི་འདི་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་འདྲིས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི དངོས་པོ་འདིའི་མིང་འདིའོ་ཞེས་བརྡ་ལ་གོམས་པར་གྱུར་པ་སྟེ།དེ་ལྟར་རྣམ་པ་འདི་གཉིས་ཀྱིས་ཡི་གེ་རྣམས་དོན་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བཟློག་པ་ནི་དོན་མེད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉི་ག་མེད་པའམ། གང་ཡང་རུང་བ་མ་ ཚང་བ་མེད་པ་ནི་བཟློག་པའོ།།དེ་ལྟར་བཟློག་པ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པའོ། །དེ་ནི་ཡི་གེ་ལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཡིན་གྱི། དོན་དམ་པར་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དོན་དམ་པར་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་ པ་འདིས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྒྲའི་དོན་དང་བྲལ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ།།ད་ནི་ཡི་གེར་འདོགས་པའི་རྒྱུའི་དོན་ལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་སུ་སྣང་བར་གྱུར་པ་ནི། །དེ་ལྟར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། །ཞེས་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་སོ། །གཉིས་ ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་སྣང་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཞིག་ཅེ་ན།གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་ས་བོན་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལ་སྣང་བའི་དོན་གང་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དེའི་རྣམ་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གཟུང་བ་དང་ འཛིན་པའི་རྣམ་པར་འབྱུང་བས་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་སྣང་གི།ཤེལ་སྒོང་ལྟར་ཉེ་བར་གཞག་པར་འགྱུར་བ་ལྟ་བུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་པོ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་ཇི་ལྟར་སྣང་བའི་རྣམ་པ་དེ་ལྟར་མེད་པའོ། །དེ་ལྟར་འཁྲུལ་པའི་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཕྱིར།དོན་ལ་མཐོང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་ལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་དུ་དགོངས་པའོ། །དོན་གྱི་ཡོད་པ་སྤངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདིར་རྒྱུ་སྨོས་པ། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་ རོ་ཞེས་བྱ་བའོ།།དོན་གྱི་ཡོད་པ་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ཡོད་པའོ། །དེ་སྤངས་པ་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་པས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་རོ། །མེད་པ་སྤངས་པ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེར་སྣང་བའི་འཁྲུལ་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་སྣང་བའི་འཁྲུལ་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་ བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།འདི་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ཞེས་བྱའི་དོན་དམ་པར་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཤེས་པ་འདིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་ཐམས་ཅད་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་བྲལ་བར་རབ་ཏུ་རྟོགས་སོ། །ད་ནི་ གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྒྱུ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།རྟོག་པ་དེ་ཡིས་བསྒོས་པ་ཡི། །རྟོག་པ་ཡིད་བྱེད་དེའི་གནས་ནི། །ཞེས་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་སོ། །གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་རྟོག་པས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པ་ནི་རྟོག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྟེ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་སྣང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དོན་དེ་ལ་འདི་ནི་གཟུང་བའོ།།འདི་ནི་འཛིན་པའོ་ཞེས་ངག་དང་ཡིད་ཀྱིས་བརྗོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྟོག་པ་ཞེས་བྱའོ། །རྟོག་པ་དེས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པ་ནི་མ་འོངས་པ་ན། རིགས་འདྲ་བའི་རྟོག་པ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར། ས་བོན་ཡོངས་སུ་བརྟས་པར་བྱེད་པས་ན་བསྒོས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ནི་རྟོག་པའི་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པའི་ཕྱིར། འབྲས་བུ་ལ་རྒྱུ་བཏགས་ཏེ་རྟོག་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ།

对于诸字母不能同时发音，为了断除'先前所说的已经刚刚消失，在说后面字母时不会存在'这样的疑虑，所以说'不间断地发音'。这是这样说的：此处认为诸字母是相连的，而不是诸字母相互粘着，这是指无错误且不迟滞地发音。
'由熟悉而称为这个名字'是指对'这个事物的名字是这个'这样的语言符号已经熟悉。这样通过这两种方式理解诸字母是有意义的，这是其含义。
'相反则是无意义'是指两者都没有或任何一个不完整就是相反。'如是相反者'是指了知。'对于字母应当如实了知'是指世俗谛，而不是胜义谛，因为胜义谛中无如实分别。通过这个如实了知，菩萨将通达一切远离声义的法。
现在为了如实显示安立字母的因义，广说'二相显现者，如是实非有'。'二'即是所取能取显现，若问是什么，是依他起自性。为什么呢？因为具有所取能取的种子。此中显现的含义是什么呢？因此说'因为显现其相故'，由于显现所取能取的相而显为所取能取，而不是如水晶球那样近置的情况。'如是实非有'是指由于二者无自性，故如其所显现的相那样是不存在的。
由于如是成为迷乱识生起的因，'于义所见者即是于彼无颠倒'是指遮除有无而作是念。关于'遮除义有'，此处说明原因：'因为无所取能取事物故'。义有即是所取能取存在。遮除它是因为空无所取能取相。为什么遮除无呢？'因为有彼显现的迷乱故'，意思是有所取能取显现的迷乱。
这也称为世俗谛中的无颠倒，而非胜义谛，因为具有分别。通过此无颠倒智，菩萨完全通达一切法远离所取能取自性。
现在为了如实显示所取能取之因阿赖耶识，广说'由彼分别熏习，分别作意彼住处'。'为所取能取分别所熏习即是分别作意'是指于所取能取相显现的特征义上，以语言和意识说'这是所取，这是能取'，这称为分别。为未来生起同类分别而增长种子，故称为熏习。由于是分别所熏习，故以因安立果而称为分别作意。

།རྟོག་པའི་བག་ཆགས་ནི་འདིར་རྟོག་པ་སྟེ། དེ་ལ་རྟོག་པ་ཡོད་པས་ན་རྟེན་དང་བརྟེན་པ་དབྱེ་བ་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རམ། ཡང་ན་རྟེན་གྱི་སྒྲ་མ་སྨོས་པའི་ཕྱིར་རྟོག་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེའི་ས་བོན་གྱི་རྟེན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཡང་རྟོག་པ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྟེན་ཡིན་པས་འདི་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར ཤེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་ལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་ཡང་མི་ཤེས་ནས། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་ལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་ཅེ་ན་ཞེས་དྲིས་པ་དང་། དེའི་ཕྱིར་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཁྱད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་སྣང་བའི་རྒྱུ་ལ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ སྨོས་ཏེ།ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་བདག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཇི་ལྟར་འདི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་སྣང་བའི་རྒྱུར་འགྱུར་བ་དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྟོག་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་བརྗོད་པའི་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གཟུང་བ་དང་ འཛིན་པར་སྣང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།ཡང་ན་རྟོག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བརྗོད་པ་འཇུག་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བརྗོད་པའི་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པའི་ཕྱིར་རྟོག་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །བརྗོད་པ་ལས་བྱུང་ བའམ།བརྗོད་པ་ཀུན་ནས་སློང་བའི་འདུ་ཤེས་པ་ནི་བརྗོད་པའི་འདུ་ཤེས་ཏེ། མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་ལྡན་པ་དང་བཅས་པ་དེས། རྟོག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་རང་གི་ས་བོན་ཡོངས་སུ་གསོས་པས་རྟོག་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པ་ཞེས་བྱའོ། །འདི་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ སྟེ།དོན་དམ་པར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་འདིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་གཞི་གཟུང་བ་དང་། འཛིན་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་སྤོང་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་གནས་ངན་ལེན་དེ་བདེ་བླག་ཏུ་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ། །ད་ནི་མི་འཕྲོ་བ་ལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ བསྟན་པའི་ཕྱིར།དོན་གྱི་མེད་དང་ཡོད་པ་སྟེ། །སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་བཞིན་དུ་འདོད། །ཅེས་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་སོ། །དོན་གྱི་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་གོང་དུ་བཤད་མ་ཐག་པ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གོང་དུ་བཤད་པ་གང་ཞེ་ན། གཉིས་སུ་སྣང་བར་གྱུར་པ་ནི། །དེ་ལྟར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། །དེ་ནི་ དོན་ལ་མ་ལོག་པ།།ཡོད་དང་མེད་པ་རྣམ་པར་སྤངས། །ཞེས་བྱ་བའོ། །དེ་ནི་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་འདོད་དེ། སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པ་དང་འདྲ་བས་ན། སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་སྒྱུ་མ་ནི་རང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་མེད་བཞིན་དུ། གླང་པོ་ཆེ་ལ་ སོགས་པའི་བདག་ཉིད་དུ་སྣང་བས་ན།གླང་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོར་ཡོད་པ་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གླང་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོར་མེད་པས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་འཁྲུལ་པ་ཙམ་དུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་མེད་པའང་མ་ཡིན་ཏེ། གླང་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པའི་ རྣམ་པར་སྣང་བ་དེ་ནི།འཁྲུལ་པ་ཙམ་དུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཡེ་མེད་པའང་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཡོད་ཀྱང་ཇི་ལྟར་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་སྣང་བ་ལྟར་ཡོད་པའང་མ་ཡིན་ལ། ཁམས་གསུམ་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་རང་གི་ངོ་བོ་དེ། དེ་ལྟ་བུར་སྣང་བ་དེ་འཁྲུལ་པ་ཙམ་དུ་ ཡོད་པའི་ཕྱིར་མེད་པའང་མ་ཡིན་ནོ།།སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་སྨིག་རྒྱུ་དང་རྨི་ལམ་དང་། ཆུ་ཟླ་ལ་སོགས་པ་ཆུ་དང་སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་ཀྱི་བདག་ཉིད་དུ་ཇི་ལྟར་སྣང་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ། དེ་འཁྲུལ་པ་ཙམ་དུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་མེད་པའང་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་དོན་ལ་རྒྱ་ཆེར་སོ་ སོར་སྦྱར་བར་བྱའོ།།འདིར་ཡང་སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་དང་། བྲག་ཅ་ལ་སོགས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་དོན་ལ་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུར་མཐོང་ནས། ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་ཕྱོགས་ལ་སེམས་མི་འཕྲོ་སྟེ། གཡེང་བ་མེད་པར་མཐོང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མི་འཕྲོ་བ་ལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ ལོག་པའོ།

分别习气在此即是分别，由于其有分别，故未作所依能依之分，或者由于未说所依之声，故称为分别作意，因为它成为所取能取分别之种子所依。因为依此又生分别故。由于是所依，此即是不颠倒作意，即是不颠倒了知之义。
不知何种作意是不颠倒作意，故问何种作意是不颠倒，为此为显示作意差别故，说'于所取能取显现之因'，即是阿赖耶识差别体性之义。为显示此如何成为所取能取显现之因故，说'分别作意由言说想所熏故'，配合为'是所取能取显现之因'。
或者为显示分别作意是言说趣入之因故，说'由言说想所熏故称为分别作意'。言说所生或言说等起之想即是言说想，由与彼相应及具足者，以自种子圆满滋养分别作意，故称为分别作意圆满熏习。
此亦是世俗谛不颠倒，胜义谛则非。以此不颠倒，菩萨断除颠倒所依所取能取执著相，如是则容易断除习气。
今为显示于不散乱不颠倒故，广说'义之无有及有，如幻等所许'。义之有无即前所说者，前说何者？'二相显现者，如是非为有，彼于义不错，远离有与无'。
彼如幻等所许，由与幻等相似故，如幻等。为显示彼故，譬如幻虽以自体无，由显现为象等体性故，说'于象等事物为有'即由无象等事物，非一切种无，由彼仅是迷乱有故亦非无，彼象等相显现，由仅是迷乱有故亦非全无。
如是虽有，亦非如所取能取显现般有，三界心心所自体彼，如是显现彼仅是迷乱有故亦非无。
'等'字即表示阳焰、梦境、水月等如水及男女体性般显现，如是非有，由彼仅是迷乱有故亦非无。如是于义广为配合。
此中'等'字应知即表示乾闼婆城及回声等。如是于义见如幻等已，于有无分别心不散乱，无散见者即是于不散乱不颠倒。

།མི་འཕོ་བ་གང་ཞེ་ན། གཞན་དག་ན་རེ་དབུ་མའི་ལམ་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ་ཞེའོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་ཇི་ལྟར་མི་འཕྲོ་བ་ལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། དེས་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལ་སེམས་འཕྲོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་འདིས་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡོད་པ་དང་མེད་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྟོང་པ་ཉིད་ལ་དམིགས་པ་ལས་མི་གཡེང་སྟེ། དེ་བས་ན་མི་འཕྲོ་བ་ལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ཞེས་བྱའོ། །འདི་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ཡིན་གྱི། དོན་དམ་པར་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་མི་འཇུག་ཕྱིར། །ཐམས་ཅད་མིང་ཙམ་ཁོ་ན་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་སོ། །གང་འདི་མིག་དང་གཟུགས་རྣམས་ནས། །ཡིད་དང་ཆོས་རྣམས་ཞེས་བྱ་བའི་བར་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ནི་མིང་ཙམ་མོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ནི་མིང་ཙམ་མོ། །དེ་ལ་མིང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་ཁྱད་པར་དུ་འདོགས་པའོ། །གདགས་པར་བྱ་བའི་དོན་དང་བཏགས་པ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དེ། དེའི་བདག་ཉིད་དུ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་བརྟགས་པ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཞན་དུ་ན་ནི་མིང་ལ་མི་ལྟོས་པར་མིག་ལ་སོགས་པར་འཛིན་པར་འགྱུར་ཏེ། བརྡ་ལ་མ་བྱང་བར་མི་འཛིན་པ་མེད་དོ། །དེ་བས་ན་མིག་དང་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི། དོན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པས་མིག་དང་གཟུགས་ནས་ཡིད་དང་། ཆོས་རྣམས་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དག་ནི་མིང་ཙམ་མོ ཞེས།དེ་ལྟར་གང་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཡིན་པས་འདི་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྒོ་ནས། ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་འཇུག་སྟེ། དེ་བས་ན་མིང་ཙམ་དུ་ རྟོགས་པའི་ཤེས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཉེན་པོ་ནི།རང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །དེའང་ཅི་དོན་དམ་པའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལའམ་འོན་ཏེ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ལ་བྱ་བ་མི་ཤེས་ནས། དེའི་ཕྱིར། རང་གི་མཚན་ཉིད་གང་ལ་ཞེ་ན་ཞེས་དྲིས་པ་དང་། དེའི་ཕྱིར་ དོན་དམ་པའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལའོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།འདི་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའོ། །དོན་དམ་པའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ནི་མིང་འདི་ཙམ་མོ་ཞེས་འཛིན་པ་མེད་དེ། བརྗོད་པའི་སྒོ་ནས་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ ལ་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་འཇུག་པའི་ཕྱིར།འདི་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཉིད་ཡིན་གྱི་དོན་དམ་པར་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། མིང་ཙམ་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་འདིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་ལ་མཁས་པར་འགྱུར་རོ། །ད་ནི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་བསྟན་པའི་ ཕྱིར།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ནི་མ་རྟོགས་པར། །འདི་ལྟར་ཆོས་ཡོད་མ་ཡིན་ཏེ། །ཞེས་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་སོ། །ཆོས་ལ་དབང་མེད་པ་མ་རྟོགས་པའི་ཆོས། གཟུགས་ཅན་ནམ་གཟུགས་མེད་པ་གང་ཡང་མེད་དེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ལ། གཟུང་བ་དང་ འཛིན་པའི་དངོས་པོ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་བས་ན་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ནི། ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་བྱེ་བྲག་མེད་པར་དེ་ཡོད་པའི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་སྟེ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ ཡིན་གྱི་དོན་དམ་པར་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་དེ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་འདིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམ་པར་དག་པའི་དམིགས་པ་ལ་མཁས་པར་འགྱུར་ཏེ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་གཉིས་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། བརྗོད་པའི་ ངོ་བོ་ཉིད་དུ་སྒྲོ་བཏགས་པའི་གཉེན་པོར་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་དོ།

什么是不散乱？其他人说是中道之定。如果是这样，为何不散乱会成为无颠倒？为此说'因为对有和无心不散乱的缘故'。由于此无颠倒，菩萨无有无之分别，不离缘空性，因此称为不散乱之无颠倒。这也是世俗谛的无颠倒，而非胜义谛，因为彼离分别故。
为了显示自相无颠倒，广说'因一切分别不行故，一切唯是名'。从'此等眼与色乃至意与法'，这一切都是唯名。即十二处自性一切所知唯是名称。其中有名之体性和差别假立。所假立之义和能假立皆无自性，因为是遍计所执的自性故，遍计所执也是无故。
否则不依名而能执眼等，未熟悉语言则不能执取。因此眼与色等说为非义之自性，从眼色乃至意法等皆是唯名。如是了知即是一切分别之对治，此即是自相无颠倒。即通过遍计所执法门，一切诸法中行一切分别，因此了知唯名之智是一切分别对治，即说为自相无颠倒。
不知是胜义自相还是世俗自相，因此问'是何自相'，为此说'是胜义自相'。这是无颠倒。胜义自相因不可说故非世俗。为何如此？如是世俗中无执唯此名，因为通过言说于法体性起遍计故，此即是世俗而非胜义，因为唯名分别故。以此无颠倒，菩萨通达世俗与胜义。
今为显示共相无颠倒，广说'若未证法界，如是法非有'。未证法无自在之法，无论色法或无色法皆无，因为一切法是不可说自性，离所取能取事故。因此法界即一切法是共相，即于一切法无差别而有，故称共相。如是了知即是共相无颠倒，是世俗而非胜义，因为彼离分别故。
以此无颠倒，菩萨通达清净所缘，因为是无分别智之境故。自相与共相二者有何差别？对治言说体性增益，不可说体性即是胜义相。

།ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་བདག་མེད་པ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཏེ། སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དོ། །དེ་ལྟར་མཐོང་བ་ཐ་དད་པའི་དབང་གིས་ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་གྱི། དོན་ལས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་ ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་མ་དག་པ་དང་།རྣམ་པར་དག་པ་ལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་ཡིད་ལ་བྱེད། །མ་སྤངས་པ་དང་སྤངས་པ་ལས། །ཞེས་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་སོ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མ་སྤངས་པ་ནི། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དེ་རྣམ་པར་མ་དག་པའོ། །སྤངས་ པ་ནི་རྣམ་པར་དག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ།ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྟེ། དེ་མ་སྤངས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་མ་དག་པའོ། །སྤངས་པ་ནི་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྣམ་པར་མ་དག་པ་དང་། རྣམ་ པར་དག་པ་ལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་སྟེ།གོ་རིམས་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མ་སྤངས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་མ་དག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་མ་དག་པ་ལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའོ། །དེ་སྤངས་པ་ནི་རྣམ་པར་དག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་ཕྱིན་ ཅི་མ་ལོག་པའོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་གློ་བུར་གྱི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པས་ཉོན་མོངས་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་སྟེ། དོན་དམ་པར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་འདིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པ་དང་། མ་སྤངས་པ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །ད་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། རྣམ་པར་མ་དག་པ་གློ་བུར་དུ་འབྱུང་བ་ལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ནི་རང་བཞིན་གྱིས། །རྣམ་པར་དག་ཕྱིར་ནམ་མཁའ་བཞིན། །ཞེས་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་སོ། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ནམ་མཁའ བཞིན་དུ་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར།རྣམ་པར་མ་དད་པ་དང་ཕྱིས་རྣམ་པར་དག་ཅེས་བྱ་བ་འདི་གཉིས་ཀྱང་གློ་བུར་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པས་རྣམ་པར་མ་དག་པ་ཞེས་བཤད་དོ། །ཕྱིས་གཉེན་པོ་བྱུང་ནས་དེ་ སྤངས་པས་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ།དེ་གཉི་ག་ཡང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་གློ་བུར་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་རོ། །རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་རྣམ་པར་མ་དག་པ་ནི་གློ་བུར་ཡིན་ གྲང་ན་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་རྟག་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་པས་ཇི་ལྟར་གློ་བུར་དུ་འགྱུར་ཞེ་ན།དྲི་མ་དང་བྲལ་བས་རྣམ་པར་དག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་འདིར་བརྗོད་པས་འདོད་པས་ན་ཉེས་པ་འདི་མེད་དེ། དེ་བས་ན་འདི་སྐད་དུ་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་ཕྱིས་རྣམ་པར་དག་ཅེས་བཤད་དོ། །དེ་ལྟར་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་ དེ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་རྣམ་པར་མ་དག་པ་དང་རྣམ་པར་དག་པ་གློ་བུར་དུ་བྱུང་བ་ཉིད་ལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའོ།།འདི་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡིན་གྱི་དོན་དམ་པར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་འདིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་དུས་ན་བཅོས་མ་ མ་ཡིན་པར་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ།།ད་ནི་མི་སྐྲག་པ་དང་མ་ཁེངས་པ་ལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཆོས་རྣམས་དང་ནི་གང་ཟག་གི། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་རྣམ་དག་མེད། །ཅེས་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་སོ། །གང་ཟག་གིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད། རྣམ་པར་དག་པ་མེད། ཆོས་ཀྱང་མེད་དེ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་བར་བསྙེགས་སོ། །འདིར་རྒྱུ་སྨོས་པ། འདི་ལྟར་གང་ཟག་མེད་ཅིང་ཆོས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་གཉིས་ཀྱི་དུས་ན། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་མ་གཏོགས་པར་གང་ཞིག་ཡོད་ན་ནི། དེའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའམ་རྣམ་པར་བྱང་བར་ཡོངས་སུ་བརྟག་ཏུ་རུང་སྟེ། དེ་ཐ་དད་པས་འགྲིབ་པ་དང་འཕེལ་བར་ཡང་འགྱུར་ན། དེ་ལྟ་བུའི་གང་ཟག་ནི་མེད་དེ། མངོན་སུམ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

遍计所执性的无我是一切法的自性，是共同特征。如是由于见解差异而有差别，但实际意义上并非如此。现在为了显示法界不清净和清净的无颠倒，广说'由于未断除和已断除颠倒作意'等。未断除颠倒作意即是法界不清净，已断除即是清净。关于此，颠倒作意是阿赖耶识的因，即颠倒分别，未断除此即是法界不清净，已断除即是清净。如是了知者即是对不清净和清净无颠倒，依次为：未断除颠倒作意即是法界不清净，这是对法界不清净无颠倒；已断除即是清净，这是对清净无颠倒。为何如此？因为法界被暂时的烦恼所染污。这也是在世俗谛中无颠倒，而在胜义谛中则不然。通过此无颠倒，菩萨能了知法界中障碍的断除与未断除。
现在为了显示法界清净和不清净是暂时生起的无颠倒，广说'法界以自性清净故，如虚空'等。法界如同虚空般本性清净，因此不清净和后来清净这两者都是暂时的。关于此，由于法界被不如实分别的烦恼所染污而说为不清净。后来生起对治而断除，即成清净，这两者对于法界都是暂时的。为何如此？因为法界如同虚空般本性清净。对于本性清净者，不清净是暂时的，那么清净既然恒时清净，如何是暂时呢？因为此处所说的清净是指离垢的清净，故无此过失。因此说清净是后来清净。如是了知者即是对法界不清净和清净暂时生起无颠倒。这也是在世俗谛中，而非胜义谛。通过此无颠倒，菩萨能了知法界在染污和清净时是非造作的。
现在为了显示对不恐惧和不骄慢的无颠倒，广说'诸法及补特伽罗，无染污清净'等。补特伽罗无染污，无清净，法亦无染污清净可得。此中说明原因：由于无补特伽罗和无法的缘故。在染污和清净二时，若离开染污和清净有某物存在，则可以观察其染污或清净，由于其差异而有增减，然而如此的补特伽罗是不存在的，因为不是现量和比量的对境。

།དངོས་པོ་གཅིག་ལ་དུ་མར་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཀུན བརྟགས་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།གཅིག་ནི་དུ་མའི་བདག་ཉིད་དུ་མི་རུང་ངོ་། །དེ་བས་ན་གང་ཟག་དང་ཆོས་གཉིས་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་མེད་པས་ན། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་མེད་དོ། །དག་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གཞན་གྱི་ དབང་ལ་ནི།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བར་མི་འདོད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བརྗོད་དུ་མེད་པ་དང་གཉིས་སུ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་གཞན་གྱི་དབང་གི་ཡང་མ་ཡིན་པར་འདོད་ན་གོ་དེ་དག་གི་ཡིན་ཏེ། དེ་མེད་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སྤང་བ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་ ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འབད་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་བས་ཉེས་པ་འདི་མེད་དེ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དེའི་བདག་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ལ་དེ་དག་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་དེ་གཉི་ག་ལ་ཡང་གློ་བུར་ཡིན་ལ་ཆོས་ཀྱི་ དབྱིངས་ཀྱང་ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་འགྱུར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེའི་ཕྱིར། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་ལ་སུའི་འགྲིབ་པ་ཡང་མེད་ལ། རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་ལ་སུའི་ཁྱད་པར་དུ་འགྱུར་བ་ཡང་མེད་ན། གང་གི་ཕྱིར་སྐྲག་པའམ་ང་རྒྱལ་དུ་འགྱུར་ཏེ། འདི་ནི་སྐྲག་པ་མེད་པ་དང་ཁེངས་པ་ མེད་པ་ལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའོ།།གཞན་དག་ན་རེ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་སུའི་འགྲིབ་པ་ཡང་མེད་ལ། རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་སུའི་ཁྱད་པར་དུ་འགྱུར་བ་ཡང་མེད་དེ། དེ་གཉི་ག་དང་ལྡན་པ་སུ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་དག་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་པས་དེ་ལ་ངའི་ འདི་མེད་དོ་ཞེས་སྐྲག་པར་འགྱུར་དུའང་ཅི་ཡོད།ངའི་ཁྱད་པར་ནི་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་ང་རྒྱལ་དུ་འགྱུར་དུ་ཡང་ཅི་ཡོད་ཅེས་ཟེར་རོ། །གཞན་དག་ནི་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། གང་ཟག་ནི་མེད་པ་ཉིད་དོ། །གང་གནས་འདི་གཉིས་མྱོང་བ་དང་འདི་གཉིས་གང་ལ་བརྟག་པའི་ཆོས་དེ་ཡང་མེད་པ་ཉིད་དོ། །ཀུན་ ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་འདི་དག་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཉིད་དུ་ཟད་དོ་སྙམ་མོ།།འདི་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཏུའོ་དོན་དམ་པར་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་འདིས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཟད་པ་དང་འཕེལ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་འགྱུར་བ་མེད་པར་རབ་ཏུ་རྟོགས་པར་ འགྱུར་རོ།།གཞན་ན་རེ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་འདིས་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་ཏེ། སྒྲིབ་པ་དང་བྲལ་བའི་ངེས་པར་འབྱུང་ངོ་ཞེའོ། །ཡང་ན་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་འདི་བཅུས། དོན་དམ་པའི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་འདི་བསྟན་ཏེ། གཞན་དུ་ནི་བསྟན་པ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ན་རེ་ གང་དག་ཡི་གེ་དང་།དོན་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། མི་འཕྲོ་བ་དང་། རང་གི་མཚན་ཉིད་དང་། སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དང་། མ་དག་པ་དང་། དག་པ་དང་། གློ་བུར་དང་། མི་སྐྲག་པ་དང་། ཁེངས་པ་མེད་པ་ལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་དེ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་གྱི་དབང་དུ་ བྱས་པའོ་ཞེའོ།།དེ་ལ་ཡི་གེ་དང་དོན་ལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་སྟེ། འབྲེལ་པ་དང་གཉིས་སུ་ལྟུང་བའི་དོན་ནི་བརྟགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཁོ་ནའི་ཡུལ་མ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་། དེ་བཞིན་དུ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་གཉིས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་ པ་ཉིད་དོ།།ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་སྟེ། རྟོག་པ་དང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གཉིས་རང་བཞིན་གྱིས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་འཕྲོ་བ་ལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི། ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལ་གཡེང་བ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་དང་། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ།

由于对一个事物产生多种分别念，所以遍计所执自性的法也是不存在的，因为一不可能成为多的自性。因此，补特伽罗和法二者如同石女儿等一样不存在，所以没有烦恼和清净。
对于清净世间智慧的境界依他起性，不承认有烦恼和清净。为什么呢？因为是不可言说和无二的自性。
如果认为依他起性也不存在的话，那么这些就是它的，因为如果它不存在，为断除烦恼和获得清净而作的努力就成为无意义了。
法界有烦恼和清净的转变，所以没有这个过失。在非法界自性上安立这些，因为对法界而言这两者都是客尘，而法界如同虚空一样是无变化的。
因此，在烦恼方面没有任何减损，在清净方面也没有任何增益，那么为什么要恐惧或骄慢呢？这就是对无畏和无慢的无颠倒。
其他人说：在烦恼方面也没有任何减损，在清净方面也没有任何增益，因为没有任何人具有这两者。因为它们不是那样的，所以有什么可怕'我没有这个'而恐惧呢？有什么可说'这是我的殊胜'而骄慢呢？
其他人这样想：补特伽罗确实不存在。经历这两种体验以及对这两者进行观察的法也确实不存在。烦恼和清净这些仅仅是缘起而已。
这也是在世俗谛中，不是在胜义谛中，因为那是无分别的。通过这种无颠倒，可以通达法界无有减少和增长故而无变化。
其他人说：通过这种无颠倒，断除一切障碍，获得离障的出离。或者说，通过这十种世俗自性的无颠倒，显示胜义的无颠倒，因为用其他方式显示是不合理的。
其他人说：对于文字、义、作意、无散乱、自相、共相、不清净、清净、客尘、无畏和无慢的无颠倒，这些是依据三自性而说的。
其中，对文字和义的无颠倒是依据遍计所执自性而说的，因为关联和二取的义是遍计的缘故。虽然不是真实的境界，但是如此无颠倒是真如的缘故，这两者是无颠倒性。
对作意的无颠倒是依据依他起自性而说的，因为分别和作意二者本性上是阿赖耶识的缘故。对无散乱的无颠倒是依据圆成实自性而说的。为什么呢？因为无分别智离开有无的散乱，以及由于无颠倒圆成而摄入圆成实自性的缘故。

།རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཉིད་ལ་སྟེ། རྣམ་པར རྟོག་པའི་ཡུལ་ལས་འདས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།།མ་དག་པ་དང་དག་པ་ལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཉིད་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ལའོ། །གློ་བུར་ལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཉིད་ལ་སྟེ། ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པ་དེ་ལ། སེམས་ཀུན་ནས་ཉོན་ མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་འདི་གཉིས་ནི་གློ་བུར་ཡིན་པར་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།མི་སྐྲག་པ་དང་ཁེངས་པ་མེད་པ་ལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཉིད་ལ་སྟེ། དེ་ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་བཅོས་མ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འབྲི་བ་དང་ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་བཅུ་པོ་འདི་དག་ངོ་བོ་ ཉིད་གསུམ་དུ་རིག་པར་བྱའོ།།བཤད་མ་ཐག་པའི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་བཅུ་པོ་འདི་དག་ནི་མདོ་སྡེ་ལས་གསུངས་པའི་རྡོ་རྗེའི་ཚིག་བཅུ་དག་དང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ། རྡོ་རྗེའི་ཚིག་བཅུ་པོ་གང་ཞེ་ན། ཡོད་པ་དང་མེད་པ་དང་། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་དང་། གནས་དང་། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཉིད་དང་། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཉིད་དང་། རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་ཉིད་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་དང་། ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་དང་། འགྲིབ་པ་མེད་པ་དང་། ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་མེད་པའོ། །དེ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཐམས་ཅད་འཇོམས་པ་དང་། དེ་དག་གིས་མི་ཆོམས་པའི ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་དང་འདྲ་བས་ན་རྡོ་རྗེ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།བཤད་མ་ཐག་པའི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ཤེས་པའོ། །རྡོ་རྗེ་དེ་ནི་འདི་དག་གིས་རྟོགས་པར་བྱེད། ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱེད་པས་རྡོ་རྗེའི་ཚིག་རྣམས་ཏེ། རྡོ་རྗེའི་རྣམ་པར་བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཇི་སྟེ་ན་ཡང་ཡི་གེ་དང་དོན་དང་ཡིད་ལ་སོགས་པ་ཉིད་ལ་ ཚིག་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲར་བརྗོད་དེ།དེའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེའི་ཚིག་རྣམས་ཏེ། དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཡང་རྡོ་རྗེ་བཞིན་དུ་མི་ཆོམས་པའི་ཚིག་དེ་དག་ནི་རྡོ་རྗེའི་ཚིག་རྣམས་ཞེས་བྱའོ། །འདིར་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་རྣམས་མདོ་སྡེ་དང་སྦྱར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེའི་ཚིག་རྣམས་བཀོད་དོ། །ཡང་ན་རྡོ་རྗེའི་ ཚིག་རྣམས་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་རྣམ་པ་བཅུའི་སྒོ་ནས་བཤད་པར་བསྟན་པའོ།།དེ་ལ་ཡི་གེ་རྣམས་ཀྱི་དོན་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ནི་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་སྟེ། དེ་བས་ན་ཡི་གེ་རྣམས་ལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ནི། རྡོ་རྗེའི་ཚིག་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་ཡོད་པ་དང་མེད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གཉིས་སུ་སྣང་བ་ཀུན་བརྟགས་པ་ དེ་ནི་འདིར་དོན་ཡིན་ཏེ།དེ་ཡང་དེ་ལྟར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་འདིར་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་དོན་ལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ནི་རྡོ་རྗེའི་ཚིག་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་དང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །རྟོག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཉིད་འདིར་གནས་ཏེ། དེ་བས་ན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་ པ་ནི་རྡོ་རྗེའི་ཚིག་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་གནས་ཞེས་བྱ་བ་དང་སྦྱར་རོ།།སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུར་གང་སེམས་མི་འཕྲོ་བ་ལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་འདི་ནི། རྡོ་རྗེའི་ཚིག་གི་ནང་ནས་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཉིད་དང་སྦྱར་རོ། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་སྟེ། དེ་བས་ན་རང་ གི་མཚན་ཉིད་ལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཉིད་དུ་བལྟའོ།།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་སྤྱི་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་སྟེ། དེ་བས་ན་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བར་བསྡུས་སོ། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་མ་དག་པའི་བྱེ་བྲག་དང་། རྣམ་པར་ དག་པའི་བྱེ་བྲག་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་།རྣམ་པར་བྱང་བ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་མ་དག་པ་དང་དག་པ་ལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ནང་དུ་འདུས་སོ། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་དག་པ་གཉིས་གློ་བུར་དུ་ བྱུང་བ་ལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་འདི་ཡང་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་ཉིད་དང་སྦྱར་བར་བྱའོ།

对于自相和共相无颠倒是在法界自身，因为超越分别的对境的自性故。对于不清净和清净无颠倒是在法界自身的不同状态差别上。对于客尘无颠倒是在法界自身，如同虚空般本性清净，于此，心的烦恼和清净这二者是客尘而安立。对于不畏惧和无慢无颠倒是在法界自身，因为它如同虚空般非造作故，无有减损和殊胜差别故。如是这十种无颠倒应当了知为三种自性。
刚刚所说的这十种无颠倒，应当依次配合经中所说的十种金刚句。什么是十种金刚句呢？即是有和无、无颠倒、住处、如幻性、无分别性、本性光明性、烦恼、清净、如虚空、无减及无胜。
其中，因为能摧破一切颠倒且不被它们所摧破，故如金刚，称为金刚，即刚说的无颠倒智。由此等能了解、通达金刚，故为金刚句，即是金刚解释的异名。又于文字、义理、意等上说为句之声，因此金刚句即是所缘的异名。又如金刚般不可摧破的句即称为金刚句。此处为了将无颠倒配合经典而安立金刚句。或者说明金刚句是从十种无颠倒门中解释。
其中，文字的义理有无即是有无，因此对文字无颠倒，应知是在金刚句中的有无。二取显现遍计即是此处的义理，而它并非如是存在，这就是此处的无颠倒，如是对义理无颠倒应当配合金刚句中的无颠倒。分别作意即是此处的住处，因此对作意无颠倒配合金刚句中的住处。
对于如幻等而心不散乱的无颠倒，配合金刚句中的如幻性。法界的自相离分别故为无分别，因此对自相无颠倒应视为无分别性。法界的共相是本性光明，因此对共相无颠倒摄于本性光明。法界不清净的差别和清净的差别即是烦恼和清净，因此对不清净和清净无颠倒摄于烦恼和清净中。对于法界中烦恼和清净二者是客尘的无颠倒，也应当配合如虚空性。

།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་དུས་གཉིས་ན། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཟད་པ་དང་འཕེལ་བ་མེད་པས། མི་སྐྲག་པ་དང་ཁེངས་པ་མེད་པ་ལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ནི་རྡོ་རྗེའི་ཚིག་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས། འགྲིབ་པ་ མེད་པ་དང་།ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་མེད་པ་དང་སྦྱར་རོ། །དེ་ལྟར་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་བཅུ་པོ་འདི་དག་ནི། རྡོ་རྗེའི་ཚིག་བཅུ་པོ་དང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །རྡོ་རྗེའི་ཚིག་རྣམས་ཀྱི་ལུས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་གང་དག་གི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ། རྡོ་རྗེའི་ཚིག་རྣམས་འཇུག་པའི་དོན་དེ་ རྣམས་དེ་དག་གི་ལུས་སོ།།དེ་དག་ཀྱང་རྣམ་པ་བཞིར་གཞག་སྟེ་ངོ་བོ་ཉིད་དང་དམིགས་པ་དང་། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཉིད་དང་། བརྒལ་བ་དང་། ལན་ནོ། །དེ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་གསུམ་སྟེ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དང་། ཀུན་བརྟགས་པ་དང་། གཞན་གྱི་དབང་ཞེས་བྱ་བ་དག་སྟེ། ཚིག་དང་པོ་ གསུམ་དང་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ།དང་པོ་ནི་ཡོད་པ་དང་། མེད་པ་དང་། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་དང་། གནས་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེ་ལ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ནི་ཡོད་པ་དང་མེད་པར་བཤད་དོ། །ཀུན་བརྟགས་པ་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་བཤད་དོ། །གཞན་གྱི་དབང་ནི་གནས་སུ་བཤད་དོ། །ཇི་ ལྟར་ཞེ་ན།ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ནི་ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་དང་མེད་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེའོ། །ཇི་ལྟར་ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཞེ་ན། ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཡོད་པ་དང་མེད་པར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེའོ། །གཞན་དག་ན་རེ་ཡི་གེ་རྣམས་འབྲེལ་པ་དང་འདྲིས་པའི་ ཕྱིར་རྣམ་པར་བརྟགས་པའི་དོན་གྱིས་དོན་ཡོད་པ་དང་།བཟློག་ན་དོན་མེད་པར་མཐོང་བས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་བརྗོད་དུ་མེད་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་དེ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་བཤད་དོ་ཞེའོ། །གཞན་ན་རེ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྟན་པའི་ཆོས་ནི་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་ དག་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རྒྱུ་མཐུན་པ་དང་།ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་གཉེན་པོའི་དམིགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་སྟེ། རྣམ་པར་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དོན་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཀུན་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་བཤད་དོ་ཞེའོ། ། གཞན་དག་ན་རེ་ཡོད་པ་དང་མེད་པར་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་བཤད་དོ་ཞེའོ། །ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པ་སྟེ། ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཡང་གཉིས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོར་སྣང་བའི་མཚན་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །གནས་ནི་གཞན་གྱི་དབང་སྟེ། དེ་ནི་རྒྱུ་ཡིན་པས་ན་གནས་ཞེས བྱའོ།།འབྲས་བུ་ཡིན་པས་ན་གཞན་གྱི་དབང་ཞེས་བྱའོ། །ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་པོ་འདི་དག་ཉིད་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་དམིགས་པའོ། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་བའི་བྱེ་བྲག་གིས་ན། གང་གིས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་ཅེ་ན། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་སོ། །གང་ ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་ཅེ་ན།རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་ལའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དེ་ལ་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་བའི་བྱེ་བྲག་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། འདིས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པས་ན་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དང་། དེ་རྣམ་པར་རྟོག་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པས་ན། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་སྟེ། དེའི་དངོས་པོ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཉིད་ དོ།།དེ་ལྟར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཉིད་ནི། རྡོ་རྗེའི་ཚིག་གཉིས་ཀྱིས་བརྗོད་པར་བསྟན་ཏོ། །དེ་བས་ན་འདི་ཤེས་བྱ་དང་། ཤེས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། །ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་དང་། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཉིད་དང་། གོ་རིམས་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་ནི་གཟུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ ཤེས་བྱར་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཉིད་ནི་འཛིན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཤེས་པར་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །བརྒལ་བ་དང་ལན་ནི་རྡོ་རྗེའི་ཚིག་བཤད་ཟིན་པའི་ལྷག་མ་རྣམས་སོ། །འདི་ལ་རྡོ་རྗེའི་ཚིག་ཁ་ཅིག་ནི་བརྒལ་བའི་ལན་ཉིད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཉིད་དང་། ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་ ཉིད་དང་།འགྲིབ་པ་མེད་པ་ཉིད་དང་། ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ།

在烦恼和清净的两个时期，法界既不会减少也不会增长，对此不恐惧和不傲慢的无颠倒，在金刚句中，与无减和无胜相对应。如是这十种无颠倒，与十种金刚句依次相对应。
所谓金刚句的体性安立，是指金刚句所涉及的那些义理，这些是它们的体性。这些可以安立为四种：自性、所缘、无分别性、问答。
其中自性有三种：圆成实、遍计所执、依他起。这与前三句依次相对应。即是说，第一是有、无、无颠倒和住。其中圆成实说为有无，遍计所执说为无颠倒，依他起说为住。
怎么说呢？有人说圆成实因为是有无，所以说为有无。为什么因为有无的特征而是圆成实呢？有人说因为说为有无的缘故。
其他人说因为文字的关联和熟悉，通过分别义理而见有义，相反则见无义，从而了知圆成实自性不可言说，因此说有无是圆成实自性。
另有人说大乘所说法是极清净法界的等流因，是颠倒的对治所缘，所以称为圆成实自性。即使是分别自性的义理，也不是遍计所执，因此说有无是圆成实自性。
其他人说因为有无无颠倒，所以说为圆成实自性。无颠倒是遍计所执，因为虽非实有，却显现为无二的自性相。住是依他起，因为是因故称为住，因为是果故称为依他起。
这三种自性是所应知的，故为所缘。所谓无分别性，这里由词语安立的差别，若问由何无分别？由无分别智。对何无分别？对自性光明。
其中词语安立的差别是：由此无分别故为无分别，彼非所分别故为无分别，其事为无分别性。如是无分别性由两个金刚句所说。
因此这是所知和能知的安立，即三自性和无分别性依次了知。其中三自性因为是所取故安立为所知，无分别性因为是能取故安立为能知。
问答是已说金刚句的其余部分。此中有些金刚句是问答，即如幻性、如空性、无减性、无胜性。

།ཁ་ཅིག་ནི་བརྒལ་བ་ཉིད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བས་ན་བརྒལ་བའི་ལན་དང་བརྒལ་བ་ནི། བརྒལ་བ་དང་ལན་ཏེ་མི་མཐུན་པ་གཅིག་མ་བཅུག་པའོ། །དེ་ལ་ བརྒལ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ཀུན་བརྟགས་པ་དང་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་དེ་དག་མེད་ན།གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ཉིད་དུ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་ལྷག་མའོ། །ཇི་ལྟར་དམིགས་པར་འགྱུར། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ཉིད་དུ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ། །ཇི་སྟེ་ཡོད་ན་དེ་ལྟ་ན་གོ་ ཆོས་རྣམས་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་ཉིད་དུ་མི་རུང་སྟེ།གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ནི་བརྒལ་བའོ། །དེའི་ལན་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་སྒྱུ་མ་བྱས་པ་ལྟ་བུ་ནི་མེད་ཀྱང་དམིགས་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། སྒྱུ་མ་ནི་དམིགས་སུ་ཡོད་ཀྱང་དེའི་ཕྱིར་ དེ་བཞིན་དུ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་པར་མི་ནུས་སོ།།གལ་ཏེ་ཆོས་རྣམས་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་ཉིད་ཡིན་ན། ཇི་ལྟར་སྔར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་ལ་ཕྱིས་རྣམ་པར་བྱང་ཞེས་བརྒལ་ཏེ། རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་ན། ནམ་དུ་ཡང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མི་འཐད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་ལན་ནི་ ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུར་རིག་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ།དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པ་ལ། གློ་བུར་གྱི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་སོ། །དེ་དང་བྲལ་བ་རྣམ་པར་བྱང་ངོ་ཞེས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པ་ ཡང་གློ་བུར་གྱི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་སོ།།དེ་དང་བྲལ་ན་རྣམ་པར་བྱང་ངོ་། །གལ་ཏེ་སངས་རྒྱས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་བྱུང་སྟེ། སེམས་ཅན་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དག་གི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་བསལ་ཏེ། ཐོག་མ་མེད་པའི་འཁོར་བར་སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་རེ་རེས་ཀྱང་སེམས་ ཅན་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དག་འཁོར་བ་དང་ཕྲལ་ཏེ།མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་བཙུད་ན། དེའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་འཁོར་བ་རྒྱུན་ཆད་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འཕེལ་བར་མི་འགྱུར་ཞེས་བརྒལ་བ་དེའི་ལན་ནི་འགྲིབ་པ་མེད་པ་དང་། ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།ཚད་དང་ལྡན་པའི་དངས་པོ་ནི་འགྲིབ་པའམ་རྒྱུན་ཆད་པར་སྔོན་གྱི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དེ་ལ་ནི། འགྲིབ་པར་ཡང་མི་མངོན་ན་རྒྱུན་ཆད་པར་ལྟག་ལ་མངོན་ཏེ་ནམ་མཁའ་བཞིན་ནོ། །རྣམ་པར་བྱང་བ་ཡང་དཔག་ཏུ་ མེད་པའི་ཕྱིར་ཁྱད་པར་ཉིད་ཀྱང་མེད་ན།དེ་འཕེལ་བར་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཏེ། ནམ་མཁའ་སྒྲིབ་པ་དང་བྲལ་བ་དང་སྒྲིབ་པ་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །ལུས་རྣམ་པར་གཞག་པ་གཉིས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡོ་རྗེའི་ཚིག་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །གང་ལ་གང་ཞིག་གང་ལས་འཁྲུལ། །མ་འཁྲུལ་གང་ཞིག་གང་ ལ་དང་།།འཁྲུལ་དང་མ་འཁྲུལ་འབྲས་བུ་ཉིད། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ནི་ཐ་མའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡོ་རྗེའི་ཚིག་རྣམས་ཀྱིས་འཁྲུལ་པའི་ཡུལ་དང་། འཁྲུལ་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། འཁྲུལ་པའི་རྒྱུ་དང་། འཁྲུལ་པའི་འབྲས་བུ་དང་། འཁྲུལ་པའི་འབྲས་བུ་མཐར་ཕྱིན་པ་བསྟན་ཏོ། །དེ་བཞིན་དུ་ མ་འཁྲུལ་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་དང་།མ་འཁྲུལ་བའི་ཡུལ་དང་། མ་འཁྲུལ་པའི་འབྲས་བུ་དང་། དེའི་མཐར་ཕྱིན་པ་ཡང་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་གང་ལ་འཁྲུལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལ་སྟེ། ཡི་གེ་རྣམས་ཀྱི་དོན་ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་རྗོད་པ་དང་བརྗོད་པར་བྱ་བ་དང་། དེའི་འབྲེལ་ པ་ནི་དངོས་པོའི་ངོ་བོར་ཀུན་བརྟགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།གང་ཞིག་འཁྲུལ་ཅེས་བྱ་བ་ལ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་ནི་འཁྲུལ་པ་སྟེ། །བདག་ཉིད་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར། གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ལས་འཁྲུལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གནས་ལས་འཁྲུལ་པ་སྟེ། གནས་ནི་རྟོག་པས་ཡོངས་སུ་ བསྒོས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་དོ།།མ་འཁྲུལ་གང་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི། སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུར་དོན་གྱི་ཡོད་པ་དང་མེད་པར་མི་འཕྲོ་བ་ནི་མ་འཁྲུལ་པའོ།

有些是诤论，即烦恼和清净。因此诤论的回答和诤论，就是诤论和回答，即不加入一个不相应的。其中诤论是，如果遍计所执和依他起相的诸法不存在，则'所取和能取'等词的剩余。如何能成为所缘？意指'所取和能取'。如果存在，那么诸法就不应该是本性光明的，因为以所取和能取的自性而存在。这是诤论。
对此的回答是如幻性，譬如幻化之物虽然不存在却可成为所缘，虽然幻化可以成为所缘，但因此不能了知它是真实存在的。如果诸法本性是光明的，那么为何先前有烦恼后来清净？这是诤论。即如果本性清净，则任何时候都不应该有烦恼。对此的回答是，烦恼和清净应当了知如虚空，譬如虚空本性清净，但因暂时的客尘而有烦恼，远离彼等即是清净。同样，法界虽本性清净，
但因暂时的客尘烦恼而有染污，远离彼等即是清净。如果无量诸佛出世，清除无量众生的烦恼，在无始轮回中每一尊佛都使无量众生脱离轮回而入涅槃，那么为何轮回不会断绝而涅槃不会增长？这个诤论的回答是无减无胜义，因为众生界和清净分都是无量的。
有量之物可以减少或断绝，但对于无量的往昔众生界，既不见减少更不见断绝，如同虚空。清净也是无量，因此也无殊胜可言，如何会增长？如同虚空离障和生障一样。'二种体性安立'是与'金刚句'相连。'于何何者从何迷，何者无迷于何及，迷与无迷之果性，即是彼之究竟者'，这是以金刚句显示迷乱的对境、迷乱的自性、迷乱的因、迷乱的果以及迷乱果的究竟。
同样也显示了无迷的自性、无迷的对境、无迷的果及其究竟。其中'于何迷'是指有和无，即对文字的有无相之义，能诠和所诠及其关系执著为实有的自性故。'何者迷'中，颠倒即是迷乱，因为自身虽无二相却显现为二相。'从何迷'是从所依而迷，所依即是遍计分别熏习的作意，即阿赖耶识的自性。'何者无迷'是指如幻等，于义的有无不动摇即是无迷。

།དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་འཁྲུལ་པའི་གཉེན་པོ་ཡང་མ་འཁྲུལ་པ་སྟེ། དེ་ནི་སྒྱུ་ མ་ལྟ་བུ་ཉིད་དང་།རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཉིད་དུ་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་བསྟན་ཏོ། །གང་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ལ་དེ་སེམས་མ་འཁྲུལ་བའོ། །དེ་ཡང་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་ཉིད་ལ་སྟེ། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མཚན་ཉིད་ལའོ། །འཁྲུལ་དང་མ་འཁྲུལ་འབྲས་བུ་ཉིད། །ཅེས་བྱ་བ་དེ་ལ། འཁྲུལ་བའི་འབྲས་བུ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སྟེ། འཁྲུལ་པའི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་ལྷག་མའོ། །མ་འཁྲུལ་བའི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་མ་འཁྲུལ་བ་ནི། མ་འཁྲུལ་པའི་འབྲས་བུའི་ཕྱིར་མ་འཁྲུལ་བའི་འབྲས་བུ་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བ་སྟེ། མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་བཅས་པའི་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི ལྷག་མའོ།།ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་བརྗོད་པས་དེའི་འབྲས་བུ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་བཤད་དེ། ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བས་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་གང་གིས་འཁྲུལ་བ་དང་། མ་འཁྲུལ་པའི་འབྲས་བུ་དེ་དག་ཀུན་ནས་ཉོན་ མོངས་པ་དང་།རྣམ་པར་བྱང་བའི་བདག་ཉིད་ཡིན་གྱི། དེ་དེའི་རང་བཞིན་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་གཉིས་ནི་མཐའ་མའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་གཉིས་ཀྱི་མཐའ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྟེ། དེ་ཡང་འགྲིབ་པ་མེད་པ་ དང་ལྷག་པ་མེད་པས་མཐར་ཐུག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་བཤད་དོ་ཞེའོ།།གཞན་དག་ན་རེ་འཁོར་བ་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་ཕྱིར། འབྲི་བ་མེད་པས་འགྲིབ་པ་མེད་པ་དང་ལྡན་པས་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་མཐའ་མའོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པས་འཕེལ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར། ཁྱད་པར་དུ་ འཕགས་པ་མེད་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།རྡོ་རྗེའི་ཚིག་བཅུ་པོ་འདི་དག་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ཞར་ལ་བཤད་ཀྱི་མདོར་བྱས་པ་ལས་ནི་མི་འབྱུང་ངོ་། །དེ་བས་ན། ཡོད་མེད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་དང་། །གནས་དང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཉིད། །མི་རྟོག་པ་དང་རང་བཞིན་གྱིས། །རྟག་ པར་འོད་གསལ་ཉིད་དང་ནི།།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་རྣམ་བྱང་དང་། །དེ་བཞིན་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་ཉིད། །འགྲིབ་དང་མེད་པ་ལྷག་མེད་པ། །རྡོ་རྗེའི་ཚིག་ནི་བཅུ་ཞེས་བྱའོ། །ཞེས་བྱ་བ་བར་གྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ཀྱིས་སྡུད་དོ། །འདི་ལ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་སྒྲ་དང་དོན་འབྲེལ་པར་ལྟ་བའི་ཕྱིན་ཅི་ ལོག་དང་།དོན་རྣམས་ཇི་ལྟ་བུར་སྣང་བ་དེ་ལྟ་བུར་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཡོད་པར་མཐོང་བའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་། དོན་དེ་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་། དོན་ལ་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་སྐུར་པ་འདེབས་པར་ལྟ་བའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་། མིང་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་དོན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ལྟ་བའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་། དངོས་པོ་རྣམས་ ཀྱི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ལ་དངོས་པོ་ཉིད་དུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་།བཀྲ་ཤིས་པ་དང་བཀྲ་ཤིས་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པས་ལས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་རྣམ་པར་མ་དག་པར་ལྟ་བའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་། གཅིག་ཁོ་ན་ལ་རྣམ་པར་མ་དག་པ་དང་། རྣམ་པར་དག་པར་ལྟ་བའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་ མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་སྤང་བ་དང་།འཐོབ་པ་དང་འགྲིབ་པ་དང་ཁྱད་པར་དུ་ལྟ་བས་སྐྲག་པ་དང་བརྒྱལ་བ་འབྱུང་བའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་སྟེ། འདི་དག་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཅུའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་དེ་དག་མེད་པས། ཇི་སྐད་བཤད་པའི་དོན་རྣམས་ལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་གནས་པ་ནི་ལྷག་མཐོང་ བསྒོམ་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་སྒྲུབ་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་སྒྲུབ་པའི་འོག་ཏུ་མཐའ་གཉིས་སྤང་བ་སྒྲུབ་པ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར། མཐའ་གཉིས་སྤང་བ་སྒྲུབ་པ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་དྲིས་པ་དང་། དེའི་ཕྱིར་གང་དཀོན་མཆོག་བརྩེགས་པ་ ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ལས་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར།དབུ་མའི་ལམ་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །འོད་སྲུངས་འདི་ལྟ་སྟེ། དཀོན་མཆོག་བརྩེགས་པ་ཆེན་པོ་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ལ་སློབ་པར་འདོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཚུལ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཆོས་ལ་སྦྱར་བར་ བྱའོ།

对于执著实有和非实有的迷乱，其对治即是不迷乱，这是依次以如幻和无分别来说明的。'于何'是指于何处心不迷乱。这是指于本性光明，即于圆成实性的体相。'迷乱与不迷乱之果'中，迷乱之果即是烦恼，这是'迷乱随顺'的省略语。不迷乱随顺的不迷乱，因为是不迷乱之果，不迷乱之果即是清净，这是'相应'的省略语。
说'性'字是为了解释其果为烦恼和清净，以'如虚空性'说明法界中迷乱和不迷乱之果即是烦恼和清净的本性，但那并非其自性，为了显示这一点而说。'此二为究竟'，有人说烦恼和清净二者的究竟是涅槃，因为无有减少也无有增加，所以说是无有究竟。
其他人说，因为轮回无量，无有减少故无有衰减，这是烦恼的究竟。因为涅槃无量，无有增长，所以无有殊胜，这是清净的究竟语。这十种金刚语是在无颠倒的附带解释中说的，在略论中并未出现。因此，以'有无无颠倒，住处及如幻，无分别及以，本性恒光明，烦恼及清净，如是如虚空，衰减无增上，此为十金刚'这两个偈颂来总结。
在此，对圆成实的声音和意义关联的颠倒，对诸法如何显现即如何实有的颠倒，对彼法生起因的颠倒，对法增益和诽谤的颠倒，如名般执著法体性的颠倒，对诸法自相和共相执实有的颠倒，以吉祥和不吉祥行为观待业清净和不清净的颠倒，唯于一法见不清净和清净的颠倒，对烦恼和清净的断除、获得、衰减、殊胜的恐惧和昏厥的颠倒，这些是十种颠倒。
菩萨无有这些颠倒，对上述诸义无颠倒而安住，应知这就是修习毗婆舍那。随顺法修已说完毕。在随顺法修之后，当说远离二边之修，因此问道：'什么是远离二边之修？'为此说'如在《宝积经》等法门中为显示正修的体性而说中道'。'迦叶，如是，欲学《大宝积经》法门的菩萨应当如理精进修法。'

།ཚུལ་བཞིན་དུ་ཆོས་ལ་སྦྱོར་བ་གང་ཞེ་ན་འདི་ལྟ་སྟེ། ཆོས་རྣམས་ལ་ཡང་དག་པར་སོ་སོར་རྟོག་པ་སྟེ། གང་བདག་མེད་པར་རྟོག་པ་དང་། སེམས་ཅན་མེད་པ་དང་། སྲོག་མེད་པ་དང་། གསོ་བ་མེད་པ་དང་། སྐྱེས་བུ་མེད་པ་དང་། གང་ཟག་མེད་པ་དང་། ཤེད་ལས་སྐྱེས་མེད་པ་དང་། ཤེད་བུ་མེད་པར་སོ་སོར་རྟོག་པ་འདི་ནི། འོད་སྲུངས་དབུ་མའི་ལམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། མར་མེའི་དཔེ་གཉིས་པ་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་ངོ་། །མཐའ་གང་སྤངས་པས་དེ་རིག་པར་བྱ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐའ་གང་སྤངས་པས་དབུ་མའི་ལམ་ཤེས་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེའི་ཕྱིར། ཐ་དད་པ་དང་གཅིག་མཐའ་དང་། །མུ་སྟེགས་ཉན་ཐོས་གཉིས་ཀ་དང་། །ཞེས་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་སོ། །བཅོ་ལྔ་པོ་འདི་དག་ནི་མཐའ་གཉིས་དབྱེ་བ་སྟེ། འདི་དག་སྤངས་པས་དེ་རིག་པར་བྱའོ། །འདིར་ཐ་དད་པ་ལ་སོགས་པར་ལྟ་བའི་མཐའ་ནི་ཕྱོགས་རེ་རེ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་ལ་རྒྱུ གདགས་པར་བྱས་པའོ།།དེ་ལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དང་བདག་ཐ་དད་ཅེས་བྱ་བ་ཡང་མཐའོ། །གཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ཡང་མཐའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཕུང་པོ་རྣམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་དང་ཁམས་རྣམས་ནི་བདག་རྟག་པའི་སྤྱད་པར་བྱ་བའི་འོས་སུ་རྟོག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ དག་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དང་བདག་ཐ་དད་དོ་སྙམ་པའི་མཐའོ།།ནང་གི་འདུ་བྱེད་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་བདག་ཏུ་འདུ་ཤེས་ནས་གང་མཐོང་བ་དང་། ཐོས་པ་དང་། ཤེས་པ་དེ་ནི་བདག་ཡིན་ལ། ཕྱིའི་རྣམས་ནི་བདག་གི་བ་ཡིན་པར་རྟོག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དང་བདག་གཅིག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་མཐའ་སྟེ།གང་མདོ་སྡེ་ལས་སྲོག་ཀྱང་གཞན་ལ་ལུས་ཀྱང་གཞན་པ་དང་སྲོག་དེ་ལུས་དེ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བར་ལྟ་བ་ཉིད་འདིར་མཐའ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲར་བསྟན་ཏོ། །དེ་ཡོངས་སུ་སྤང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དང་བདག་དེ་ཉིད་དང་ གཞན་གྱི་མཐའ་ཡོངས་སུ་སྤང་བའི་ཕྱིར་རོ།།དབུ་མའི་ལམ་གང་ཆོས་ཙམ་ཞིག་ཡུལ་དུ་གྱུར་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གང་བདག་མེད་པར་སོ་སོར་རྟོག་པ་ནས་ཤེད་བུ་མེད་པར་སོ་སོར་རྟོག་པའི་བར་དུའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཆོས་ཙམ་དུ་མཐོང་བས་ནི་བདག་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་བཞིན་ དུ་མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་ནས་བདག་མེད་པར་སོ་སོར་རྟོག་སྟེ།རྗེས་སུ་རྟོགས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དེ་ཉིད་དམ་གཞན་དུ་འཛིན་པར་ལྟ་ག་ལ་འགྱུར། བདག་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ཉིད་ཀྱིས་དེའི་དོན་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འགྱུར་ན། ཅིའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་ལ་སོགས་པ་རྣམ་ གྲངས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་སྨོས་ཤེ་ན།ཐམས་ཅད་ཀྱིས་རྣམ་གྲངས་ཐམས་ཅད་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་དེའི་དོན་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྣམ་གྲངས་གཞན་བཤད་དོ། །ཡང་ན་དེའི་དུས་སུ་གཡེངས་པ་རྣམས་ལ་རྣམ་གྲངས་གཞན་གྱིས་དེའི་དོན་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། བརྗོད་ པར་བྱ་བ་དེ་ཉིད་བརྗོད་ན་ནི་གཞན་དག་གིས་བརྙས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྟག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་མཐའ་སྟེ། དེ་དག་ནི་རྟག་པར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གིས་ནོན་པའི་ཕྱིར་ཀུན་བརྟགས་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་དངོས་པོ་ཁོ་ནར་མངོན་པར་ཞེན་ནས་རྟག་པ་ཉིད་དུ་རྟོག་གོ། །མི་ རྟག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་མཐའ་སྟེ།དེ་དག་ཀྱང་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་དངོས་པོའི་ངོ་བོར་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་སྒྲོ་འདོགས་པའི་ཕྱིར་མཐའ་ཉིད་དེ། ཤིན་ཏུ་འཁོར་བ་ལས་སྐྱོ་བར་བྱེད་པ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མཐར་ལྟུང་བར་བྱེད་པས་མི་རྟག་པར་ལྟ་བའི་མཐའོ། ། དེ་གཉི་ག་ཡོངས་སུ་སྤང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པར་ལྟ་བ་ཡོངས་སུ་སྤང་བའི་ཕྱིར་དབུ་མའི་ལམ་སྟེ། གང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་རྟག་པར་ཡང་མི་རྟོག། །མི་རྟག་པར་ཡང་མི་རྟོག་པའོ། །དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། གང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཉིད་དུ་རྟག་པའམ།མི་རྟག་པར་མི་རྟོག་པའོ།

什么是如法修行呢？就是这样：对诸法如实观察，即观察无我、无众生、无生命、无养育、无士夫、无补特伽罗、无意生、无意子，这就是迦叶所说的中道，乃至如同第二盏灯的比喻，广泛阐述。
若问舍弃何种边见而了知，意思是舍弃何种边见而了知中道。因此，广说'差别与一性边，外道声闻二者边'。
这十五种是二边的分类，舍弃这些而应了知。此中，执著差别等见的边，是因为执著于一边而将果标立为因。
其中，说色等与我异是边，说一是边。对此，认为色等诸蕴、诸处、诸界是常我所受用的对象，这些是色等与我异的边见。
对内在的诸行色等执我想后，凡是所见、所闻、所知即是我，外在诸法是我所，如此执著即是色等与我一的边见。如经中所说'命是他物身是他物'与'命即是身'的见解，在此称为边见之名。
所谓为断除彼故，即是为断除色等与我一性或异性的边见。
中道即是仅以法为境的智慧。为显示此义，故说从观察无我乃至观察无意子。
由见唯法故，了知我如同石女儿般不存在，而观察无我，意思是随后了知。
既然如此，怎么会执著彼与色等是一或异？若仅由我的名称即能了解其义，为何还要说众生等异名呢？
并非所有人都能了解一切异名，因此为使所有人了解其义而说其他异名。或者，为使当时散乱者通过其他异名了解其义，因为若直说其义，会遭他人轻视。
说色等是常，是外道的边见。他们因为为常见颠倒所覆，对遍计所执的色等执著为实有，而认为是常。
说无常是声闻的边见。他们也对遍计所执自性的色等，增益为事物自性是无常，故为边见。因为极度厌离轮回并堕入涅槃边际，故为无常见边。
为断除彼二者故，即是为断除常见与无常见而说中道，即是于色等既不执常亦不执无常。
这是什么呢？即是无分别智，于色等不执色等为常或无常。

།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་དང་། ས་དང་། ཆུ་དང་། མེ་དང་། རླུང་དང་། ནམ་མཁའི་ཁམས་རྣམས་དང་། མིག་དང་། རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། ལུས་དང་། ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་བསྡུའོ། །བདག་ཡོད་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་གང་ཟག་ཏུ་སྒྲོ་འདོགས་པའི་མཐའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་དང་། ཐ་དད་པའམ། ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པའང་རུང་སྟེ། བདག་མོ་གཤམ་གྱི་བུ བཞིན་དུ་རྫས་མེད་པར་མཐོང་ཡང་།གང་ཟག་ལ་བདག་ཏུ་དངོས་པོའི་ངོ་བོར་སྒྲོ་འདོགས་པའི་ཕྱིར་མཐའོ། །བདག་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་མཐའ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོད་པ་ལ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་ནི་སྐུར་པ་འདེབས་པ་ཞེས་བྱ་ན། བདག་ནི་མེད་པས་ཇི་ལྟར་བདག་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སྐུར་པ་ འདེབས་པའི་མཐར་འགྱུར་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར། བཏགས་པའི་ཡོད་པ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། བདག་མེད་པར་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་མཐའ་ཞེས་བྱ་བ་དང་སྦྱར་རོ། །དེ་ཡང་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུན་ཏེ། གང་ལ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་འབྲེལ་པར་མངོན་པའོ། །ཡང་ན་སྤྱིར་གང་དུ་ལྷ་དང་མིར་ གདགས་པའོ།།དེ་ཡོངས་སུ་སྤང་བའི་ཕྱིར་དབུ་མའི་ལམ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཡོད་པ་དང་མེད་པར་ལྟ་བ་ཡོངས་སུ་སྤང་པའི་ཕྱིར་རོ། །ད་ནི་དབུ་མའི་ལམ་གང་ཡིན་པ་བརྟག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གང་བདག་དང་བདག་མེད་པ་དེ་གཉིས་ཀྱི་དབུས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དེའི་དབུས་ཅི་ཞིག་ཅེ་ན། རྣམ་པར་མི་ རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ།།གཟུང་བའི་དོན་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མཐའོ་ཉིད་དུ་བསྟན་ནས། འཛིན་པའི་དོན་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མཐའ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སེམས་ཡང་དག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །ཡང་ན་གང་ཟག་ལ་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་མཐའ་བསྟན་ནས། ཆོས་ ལ་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་མཐའ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།སེམས་ཡང་དག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །སེམས་ཇི་ལྟར་སྣང་བ་དང་ཇི་ལྟར་བརྗོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཡང་དག་པར་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི། ཆོས་ལ་སྒྲོ་འདོགས་པའི་མཐའ་སྟེ་སེམས་ཀྱི་ ངོ་བོ་ཉིད་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་སྒྲོ་འདོགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།སེམས་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་མཐའོ། །དེ་ནི་གཟུང་བ་དང་། འཛིན་པ་དང་བྲལ་བའི་བདག་ཉིད་བརྗོད་དུ་མེད་པར་ཡོད་ཀྱང་མེད་པར་མཐོང་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་སྐུར་པ་འདེབས་ པས་ན་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་མཐའོ།།དེ་ཡོངས་སུ་སྤང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་སྐུར་པ་འདེབས་པ་དང་བྲལ་བ་ལ་ཆོས་བདག་མེད་པར་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དབུ་མའི་ལམ་སྟེ། དེ་ནི་གང་ལ་སེམས་མེད་པ་དང་། ཡིད་མེད་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་ ཞེན་པ་འབྱུང་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་ལྷག་མའོ།།ཡང་ན་ཡུལ་གང་ལ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་བག་ཆགས་བསགས་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སེམས་མི་འཇུག་པ་དང་། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སེམས་པ་མེད་པ་དང་། རློམ་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པའི་ཡིད་མེད་པ་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྣམ་ པར་ཤེས་པ་མེད་པ་འདི་ནི་དབུ་མའི་ལམ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་སེམས་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བག་ཆགས་བསགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་པ་ནི་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཏེ། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམས་ལ་སེམས་འཇུག་པར་ བྱེད་པའི་ལས་ཅན་ནོ།།ཡིད་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་དོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་གོ། །མི་དགེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་མཐའོ།

所谓'色等'的'等'字，是包括受、想、行、识诸蕴，以及地、水、火、风、空诸界，以及眼、耳、鼻、舌、身、意诸处。
'有我'之声，是增益执著补特伽罗的边执，即是对蕴、界、处，无论是异或不异，虽见如石女儿般无实体，但对补特伽罗增益执著为实有我的自性，故为边执。
'无我'是诽谤边执，即是对实有之法执著为无，称为诽谤。然而，我本无有，何以说'无我'成为诽谤边执呢？因此说'因为诽谤假有之故'，这是与'诽谤无我的边执'相连。
此又是诸法之相续，即是显现因果相连者。或者，泛指假立为天人之处。
为断除彼等故说中道，即是为断除有我见和无我见。
今为观察何为中道，故说'彼有我无我二者之中'。其中为何？即是无分别智。
已说所取对境分别为边执后，为说能取对境分别为边执故，说'心是真实'等。或者，已说补特伽罗增益和诽谤边执后，为说法增益和诽谤边执故，说'心是真实'等。
'心如其所显现、如其所言说般真实存在'，此是对法增益边执，因为对非真实的心体性增益执著为真实故。
'心非真实'是诽谤边执。彼虽以离所取能取的本性不可言说而存在，却见为无，因为对法体性一切种类诽谤，故为诽谤边执。
'为断除彼故'，即是为了通达远离增益和诽谤的无我法故，即是中道。即是'于彼无心、无意、无识'，此是'无有生起执著'之语词余分。
或者，于何境界中有漏习气积集本性之心不行，无有造作相之思，无有我慢相之意，无有分别之识，此即称为中道。
其中，心是阿赖耶识，因为积集一切有漏法之习气故。思是意业，即是令心趣入善、不善、无记的作用。意是染污意。识是六识聚。
不善等诸法即是烦恼，是违品边执。

།དགེ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྣམ་པར་བྱུང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ གཉེན་པོའི་མཐའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་ནི།ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་དང་། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་དང་། འདུས་བྱས་དང་། འདུས་མ་བྱས་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ཆོས་ཇི་ ལྟར་སྣང་བ་དང་བརྗོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བར་ལྟ་བ་ནི།མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་མཐའ་དང་། གཉེན་པོའི་མཐའོ། །དེ་ལ་མི་དགེ་བ་ནི་མི་བདེ་བའི་དོན་ཏོ། །ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་ནི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ཀུན་ནས་སློང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འཇིག་རྟེན་པ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་ཕྱིར་རོ། ། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ནི་ཟག་པ་རྒྱས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདུས་བྱས་ནི་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱིས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་དགེ་བ་ལ་སོགས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ཡོངས་སུ་སྤང་བའི་ཕྱིར་དབུ་མའི་ལམ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་གཉེན་པོ་ནི་དེ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་དང་སྦྱར་རོ། ། དབུ་མའི་ལམ་མི་ཤེས་ནས། དེའི་ཕྱིར། གང་མཐའ་དེ་གཉིས་ཁས་མི་ལེན་ཅིང་མི་བརྗོད་མི་སྨྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དེ་ཁས་མི་ལེན་པ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་གཉེན་པོ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པའོ། །མི་བརྗོད་པ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་གཉེན་པོའི་མཐའ་དེ་ལ་གཞན་དག་ཡང་དག་པར འཛིན་དུ་མི་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ།།མི་སྨྲ་བ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་གཉེན་པོ་གཉིས་མི་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མུ་སྟེགས་ཅན་དང་ཉན་ཐོས་ཀྱི་མཐའི་གཉེན་པོར་དབུ་མའི་ལམ་བསྟན་ནས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མཐའི་གཉེན་པོར་དབུ་མའི་ལམ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གང་ཟག་དང་ཆོས་དེ་གཉིས་ཡོད་དོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟག་པའི་མཐའོ།།མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆད་པའི་མཐའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། རང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་རྟག་པར་སྒྲོ་འདོགས་པའི་ཕྱིར། ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟག་པའི་མཐའོ། །རང་གི་ངོ་བོ་ལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་ཕྱིར་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆད་པའི་མཐའོ། །དེ་ཡོངས་ སུ་སྤང་བའི་ཕྱིར་དབུ་མའི་ལམ་སྟེ།མཐའ་དེ་གཉིས་ཀྱི་དབུས་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཁ་ཅིག་ན་རེ་མཐའ་གཉི་ག་དང་བྲལ་བ་ནི་འདིར་དབུ་མར་འདོད་དོ་ཞེའོ། །གཞན་དག་ན་རེ་འདི་གཉི་གའི་མཚན་ཉིད་ནི་འདིར་མཐའ་གཉིས་ཀྱི་དབུས་སོ་ཞེའོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་རྟོག་པ་ལྟ་ བུའམ།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལྟ་བུར་ཤེས་བྱ་དང་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་རྫས་ཉིད་དང་དོན་དམ་པར་ཡོད་དོ་ཞེས་མངོན་པར་ཞེན་པ་དེ་ནི་རྟག་པའི་མཐའ་སྟེ། དེ་ནི་དེ་བཞིན་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་རི་བོང་གི་རྭ་བཞིན་དུ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ལྟ་བ་ནི་ཆད་པའི་མཐའ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་རྟག་པར་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ རོ།།དེ་བས་ན་དེ་བསྩལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཆད་པའི་མཐའ་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་ཉིད་དང་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་དབུས་རྫས་ཉིད་དང་དོན་དམ་པར་མེད་པ་ལ་བཏགས་པར་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉི་གའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་གཉེན་པོ་ལ་སྒྲོ་འདོགས་པའི་ མཐའི་དབང་དུ་མཛད་དེ་མ་རིག་པ་ལ་གཟུང་བའོ།།འཛིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐའ་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་མ་རིག་པ་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་། དེའི་གཉེན་པོ་འདུས་མ་བྱས་ལ་གཟུང་བའོ། །འཛིན་པའོ་ཞེས་པ་ཡང་མཐའ་སྟེ། འདིར་རྒ་ཤིའི་བར་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་མཐའ་སྨོས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། མིང་ དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡང་བསྡུའོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་གཟུང་བའོ་འཛིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་མཐའོ། །དེ་བཞིན་དུ་མིང་དང་། གཟུགས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་། རེག་པ་དང་། ཚོར་བ་དང་། སྲེད་པ་དང་། ལེན་པ་དང་། སྲིད་པ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་ཤི་ལ་གཟུང་བའོ་འཛིན་ པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་མཐའོ།།དེ་ལ་མ་རིག་པ་ནི་བདེན་པ་དང་དཀོན་མཆོག་མི་ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་དོ། །འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་བསོད་ནམས་དང་། བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་དང་། མི་གཡོ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ། ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་སེམས་པས་ཡང་སྲིད་པ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

'善等是出离'这句话中,'对治边'等词,是指有罪过的、世间的、出世间的、有漏的、无漏的、有为的、无为的等。其中,善法与不善法如何显现和表述,同样地,烦恼和清净的见解,是违品边和对治边。其中,不善是不安乐的意思。有罪过是因为引发恶行。世间是因为颠倒。有漏是因为漏增长。有为是因为由诸缘所生。与此相反的应知是善等。
为了断除它而说'中道'。违品和对治以'它'字相连。由于不知中道,所以说'不承认、不表述、不说那两边'。不承认是对违品和对治无执著。不表述是为了不让他人对违品边和对治边生起执著。不说是为了不说违品和对治二者。
为外道和声闻边的对治而说中道后,为菩萨边的对治而说中道,所以说'人我和法我二者存在是常边,不存在是断边'。因为增益自相为常,所以说存在是常边。因为完全诽谤自性,所以说不存在是断边。为了断除它而说中道,即是这两边的中间。
有人说:'离两边即是此处所许的中道。'其他人说:'具有这两者的特征即是此处两边的中间。'怎么说呢?如同遍计所执或法界,认为所知和所诠的事物实体和胜义中存在的执著,是常边,因为它不是如此存在的。如是见为如兔角般完全不存在是断边。为什么呢?因为它恒常存在。因此为了遮遣它而说断边。所以,存在性和不存在性的中间,即是实体和胜义中不存在而假名存在,这是二者的特征。
依违品和对治增益边的意趣,无明有所取和能取是边。同样地,无明和诸行及其对治无为有所取和能取也是边。此处说'乃至老死'的边,也包括识、名色等。识有所取和能取也是边。同样地,名色、六处、触、受、爱、取、有、生、老死有所取和能取也是边。
其中,无明是不知谛和三宝的本性。诸行是福、非福和不动的自性,因为有漏的思令后有现行造作的缘故。

། དེ་བཞིན་དུ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་ཉིད་བཤད་པའི་ཚུལ་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་རྒྱ་ཆེར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །རིག་པ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ནི་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འདུས་མ་བྱས་གཞན་ལས་དབྱེ་བའི་ཕྱིར གཉེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།གཞན་དག་ནི་མི་སྐྱེ་བ་ཅན་ཡིན་པས་ན། འདུས་མ་བྱས་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཅར་ཡང་འདིར་འདོད་དོ། །གཉེན་པོ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་སེམས་པ་སྟེ། ཡང་སྲིད་པ་མངོན་པར་འདུ་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་དུ་སེམས་སོ། །དེ་འགོག་པ་ལ་གཟུང་བའོ་འཛིན་པའོ་ ཞེས་བྱ་བ་ཡང་མཐའ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དེ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནས་རྒ་ཤི་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་སྦྱར་རོ། །འགོག་པ་ལ་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་དམ་རྒྱུ་ཡིན་པ་མི་ཤེས་ནས། དེའི་ཕྱིར། ལམ་གང་གིས་མིང་དང་གཟུགས་འགག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །གང་གིས་མིང་དང་ གཟུགས་དེ་འགག་པར་འགྱུར་ཞེ་ན།མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཟག་པ་མེད་པའི་ལམ་གྱིས་སོ། །རིག་པ་དང་མ་རིག་པ་དེ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་དེ་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི། འདིར་ཡེ་ཤེས་འཁོར་དང་བཅས་པ་སྟེ་ལམ་མོ། །དེའི་ཕྱིར་འདིས་འགག་པར་བྱེད་པས་འགོག་པའོ། །དེ་ལ་ མཐའ་གང་ཞེ་ན།གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་འདི་ཉིད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་གཉིས་མེད་པའི་རང་བཞིན་དག་ལ་མེད་བཞིན་དུ་གཉིས་སུ་སྒྲོ་འདོགས་པ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ནག་པོ་དང་དཀར་པོའི་ཕྱོགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་ མཐའ་རྣམ་པ་གཉིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ།ནག་པོའི་ཕྱོགས་ནི་མ་རིག་པ་ནས་རྒ་ཤིའི་བར་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་དཀར་པོའི་ཕྱོགས་ཀྱང་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་འགག་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་མ་རིག་པ་འགག་པ་ནས། རྒ་ཤི་འགག་པའི་བར་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་སོ། ། དེ་ལ་འདིས་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་འགག་པར་འགྱུར་བས་ན། དེའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་ལམ་ཉིད་ལ་འགོག་པའི་སྒྲར་བརྗོད་དོ། །དེ་ཡོངས་སུ་སྤང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་མཐའ་ཡོངས་སུ་སྤང་བའི་ཕྱིར་དབུ་མའི་ལམ་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་སྦྱར་རོ། །དེ་ཡང་མི ཤེས་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་རིག་པ་དང་མ་རིག་པ་འདི་ནི་གཉིས་སུ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཇི་ལྟར་ན་རིག་པ་དང་མ་རིག་པ་ནས། རྒ་ཤི་དང་རྒ་ཤི་འགག་པའི་བར་དུ་གཉིས་སུ་མེད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་རིག་པ་དང་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། ། དེའི་དངོས་པོ་མེད་པ་ནི་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་རིག་པ་དང་མ་རིག་པ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ། དེའི་ཕྱིར་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་རིག་པ་དང་། མ་རིག་པ་དངོས་པོ་མེད་པར་མཚུངས་པས། རིག་པ་དང་མ་རིག་པ་གཉིས་སུ མེད་དོ།།དེ་བཞིན་དུ་འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་། འདུས་མ་བྱས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། དེ་འགོག་པ་ནས་འགོག་པ་དང་རྒ་ཤི་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །འདིར་དབུ་མའི་ལམ་གང་ཞེ་ན། རིག་པ་དང་མ་རིག་པ་འདི་ནི་གཉིས་སུ་མེད་དེ་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་པར་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་དེའི་རིག་པ་བསྐྱེད་ པར་བྱ་བ་ཡང་མེད་ཅིང་མ་རིག་པ་དགག་པར་བྱར་ཡང་མེད་པ་དང་།འདུ་བྱེད་རྣམས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡང་མེད་ལ། དེ་འགོག་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ཡང་མེད་པ་དེ་ལྟར་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཉིས་སུ་དབྱེར་མེད་པའོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ དེ་ལ།ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ནི་ལས་དང་ཚེའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པ་དང་། བདག་ཉིད་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པར་གྱུར་པས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ན་བདག་དང་གཞན་ལ་གནོད་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ལས་ཀྱང་ཉོན་མོངས་ པའི་དབང་གིས་བྱུང་བ་དང་།ཚེའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་དང་། བདག་ཉིད་ཀྱང་ཁ་ཅིག་ཉོན་མོངས་པར་གྱུར་པས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཞེས་བྱའོ།

同样地，应当广泛地以解说遍染特征的方式来阐述识等。明觉是无漏智慧。诸行的对治是无为智慧。正因为如此，为了区分其他无为法而说'对治'。其他人认为，由于是不生的缘故，此处承许八种无为。对治是无漏思维，认为是因为不再造作后有。
对于彼等之灭，所取能取也是边际。'彼'这个词是从识等直至老死都要配合。对于灭，由于不知是自性还是因，所以说'以何道而名色灭'。以何而使名色灭呢？以名色的对治无漏道。明与无明，彼等无二无别，此处是具眷属的智慧即道。因此由此灭除故为灭。
其中何为边际？即是对所取能取的执著。为什么呢？因为在无明等无二自性中虽无二相，却起增益二相。同样，以黑白品的差别，所取能取有两种边际。其中，黑品是从无明到老死的十二有支。同样，白品也是以无明等灭的差别，从无明灭乃至老死灭共十二种。
其中，由于此能灭无明等，故说其对治道即是灭。'为断彼故'是与'为断所取能取边际而说中道'相连。彼亦不知，故说'此明与无明是无二'。如何从明与无明乃至老死与老死灭是无二呢？因此说'因为明与无明等所取能取无实故'。
其无实是因为无明等是无二自性故。或者，明与无明是遍计所执自性，因此遍计所执自性的明与无明同样无实，故明与无明无二。同样应当说诸行与无为、识与彼灭乃至灭与老死。此中何为中道？即是了知明与无明无二无别，既无需生起彼明觉，也无需遮止无明，既无需断除诸行，也无需证得彼灭，如是了知即是不可分为二。
遍染有三种，其中，诸烦恼是业和寿遍染的因，自身也成为烦恼故称遍染。或者，因为是损害自他的因故称遍染。业也是由烦恼力而生，成为寿命之因，自身某些也成为烦恼故称遍染。

།ཚེ་ཡང་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་དབང་གིས་བྱུང་བ་དང་གནོད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་དབྱེ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་སྨོས་སོ། །དེ་ལ་ལྟ་བ་ནི་ལྔ་སྟེ། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་ཉིད་རྒྱུ་སྟེ། མྱ་ངན་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་དང་ཡང་སྲིད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་ནི་དེའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་དབང་པོ་དང་། དོན་དང་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་བག་ཆགས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་གནས་པའོ་ཞེས ཟེར་རོ།།དེར་སྣང་བ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུའོ་ཞེས་དེ་སྐད་ཀྱང་འཛེར་ཏོ། །ཡང་སྲིད་པ་ལ་སྨོན་པ་ནི་སྲིད་པ་ཕྱི་མ་འདོད་པའོ། །དེའི་གཉེན་པོ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཤེས་པ་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་བ་དེ་ལ་ལྟ་བ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཤེས་པ་སྟེ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་ལ་ཤེས་པ་ནི་འདིར་ སྟོང་པ་ཉིད་ཤེས་པའོ།།འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུའི་གཉེན་པོ་ནི་མཚན་མ་མེད་པ་ཤེས་པ་སྟེ། མཚན་མ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་པའི་ཕྱིར་རམ། མཚན་མ་མེད་པ་ཡུལ་དུ་གྱུར་པའི་ཤེས་པ་ནི་མཚན་མ་མེད་པ་ཤེས་པ་སྟེ། ཀུན་བརྟགས་པ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཡུལ་ དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་སྲིད་པར་སྨོན་པའི་གཉེན་པོ་ནི་སྨོན་པ་མེད་པ་ཤེས་པ་སྟེ། ཡང་སྲིད་པར་སྨོན་པ་དང་བྲལ་བའམ། ཡང་སྲིད་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་ཤེས་པ་ནི་སྨོན་པ་མེད་པ་ཤེས་པའོ། །ལས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་ པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲིད་པ་ལ་འཕེན་པའི་ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་གཉིས་སོགས་པ་དང་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའོ།།དེའི་གཉེན་པོ་ནི་མངོན་པར་འདུ་མི་བྱེད་པ་ཤེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཤེས་པ་གང་གིས་ལས་ཀྱིས་དེའི་ཡང་སྲིད་པ་མངོན་པར་འདུ་མི་བྱེད་པ་ཤེས་པ་སྟེ། དེའང་ དེ་བཞིན་ཉིད་ཡུལ་དུ་གྱུར་པའོ།།ཚེའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ནི་ཡང་སྲིད་པར་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སེམས་སོ། །སྐྱེས་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ཕན་ཆད་མ་ཤི་ཚུན་ཆད་དོ། །ཡང་སྲིད་པའི་རྒྱུན་ ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་བཅས་པའི་འཆི་བའི་སྲིད་པ་དང་།དེའི་འོག་ཏུ་བར་མ་དོའི་སྲིད་པ་དང་། དེ་ནས་ཡང་སྐྱེ་བའི་སྲིད་པའོ། །གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་འཆི་བའི་སྲིད་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་འོག་ཏུ་སྐྱེ་བའི་སྲིད་པའོ། །དེའི་གཉེན་པོ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཤེས་པ་ དང་།འབྱུང་བ་མེད་པ་ཤེས་པ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཤེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀུན་བརྟགས་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་མ་སྐྱེས་པར་ཤེས་པ་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་ཡུལ་དུ་གྱུར་པའི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཤེས་པའོ། །ཀུན་བརྟགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་ ཡུལ་དུ་གྱུར་པའི་ཤེས་པ་ནི་འབྱུང་བ་མེད་པ་ཤེས་པ་སྟེ།དེས་དེ་དག་གིས་འབྱུང་བ་མེད་པ་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །མོ་གཤམ་གྱི་བུ་བཞིན་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོའི་རྒྱུན་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཤེས་པའོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཤེས་པ་རྣམ་ པ་བདུན་པོ་དེ་དག་ནི་ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་བདུན་གྱི་གཉེན་པོའོ།།ཉོན་མོངས་པ་དང་ལས་དང་། ཆེའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་དེ་གསུམ། རྣམ་པ་བདུན་དུ་ཐ་དད་པར་གྱུར་པ་དེ་དག་དང་བྲལ་བ་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བ་སྟེ། བྲལ་བ་ནི་སྤངས་པའོ། ། གཞན་དག་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། ལམ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བ་སྟེ། འདི་ལ་ལམ་འདིས་བྲལ་བ་ནི་བྲལ་བ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་བ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བའོ་སྙམ་དུ་སེམས་སོ།

寿命也是由业和烦恼的力量而产生的,因为是一切损害的所依处,所以称为遍烦恼。为了说明烦恼的遍烦恼分为三种,所以广说'遍烦恼也有三种'。其中见有五种,即身见等。贪、嗔、痴是因,因为是忧恼等的因以及后有的因。其他人说贪等的因是随顺于它的根、境、非如理作意,以及贪等习气住于阿赖耶识。
也说彼等显现是贪等的因。希求后有是希望未来的有。其对治是空性智,如广说中,诸见的对治是空性智,于空性境界的智慧在此即是空性智。贪等因的对治是无相智,因为远离一切相,或者以无相为境的智慧是无相智,因为遍计所执的贪等空性成为境界。
希求后有的对治是无愿智,即远离希求后有,或者以后有空性为境的智慧是无愿智。业的遍烦恼是造作善不善业,即是引发有的善不善二业等的成就造作。其对治是无为智,即以何智慧不造作业的后有,这也是以真如为境。
寿的遍烦恼是后有的出生,即结生相续心。已生的心和心所刹那刹那生起,即从结生相续到未死之间。后有相续即是有烦恼的死有,其后是中有,然后是生有。获得无色定者则是死有之后即生有。其对治是无生智、无起智、无自性智,其中了知一切法以遍计自性无生的智慧,以及以空性为境的智慧即是无生智。
以遍计诸法空性为境的智慧是无起智,因为通达彼等无生起。如石女儿般无有,所以了知事物相续无自性的智慧即是无自性智。空性智等七种智慧,是如前所说的不顺品见等七种的对治。
烦恼、业和寿的遍烦恼这三种分为七种差别,远离彼等即是清净,远离即是断除。其他人认为真如、道和涅槃是清净,由此道远离即是远离,如是词句安立差别故,认为真如等是清净。

།དེ་ལྟར་སྟོང་པ་ཉིད ཤེས་པ་ལ་སོགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ།སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཤེས་པ་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་ཤེས་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པ་ཤེས་པ་དང་། མངོན་པར་འདུ་མི་བྱེད་པ་ཤེས་པ་དང་། སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཤེས་པ་དང་། འབྱུང་བ་མེད་པ་ཤེས་པ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཤེས་པ་ཡོངས་སུ་ བསྡུའོ།།ཤེས་བྱ་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདི་ལ་ཡང་སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། ཤེས་བྱ་མཚན་མ་མེད་པ་ཉིད་དང་། ཤེས་བྱ་སྨོན་པ་མེད་པ་ཉིད་དང་། ཤེས་བྱ་མངོན་པར་འདུ་མི་བྱེད་པ་ཉིད་དང་། ཤེས་བྱ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། ཤེས་བྱ་ འབྱུང་བ་མེད་པ་དང་།ཤེས་བྱ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམས་ཡོངས་སུ་བསྡུའོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་དེ་དག་དང་ཅི་རིགས་པར་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་བར་དུ་མི་བྱེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཤེས་བྱ་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་བཤད་མ་ ཐག་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་།ལས་དང་ཚེའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དག་ཐ་དད་པར་གྱུར་པའོ། །རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྟོང་པ་ཉིད་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་མི་བྱེད་པའོ། །ཅི་རིགས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདིར་རིགས་པས་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། སྟོང་པ་ ཉིད་ཤེས་པ་ཤེས་བྱ་སྟོང་པ་ཉིད་ལྟ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་མི་ལྡན་ཞིང་བྲལ་བར་མི་བྱེད་དེ།ལྟ་བའི་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ལྟ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་མཚན་མ་མེད་པ་ཤེས་པས་ཤེས་བྱ་མཚན་མ་མེད་པ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མ་རྣམས་དང་ བྲལ་བར་མི་བྱེད་དེ།འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མའི་སྟོང་པ་ཉིད་ནི། བདག་ཉིད་ཀྱི་མཚན་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྨོན་པ་མེད་པ་ཤེས་པས་ཤེས་བྱ་སྨོན་པར་མི་བྱེད་དེ། སྨོན་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་སྨོན་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མངོན་པར་འདུ་མི་བྱེད་པ་ ཤེས་པས་ཤེས་བྱ་མངོན་པར་འདུ་མི་བྱེད་པར་མི་བྱེད་དེ།མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་མངོན་པར་འདུ་མི་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཤེས་པས་ཤེས་བྱ་སྐྱེ་བ་མེད་པར་མི་བྱེད་དེ། སྐྱེ་བ་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།འབྱུང་བ་མེད་པ་ཤེས་པས་ཤེས་བྱ་འབྱུང་བ་མེད་པར་མི་བྱེད་དེ། སེམས་དང་སེམས་ལས་འབྱུང་བ་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་འབྱུང་བའི་སྟོང་པ་ཉིད་ནི། རང་བཞིན་གྱིས་འབྱུང་བ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་ཤེས་པས་ཤེས་བྱ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་མི་བྱེད་དེ། ཡང་ སྲིད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་དེ་དག་དང་ཅི་རིགས་པར་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་སྨོས་པ་ནི། ཉོན་མོངས་པ་དང་ལས་དང་ཚེའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་བདུན་དུ་ཕྱེ་བ་དང་། ཤེས་བྱ་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས། ཆོས་གང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཐ་དད་པ་གང་དང་སྦྱར་བར་རིགས་པའི་ཆོས་དེ་ནི། སྟོང་པ་ཉིད་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་མི་བྱེད་ཀྱི་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་ལྟ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཤེས་པ་དང་སྦྱར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཡང་སྲིད་པའི་རྒྱུན་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཤེས་པ དང་སྦྱར་བའི་བར་དུའོ།།ཅིའི་ཕྱིར་མི་བྱེད་ཅེ་ན་འདི་ལྟར། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རང་བཞིན་གྱིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་མ་གྱུར་པའི་ཕྱིར། དེ་དག་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ལ་ལྟ་བ་རྣམས་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཤེས་པས་སྟོང་པར་མི་བྱེད་དེ། དེ་དག་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་ ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་ནི་མཚན་མ་མེད་པ་ཤེས་པས་མཚན་མ་མེད་པར་མི་བྱེད་དེ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རང་བཞིན་གྱིས་མཚན་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

关于'如是通达空性等'这句话，'等'字包含了通达空性、通达无相、通达无愿、通达无为、通达无生、通达无起、通达无自性等。
关于'所知空性等诸法'这句话，这里的'等'字也包含了所知空性、所知无相性、所知无愿性、所知无为性、所知无生、所知无起、所知无自性圆成实相等。
对于那三种烦恼，随应不以空性等为间隔，这是指所知空性等诸法与刚才所说的烦恼、业和寿命的烦恼是有所区别的。
关于'自性空性等'这句话，是指不以通达空性等而成空性。
'随应'的意思是，这里的道理是：通达空性不与所知空性的见烦恼相应也不远离，因为见的空性不是自身见的本性。
同样，通达无相不使所知无相远离贪等相，因为贪等相的空性不是自身无相的缘故。
通达无愿不使所知成为无愿，因为愿的空性本性就是无愿相。
通达无为不使所知成为无为，因为有为的空性本性就是无为相。
通达无生不使所知成为无生，因为生的空性本性就是无生相。
通达无起不使所知成为无起，因为心与心所刹那刹那生起的空性本性就是无起相。
通达无自性不使所知成为无自性，因为后有的自性本性就是无自性。
或者，广说'对于那三种烦恼随应'是指：将烦恼、业和寿命的烦恼分为七种，在所知空性等诸法中，某法与某种差别烦恼相配合适宜的法，不以通达空性等而成空性，而是应当了知。
其中见烦恼与通达空性相配。如是乃至后有相续与通达无自性相配。
为何不作？因为法界本性不成为烦恼性，所以它们自性是空性等。
其中诸见不被通达空性而成空，因为它们本性就是空性相。
贪等之因不被通达无相而成无相，因为法界本性就是无相。

།དེ་བཞིན་དུ་ཡང་སྲིད་པའི་རྒྱུན་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་ཤེས་པས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་མི་བྱེད་པའི་བར་དུ་སྟེ། འདི་ལྟར་ གཉེན་པོ་མ་སྐྱེས་ཀྱང་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ།།དེ་གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་དེའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་བའམ་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་བའོ་སྙམ་དུ་རྟོག་པ་འདི་ནི་མཐའ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། རང་བཞིན་གྱིས་ཀུན་ ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་ལ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་།རྣམ་པར་དག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ནམ་མཁའ་བཞིན་ནོ། །མཐའ་དེ་གཉིས་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དབུ་མའི་ལམ་སྟེ་གང་སྟོང་པ་ཉིད་རིག་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཤེས་བྱ་སྟོང་ པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་བདག་ཉིད་རྣམས།དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་བར་སྟོང་པར་མི་བྱེད་ཀྱི། རིག་པ་མ་སྐྱེས་སུ་ཟིན་ཀྱང་ལྟ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཉིད་ཀྱིས་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་ ངོ་།།དེ་བཞིན་དུ་གང་མཚན་མ་མེད་པས་ཆོས་རྣམས་མཚན་མ་མེད་པར་མི་བྱེད་དེ། ཆོས་རྣམས་ཉིད་ཀྱིས་མཚན་མ་མེད་པ་ནས། ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པས་ཆོས་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་མི་བྱེད་དེ། ཆོས་རྣམས་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་བར་དུའོ། །གང་དག་དེ་ལྟར་སོ་སོར་རྟོག་པ་འདི་ནི་འོད་ སྲུངས་ཆོས་རྣམས་ལ་ཡང་དག་པར་སོ་སོར་རྟོག་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་བཞིན་དུ་རིག་པ་ཡོད་པ་དང་། དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡོད་པ་ཡང་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་བྲལ་བར་བསྟན་པས། སྒྲོ་བཏགས་པ་དང་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་མཐའ་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ། །གང་རྟག་ཏུ་འདས་པའི་རྣམ་པར་ རྟོག་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དེ་ལས་འདི་ནི་གཞན་ཡིན་ཏེ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་མཐའ་གཉིས་རྣམ་པ་བདུན་ནོ།།རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདི་ལྟ་སྟེ། དངོས་པོ་ཡོད་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡང་མཐའོ། །དངོས་པོ་མེད་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡང་མཐའོ་ཞེས་པ་སྨོས་ཏེ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན་ དེའི་ཕྱིར།གང་ཟག་ཡོད་དེ་དེ་གཞིག་པའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །ཡང་ན་བདག་མེད་པ་ཡང་མེད་དོ་སྙམ་དུ་རྟོག་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །གལ་ཏེ་ཆོས་རྣམས་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པར་མི་བྱེད་ན། དེས་ན་གང་ཟག་ཡོད་དེ་དེ་གཞིག་པའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། ། ཡང་ན་གང་ཟག་མེད་པའི་ཕྱིར་བདག་མེད་པ་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། གཉེན་པོ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་གདོན་མི་ཟ་བར་གང་ཟག་ཡོད་པའམ། བདག་མེད་པ་ཡང་མེད་པར་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེ་ན། དེ་མེད་པ་ཡང་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་མཐའོ། །ཡོད་པ་དང་མེད་པར་རྣམ པར་རྟོག་པའི་མཐའི་འདི་གཉིས་སྤང་བའི་ཕྱིར་དབུ་མའི་ལམ་འདི་ལྟ་སྟེ།འོད་སྲུངས་གང་ཟག་རྣམ་པར་གཞིག་པའི་ཕྱིར། སྟོང་པ་ཉིད་མ་ཡིན་གྱི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་ངོ་ཞེས་མདོ་ལས་རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་བའོ། །དེ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་གང་ཟག་རྣམ་པར་གཞིག་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་གང་ ཟག་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་མ་ཡིན་གྱི་གང་ཟག་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་དང་།གཞིག་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར། དམག་ལ་སོགས་པ་བཞིན་བཏགས་པར་ཡོད་པས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་གི། །འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བས་གང་ཟག་ཏུ་སླ་བཏགས་པས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་གཏན་ མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟར་བྱས་ན་གང་ཟག་དང་ཆོས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་དངོས་པོ་མ་ཡིན་གྱི་དེ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །སྟོང་པ་དེ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་བདག་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྔོན་གྱི་མཐའ་སྟོང་པ། ཕྱི་ མའི་མཐའ་སྟོང་པ།ད་ལྟར་བྱུང་བ་སྟོང་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དུས་གསུམ་ཆར་དུ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཡོད་པར་བསྟན་པའོ། །ཡང་ན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་། སློབ་པ་དང་། མི་སློབ་པའི་དུས་དག་ནའང་དེ་བཞིན་དུ་ཡོད་པར་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ལ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་དུས་ནི་སྔོན་གྱི་མཐའོ།

同样地，了知轮回相续无自性，直至不使其成为无自性，即使对治尚未生起，遍计所执性本来就是不存在的。由于如此的缘故，若认为法界会成为染污或清净，这是边执。为什么呢？因为'自性本非染污者，无有染污及清净'，如同虚空。
为了断除这两种边执，故有中道，即以空性智慧的本质，不使所知空性等法圆成实性的本质，远离其违品依他起性的见解等而成为空，而是即使智慧未生，诸法自身以遍计所执性而空。
同样，不以无相使诸法成为无相，诸法自身本无相；乃至不以无自性使诸法成为无自性，诸法自身本无自性。迦叶，如是观察即名为于诸法正确观察。
同样，通过显示智慧的存在及其违品的存在都离遍计所执性，即远离增益和损减二边。此与前述过去分别的差别不同，分别的二边有七种。
为显示分别的差别，说道：'执著有事物是边执，执著无事物也是边执'。如何呢？因此说：'认为有补特伽罗，为破除它而有空性；或者认为无我也不存在'。
若诸法以自性空故不以空性令其空，则应有补特伽罗，为破除它而有空性。或者因为无补特伽罗，无我也应不存在，因为对治不是无有所对治。因此必定应知有补特伽罗或无我也不存在。这种无的执著也是分别的边执。
为断除有无二种分别边执，经中广说此中道：'迦叶，不是为破除补特伽罗而有空性，而是以空性本空。'
其中，不是为破除染污补特伽罗和生起清净补特伽罗而有空性，而是因为无有所破和所生的事物，如军队等唯是假立，故以空性而空，而非以我见假立为补特伽罗，因为那是完全不存在的。
如此，补特伽罗和法的自性空并非实事，因为离彼故。然以圆成实性并非无事。为显示彼空是圆成实性，故说：'前际空，后际空，现在空'，显示三世皆如是存在。
或者显示在凡夫、有学、无学位中皆如是存在，其中凡夫位是前际。

།མི་སློབ་པའི་ དུས་ནི་ཕྱི་མའི་མཐའོ།།སློབ་པའི་དུས་ནི་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་མཐའོ། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་འོད་སྲུངས་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་བརྟེན་པར་བྱའི་ཞེས་གསུངས་ཏེ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །གང་ཟག་ལ་ནི་མ་ཡིན་ ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པ་ཙམ་དུ་ཟད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཞི་བར་བྱ་བར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡང་མཐའོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན་དེའི་ཕྱིར། སྤང་བར་བྱ་བ་དང་སྤོང་བར་བྱེད་པར་རྟོག་པས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྐྲག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དེ་ལ་ཞི་བར་བྱ་བ་ནི་སྤང་བར་བྱ་བའོ། །ཞི་བར་བྱེད་པ་ནི་སྤོང་བར་བྱེད་པ་སྟེ། ཆོས་རྣམས་ནི་སྤང་བར་བྱ་བ་ཉིད། སྟོང་པ་ཉིད་ནི་སྤོང་བར་བྱེད་པ་བརྟགས་ནས་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སྐྲག་པ་སྐྱེའོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ན། གལ་ཏེ་དེ་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ལྟ་ན་གོ། །དེའི་ཕྱིར་གང་ཟག་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །སྤང བར་བྱ་བ་མེད་ན་སྤོང་བར་བྱེད་པ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྲག་པ་སྐྱེ་སྟེ་འདི་ཡང་མཐའ་ཉིད་དུ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཟུགས་དང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་ལ་སྣང་བ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་དག་རྫས་སུ་ཡོད་དོ་ཞེས་མངོན་པར་ ཆགས་ཏེ།ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་བདག་བཞིན་དུ་རང་བཞིན་གྱིས་མེད་པར་མ་ཤེས་ནས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྐྲག་གོ། །དེ་བས་ན་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་མཐའ་དེ་གཉིས་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དཔེ་ནམ་མཁའ་སྟེ། འོད་སྲུངས་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན། མི་ལ་ལ་ནམ་ མཁའ་ལ་སྐྲག་ཅིང་འཇིགས་ནས་བྲང་རྡུང་ཞིང་ངུ་སྟེ།ནམ་མཁའ་ནི་སོལ་ཞེས་དེ་སྐད་ཟེར་ན། འོད་སྲུངས་དེ་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས། ནམ་མཁའ་དེ་བསལ་བར་ནུས་སམ། གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་རྔོ་མི་ཐོགས་ལགས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། འོད་སྲུངས་དེ་བཞིན་དུ་དགེ་སྦྱོང་ངམ་བྲམ་ཟེ་ གང་དག་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྐྲག་རབ་ཏུ་སྐྲག་ན།དེ་དག་ནི་སེམས་འཁྲུགས་པ་ཆེན་པོར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་ང་སྨྲའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་འོད་སྲུངས་དེ་དག་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སྤྱོད་ན། དེ་ཉིད་ཀྱིས་འཇིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་འབྱུང་བའོ། །དེ་ནི་འདི་སྐད་དུ་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ། ཇི་ལྟར་ནམ་མཁའ་གཟུགས་ ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྗེས་སུ་སོང་བས་བསལ་བར་མི་ནུས་པ་དེ་བཞིན་དུ།ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་གནས་པར་བསལ་བར་མི་ནུས་ཏེ། ཆོས་མ་སྤངས་པས་སྟོང་པ་ཉིད་གནས་པ་ལས་བསལ་བར་ཡང་མི་ནུས་ལ། ཆོས་བསལ་བས་སྟོང་པ་ཉིད་གཞག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་འདི་ ནི་སྐྲག་པའི་གནས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ།།སྐྲག་པར་བྱ་བར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡང་མཐའོ། །སྐྲག་པར་བྱ་བ་དེ་ལས་འཇིགས་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡང་མཐའ་སྟེ། གང་ལ་འཇིགས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་སྐྲག་པར་འགྱུར་བའོ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལས་འཇིགས་པ་བྱུང་བས་ན་འཇིགས་པ་སྟེ། དེ་ལས་མི་ འདོད་པའི་འབྲས་བུའོ།།སྐྲག་པར་བྱ་བ་དེ་དང་འཇིགས་པ་དེ་ལ་གང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་ནི་མཐའ་སྟེ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན་དེའི་ཕྱིར། སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ཁོང་སྔངས་པས་ཀུན་བརྟགས་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་སྐྲག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །བྱིས་པ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་གཟུགས་ལ་ སོགས་པ་ལ་དངོས་པོར་ཀུན་བརྟགས་ནས།དེ་དག་ལ་མི་འདོད་པའི་འབྲས་བུ་འཇིགས་པར་རྣམ་པར་རྟོག་གོ། །དེའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ཁོང་སྡངས་པས། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་དང་། དེའི་མཚན་མ་རྣམས་ཀྱིས་འཇིགས་ཤིང་སྐྲག་པར་འགྱུར་རོ།

无学位的时候是后际，有学位的时候是现在际。由于如是有无自性是空性的缘故，因此说'迦叶，应当依止空性'，这是显示无分别智的境界。'非是补特伽罗'这句话仅仅是言说而已。
寂灭的分别念也是边际。为什么呢？因此说'由于所断和能断的分别而怖畏空性'。其中，所寂灭是所断，能寂灭是能断，认为诸法是所断，空性是能断，因此生起对空性的恐惧。为什么呢？三种烦恼是所断，如果认为它自性是空的话，那么补特伽罗就不成为所断了。若无所断则也无能断，如是生起对空性的恐惧，这也是边际。
为什么呢？色受等法如同显现于识的自性一样，执著它们实有，不知遍计所执性的色等诸法如同我性一样自性本空，因此怖畏空性。因此为了断除这两种分别的边际，以虚空为喻：'迦叶，譬如有人怖畏虚空而恐惧，捶胸哭泣说虚空要消失。迦叶，你怎么想？虚空能被除去吗？'回答说：'世尊，那是不可能的。'世尊说：'迦叶，同样地，若有沙门或婆罗门怖畏空性极为恐惧，我说他们心生大乱。为什么呢？迦叶，因为他们行持空性却又怖畏空性的缘故。'
这是说明：如同虚空随顺一切色法而不能被除去一样，一切法中的空性恒时安住而不能被除去，不是由于不舍诸法而能除去空性的安住，也不是由于除去诸法而能建立空性。因此这显示不是怖畏的处所。
怖畏所缘的分别念也是边际。对于怖畏所缘而起恐惧的分别念也是边际，所谓对什么生起恐惧即是怖畏。由于从彼生起恐惧故称为恐惧，即从彼生起不欲的果。对于彼怖畏所缘和恐惧而起分别即是边际。为什么呢？因此说'由于苦恼而惊怖，故对遍计所执的色等生起怖畏'。愚者对遍计所执性的色等执为实有，对彼等分别不欲的果即恐惧。因此由于苦恼而惊怖，对彼色等及其相而生起恐惧和怖畏。

།རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ མཐའ་དེ་གཉིས་ཡོངས་སུ་སྤང་བའི་ཕྱིར་དཔེ་རི་མོ་མཁན་ཏེ།འོད་སྲུངས་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་རི་མོ་མཁན་ཞིག་བདག་ཉིད་ཀྱིས་གནོད་སྦྱིན་གྱི་གཟུགས་འཇིགས་འཇིགས་ལྟ་ཞིག་བྲིས་ནས། དེས་འཇིགས་སྐྲག་སྟེ། ཁ་བུབ་ཏུ་འགྱེལ་ནས་བརྒྱལ་བར་གྱུར་པ་དེ་བཞིན་དུ་འོད་སྲུངས་ བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས།གཟུགས་དང་། སྒྲ་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་པ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་བྱས་པ་དེ་དག་གིས་འཁོར་བ་ན་འཁོར་ཡང་། ཆོས་དེ་དག་ཡང་དག་པ་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་མི་ཤེས་སོ་ཞེས་འབྱུང་བའོ། །ཇི་ལྟར་རི་མོ་མཁན་ཞིག་བདག་ཉིད་ཀྱིས་གནོད་སྦྱིན་གྱི་ གཟུགས་འཇིགས་འཇིགས་ལྟ་ཞིག་བྲིས་པ་ལ་ལོག་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པས།གནོད་སྦྱིན་གྱི་དངོས་པོ་ཡང་དག་པའོ་སྙམ་དུ་སྒྲོ་བཏགས་ཏེ། དེས་སྐྲག་ནས་བརྒྱལ་བར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ། བྱིས་པ་ལོག་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་ཞུགས་པ་སྐད་ཅིག་གི་གནས་སྐབས་ཐམས་ཅད་ནི། བདག་ཉིད་ཀྱིས་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་བ་བདག་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དག་གིས་འཁོར་བ་ན་འཁོར་ཏེ། རིགས་མཐུན་པར་སྐད་ཅིག་ཀྱང་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དཔེ་སྔ་མ་ནི་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ལས་བརྩམས་པའོ། །འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལས་བརྩམས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཉན་ཐོས་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་འདྲིས་པར་མ་བྱས་པས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྐྲག་གོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་ཆོས་ལ་རྣམ་པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སྟེ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེའོ། །གཞན་དག་ན་རེ་འདི་གཉིས་ལ་དོན་དུ་བྱེ་བྲག་མེད་མོད་ཀྱི རིས་གཉིས་ཀྱི་དབང་གིས་གཉིས་སུ་བརྗོད་དོ་ཞེའོ།།གཞན་དག་ན་རེ་ཉན་ཐོས་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྐྲག་པའི་ཕྱིར་རྟོགས་པར་བྱ་བ་མ་རྟོགས་སོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་བརྟགས་པའི་ཆོས་ཀྱིས་སྐྲག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེའོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་སྔ་མ་ནི་བདག་ཏུ་འཛིན་པའི་གཉེན་ པོའོ།།འདི་ནི་ཆོས་སུ་འཛིན་པའི་གཉེན་པོའོ་ཞེའོ། །གཟུང་བར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡང་མཐའོ། །འཛིན་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡང་མཐའོ། །གཟུང་བ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དང་། དེ་ལ་འཛིན་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དེ་དག་རང་གི་མཚན་ཉིད་དང་། འབྲས་བུས་ ཤེས་པར་བྱར་ཡོད་བཞིན་དུ།བདག་ལ་སོགས་པ་དང་འདྲ་བར་སྒྲོ་བཏགས་པའི་བདག་ཉིད་དུ་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེས། དེ་ལྟར་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་གཉིས་ལ་དངོས་པོར་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་ནི་འདིར་མཐར་འདོད་དོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པའི་མཐའ་དེ་གཉིས་ཡོངས་སུ་སྤང་བའི་ཕྱིར། དཔེ་སྒྱུ་མ་བྱེ་བ་ པ་སྟེ།འོད་སྲུངས་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་སྒྱུ་མ་བྱེད་པའི་མི་ཞིག་གིས་སྒྱུ་མ་སྤྲུལ་པ་སྤྲུལ་ནས། སྒྱུ་མ་སྤྲུལ་པ་དེས་སྒྱུ་མ་བྱེད་པ་དེ་ཉིད་ཟོས་པ་དེ་བཞིན་དུ། འོད་སྲུངས་དགེ་སློང་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་དམིགས་པ་གང་དང་གང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་དེ་ལ་གསོག་ཏུ་སྣང་ངོ་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་ འབྱུང་བའོ།།ཇི་ལྟར་འདིས་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་མཐའ་འདི་གཉིས་ཡོངས་སུ་སྤོང་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་དུ་ཤེས་པས་དོན་དངོས་པོ་མེད་པར་ཤེས་པར་བྱས་ནས། དོན་དངོས་པོ་མེད་པར་ཤེས་པ་དེས་ཀྱང་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་དུ་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་རྣམ་པར་བཟློག་གོ། །དོན་ དངོས་པོ་མེད་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་ཏེ།དེ་ལྟར་ན་འདི་ནི་འདིར་མཚུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སྒྱུ་མ་བྱེད་པ་ལྟ་བུ་ནི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་དུ་ཤེས་པའོ། །སྤྲུལ་པའི་གནོད་སྦྱིན་ལྟ་བུ་ནི་དོན་དངོས་པོ་མེད་པར་ཤེས་པ་སྟེ། དོན་དངོས་པོ་མེད་པར་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་དུ་ཤེས་པས་ རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཇི་ལྟར་སྤྲུལ་པ་བྱེད་པ་སྤྲུལ་པ་ཟོས་པ་དེ་བཞིན་དུ། དོན་དངོས་པོ་མེད་པར་ཤེས་པས་ཀྱང་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་དུ་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་ཟོས་ཏེ། དོན་ལ་དམིགས་པ་ནི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བས། དོན་མེད་ན་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡང་མཐའོ།

为了完全断除这两种分别念的边执，以画师为喻。迦叶，譬如一个画师自己画了一个可怕的夜叉形象，因此而恐惧，面朝下倒地昏迷。迦叶，如是凡夫众生，对于自己所造作的色、声、香、味、触等，虽然在轮回中流转，却不能如实了知这些法。
就像一个画师自己画了一个可怕的夜叉形象，由于错误的分别念，执著夜叉为实有，因此恐惧而昏迷。如是，凡夫陷入错误分别念，一切刹那的状态都是自己所造作，以自己的分别念在轮回中流转，因为相似的刹那也不会停留。
前面的比喻是针对声闻等说的，这个是针对菩萨们说的。对此，有人说声闻因为未熟悉空性而害怕空性；菩萨则对遍计所执法生起烦恼，因为分别念是烦恼。
其他人说这两者实际上没有差别，只是因为两类根机而说为二。又有人说声闻因为害怕空性而未能证悟所应证悟的；菩萨们则是因为害怕分别所执的法。
有人说前者是对治我执，这个是对治法执。所取分别念是边执，能取分别念也是边执。所取的色等和能取的识蕴等，虽然以自相和果可以认知，却如同我等一样被增益为实有自性，如何能成？如是，对所取和能取二者执著为实有，在此被认为是边执。
为了完全断除这两种分别念的边执，以幻师为喻。迦叶，譬如一个幻师变化出幻化物，那幻化物反而吞噬了幻师自己。如是，迦叶，瑜伽行的比丘对于任何所缘作意，这一切都显现为虚幻。
如何以此断除这两种分别念的边执呢？为此，由了知唯识而知境无实，由知境无实又遣除了唯识的了知。若境无实，则识不可能存在，因此这里是相等的。
如幻师比喻唯识的了知，所幻化的夜叉比喻了知境无实，因为了知境无实是由唯识了知所显发的。如同幻化物吞噬幻师，了知境无实也吞噬了唯识的了知，因为缘境称为识，若无境则唯识也不存在。执著为真实性也是边执。

། ལོག་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡང་མཐའ་སྟེ། ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་དུས་ན་ཡང་དག་པར་སོ་སོར་རྟོག་པ་ན་ཡང་དག་པ་ཉིད་དུའམ། ལོག་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པའི་མཐའ་གཉིས་སོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། ཡང་དག་པ་ཉིད་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་སོ། །ལོག་པ་ཉིད་ནི་ཟག པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་རྣམས་སོ།།དེ་ལ་གལ་ཏེ་ཡང་དག་པར་སོ་སོར་རྟོག་པ་ན་དག་པ་ཉིད་དུ་ཆགས་ན། དེ་ལྟ་ན་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་དགེ་བ་དང་། ཡང་དག་པར་སོ་སོར་རྟོག་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཇི་སྟེ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཁོ་ནའོ་སྙམ་ན། དེ་ལྟ་ཡང་ཁམས་གསུམ་དང་ལྡན་པའི་ དགེ་བ་བཞིན་དུ་ལོག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ།མཐའ་དེ་གཉིས་ཡོངས་སུ་སྤངས་པའི་ཕྱིར། དཔེ་ཤིང་གཉིས་ལ་མེ་འབྱུང་བ་དེ། འོད་སྲུངས་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་ཤིང་གཉིས་རླུང་གིས་དྲུད་པ་ལས་མེ་བྱུང་སྟེ། བྱུང་མ་ཐག་ཏུ་ཤིང་དེ་གཉིས་ཚིག་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། འོད་སྲུངས་ཡང་དག་པར་སོ་སོར་ རྟོག་པ་ཡོད་ན་འཕགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོ་སྐྱེ་སྟེ།སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་ཡང་དག་པར་སོ་སོར་རྟོག་པ་ཉིད་ཚིག་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །དེའི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་མེའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ཤིང་གཉིས་ལས་མེ་འབྱུང་སྟེ། བྱུང་ནས་ཀྱང་ཤིང་གཉིས་ཚིག་པར་བྱེད་དོ། །དེ་བཞིན་ དུ་ཡང་དག་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ཡང་དག་པར་སོ་སོར་རྟོག་པ་ལས།ཡང་དག་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་འཕགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོ་སྐྱེ་སྟེ། སྐྱེས་ནས་ཀྱང་ཡང་དག་པར་སོ་སོར་རྟོག་པ་ཉིད་ཚིག་པར་བྱེད་དེ། རྣམ་པར་འཇིག་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རྣམ་པར་ འཇིག་པ་དེ་ཡང་ཚིག་པ་དང་འདྲ་བར་བྱེད་པས་ན་ཚིག་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་སྟེ།གྱུར་པར་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་དག་པར་སོ་སོར་རྟོག་པ་འདི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཡང་། ཡང་དག་པ་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པར་སོ་སོར་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བར་སྟོན་ཏོ། །བྱེད་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ ཡང་མཐའོ།།མི་བྱེད་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡང་མཐའ་སྟེ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན་དེའི་ཕྱིར། ཡེ་ཤེས་ནི་བློ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་བྱེད་པའམ། མཐུ་མེད་པར་རྟོག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །གལ་ཏེ་ཡེ་ཤེས་འདིས་མི་ཤེས་པ་སྤོང་ངོ་སྙམ་དུ་རྟོགས་ནས་དེ་སྤང་བའི་ཕྱིར་འཇུག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བྱེད་ པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་མཐའོ།།ཡེ་ཤེས་ནི་སྐད་ཅིག་པ་ཡིན་པས་སྤྱོད་པ་བྱེད་པའི་དུས་ན་མི་སྲིད་དེ། དེ་བས་ན་མི་ཤེས་པ་སྤང་བའི་མཐུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་མི་བྱེད་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་མཐའོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པའི་མཐའ་དེ་གཉིས་ཡོངས་སུ་སྤང་བའི་ཕྱིར་དཔེ་མར་མེ་སྟེ། འོད་སྲུངས་འདི་ ལྟ་སྟེ།དཔེར་ན་མར་མེ་བྱུང་ན་མུན་པ་མུན་ནག་ཐམས་ཅད་མེད་པར་འགྱུར་ཡང་། འོད་སྲུངས་མར་མེ་འདི་ལྟར་བདག་གིས་མུན་པ་མུན་ནག་ཐམས་ཅད་བསལ་ལོ་སྙམ་དུ་མི་སེམས་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་མར་མེ་ལ་བརྟེན་ནས་མུན་པ་མུན་ནག་མེད་པར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་ འོད་སྲུངས་ཡེ་ཤེས་སྐྱེས་ན་ནི་མི་ཤེས་པ་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ།ཡེ་ཤེས་ནི་འདི་སྙམ་དུ་བདག་གིས་མི་ཤེས་པ་བསལ་ལོ་སྙམ་དུ་མི་སེམས་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་ཡེ་ཤེས་ལ་བརྟེན་ནས། མུན་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་འབྱུང་བའོ། །འདི་སྐད་དུ་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་མར་མེ་ནི་བྱེད་ པས་སྟོང་ཞིང་མུན་པ་མུན་ནག་བསལ་བར་བསམ་པ་མེད་ཀྱང་།ཕྱོགས་གང་དུ་བྱུང་བའི་ཕྱོགས་དེར་མར་མེ་ཡོད་པ་ཙམ་གྱིས་མུན་པ་མུན་ནག་ཐམས་ཅད་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྒྱུད་གང་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེས་པར་གྱུར་ན་དེ་ཡོད་པ་ཙམ་གྱིས་རྒྱུད་དེ་ལས་མི་ཤེས་པ་ མེད་པར་འགྱུར་ཏེ།ཡེ་ཤེས་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དང་། དཔྱོད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ཡེ་ཤེས་ནི་བྱེད་པའི་མཐུ་མེད་ལ། མར་མེ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་ཙམ་གྱིས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སེལ་ཏོ། །སྐྱེ་བ་མེད་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡང་མཐའོ། །དུས་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་ པ་ཡང་མཐའོ།

邪见分别也是边执，在顺决择分时如实观察时，或执为正确，或执为错误，这两种都是边执。怎么说呢？正确的是无漏法，错误的是有漏法。如果在如实观察时执著为清净，那么就不能如实观察有漏善法。如果认为只是不正确的相，那么就像三界相应的善法一样成为错误。为了断除这两种边执，以两根木头生火为喻。
迦叶，譬如两根木头被风摩擦而生火，火生起后立即烧毁这两根木头。同样，迦叶，如果有如实观察，就会生起圣慧根，一旦生起就会烧毁如实观察本身。这个意思是说，就像不具火性的两根木头能生出火，火生起后又烧毁两根木头。同样，不具正确性相的如实观察能生起具有正确性相的圣慧根，生起后又烧毁如实观察本身，也就是说将其摧毁。
这种摧毁因为与烧毁相似所以称为烧毁，因为看到其转变。这种如实观察虽然是有漏的，但因为随顺于正确性，所以称为如实观察。执著有作用的分别也是边执，执著无作用的分别也是边执。怎么说呢？因此说'智慧是以心为前导而有所作为，或认为无力用'。
如果认为'以此智慧断除无明'而为断除它而趣入，这是执著有作用分别的边执。智慧是刹那性的，在运作时是不存在的，因此没有断除无明的力用，这是执著无作用分别的边执。为了断除这两种分别的边执，以灯火为喻。
迦叶，譬如灯火生起时一切黑暗都会消失，但是迦叶，这灯火并不会想'我要驱除一切黑暗'，然而依靠灯火黑暗就会消失。同样，迦叶，当智慧生起时无明就会消失，智慧并不会想'我要驱除无明'，然而依靠智慧，黑暗就会消失。这样说的意思是：
譬如灯火虽然离开作用且没有驱除黑暗的想法，但在任何生起的地方，仅仅因为灯火的存在就使一切黑暗消失。同样，在任何相续中如果生起了无分别智，仅仅因为它的存在，那个相续中的无明就会消失，因为智慧是无分别、无观察的。
这样，智慧虽然没有作用的力量，但如同灯火一样，仅仅因为存在就能驱除对立面。执著无生的分别也是边执，执著同时性的分别也是边执。

།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན་དེའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་གཉེན་པོ་མ་སྐྱེས་པའམ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལྟར་དུས་ཇི་སྲིད་དུ་སྔོན་གཉེན་པོ་མ་སྐྱེས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ད་ཡང་མི་སྐྱེའོ་སྙམ་པ་འདི་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པར་རྟོག་པའི་མཐའོ། །ཡང་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཡུན་རིང་བ་ཉིད་དུ་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་མི་ཤེས་པ་དང་།ཡེ་ཤེས་མི་མཐུན་པར་གནས་པས་ཡེ་ཤེས་འབྱུང་བའི་མཐུ་མེད་དོ། །ཇི་སྟེ་བརྒྱ་ལ་སྐྱེས་སུ་ཟིན་ན་ཡང་མི་ཤེས་པ་དེ་ཡུན་རིང་པོ་ནས་གནས་གནས་པའི་ཕྱིར། ཡེ་ཤེས་སྐད་ཅིག་པ་དེས་བསལ་བར་བྱ་མི་ནུས་སོ། །དེ་བས་ན་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་གཉིས་ དུས་མཉམ་པ་ཉིད་དོ་སྙམ་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་མཐའ་དེ་གཉིས་ཡོངས་སུ་སྤང་བའི་ཕྱིར་མར་མེའི་དཔེ་གཉིས་པ་སྟེ།འོད་སྲུངས་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་ཁྱིམ་མམ་ཁང་པའམ་ཁང་ཕྲན་ལོ་བརྒྱ་སྟོང་འདས་པར་སུས་ཀྱང་ལན་འགའ་ཡང་མར་མེ་མ་བུས་པ་དེར་མི་ལ་ལ་ཞིག་གིས་མར་ མེ་བུས་ན།འོད་སྲུངས་དེ་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས། མུན་པ་མུན་ནག་དེ་འདི་ལྟར་བདག་ནི་ལོ་བརྒྱ་སྟོང་དུ་བསགས་པ་ཡིན་ཏེ། བདག་འདི་ནས་མི་འགྲོའོ་སྙམ་དུ་སེམས་སམ། གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་མི་སེམས་ཏེ། མར་མེ་བྱུང་ན་མུན་པ་མུན་ནག་ལ་མི་མཆི་བའི་ནུས་པ་མ་མཆིས་ཀྱི། གདོན་མི་འཚལ་བར་མ་མཆིས་པར་འགྱུར་རོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། འོད་སྲུངས་དེ་བཞིན་དུ་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་བསྐལ་པ་བརྒྱ་སྟོང་དུ་བསགས་པ་ཡང་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་སོ་སོར་རྟོག་པ་གཅིག་གིས་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །འོད་སྲུངས་མར་མེ་ཞེས་བྱ་བ དེ་ནི་འཕགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོའི་ཚིག་བླ་དགས་སོ།།འོད་སྲུངས་མུན་པ་མུན་ནག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་ཚིག་བླ་དགས་སོ་ཞེས་འབྱུང་བའོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་འདིས་ནི་སྐྱེ་བ་རྐྱེན་ལས་རག་ལས་པའི་ཕྱིར་གཉེན་པོ་མི་སྐྱེ་བ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་དང་། དུས་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ལན་བཏབ་པ་སྟེ། ནག་པོའི་ཕྱོགས་སྟོབས་ཆུང་ཞིང་གཉེན་པོ་དེ་སྟོབས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་མུན་པ་མུན་ནག་དང་མར་མེ་བཞིན་ནོ། །མཐའ་གཉིས་སྤངས་པ་སྒྲུབ་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །མཐའ་གཉིས་སྤངས་པ་སྒྲུབ་པའི་འོག་ཏུ་ཁྱད་པར་ཅན་དང་ཁྱད་པར་མེད པ་སྒྲུབ་པ་སྨོས་པས།དེའི་ཕྱིར་མཐའ་གཉིས་སྤངས་པ་སྒྲུབ་པ་བཤད་པའི་འོག་ཏུ་ཁྱད་པར་ཅན་དང་། ཁྱད་པར་མེད་པ་སྒྲུབ་པ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་དྲིས་པ་དང་། དེའི་ཕྱིར། ཁྱད་པར་ཅན་དང་ཁྱད་མེད་ནི། །ས་བཅུ་དག་ཏུ་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །ས་བཅུ་པོ་དེ་དག་རེ་རེ་ལ་ཡང་སྒྲུབ་པ་ རྣམ་པ་གཉི་གའོ།།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན་དེའི་ཕྱིར། ས་གང་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གང་གི་ཤས་ཆེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱ་ཆེར་སྨོས་སོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་གང་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གང་ལ་ལྷག་པར་སྤྱོད་པ་དེ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་དེ་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ། གཞན་དག་པས་ཤས་ཆེར་གྱུར་པས་ན་ཁྱད་པར་ཅན་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་ས་དང་པོ་ལ་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཤས་ཆེ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་སྒྲུབ་པ་ཁྱད་པར་ཅན་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ས་བཅུ་པ་ལ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བར་དུའོ། །ས་དེ་དང་དེར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལྷག་མ་ཐམས ཅད་ལ་ཡང་།ཁྱད་པར་མེད་པར་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པ་ནི་དེ་དག་ལ་སྒྲུབ་པ་ཁྱད་པར་མེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ་ས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཤས་ཆེ་བ་ཡིན་ཏེ། ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱང་ཅི་ནུས་ཀྱི་འོས་སུ་ཡང་དག་པར་མི་སྒྲུབ་པ་མ་ཡིན་ ནོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།།དེ་བཞིན་དུ་ས་ལྷག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་མདོ་ལས་ཇི་སྐད་བཤད་པ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །སྒྲུབ་པ་བླ་ན་མེད་པ་ཉིད་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ད་ནི་དམིགས་པ་བླ་ན་མེད་པ་ཉིད་བཤད་པའི་སྐབས་སུ་བབ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དམིགས་པ་བླ་ན་མེད་པ་ཉིད་ གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།དེའི་འོག་ཏུ་དེ་དམིགས་ཀྱིས་དབྱེ་བའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་གཞག་དང་དེ་བཞིན་དབྱིངས། །ཞེས་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་སོ། །དམིགས་པ་ནི་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་པོ་འདི་དག་སྟེ། རྣམ་པར་གཞག་པའི་དམིགས་པ་ནས། ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་དམིགས་པའི་བར་དུའོ།

怎么说呢？因此说'如果对治未生'等。如此，认为从前对治未生时那样现在也不会生起，这是执著无生的边。或者说，认为烦恼长期存在，即由于无明与智慧相违而住，故无有生起智慧的力量。即使百次生起，由于无明长期安住的缘故，刹那的智慧也无法断除。因此，为了断除烦恼与清净二者同时存在的分别边，以第二个灯的比喻说明：
'迦叶，譬如有人在一间屋子、房舍或小屋中，百千年来从未有人点燃过灯火，若有人在其中点燃灯火。迦叶，你认为如何？那黑暗是否会想：我已积聚百千年，我不会离开此处？'
'世尊，不会这样想。若有灯火出现，黑暗必定无法不离去，必定会消失。'
世尊说道：'迦叶，同样地，百千劫所积聚的业和烦恼，也会被一个如理作意的观察所断除。迦叶，所谓灯火是圣者智慧根的譬喻语。迦叶，所谓黑暗是业和烦恼的譬喻语。'
因此，这说明了由于生起依赖因缘，对治不生和烦恼同时存在的答复，即如同黑暗势力微弱而对治力量强大，如黑暗与灯火一般。
已说明远离二边的修行。在远离二边的修行之后，说明殊胜与无差别的修行，因此在说明远离二边的修行之后，问：'什么是殊胜与无差别的修行？'为此说：'应知殊胜与无差别，在十地中。'在每一地中都有两种修行。
怎么说呢？为此广说'在某地中某波罗蜜增上'等。菩萨住于某地时，殊胜修习某波罗蜜，即是说该菩萨在该地中此波罗蜜较其他波罗蜜增上，故称为殊胜。如初地中布施波罗蜜增上，这称为殊胜修行。如是乃至第十地中般若波罗蜜。
在彼彼地中，对其余一切波罗蜜平等修行，称为无差别修行。如经中说：'在极喜地中布施波罗蜜增上，但其余诸波罗蜜也随力修行。'同样，对其余诸地也应如经所说理解。
已说明无上修行。现在轮到说明无上所缘，因此问：'什么是无上所缘？'其后为区分所缘而说：'安立及法界'等。所缘有十二种，从安立所缘乃至殊胜所缘。

།དེ་ མ་ཡིན་པའི་དམིགས་པ་གཞན་ཐམས་ཅད་པས་མཆོག་ཡིན་པས་ན།དམིགས་པ་བླ་ན་མེད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ལ་དང་པོ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཆོས་གང་དག་སྟེ། དེ་དག་ཀྱང་སངས་རྒྱས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་གདགས་པའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་ གཞག་པས་ན་རྣམ་པར་གཞག་པའོ།།དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པས་ཀྱང་ཆོས་བརྟགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཆོས་རྣམས་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་། ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་བརྟགས་པ་སྟེ། འདིས་རྣམ་པར་ གཞག་པའམ་ཡང་ན་དེ་འདིར་གཞག་པས་ན།ཆོས་བརྟགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པའོ། །མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་མཐུན་པའི་ཕྱིར། འདིར་རྣམ་པར་གཞག་པའི་དམིགས་པ་ལ་སོགས་པའི་གོ་རིམས་སུ་བལྟའོ། །གཉིས་པ་དེ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་སུ་གཏོགས་ པའི་ཕྱིར་རོ།།གསུམ་པ་དང་བཞི་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ། གསུམ་པ་ནི་སྒྲུབ་པའི་དམིགས་པའོ། །བཞི་པ་ནི་སྒྲུབ་པའི་དམིགས་པའོ། །དེ་དག་ཉིད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དང་པོ་དང་གཉིས་པའོ། །གོ་རིམས་བཞིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དང་པོ་ནི་སྒྲུབ་པའི་དམིགས་པའོ། །གཉིས་པ་ནི་སྒྲུབ་པའི་ དམིགས་པ་སྟེ།འདིར་རྒྱུ་སྨོས་པ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རབ་ཏུ་རྟོགས་པས། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རབ་ཏུ་རྟོགས་པས་ཟག་པ་མེད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་མངོན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ་ དང་པོ་ནི་སྒྲུབ་པའི་དམིགས་པའོ།།གཉིས་པ་ནི་སྒྲུབ་པའི་དམིགས་པའོ། །ལྔ་པ་ནི་འཛིན་པའི་དམིགས་པ་སྟེ། ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པའི་དམིགས་པའོ། །ཐོས་པ་ཙམ་གྱིས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་དང་། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་འཛིན་པས་ན། ཐོས་པ་ལས་ བྱུང་བའི་ཤེས་པ་ནི་འཛིན་པ་ཞེས་བྱའོ།།འཛིན་པའི་དམིགས་པ་ནི་འཛིན་པའི་དམིགས་པ་སྟེ། དེ་ཡང་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་དེ་ཉིད་དེ། རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་དམིགས་པའོ། །དྲུག་པ་ནི་བསམ་པ་ལས་བྱུང་བ་སྟེ། རྟོགས་ནས་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ལྟོས་པ་དང་བྱ་བ་བྱེད་པ་དང་། འཐད་པ་སྒྲུབ་པ་དང་། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཐོས་པའི་དོན་ཁོང་དུ་ཆུད་ནས་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ངེས་པར་འཛིན་པ་ནི་བསམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པ་སྟེ། དེའི་ངེས་པ་ནི་ངེས་པར་འཛིན་པའི་དམིགས་པའོ། །བདུན་པ་ནི་བསྒོམས པ་ལས་བྱུང་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་སྦྱར་རོ།།སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སོ་སོ་རང་གིས་དོན་འཛིན་པས་ན་རབ་ཏུ་འཛིན་པ་སྟེ། ས་དང་པོ་ལ་འཇུག་པར་སྦྱོར་བ་ཅན་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པའོ། །དེ་ཡང་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ནས་ བརྩམས་ནས་སྟོབས་ཀྱི་བར་དུ་སྟེ།དེའི་དམིགས་པ་ནི་རབ་ཏུ་འཛིན་པའི་དམིགས་པའོ། །བརྒྱད་པ་ནི་ས་དང་པོ་ལ་མཐོང་བའི་ལམ་གྱིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སོ་སོ་རང་གི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཐམས་ཅད་དུ་སོང་བ་རྟོགས་པའོ། །ཡང་ན་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་ པ་རྣམས་དང་།ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའི་དོན་གྱི་ཡུལ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་མི་ཤེས་པའི་དགྲ་བོ་རྟོགས་པ་ནི་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་སྟེ། དེ་ཡང་མཐོང་བའི་ལམ་མོ། །དེའི་དམིགས་པ་ནི་རབ་ཏུ་རྟོགས་པའི་དམིགས་པའོ། །དགུ་པ་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་སྟེ། ས་བདུན་པའི་བར་དུའོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་དེ་ཉིད་གོམས་པར་བྱས་པས། གོང་ནས་གོང་དུ་ཁྱད་ཞུགས་པར་འགྲོ་བས་རབ་ཏུ་རྒྱས་པ་སྟེ། བསྒོམ་པའི་ལམ་ས་བདུན་པའི་བར་དུའོ། །བསྒོམ་པའི་ལམ་དེའི་དམིགས་པ་ནི་རབ་ཏུ་རྒྱས་པའི་དམིགས་པའོ། །བཅུ་ པ་ནི་དེ་ཉིད་ན་འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གྱི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།དམིགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་སྦྱར་རོ། །ཆོས་རྣམ་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་དེ་ཉིད་ན་མདོ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་མའི་རྣམ་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་བྲལ་བའི་སྒོ་ནས་ཆོས་ རྣམ་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་ན་རྣམ་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པའོ།

由于这是比其他一切所缘更为殊胜，故称为无上所缘。其中第一是波罗蜜多法，诸佛菩萨为利益众生而建立，故称为建立。为了说明此义，注释者也说'法假安立所缘'。诸法即是波罗蜜多、菩提分及蕴等假立，由此建立或于此建立，故称为法假安立。应当了知此处建立所缘等的次第是与现观相顺的。
第二即是真如，因为属于法界的异名。关于第三和第四，第三是修行所缘，第四是修行所缘。'于彼等'是指第一和第二。'依次'中，第一是修行所缘，第二是修行所缘。此处说明原因：由于通达法界，故能了知波罗蜜多等诸法。由通达法界而现证无漏波罗蜜多，这是其含义。第一是修行所缘，第二是修行所缘。
第五是执持所缘，即闻所生慧的所缘。仅以闻法而执持波罗蜜多等诸法和法界，故闻所生慧称为执持。执持所缘即是执持所缘，也就是第一和第二，即建立和法界所缘。第六是思所生，'由了解而执持'是指通过观待、作用、证成和法尔等道理而了解所闻之义并执持。决定执持是思所生慧，其决定即是决定执持所缘。
第七是修所生，此处应与'所缘'连接。'由自证知故'是指由自身领会义理而称为殊胜执持，即是入初地加行的修所生慧。这包括从念住直至力，其所缘即是殊胜执持所缘。第八是初地见道的，指证悟无二法界遍一切处。或者说是通达见所断烦恼以及遍行义境上无染无明敌对，即是殊胜通达，这就是见道。其所缘即是殊胜通达所缘。
第九是修道的，直至第七地。即由串习通达法界，而渐次增胜，称为殊胜增长，即是直至第七地的修道。此修道的所缘即是殊胜增长所缘。第十即是彼处世间和出世间道的所缘。'由通达诸法故'是指于彼地中，以离经等法相的执著方式而通达诸法，故称为通达。

།དེ་ཉིད་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ས་བདུན་པ་ཉིད་དུའོ། །རྣམ་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་དམིགས་པ་ནི། རྣམ་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་དམིགས་པའོ། །བཅུ་གཅིག་པ་ནི་ས་བརྒྱད་པ་ལའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མཚན་མ་དང་འབད་པའི་ཡིད་ ལ་བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་ནས་རང་གི་ཚུལ་གྱིས་རྣལ་དུ་འདུག་པས་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཏེ།བསྒོམ་པའི་ལམ་དེ་ཉིད་ལ་རྣལ་དུ་འདུག་པ་ཞེས་བྱའོ། །རྣལ་དུ་འདུག་པའི་དམིགས་པ་ནི། རྣལ་དུ་འདུག་པའི་དམིགས་པའོ། །བཅུ་གཉིས་པ་ནི་ས་དགུ་པ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་ལའོ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི།ས་དགུ་པ་ལ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ས་བཅུ་པ་ལ་ནི་ལས་ལ་དབང་བ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ལྷག་མ་རྣམ་པར་དག་པ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལྟར་ས་དགུ་པ་ལ་ སོགས་པ་གསུམ་ལ་ཡེ་ཤེས་དང་།ལས་དང་། རྣམ་པར་དག་པ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བས་ས་དེ་དག་ལ་གནས་པའི་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི། ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་དམིགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །གཞན་དག་ན་རེ་ལམ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་ཉིད་ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་དང་། ཆེན་པོར་ཕྱེ་ནས། ས་གསུམ་པོ་དག་ལ་ཕུལ་ དུ་བྱུང་བའི་དམིགས་པར་བཤད་དོ་ཞེའོ།།དང་པོ་དང་གཉིས་པ་དེ་དག་ནི་དེ་དང་དེའི་དམིགས་པའི་མིང་འཐོབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དམིགས་པ་དེ་དག་ཀྱང་འདི་ལྟ་སྟེ། ཆོས་རྣམ་པར་གཞག་པའི་དམིགས་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་དམིགས་པའོ། །དེ་ལ་དམིགས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱང་ཡེ་ཤེས་དེ་དང་དེ་དག་ཏུ་ན་དེ་ དང་དེའི་མིང་འཐོབ་སྟེ།ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པའི་དུས་ནི་འཛིན་པའི་དམིགས་པ་སྟེ། འཛིན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་ནི་ཐོས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་འཛིན་པའི་ཤེས་པ་ལ་འཛིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་དམིགས་པའི་རབ་ཏུ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ས་དགུ་པ་དང་བཅུ་ པ་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་དེའི་རྗེས་ལས་ཐོབ་པ་དག་པ་འཇིག་རྟེན་པ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་བརྙེས་ཏེ།འདིའི་དམིགས་པ་ནི་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་དམིགས་པའོ། །དམིགས་པ་བླ་ན་མེད་པ་ཉིད་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ད་ནི་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་བྲ་ན་མེད་པ་ ཉིད་ཀྱི་སྐབས་སུ་བབ་པས་དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སྒྲུབ་པ་དེ་དང་དེས་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པས་ན་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པའོ། །དེ་ལས་གཞན་པའི་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་རྣམས་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་དང་། ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་ཁྱད་པར་ ཅན་དེ་ལས་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་བླ་ན་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། མ་ཚང་མེད་དང་མི་སྤོང་དང་། །མི་གཡེང་བ་དང་རབ་རྫོགས་དང་། །ཞེས་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་རྐྱེན་མ་ཚང་བ་མེད་པ་ནས་བརྩམས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ཀུན་དུ་སྟོན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་རྣམ་པ་བཅུ་པོ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་ཡང་ དག་པར་འགྲུབ་པའོ།།དེ་ལ་རྐྱེན་མ་ཚང་བ་མེད་པ་ནི་རིགས་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྐྱེན་རྣམས་མ་ཚང་བ་མེད་པ་ནི་ཐམས་ཅད་ཚོགས་པའོ། །དེ་དག་ཚོགས་ན་རིགས་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་སྟེ། རྒྱས་པ་དང་། ཁྱད་པར་ཅན་དུ་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ཡང་སྐྱེས་བུ་དམ་ པ་ལ་བརྟེན་པ་དང་།དམ་པའི་ཆོས་ཉན་པ་དང་། ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པའོ། །རིགས་དང་། བཤེས་གཉེན་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་མ་ཚང་བས་མ་ཚང་བའོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་མི་སྤོང་བ་དེ་ནི་མོས་པ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གལ་ཏེ་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་མཚན་ཉིད་ཐེག་ པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་མི་སྤོང་ན།དེ་ལྟར་ན་དེའི་ངེས་པར་འཛིན་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་མོས་པ་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ། །ཐེག་པ་དམན་པར་མི་གཡེང་བ་ནི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་ལ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལས་ལྡོག་པའི་རྐྱེན་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པའམ། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པར་དེས་སེམས་མི་འཇུག་ན། དེ་ལྟ་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེ་བརྟས་པར་འགྱུར་རོ།

这就是所谓的修道，即在第七地。通达所缘即是通达所缘。第十一是在第八地，是说远离一切相和勤作作意，以自然方式安住而趣入，因此称此修道为安住。安住所缘即是安住所缘。
第十二是在第九地等三地，是说在第九地获得殊胜的无碍解智慧，在第十地获得殊胜的业自在，在佛地获得殊胜的烦恼障和所知障的清净，如是在第九地等三地中以殊胜的智慧、业和清净，住于这些地中的所缘即称为殊胜所缘。
其他人说，将殊胜道分为小、中、大三品，解释为三地的殊胜所缘。'第一和第二获得彼彼所缘之名'是说，这些所缘即是法安立所缘和法界所缘。其中，彼所缘在彼彼智慧中获得彼彼之名，如闻所生慧时为执持所缘，因为执持智慧的对境是闻法，因此执持智慧称为执持。同样应当宣说殊胜所缘。
在第九地、第十地和佛地获得出世间智慧和其后得清净世间殊胜智慧，此之所缘即是殊胜所缘。无上所缘已经解说完毕。
现在轮到无上正成就品，为显示此故说'何为正成就'。以彼彼修行而正成就故称为正成就。超胜其他正成就，且无有超胜此殊胜正成就者，故称无上。
为显示此故，广说'无不足、不舍、不散乱、圆满'等。其中从无缺乏因缘开始直至显示一切菩提为止的十种即是正成就。
其中'无缺乏因缘是种姓正成就'是说，诸因缘无所缺乏即是具足一切。诸因缘具足则种姓正成就，意即增长、成为殊胜。此即依止善士、听闻正法、如理作意等。种姓、善知识等彼等缺乏即是不具足。
'不舍大乘即是胜解正成就'是说，若不舍弃甚深广大相的大乘法，如是则增长其决定执持本性的胜解。'于小乘不散乱是发心正成就'是说，若发菩提心，纵有退失菩提心的因缘，然心不趣入声闻乘或独觉乘，如是则菩提心得以坚固。

།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ནི་འགྲུབ་པ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བསྐྱེད་པ་དག དེའི་དབང་གིས་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་སྒྲུབ་པ་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ།།འཕགས་པའི་ལམ་བསྐྱེད་པ་ནི། སྐྱོན་མེད་པར་འཇུག་པ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཐོག་མ་ཉིད་དུ་སྔོན་མ་སྐྱེས་པའི་འཕགས་པའི་ ལམ་བསྐྱེད་པས་སྐྱོན་མེད་པ་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ།།སྐྱོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེས་པའམ་ཟག་པ་སྟེ། གང་ན་དེ་མེད་པ་དེ་ནི་སྐྱོན་མེད་པ་སྟེ། རླུང་མེད་པ་བཞིན་ཏེ་ཟག་པ་མེད་པའི་སའོ། །ངེས་པར་འཇུག་པ་ཞེས་འབྱུང་བ་ཡང་ངེས་པ་ཉིད་ངེས་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་མཐོང་བའི་ལམ་སྐྱེས་ན། བདེ་ འགྲོ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པར་འགྱུར་རོ།།དགེ་བའི་རྩ་བ་འཕེལ་བ་ནི་ཡུན་རིང་པོ་ནས་འདྲིས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་ཐོས་ནས། དེའི་རྗེས་ལས་ཐོབ་པ་བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་ཡུན་རིང་པོར་འདྲིས་པར་ བྱས་གོམས་པར་བྱས་པས།དགེ་བའི་རྩ་བ་འགྲུབ་པ་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་འཕེལ་བའོ། །དེས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་ནུས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དགེ་བའི་རྩ་བ་འཕེལ་བ་ནི། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པའོ། །གཞན་དག་ན་རེ་དེའི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་ སྨིན་པར་བྱེད་པ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་ནི་འདི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་འདིས་ཡུན་རིང་པོ་ནས་གོམས་པར་བྱེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་དགེ་བའི་རྩ་བ་བརྟན་པོར་བྱས་པར་གྱུར་པའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །སེམས་ལས་སུ་རུང་བ་ནི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡང་དག་པར་ འགྲུབ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དེ་ལྟར་བསྒོམས་པས། དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་འཕེལ་ནས་གཅིག་ཏུ་བགྲོད་པའི་ལམ་གྱིས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མཚན་མ་དང་འབད་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་སེམས་ལས་སུ་རུང་སྟེ། ལས་སུ་རུང་བ་དེའི་དབང་གིས་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་དུ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཤེལ་ལ་ སོགས་པ་ལྟ་བུར་སྟོན་ཏེ།དེ་བས་ན་སེམས་ལས་སུ་རུང་བ་ནི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པའོ། །མདོ་གཞན་ལས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པར་འདོད་པས། རང་གི་སེམས་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མི་གནས་ པ་ནི།ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ས་ལ་ལུང་བསྟན་པ་ཐོས་པ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གཉིས་ལས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དེ་ལྟར་སེམས་ལས་སུ་རུང་བས་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གཉིས་ལ་མི་གནས་པར་ འགྱུར་ཏེ།སེམས་ཅན་ལ་ལྟ་བའི་ཕྱིར། །སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གསུམ་གྱི་འབྲས་བུ་མངོན་པར་མཐོ་བ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མི་གནས་སོ། །བརྩོན་འགྲུས་ལ་སོགས་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གསུམ་ཡོངས་སུ་བཟུང་བས། འཁོར་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ རྣམས་ཀྱིས་ཉེ་བར་ཉོན་མོངས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ།དེ་བས་ན་འཁོར་བ་ལ་ཡང་མི་གནས་སོ། །ཡང་ན་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མི་གནས་པ་ནི། དེ་ལས་མི་ལྡོག་པའོ། །དེ་ལ་སེམས་ཅན་ལ་ལྟ་བའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་ལས་མི་ལྡོག་པ་སྟེ། སྙིང་རྗེས་འཁོར་བ་ལེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤེས་རབ་ ཀྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལས་མི་ལྡོག་གོ།།དེ་ལྟར་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མི་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ས་མི་གཡོ་བ་ལ་གནས་པས། སངས་རྒྱས་སུ་ལུང་བསྟན་པ་འཐོབ་པ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ས་ ཐོབ་པ་དང་།ལུང་བསྟན་པ་ཐོབ་པ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །སྒྲིབ་པ་མེད་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི། །ས་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདི་ལྟར་བག་ཆགས་དང་བཅས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པས་སྐུ་གསུམ་དུ་བསྡུས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ ས་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་སྟེ།དེ་བས་ན་སྒྲིབ་པ་མེད་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པའོ།

关于'波罗蜜多圆满即是真实成就'这句话，由于发起菩提心的缘故，布施等波罗蜜多圆满，从而广大成就一切智性。
关于'生起圣道即是无过失趣入真实成就'这句话，最初生起前所未生的圣道，从而趣入无过失。所谓过失即是过患或漏，无彼即是无过失，如无风一般，即是无漏地。所说'决定趣入'，即是决定性的决定，如是生起见道时，决定趣向善趣和涅槃。
关于'善根增长即是成就圆满成熟有情真实成就'这句话，为长时熟习的缘故，听闻见道后，从其后得修道中长时熟习、修习，善根成就即是善根增长。由此能够成熟有情，因此善根增长即是成就圆满成熟有情真实成就。其他人说，其成熟有情真实成就是如此：即依此长时修习，使诸有情相续中的善根坚固。
关于'心调柔即是清净刹土真实成就'这句话，如是修习后，善根增长，由一向趣入道远离违品分别相与勤勉故心调柔，由此调柔力，如所欲显现如水晶等佛刹。因此心调柔即是清净刹土真实成就。其他经中也说：'欲清净佛土者，应清净自心。'
关于'不住轮回与涅槃即是获得不退转地授记闻法真实成就'这句话如何理解呢？为此说'从轮回与涅槃二者不退转故'。如是由心调柔而不住轮回与涅槃，为观察有情故，由摄受布施等三波罗蜜多果增上而不住涅槃。由摄受精进等三波罗蜜多，不为轮回烦恼所染，因此亦不住轮回。
或者说不住轮回与涅槃即是不退转。其中为观察有情故不退转轮回，因为以悲心受生轮回。以智慧不退转涅槃。如是不住轮回与涅槃的菩萨，住于不退转不动地，成就获得佛陀授记真实成就。或者说成就获得不退转地与授记真实成就。
关于'无障碍佛地真实成就'这句话，如是断除一切俱生烦恼障和所知障，成就摄于三身的佛地真实成就，因此无障碍即是佛地真实成就。

།དེ་རྒྱུན་མི་གཅོད་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀུན་དུ་སྟོན་པ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་དེ་རྒྱུན་མི་གཅོད་པ་ནི་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་དབང་གིས་འཇིག་རྟེན་ཇི་སྲིད་པ་དེ་སྲིད་དུ། བྱང་ཆུབ་རབ་ཏུ་སྟོན་པ་ནི། བྱང་ཆུབ་ཀུན་དུ་སྟོན་པ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་སྟེ། འདིར་ཡང་དགའ་ལྡན་གྱི་གནས་རབ་ན་བཞུགས་པ་དང་། ལྷུམས་སུ་ཞུགས་པ་དང་། བལྟམས་པ་དང་། འཁྲུངས་པ་དང་། འདོད་པ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་དང་། མངོན་པར་འབྱུང་བ དང་།དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ཆེན་པོ་བསྐོར་བ་དང་། ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པ་ཡང་འདིར་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ཀུན་དུ་སྟོན་པ་ནི་དེ་དག་དང་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱང་ཆུབ་ཀུན་དུ་སྟོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དཔེ་ཙམ་དུ་སྨོས་སུ་ཟད་ པས།ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱང་གཟུང་ངོ་། །དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདིར་ཚིག་གི་དོན་དཀྱུས་མ་རྣམས་རྫོགས་པ་ལ་བྱ་སྟེ། དོན་དང་མཐུན་པའི་མིང་དུ་བརྗོད་པའམ། རབ་ཏུ་རྟོགས་པའི་དོན་དུ། འདི་ནི་དབུས་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་བསྟན་བཅོས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའོ། །འདིར་འཛུད་པ་འཇུག་པའི་རྒྱུ་ སྨོས་པ།དབུ་མའི་ལམ་རབ་ཏུ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་བསྟན་བཅོས་འདིར་འདི་ལྟར་རྟག་པ་དང་ཆད་པའི་མཐའ་དང་བྲལ་བ། དབུ་མའི་ལམ་རབ་ཏུ་བསྟན་པས། །དེའི་ཕྱིར་བསྟན་བཅོས་འདི་དབུས་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དབུས་རྣམ་པར་འགྲེལ་པ་དང་། རབ་ཏུ་ བཤད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།འདི་ནི་དབུས་མ་དང་མཐའ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། འདིར་རྒྱུ་སྨོས་པ། དབུས་དང་མཐའ་གཉིས་རབ་ཏུ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དེའི་དབུས་དང་མཐའ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་དབུས་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་གཉིས་སུ་མེད་པའོ། །མཐའ་ ནི་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་སྐུར་པ་འདེབས་པའོ།།ཡང་ན་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་སྤངས་པའི་དབུས་རབ་ཏུ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཁ་ཅིག་ན་རེ་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ་ཞེའོ། །གཞན་དག་ན་རེ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་རྟོག་པ་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པ་ནི། འདིར་དབུས་དང་མཐའ་ཞེས་བྱ་བ་དང་སྦྱར་ཏེ། རབ་ཏུ་ སྟོན་ཏོ་ཞེའོ།།རྟོགས་པར་དཀའ་དང་སྙིང་པོའི་དོན། །ཞེས་བྱ་བ་དང་གོ་རིམས་བཞིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོག་གེའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྟོགས་པར་དཀའ་བའི་དོན་ཏོ། །ཕས་ཀྱི་རྒོལ་བ་དག་གིས་མི་ཤིགས་པའི་ཕྱིར་སྙིང་པོའི་དོན་ཏེ། རྟོག་གེའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ནི་འདི་རྣམ་པར་ མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་དུ་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྙིང་པོའི་དོན་ནི་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དོན་ཆེན་ནི་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་གྱི་ཆེད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པའི་ཆེད་ཀྱི་ཕྱིར་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་དེ་ཡང་བདག་དང་ གཞན་གྱི་དོན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཀུན་གྱི་དོན་ནི་ཐེག་པ་གསུམ་ཆར་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ལམ་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དོན་མེད་ཐམས་ཅད་སེལ་བའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཉོན་མོངས་པ་ དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤོང་བར་བྱེད་པའོ།།བླ་ན་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་བསྡུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དོན་བསྡུས་པ་བརྗོད་པའི་དགོས་པ་ནི་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །མདོར་བསྡུ་ན་བླ་ན་མེད་པ་ཉིད་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྒྱས་པར་ནི་མཐའ་ཡས་པའོ། །སྒྲུབ་པ་ནི་བླ་མེད་ཀྱི་སྒྲུབ་པ་དང་ཞེས་གང་ གསུངས་པའོ།།སྒྲུབ་པའི་གཞི་ནི་དམིགས་པ་ཞེས་གང་གསུངས་པའོ། །སྒྲུབ་པའི་འབྲས་བུ་ཡང་དག་འགྲུབ། །བསྟན་པ་ཉིད་དུ་འདོད་པ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་པའོ། །སྒྲུབ་པ་དེ་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན་དམ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དམ་པ་བཅུ་གཉིས་བདག་ཉིད་དེ། །ཞེས་གསུངས་པའོ། །གང་གིས་ཤེ་ན། ཐེག་པ་ཆེན་པོར་ ཇི་ལྟ་བུར།།ཆོས་རྣམས་གདགས་པར་མཛད་པ་དག། །ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་རྟག་པར་ཡང་། །ཤེས་རབ་གསུམ་གྱིས་ཡིད་བྱེད་པའོ། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།

所谓'不断其相续即是正等觉遍示圆满'，是指由于大悲心的缘故，只要世间存在，就会不断示现佛的菩提，这就是遍示菩提的圆满。此处也包括住兜率天宫、入胎、诞生、出生、受用欲乐、出家、苦行、转大法轮、示现大涅槃等，这些都在此处显示，因为遍示菩提与这些并非有别。
'遍示菩提'只是举例而已，其余的也应当包括在内。'如是'是指此处文义次第完整，为了与义相应的名称表述或为了完全理解，所以说'此是辨中边论'。
此处说明入论之因：'为显示中道故'。因为此论如是显示远离常断二边的中道，所以此论称为辨中边，即是解释和广说中道之义。
此论也是辨别中边，此处说明原因：'为显示中和边二者故'，所以称为辨中边论。其中，'中'是指不二法界，'边'是指增益和损减。
或者说'为显示离于始终的中故'，有人说这是指真如。其他人说是指无始无终的遍计所执，在此与中边相配合而显示。
'难解和要义'按次第，是指因为非是寻思境界故难以理解。因为不被他论者所破故为要义。非寻思境界是指此为无分别智之境界。
要义是指如实显示真实义故。'大义'是为了自他二利故，即是为了菩萨行故，因为菩萨行能成办自他二利。
同样，'一切义'是指涉及三乘故，因为解说声闻、缘觉、菩萨诸道故。'遣除一切无义'是指断除烦恼障和所知障。
关于'无上义摄'，摄义的必要已如前说。略说无上性有三种，广说则无量。'修行'即如所说'无上之修行'。
'修行所依'即如所说'所缘'。'修行果'即如所说'正等成就显示'。
若问此修行如何，说为'殊胜'，即如所说'十二种殊胜自性'。由何而知？由'于大乘中如何安立诸法'等所说。因为经中说：'菩萨恒常以三慧作意'。

།དེ་བཞིན་དུ། དེ་ནི་ཆོས་སྤྱོད་རྣམ་བཅུ་དང་། །ཡང་དག་ལྡན་པར་ཤེས་པར་ བྱ།།ཞེས་བྱ་བའོ། །ཇི་ལྟ་བུར་ཞེ་ན། རྣམ་པ་གང་གིས་ཞི་གནས་བསྒོམ་པ་ལ་གཡེང་བ་མེད་པར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཡེང་བ་རྣམ་པ་དྲུག་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྷག་མཐོང་བསྒོམ་པ་ལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་གྱུར་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཡི་གེ་ལ་སོགས་པ་བཅུ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གང་གི་དོན་དུ་ཞེ་ན། དབུ་མའི་ལམ་གྱིས་ངེས་པར་འབྱུང་བར་བྱ་བའི་དོན་དུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མཐའ་གཉིས་སྤངས་པ་སྒྲུབ་པ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་འབྱུང་བའོ། །གང་དུ་ཞེ་ན། ས་བཅུ་དག་ཏུ་སྟེ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། ཁྱད་པར་ཅན་དང་ཁྱད་པར་མེད་པ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཅི་ཞིག་ཅེ་ན། ས་བཅུ དག་ཏུ་ཤེས་པར་བྱ།།ཞེས་འབྱུང་བ་སྟོན་ཏོ། །ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་རྣམས་ཀྱི་དོན་བསྡུས་པ་ནི་ཡི་གེ་ལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པས་ཞི་གནས་ཀྱི་མཚན་མ་དང་ལྷག་མཐོང་གི་མཚན་མ་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འབྲེལ་པའི་རང་བཞིན་དང་བྲལ་བ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་དང་། དོན་ལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་ པས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་མཚན་མ་གཉིས་ཀ་ཡང་སྣང་བ་ཙམ་དུ་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་དང་།ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་གཞི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་གཉིས་སུ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ས་བོན་བསགས་པ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བ་དང་། མི་འཕྲོ་བ་ལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ གི་མཚན་མ་ལ་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུར་ཡོད་པ་དང་མེད་པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པས་ལེགས་པར་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་དང་།རང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པས་དེའི་གཉེན་པོ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་བརྗོད་པ་དང་བྲལ་བ་ཆོས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་ལ་ལམ་བསྒོམ་པ་དང་། སྤྱིའི་ མཚན་ཉིད་ལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྤྱིར་རྣམ་པར་བྱང་བའི་རང་བཞིན་དུ་རྟོགས་པ་དང་།མ་དག་པ་དང་དག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པས་དེའི་སྒྲིབ་པ་མ་སྤངས་པ་དང་། སྤངས་པར་རབ་ཏུ་ཤེས་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་ལ་གློ་བུར་གྱི་ ཉོན་མོངས་པས་ཉེ་བར་ཉོན་མོངས་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེའི་གློ་བུར་དུ་བྱུང་བ་ལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་ལ་གཞན་དུ་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བར་ འགྱུར་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ།།མི་སྐྲག་པ་དང་། ཁེངས་པ་མེད་པ་ལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པས། ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་དེ། སྒྲིབ་པ་མེད་པར་ངེས་པར་འབྱུང་བའོ། །བསྟན་བཅོས་དབུས་དང་མཐའ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ལས། ཐེག་པ་བླ་ན་མེད་པའི་ལེའུར་བཅད་པ་ལྔའི་ འགྲེལ་བཤད་དེ།སློབ་དཔོན་བློ་བརྟན་གྱིས་མཛད་པ་རྫོགས་སོ།། །།རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་ཛི་ན་མི་ཏྲ་དང་། ཤཱི་ལེནྡྲ་བོ་དྷི་དང་། ཞུ་ཆེན་གྱི་ལོ་ཙཱ་བ་བནྡེ་ཡེ་ཤེས་སྡེ་ལ་སོགས་པས་བསྒྱུར་ཅིང་ཞུས་ཏེ་གཏན་ལ་བབ་པའོ།

同样地，应当了知这与十种法行相应。如何呢？所谓'于修止无有散乱'是因为无有六种散乱。'于修观无有颠倒'是因为于文字等十种无有颠倒。
为何目的？为了以中道而得出离。即是说远离二边之修行。于何处？于十地中。如何？因此说'有差别与无差别'。是什么？即指应当了知于十地中。
总摄诸无颠倒之义：由于文字无颠倒而现见远离关联自性之止相与观相；由于义理无颠倒而通达二种颠倒相唯是显现；由于作意无颠倒而遍断阿赖耶识中二取执著种子积集之颠倒基础；
由于无散乱无颠倒而善巧通达颠倒相如幻等，无有实有非有之执著；由于自相无颠倒而修习其对治离言无分别法之自相境；由于共相无颠倒而通达一切法普遍清净之自性；
由于不净与清净作意无颠倒而了知其障未断与已断，因为法界本性光明被暂时烦恼所染污；由于其暂时性无颠倒而如实了知染污与清净，因为本性光明中不可能有染污与清净；
由于无畏与无慢无颠倒而于法与补特伽罗无执著，无障碍地出离。
《辨中边论》无上乘品五颂释，由堪布智坚造毕。
由印度堪布胜友、戒胜菩提及大校译师班智达智军等译校润定。



